Wojciech Balczun, minister aktywów państwowych

FOTO: MAP

Dla rolników szczególnie istotna może być możliwość wykorzystania surowców pochodzenia rolniczego, w tym obornika i produktów ubocznych przetwórstwa. Na razie nie określono jednak zasad dostaw ani warunków ewentualnej współpracy z gospodarstwami.

Porozumienie ma pomóc obu spółkom ocenić potencjał inwestycji łączących zaplecze surowcowe sektora rolno-spożywczego z kompetencjami przedsiębiorstwa energetycznego. Minister aktywów państwowych Wojciech Balczun podkreślił, że współpraca Enei i KGS może przynieść korzyści obu branżom. Wskazał na możliwość wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego, wsparcia transformacji sektora i ograniczania kosztów produkcji.

KGS chce wykorzystać produkty uboczne

Dla Krajowej Grupy Spożywczej projekt oznacza szansę na lepsze wykorzystanie dostępnych surowców i dywersyfikację działalności. Spółka zwraca uwagę na produkty uboczne powstające w procesach produkcyjnych, a także potencjał energetycznego wykorzystania ziarna i współpracy z plantatorami.

Enea i Krajowa Grupa Spożywcza rozpoczynają strategiczną współpracą

FOTO: MAP

Prezes KGS Leszek Świętochowski wskazał, że jednym z kierunków rozwoju jest zagospodarowanie produktów ubocznych powstających w zakładach. Zwrócił również uwagę na możliwości współpracy z rolnikami oraz ograniczenia zużycia paliw kopalnych w cukrowniach. Jak podkreślił, współpraca z Eneą ma pomóc wypracować rozwiązania uzasadnione zarówno gospodarczo, jak i środowiskowo.

Wśród potencjalnych substratów wymieniono obornik, wysłodki buraczane i wycierkę ziemniaczaną. Materiały te mogą być wykorzystywane do produkcji biogazu, z którego po odpowiednim oczyszczeniu uzyskuje się biometan.

Bliskość zakładów przetwórczych i gospodarstw może ułatwić organizację dostaw, ale opłacalność będzie zależeć między innymi od dostępności surowców, kosztów transportu i wymagań technologicznych instalacji.

Dla gospodarstw rozwój biometanowni mógłby oznaczać dodatkowe możliwości zagospodarowania nawozów naturalnych lub sprzedaży wybranych produktów ubocznych. Nie oznacza to jednak, że odbiór tych materiałów od rolników został już uzgodniony. Spółki nie podały dotychczas cen, wymagań jakościowych, zasad transportu ani warunków ewentualnych umów z dostawcami.

Uroczyste podpisanie porozumienia 27 października w Ministerstwie Aktywów Państwowych

FOTO: KGS

Biometan, energia elektryczna i ciepło

Według wstępnych założeń instalacje miałyby działać w modelu hybrydowym, łącząc produkcję biometanu z wytwarzaniem energii elektrycznej i ciepła na potrzeby własne. Rozważane jest również komercyjne wykorzystanie biogazu w kogeneracji i transporcie.

Wiceprezes Enei ds. handlowych Stanisław Tokarski zwrócił uwagę na możliwość wykorzystania biometanu w miejscach, w których obecnie stosowany jest gaz ziemny. Enea chce połączyć swoje kompetencje energetyczne z zapleczem surowcowym KGS, aby opracować efektywny model produkcji i sprzedaży tego paliwa.

Połączenie zaplecza surowcowego KGS z kompetencjami Enei ma stworzyć podstawy do produkcji biometanu przy cukrowniach

FOTO: KGS

Takie rozwiązanie może pomóc w dywersyfikacji źródeł energii i zwiększyć wykorzystanie surowców dostępnych w kraju. W przypadku cukrowni znaczenie będzie miała również możliwość wykorzystania energii i ciepła na miejscu. Ostateczne korzyści będą zależeć od parametrów instalacji, kosztów inwestycji i eksploatacji oraz warunków sprzedaży wytworzonego paliwa.

Biogaz i biometan po nowemu. Co zyska na tym rolnik?

Sześć lokalizacji i potencjał 1,2 TWh rocznie

Studia wykonalności mają objąć sześć lokalizacji powiązanych z siedmioma cukrowniami KGS. Prace będą prowadzone etapami, a w pierwszej kolejności analizowane mają być dwie lokalizacje o największym potencjale inwestycyjnym.

Wstępne założenia wskazują, że instalacja w pojedynczej lokalizacji mogłaby produkować około 18,2 mln m³ biometanu rocznie, co odpowiada około 200 GWh odnawialnego paliwa gazowego. Łączny potencjał analizowanych projektów oszacowano na 1,2 TWh rocznie, przy mocy zainstalowanej wynoszącej około 60 MW. Są to wartości szacunkowe, które wymagają potwierdzenia w analizach technicznych i ekonomicznych.

Grzegorz Wrona, wiceminister aktywów państwowych

FOTO: MAP

Wiceminister aktywów państwowych Grzegorz Wrona określił współpracę jako "local content w praktyce", zwracając uwagę na wykorzystanie krajowych zasobów i kompetencji. Podkreślił również, że takie przedsięwzięcia mogą wspierać rolnictwo, ułatwiać zagospodarowanie produktów ubocznych i dywersyfikować działalność KGS. Może to mieć znaczenie w warunkach zmiennej koniunktury na rynku cukru.

Minister energii Miłosz Motyka zwrócił natomiast uwagę na znaczenie krajowej produkcji biometanu dla bezpieczeństwa energetycznego. Większe wykorzystanie lokalnie dostępnych surowców może ograniczać zależność od paliw kopalnych, choć rzeczywista skala tego efektu będzie zależeć od liczby zrealizowanych inwestycji i ich wydajności.

Miłosz Motyka, minister energii

FOTO: KGS

O realizacji zdecyduje opłacalność

Samo podpisanie porozumienia nie oznacza jeszcze decyzji o budowie wszystkich instalacji. Każdy projekt ma zostać oceniony pod względem technicznym i ekonomicznym. Wiceprezes Enei ds. finansowych Marek Lelątko zaznaczył, że spółka będzie analizować rentowność poszczególnych przedsięwzięć, możliwości ich finansowania oraz długoterminową wartość biznesową.

Dla rolników najważniejsze będą konkretne warunki współpracy: zapotrzebowanie na surowce, ceny, regularność odbioru, koszty transportu i długość kontraktów. Na razie nie przedstawiono harmonogramu budowy instalacji ani szczegółowych zasad pozyskiwania substratów.

Współpraca Enei i KGS otwiera możliwość połączenia energetyki z lokalnym zapleczem rolniczym oraz lepszego wykorzystania produktów ubocznych z rolnictwa i przetwórstwa.

Krzysztof Zacharuk

Capwatt to firma specjalizująca się w zintegrowanych i zdecentralizowanych rozwiązaniach energetycznych, rozwija swoją działalność na polskim rynku. Spółka, obecna m.in. w Portugalii, Hiszpanii, Włoszech i Meksyku, ma doświadczenie w rozwijaniu, budowie, zarządzaniu i eksploatacji instalacji energetycznych. Teraz jednym z kierunków jej rozwoju w Polsce są biogazownie i biometanownie.

Capwatt powstał w 2008 roku, wykorzystując doświadczenie Grupy zdobywane od końca lat 80. w obszarze zdecentralizowanej produkcji energii. Firma działa jako niezależny producent energii i rozwija rozwiązania obejmujące m.in. produkcję energii, zarządzanie aktywami oraz eksploatację i utrzymanie instalacji. Jak podkreśla spółka, jej działalność opiera się na łączeniu produkcji energii, usług energetycznych i sprzedaży energii, a także na poszukiwaniu rozwiązań odpowiadających potrzebom odbiorców przemysłowych i usługowych.

Polska jest kolejnym kierunkiem rozwoju Capwatt. Firma chce wykorzystać potencjał krajowego rolnictwa i rozwijającego się rynku biogazu oraz biometanu. W planach są kolejne inwestycje, dla których kluczowe znaczenie ma dostęp do lokalnych substratów, odpowiednia lokalizacja oraz współpraca z rolnikami i samorządami.

To właśnie ten ostatni element może okazać się jednym z największych wyzwań. Sama technologia i dostępność surowca nie gwarantują bowiem powstania instalacji. Inwestorzy muszą również zmierzyć się z procedurami administracyjnymi, planowaniem przestrzennym, logistyką oraz  coraz częściej z obawami mieszkańców.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

O tym, jak wygląda przygotowanie takich projektów w Polsce, skąd mają pochodzić substraty i dlaczego biogazownie mogą być ważnym elementem przyszłości polskiej wsi, ale jednocześnie napotykają na opór części mieszkańców, rozmawiamy z Michałem Narejko, dyrektorem ds. Lokalizacji i Substratów.

Rynek biogazu i biometanu w Polsce dopiero się rozwija, ale zdaniem Michała Narejki potencjał jest ogromny. Firma, w której odpowiada za lokalizację inwestycji i pozyskiwanie substratów, chce rozwijać projekty biometanowe w różnych częściach kraju. Kilka z nich jest już na zaawansowanym etapie przygotowania.

- Chcemy w ten rynek biogazu i biometanu wejść, bo uważamy, że temat jest dobry i przyszłościowy. Temat jest przede wszystkim bardzo rozwojowy - mówi Narejko.

Rolnictwo ma dostarczyć surowca

Podstawą planowanych instalacji mają być przede wszystkim substraty pochodzenia rolniczego. Wśród potencjalnie wykorzystywanych surowców wymieniane są m.in. obornik, gnojowica, pomiot kurzy, wysłodki buraczane, odpady z produkcji ziemniaków, młóto browarniane i gorzelniane, kiszonki, a także różnego rodzaju słoma.

Kluczowe jest jednak to, że każda instalacja będzie miała nieco inny zbiór surowców. Wszystko zależy od lokalnego rolnictwa.

- W zależności od tego, jak jest zlokalizowana będzie biogazownia, to będziemy mieli dostęp do różnych rzeczy. Bo gdzieś będzie produkcja roślinna, a gdzieś będzie produkcja zwierzęca - tłumaczy dyrektor.

Firma prowadzi rozmowy z gospodarstwami i zbiera listy intencyjne dotyczące dostaw substratów. Pozwala to sprawdzić, jaki potencjał surowcowy istnieje w danym regionie jeszcze przed rozpoczęciem inwestycji. W przypadku jednej z analizowanych lokalizacji zakładano pozyskanie około 200 tys. ton substratów w promieniu do 50 kilometrów.

Największe ryzyko? Substraty

Pozyskanie odpowiedniej ilości surowca jest jednym z najważniejszych elementów biznesplanu biometanowni. Problemem może być nie tylko jego dostępność, ale także sezonowość i zmienność cen.

- Cena zawsze jest ważna. I generalnie nie jesteśmy w stanie przewidzieć, jak się zachowają ceny w okresie kwartału, pół roku, roku, pięciu lat - przyznaje Narejko.

Zobacz także: Połączyli siły 3 gospodarstw mlecznych. Dziś produkują gaz i uzyskują dodatkowy dochód

Jako przykład podaje słomę, której cena może znacząco różnić się w zależności od pory roku i lokalnej sytuacji. Dlatego przyszła instalacja musi być oparta na odpowiednio zdywersyfikowanym systemie dostaw. W jednym regionie większą rolę może odgrywać produkcja zwierzęca, w innym roślinna. - To jest układanka, która sobie cały czas żyje - podkreśla.

Biogazownia może rozwiązać problem odpadów

Zwolennicy rozwoju biogazowni wskazują, że instalacje mogą jednocześnie rozwiązywać problemy, z którymi rolnictwo już dziś się mierzy. Jednym z przykładów jest zagospodarowanie obornika i innych pozostałości po produkcji zwierzęcej. Substraty trafiają do zamkniętej instalacji, gdzie są poddawane fermentacji. Produktem procesu jest biogaz, który może zostać wykorzystany do produkcji energii albo po oczyszczeniu biometanu. Powstaje również poferment, który może wrócić do rolnictwa jako nawóz. W jego ocenie takie rozwiązanie może być szczególnie interesujące w regionach o dużej koncentracji produkcji zwierzęcej.

„Mieszkańcy chcą komfortu mieszkania”

Technologia i dostępność surowca to jednak nie wszystko. Jednym z największych wyzwań przy planowaniu nowych inwestycji okazuje się lokalna akceptacja. Narejko przywołuje przykład gminy, w której rolnicy byli zainteresowani powstaniem biogazowni. Jeden z gospodarzy deklarował nie tylko dostarczanie substratów, ale również odbiór pofermentu i organizowanie jego lokalnej dystrybucji. Inwestycja napotkała jednak opór związany z podejściem mieszkańców i planowaniem przestrzennym. - Mamy jedno duże miasto, mamy drugie duże miasto. Te dwa małe miasta po drodze robią się sypialniami dla tamtych miast. Biogazownie mają być wykreślone z profili dodatkowych, dlatego że mieszkańcy życzą sobie wyraźnie: ma być komfort mieszkania - relacjonuje.

To problem, który może być coraz bardziej widoczny na polskiej wsi. Do miejscowości położonych w pobliżu dużych miast przeprowadzają się osoby, które oczekują innych warunków życia niż te, które przez lata były naturalną częścią terenów rolniczych. - Są też bardzo różne wyobrażenia o tym, jak wygląda wieś - zauważa Narejko.

Jak wskazuje, dla osób związanych z rolnictwem od lat zapach obornika, przejeżdżające ciągniki, pył podczas prac polowych czy praca gospodarstw do późnych godzin są elementem codzienności. Dla nowych mieszkańców mogą być natomiast uciążliwością. Obawy mieszkańców nie dotyczą wyłącznie zapachów. Ważnym argumentem jest również zwiększony ruch samochodów. Przy biometanowni o zakładanej mocy 3–5 MW konieczne będzie dostarczanie dużych ilości substratów, a następnie wywożenie pofermentu. - Średnio, tak licząc to, co potrzebujemy przejechać w całym roku, to są jakieś dwa TIR-y na godzinę - mówi Narejko. Dlatego sposób organizacji transportu może mieć znaczenie dla akceptacji inwestycji. Jednym z rozważanych rozwiązań jest ograniczenie godzin, w których odbywają się dostawy i odbiory. - Celem też firmy jest to, żeby robić ze zrozumieniem, z akceptacją, z porozumieniem. My tak chcemy działać - podkreśla.

Biogazownia potrzebuje nie tylko działki

Problemem są także procedury administracyjne i planowanie przestrzenne. Gminy przygotowują plany ogólne, które mogą umożliwiać albo utrudniać realizację tego typu inwestycji. W praktyce oznacza to, że nawet projekt mający odpowiednią działkę, dostęp do substratów i zainteresowanych rolników może zatrzymać się na etapie formalnym. - Stać się może coś na każdym etapie, bo to nie jest do końca przewidywalne - zaznacza Narejko. Jednocześnie w przypadku kilku projektów, nad którymi pracuje firma, sytuacja jest już zaawansowana. Są lokalizacje, w których sformalizowano kwestie własności działek, rozpoczęto procedury środowiskowe lub projektowanie inwestycji.

Rolnicy mogą zarobić na oborniku i gnojowicy. Senackie komisje dały zielone światło

Rolnicy mogą być beneficjentami inwestycji

Zdaniem Narejki rozwój biogazowni może przynieść korzyści nie tylko inwestorom. To również nowe źródło przychodów dla gospodarstw rolnych, zapotrzebowanie na usługi transportowe oraz dodatkowe wpływy dla gmin. Przy większej liczbie instalacji potrzebne będą osoby zajmujące się logistyką, obsługą dostaw i dystrybucją pofermentu. - Jeśli takich inwestycji powstanie 5 czy 6 biometanowni, to pracy jest full - mówi. W jego ocenie inwestycje mogą też generować dodatkowe wpływy podatkowe i przyczyniać się do rozwoju lokalnej infrastruktury.

Przyszłość jest, ale łatwa droga to nie będzie

Polska ma potencjał, aby rozwijać rynek biogazu i biometanu. Rolnictwo dostarcza duże ilości substratów, a instalacje mogą jednocześnie produkować energię, zagospodarowywać odpady i dostarczać rolnictwu poferment. Największym wyzwaniem pozostaje jednak połączenie interesów wszystkich stron: inwestora, rolników, samorządu i mieszkańców.

- Wymaga bardzo dużo edukacji. I u rolników, i u mieszkańców, i u włodarzy gmin. I czasami przepisów, które będą troszkę korzystniejsze, i tych ścieżek łatwiejszych do wydeptania - podsumowuje Michał Narejko.

Rozwój biogazowni może więc być jednym z kierunków transformacji polskiej wsi, ale o tym, ile instalacji rzeczywiście powstanie, zdecydują nie tylko dostępność substratów i opłacalność projektu. Równie ważne będą lokalizacja, procedury oraz gotowość do rozmowy z mieszkańcami, którzy coraz częściej stają się jednym z kluczowych uczestników procesu inwestycyjnego.

Patrycja Bernat

O wsparcie mogą aplikować rolnicy, którzy m.in. posiadają numer EP, prowadzą działalność rolniczą oraz ukończyli szkolenie dotyczące efektywności energetycznej gospodarstwa. Nabór obejmuje trzy obszary inwestycyjne: Obszar A - budowa biogazowni rolniczych; Obszar B - inwestycje w instalacje fotowoltaiczne do 50 kW wraz z magazynami energii, instalacje do produkcji ciepła z energii słonecznej, magazyny energii cieplnej, pompy ciepła oraz systemy zarządzania energią; Obszar C - przedsięwzięcia służące ograniczeniu zużycia energii w budynkach gospodarstw rolnych.

Wsparcie może pokryć do 65 proc. kosztów kwalifikowalnych lub kosztów ustalonych na podstawie stawek jednostkowych. Najwyższa pomoc przewidziana została dla inwestycji w biogazownie rolnicze. W ramach obszaru A można otrzymać do 1,5 mln zł; B - do 200 tys. zł; C - do 200 tys. zł.

Biogazownie miały być szansą dla rolników. Na razie ARiMR przewiduje tylko jedną umowę

Tegoroczny nabór wniosków o wsparcie inwestycji energetycznych w gospodarstwach prowadzony przez ARiMR jest trzecim z rzędu. A jakie efekty przyniosły dwa poprzednie nabory? W sumie – jak informuje Redakcję Agencja - złożono 3 794 wnioski, ale podpisano tylko 1 509 umów na łączną kwotę 164 955 231,39 zł. Wycofano 464 wnioski, a odrzucono 1 683. Do tego 31 umów rozwiązano.

Konkretnie, jeśli chodzi o obszar A – budowa biogazowni rolniczych, jak wynika z danych przekazanych Redakcji przez ARiMR, aktualnie jest prognoza podpisania umowy na budowę jednej biogazowni rolniczej. Czy to znaczy, że rolnicy nie są/nie byli zainteresowani tego rodzaju inwestycją? Nie do końca. Wg danych Agencji, w obu dotychczasowych naborach złożono w sumie 77 wniosków w obszarze A (z czego 68 w ub. roku), ale jednocześnie 25 z nich wycofano, a 50 odrzucono! Jeden wniosek oczekuje na podpis wnioskodawcy, drugi jest w trakcie obsługi.

Rolnicy stawiają na instalacje PV i magazyny energii

Jeśli chodzi o obszar B – czyli inwestycje w instalacje fotowoltaiczne do 50 kW wraz z magazynami energii, instalacje do produkcji ciepła z energii słonecznej, magazyny energii cieplnej, pompy ciepła oraz systemy zarządzania energią – w obu dotychczasowych naborach złożono 2673 wnioski o wsparcie (1613 w 2024 r. i 1060 w 2025 r.) ale liczba zawartych umów na dziś to 1202 (na łączną kwotę 112 963 008,41 zł). W tym przypadku wycofano 313 wniosków, 1075 odrzucono a 29 rozwiązano. 7 umów oczekuje na podpis wnioskodawcy, a 47 wniosków jest w obsłudze (są to wnioski tylko z naboru 2025 r.).

- W ramach obszaru B zainteresowanie poszczególnymi inwestycjami zakupowymi (dane z podpisanych umów i wniosków w obsłudze) przedstawia się następująco: mikroinstalacje PV – 1 274, magazyny energii elektrycznej – 1 271, pompy ciepła – 101, systemy zarządzania przepływami energii – 65, instalacje do wytwarzania energii cieplnej z energii promieniowania słonecznego – 25, magazyny energii inne niż magazyny energii elektrycznej – 4 – podaje ARiMR.

Rolnicy doceniają energooszczędne oświetlenie i docieplają budynki gospodarstw rolnych

Jeśli chodzi o obszar C - przedsięwzięcia służące ograniczeniu zużycia energii w budynkach gospodarstw rolnych, wniosków w dotychczasowych naborach złożono tu w sumie 1044 (z czego 476 w 2025 r. i 568 w 2024 r.), a podpisano 307 umów (na łączną kwotę 51 992 222,98 zł). Wycofano 131 wniosków, odrzucono 558 wniosków, rozwiązano 2 umowy. 6 wniosków czeka na podpis wnioskodawcy, a 40 jest jeszcze w obsłudze (wnioski z naboru 2025 r.).

- W przypadku obszaru C z podpisanych umów i jeszcze obsługiwanych wniosków wynika, że z dofinansowaniem dojdzie do: zakupów systemów energooszczędnego oświetlenia w technologii LED – 318, dociepleń dachów lub stropów – 277, dociepleń ścian zewnętrznych – 252, zakupów okien lub drzwi zewnętrznych, lub bram wjazdowych – 192, innych robót związanych z termomodernizacją – 89, zakupów systemów monitoringu i zarządzania energią – 89, dociepleń podłóg – 61, zakupów kotłów na biomasę – 29, zakupów świetlików dachowych – 12, zakupów instalacji do odzyskiwania ciepła – 7 – informuje Redakcję ARiMR.

Wg wyjaśnień Agencji, głównymi powodami odmów przyznania pomocy były brak uzupełnienia wniosku na wezwanie (w tym niedostarczenie wymaganych dokumentów, np. kosztorysów czy pozwoleń) oraz brak tytułu prawnego do działek, na których miała być realizowana inwestycja.

Ile wniosków złożono już w tegorocznym naborze?

Jeśli chodzi o trwający nabór - do 15 października 2026 r., jak informuje Redakcję ARiMR - złożono 94 wnioski (obszar B – 77, obszar C – 16) na 11 706 604,65 zł. Jeśli chodzi o wsparcie na biogazownie – wniosków - póki co zero.

Agnieszka Kozłowska

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ogłosił trzeci nabór wniosków w ramach programu „Energia dla wsi”. Jego celem jest zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii na terenach gmin wiejskich i wiejsko-miejskich. Wnioski będzie można składać od 1 października 2026 r. do 31 stycznia 2027 r. Dokumenty trzeba złożyć wyłącznie elektronicznie, za pośrednictwem Generatora Wniosków o Dofinansowanie (GWD), z wykorzystaniem wymaganego podpisu. O terminowym złożeniu wniosku decyduje data jego wysłania przez GWD na skrzynkę podawczą NFOŚiGW na ePUAP albo za pośrednictwem e-Doręczeń. Wnioski złożone po terminie lub w niewłaściwej formie zostaną odrzucone.

„Energia dla wsi”: 400 mln zł na trzeci nabór

Na trzeci nabór przeznaczono 400 mln zł. Z tej kwoty do 260 mln zł przeznaczono na dotacje i do 140 mln zł na pożyczki. Łączna alokacja całego programu „Energia dla wsi” wynosi natomiast 3 mld zł, w tym do 1,95 mld zł na dotacje oraz do 1,05 mld zł na pożyczki. Dofinansowanie może być udzielane w formie dotacji i/lub pożyczki, zgodnie z zasadami programu.

„Energia dla wsi”: jakie instalacje może wybudować rolnik?

Rolnik może ubiegać się o wsparcie na budowę instalacji OZE. Zakres inwestycji zależy od rodzaju źródła i jego mocy. W przypadku instalacji fotowoltaicznych i wiatrowych możliwe jest dofinansowanie inwestycji o mocy elektrycznej powyżej 50 kW i nie większej niż 1 MW.

Jest jednak ważne ograniczenie dotyczące lokalizacji. Wsparcie nie obejmuje instalacji fotowoltaicznych i wiatrowych realizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas I–IV.

Rolnik może także otrzymać wsparcie na elektrownię wodną o mocy elektrycznej powyżej 10 kW i nie większej niż 1 MW.

Kolejną możliwością jest instalacja wytwarzająca energię z biogazu rolniczego w warunkach wysokosprawnej kogeneracji. W tym przypadku moc elektryczna może wynosić powyżej 10 kW do 1 MW, a moc cieplna powyżej 30 kW do 3 MW.

Spółdzielnie energetyczne z większymi instalacjami

Szerszy zakres inwestycji przewidziano dla spółdzielni energetycznych, ich członków oraz powstających spółdzielni energetycznych. W ich przypadku możliwa jest budowa instalacji OZE o mocy elektrycznej powyżej 10 kW i nie większej niż 10 MW.

Wsparcie może dotyczyć:

• instalacji fotowoltaicznych,
• instalacji wiatrowych,
• elektrowni wodnych,
• instalacji wytwarzających energię z biogazu lub biogazu rolniczego w warunkach wysokosprawnej kogeneracji.

W przypadku instalacji fotowoltaicznych i wiatrowych również obowiązuje wyłączenie dotyczące gruntów rolnych klas I–IV. Dla instalacji wykorzystujących biogaz lub biogaz rolniczy moc elektryczna może wynosić powyżej 10 kW do 10 MW, natomiast moc cieplna powyżej 30 kW do 30 MW.

Magazyn energii też może być objęty wsparciem „Energia dla wsi”

Program przewiduje również możliwość dofinansowania magazynu energii. Jest jednak warunek: magazyn musi być zintegrowany ze źródłem energii realizowanym w ramach jednej z inwestycji objętych programem. Oznacza to, że nie jest to osobna, niezależna ścieżka dla samego magazynu. Musi on być powiązany z kwalifikowaną inwestycją OZE.

Nawet 25 mln zł pożyczki

Program przewiduje wysokie limity dofinansowania. Pożyczka może wynieść do 25 mln zł na jednego beneficjenta, natomiast maksymalna kwota dotacji to 20 mln zł. Ostateczna wysokość wsparcia zależy od rodzaju realizowanej inwestycji oraz zasad określonych dla danego rodzaju pomocy.

„Energia dla wsi”: ile można dostać na poszczególne inwestycje?

W materiałach dotyczących programu określono także maksymalny poziom wsparcia w odniesieniu do kosztów kwalifikowanych. W przypadku instalacji fotowoltaicznych i wiatrowych pożyczka może pokryć do 100 proc. kosztów kwalifikowanych. Dla elektrowni wodnych i instalacji wykorzystujących biogaz przewidziano możliwość uzyskania dotacji i/lub pożyczki, natomiast w przypadku magazynów energii dotacja może wynieść do 20 proc. kosztów kwalifikowanych.

Program finansowany z Funduszu Modernizacyjnego

„Energia dla wsi” jest programem realizowanym w latach 2022–2030, a jego finansowanie pochodzi z Funduszu Modernizacyjnego. Program ma zwiększać wykorzystanie odnawialnych źródeł energii na obszarach wiejskich i wiejsko-miejskich oraz wspierać bezpieczeństwo energetyczne gospodarstw rolnych i lokalnych społeczności.

Zobacz także: Rzucił korporację i został rolnikiem. Z 70 m² doszedł do farmy na ponad 7000 m²

„Energia dla wsi”: najpierw wniosek, potem inwestycja

Rolnik planujący inwestycję powinien zwrócić uwagę na kolejność działań. Inwestycja nie powinna zostać rozpoczęta przed złożeniem wniosku o dofinansowanie, jeśli ma zostać objęta wsparciem w ramach programu. Po zakończeniu inwestycji obowiązuje także okres trwałości przedsięwzięcia. W materiałach dotyczących programu wskazano okres 5 lat od zakończenia realizacji inwestycji. Oznacza to, że przed rozpoczęciem prac warto dokładnie sprawdzić warunki naboru i dokumentację programu, aby nie stracić możliwości uzyskania wsparcia.

„Energia dla wsi”: kto może złożyć wniosek?

Jedną z grup beneficjentów są rolnicy. W programie za rolnika uznawana jest osoba fizyczna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba prawna, która w ramach działalności rolniczej prowadzonej przez co najmniej 12 miesięcy prowadzi:

• gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym, położone w ramach zabudowy zagrodowej, albo
• dział specjalny produkcji rolnej.

Jeżeli osoba fizyczna chce wykorzystać instalację OZE do prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na wytwarzaniu energii z odnawialnych źródeł energii, musi mieć zarejestrowaną taką działalność.

Drugą grupą są spółdzielnie energetyczne oraz ich członkowie będący przedsiębiorcami. O wsparcie mogą ubiegać się również powstające spółdzielnie energetyczne. Chodzi o spółdzielnie utworzone na podstawie Prawa spółdzielczego albo ustawy o spółdzielniach rolników, których działalność obejmuje m.in. wytwarzanie energii elektrycznej, biogazu lub ciepła w instalacjach OZE oraz równoważenie zapotrzebowania na te rodzaje energii na potrzeby własne spółdzielni i jej członków.

Wnioski tylko przez internet

Rolnicy i pozostali uprawnieni beneficjenci nie będą składać dokumentów w wersji papierowej. Wniosek należy przygotować i wysłać elektronicznie przez Generator Wniosków o Dofinansowanie (GWD). Ważne jest zachowanie terminu. Wniosek musi zostać wysłany najpóźniej 31 stycznia 2027 r. Wnioski, których wartość dofinansowania przekroczy dostępną alokację, będą oceniane tylko w przypadku zwiększenia budżetu naboru. O wynikach oceny wnioskodawcy zostaną poinformowani odrębnym pismem.

Pomoc publiczna na określonych zasadach

Jeżeli dofinansowanie będzie stanowiło pomoc publiczną, będzie ono udzielane zgodnie z rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z 15 lutego 2024 r. dotyczącym warunków udzielania przez NFOŚiGW horyzontalnej pomocy publicznej na inwestycje w propagowanie energii ze źródeł odnawialnych i propagowanie wodoru odnawialnego. Zgodnie z informacją dla naboru, warunki udzielania tej pomocy, czyli zawarcia umowy o dofinansowanie, określono do 30 czerwca 2027 r. Po tym terminie zastosowanie będą miały przepisy rozporządzenia, które je zastąpi lub zmieni. W przypadku dofinansowania udzielanego osobom fizycznym na potrzeby ustalenia stopy referencyjnej przypisywany jest niski rating finansowy.

Rolnicy mają cztery miesiące na przygotowanie wniosku

Trzeci nabór w programie „Energia dla wsi” rozpoczyna się 1 października 2026 r. i potrwa do 31 stycznia 2027 r. Dla rolników oznacza to możliwość ubiegania się o wsparcie m.in. na fotowoltaikę, instalacje wiatrowe, elektrownie wodne czy instalacje wykorzystujące biogaz rolniczy. W przypadku inwestycji realizowanych przez spółdzielnie energetyczne katalog możliwości jest szerszy, a maksymalna moc instalacji sięga 10 MW.

Źródło: gov.pl

fot. Aliaksandr Khamiuk

Zaczęło się od ogłoszenia w Tygodniku Poradniku Rolniczym!

Za inwestycją w Komorowie stoją dwaj bracia i szwagier, prowadzący gospodarstwa rolne o łącznej powierzchni 450 hektarów oraz hodujący około 1600 krów mlecznych (obory wolnostanowiskowe). W bardzo bliskich planach mają jeszcze chów 600 szt. bydła mięsnego.

Biometanownia w Komorowie

FOTO: Kozłowska

- Z tego wszystkiego właśnie, z gnojowicy i obornika, wytwarzamy biometan, który zatłaczamy do sieci – mówi Marek Dzwonkowski, prezes zarządu Agro-Biogas, czyli spółki, którą we wrześniu 2022 roku, na okoliczność realizacji planowanej inwestycji założyli rolnicy.

A zaczęło się – jak przyznaje rolnik w rozmowie z Redakcją – od tego, że panowie zobaczyli ogłoszenie w Tygodniku Poradniku Rolniczym o możliwości postawienia biogazowni bez konieczności angażowania własnych środków finansowych.

Marek Dzwonkowski, prezes Agro-Biogas

FOTO: Kozłowska

- Odezwaliśmy się do tego ogłoszeniodawcy, ale okazało się, że on chciał wybudować własną biogazownię na naszym terenie, a my byśmy ją tylko obsługiwali. Wtedy zadaliśmy sobie pytanie – dlaczego to nie my sami mielibyśmy wybudować taką instalację na naszym własnym terenie? W realizacji tego pomysłu wspomógł nas swoją wiedzą także nasz wuj Krzysztof Janiszewski, i tak - krok po kroku - dotarliśmy do miejsca, w którym się obecnie znajdujemy – przyznał Marek Dzwonkowski.

Dlaczego biometan, a nie prąd? Pierwotnie, jak wspomniano, inwestorzy planowali klasyczną biogazownię, która produkowałaby prąd na własne potrzeby, a nadwyżki sprzedawała do sieci. Okazało się to jednak niemożliwe: nie udało się uzyskać warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej. Przez działkę biometanowni przebiega natomiast sieć gazowa PSG, co zapewniło stały odbiór biogazu przez cały rok. Zamiast spalać biogaz w silniku i wytwarzać prąd, inwestorzy oczyszczają go do jakości gazu ziemnego i zatłaczają bezpośrednio do sieci.

Odbiór biogazu zagwarantowany na 20 lat

Jak podkreślono w czasie uroczystego otwarcia instalacji w Komorowie, ważnym elementem przedsięwzięcia jest jego model biznesowy. Choć system wsparcia dla biometanu gwarantuje cenę referencyjną, nie zapewnia odbioru produkowanego paliwa. Dlatego do projektu dołączyła spółka Axpo Polska, która jako udziałowiec mniejszościowy Agro-Biogas oraz partner handlowy, zagwarantowała odbiór biometanu przez 20 lat, czyli po prostu płaci rolnikom za dostarczony biogaz. Dzięki temu inwestycja uzyskała stabilne podstawy do dalszego rozwoju.

Biometanownia w Komorowie

FOTO: Kozłowska

- Tutaj mamy bardzo dobry przykład wykorzystania bezpośredniego sąsiedztwa sieci gazowej i możliwości wtłaczania wyprodukowanego biometanu bezpośrednio do sieci. To pierwsza rolnicza biometanownia, ale w Polsce funkcjonują również mniejsze biogazownie. Ważne jest, żeby pokazywać, jak takie przedsięwzięcia powinny wyglądać i gdzie powinny być lokalizowane. Chciałbym, aby ta inwestycja była przykładem dla innych rolników, że warto na takie rozwiązania stawiać – mówił podczas otwarcia biometanowni minister rolnictwa i rozwoju wsi Stefan Krajewski.

- Potencjał mamy ogromny, szczególnie w województwach, które specjalizują się w produkcji zwierzęcej i hodowli. Naszą rolą jest likwidowanie barier i przygotowywanie dobrych rozwiązań, które będą służyć wszystkim. Życzę, aby instalacja funkcjonowała jak najlepiej i dawała rolnikom alternatywne źródło dochodu, tak potrzebne przy rosnących kosztach energii, nawozów i środków produkcji – podkreślał minister rolnictwa.

Z kolei minister energii Miłosz Motyka podkreślał aspekt bezpieczeństwa: - Bezpieczeństwa energetycznego nie da się zbudować wyłącznie na imporcie. Jeżeli nadal będziemy zależni technologicznie lub surowcowo od innych państw, trudno będzie mówić o pełnym bezpieczeństwie. Dlatego z taką determinacją podeszliśmy do zmian w prawie i dokumentach strategicznych. Biogaz i biometan będą odgrywały coraz istotniejszą rolę.

- Po drodze konieczny jest cały szereg zmian ustawowych, między innymi dotyczących zasad przyłączania do sieci. Inwestorzy wiedzą najlepiej, jak trudny był dotychczas ten proces – zarówno legislacyjnie, jak i technicznie. Dzięki uwagom branży staramy się go zmieniać. Chciałbym podziękować Polskiej Spółce Gazownictwa, jej zarządowi, Grupie ORLEN, a przede wszystkim ministrowi Stefanowi Krajewskiemu za współpracę z branżą rolniczą i determinację w wypracowaniu rozwiązań dotyczących biogazowni – mówił minister energii.

Biometanownia w Komorowie

FOTO: Kozłowska

1600 krów i energia dla około 800 gospodarstw domowych

Instalacja w Komorowie została zaprojektowana i wybudowana na moc odpowiadającą biogazowni kogeneracyjnej1 MW. Obecnie pracuje z mocą 0,5 MW, ponieważ decyzja środowiskowa dla pełnej mocy jest w trakcie uprawomocnienia. Pełną moc ma osiągnąć na początku przyszłego roku. Rocznie ma wtedy produkować około 16 gigawatogodzin energii – tyle, ile wystarczyłoby na potrzeby około 800 gospodarstw domowych.

Wykonawcą instalacji była firma agriKomp. W sumie, biometanownię w Komorowie budowano 18 miesięcy. Jej wydajność to 250 m3/h. Jak się szacuje, dzięki nowej inwestycji do polskiej sieci gazowej każdego roku będzie trafiać 2,1 mln m3 odnawialnego gazu. Dla gospodarstw rolnych oznacza to natomiast, że produkt uboczny hodowli może stać się źródłem dodatkowego dochodu. I właśnie na taki kierunek coraz mocniej stawia resort rolnictwa.

– Biometanownia, biogazownia daje możliwość zarobienia pieniędzy rolnikom właśnie w tym trudnym momencie. Ale też daje możliwość rozproszonej produkcji energii – mówił w czasie uroczystego otwarcia biometanowni Stefan Krajewski, minister rolnictwa i rozwoju wsi.

Biometan trafia do tej samej sieci co gaz ziemny

Dzięki procesowi oczyszczania gaz z Komorowa może trafić do tej samej sieci, którą płynie gaz ziemny. Dla odbiorcy różnicy nie ma – zmienia się za to źródło paliwa, bo to powstaje lokalnie.

- Molekuła metanu wyprodukowana w biometanowni i molekuła metanu pochodząca z wydobycia nie różnią się. To ta sama molekuła. Innymi słowy - oznacza to, że wraz z biometanem otrzymujemy kolejne, krajowe źródło paliwa gazowego. Gaz jest paliwem stabilizującym, bez którego transformacja energetyczna się nie odbędzie. Nie sposób w kontekście przyłączanej dziś biometanowni nie zauważyć, że polska wieś, polska produkcja rolna, polski rolnik - w tym nowoczesnym, energetycznym wymiarze odpowiadającym wyzwaniom naszych czasów - stają się jednym z fundamentów krajowego bezpieczeństwa – tłumaczył w czasie uroczystości otwarcia biometanowni w Komorowie Szymon Paweł Moś, prezes zarządu Polskiej Spółki Gazownictwa.

Otwarcie biometanowni w Komorowie

FOTO: Kozłowska

To ma być dopiero początek. Kolejni producenci czekają na przyłączenie

Warto przypomnieć, że pierwsza instalacja produkująca biometan i wprowadzająca go do sieci gazowej rozpoczęła działalność w Polsce w ubiegłym roku przy cukrowni Südzucker w Strzelinie. Jednak tamta instalacja jest związana z sektorem przetwórczym i nie ma charakteru rolniczego. Ponadto dolnośląski obiekt pracuje w trybie szczytowym, wprowadzając do sieci gazowej nadwyżki wyprodukowanego biometanu. Tymczasem instalacja w Komorowie działa w trybie ciągłym, stale produkując biometan i wprowadzając go do sieci gazowej wysokiego ciśnienia zarządzanej przez PSG.

Realizacja projektu wymagała więc również rozbudowy infrastruktury należącej do operatora. Proces inwestycyjny po stronie PSG obejmował przygotowanie dokumentacji projektowej oraz budowę przyłącza wysokiego ciśnienia i kolektora wraz z układem włączeniowym. Zrealizowany zakres infrastruktury liniowej umożliwia jej dalszą rozbudowę, co w przyszłości może pozwolić na przyłączanie kolejnych biometanowni. Inwestorzy (czyli rolnicy) zdradzili, że zaplanowali już dwa kolejne etapy rozbudowy instalacji.

– Polska dysponuje zasobami pozwalającymi rozwijać tego typu biometanownie. Potencjał biometanu może odpowiadać znaczącej części krajowego zużycia gazu. Szkoda byłoby zaprzepaścić tę szansę – zarówno z punktu widzenia środowiska, jak i bezpieczeństwa energetycznego. Ta inwestycja nie jest również naszym ostatnim słowem. Możliwości przyłączeniowe i chłonność sieci na tym terenie pozwalają myśleć o kolejnych etapach. W planach mamy jeszcze dwa – mówił Marek Dzwonkowski, prezes zarządu Agro-Biogas.

A i Polska Spółka Gazownictwa przygotowuje się już do podłączania kolejnych producentów biometanu.

– Na przyszły rok spodziewamy się jeszcze ośmiu przyłączeń. Mamy kilkaset wydanych warunków. Ja jestem przekonany, że to jest dopiero początek rozwoju rynku biometanu w Polsce – informował prezes zarządu Polskiej Spółki Gazownictwa.

Poferment i korzyści dla rolników

Jak się szacuje, każdego roku do biometanowni w Komorowie będzie trafiać około 58,6 tys. ton substratów. Docelowo będą one pozyskiwane także od okolicznych rolników. Do hodowców będzie też wracał poferment z instalacji, czyli masa, która zostaje po fermentacji, uważana za wartościowy nawóz organiczny, który zawiera wszystkie składniki nawozowe obecne w substratach: azot, fosfor i potas. Z obiegu ubywa tylko węgiel, który zamienia się w biogaz. Co będą zyskiwać rolnicy?

Otwarcie biometanowni w Komorowie

FOTO: Kozłowska

• Azot łatwiej dostępny dla roślin. W czasie fermentacji część azotu organicznego przechodzi w formę amonową.
• Słabszy zapach. Związki odpowiedzialne za odór surowej gnojowicy rozkładają się w fermentorze.
• Mniej nasion chwastów i patogenów. Kilkadziesiąt dni w temperaturze procesu ogranicza ich żywotność.
• Mniej nawozów mineralnych. Poferment zastępuje część kupowanych nawozów.

Instalacja w Komorowie wytwarzać będzie ok. 54 tys. t pofermentu rocznie przy mocy ekwiwalentnej 1 MW, co starczy na nawożenie ok. 1350-1800 ha. Zbiornik końcowy pozwala magazynować poferment do 120 dni, więc nawóz może trafić na pole w terminach agrotechnicznych.

Agnieszka Kozłowska

Ile kosztuje funkcjonowanie biogazowni?

– Sam serwis urządzeń kosztuje ok. 20 tys. zł miesięcznie. Niezbędne ubezpieczenie biogazowni to ok. 5 tys. zł miesięcznie, ale naszym zdaniem się nie sprawdza, bo odszkodowanie z tytułu braku produkcji przysługuje dopiero po dłuższym (powyżej 10 dni) przestoju, a takie się tu jeszcze nie zdarzyły – dodaje. W historii tej biogazowni nie brakuje natomiast krótszych przerw w produkcji, związanych z wymianą zepsutego mieszadła, serwisem silnika, czy czyszczeniem zbiornika fermentacyjnego. Dużym wydatkiem są również części zamienne silnika, pomp i zaworów. W zapasie mają towaru za ponad 15 tys. euro (ramka) obok.

– Jedna pompa obsługuje całą instalację, dlatego utrzymywanie części rezerwowych jest konieczne, bo każdy przestój to ogromne straty – podkreśla. Koszty generuje też wsad filtrów węglowych do oczyszczania gazu tłoczonego do silnika. Wymiana lub uzupełnianie materiału filtracyjnego odbywa się kilka razy w roku, a jeden zasyp kosztuje ok. 15 tys. zł.

Kamila Olejniczak z Lubikowa w woj. mazowieckim

FOTO: Beba

Decyzja o budowie biogazowni zapadła w 2019 r. Początkowo zakładano koszt ok. 7 mln zł, jednak inwestycja przeciągnęła się o kilka lat, m.in. z powodu problemów z finansowaniem i uzyskaniem kredytu. Biogazownia została uruchomiona w grudniu 2023 r. Od początku zakładano, że gospodarstwo nie będzie bazować tylko na własnych substratach, czyli odpadach z cebuli (łuska oraz miąższ) i kiszonce z kukurydzy. Do fermentora, gdzie utrzymywana jest wysoka jak na większość spotykanych w kraju biogazowni temperatura 42°C, trafiają także odpady warzywne, fosfolipidy (produkt uboczny produkcji oleju rzepakowego), serwatka i gnojowica. Dziennie biogazownia przyjmuje ok. 10 t odpadów cebulowych i 20–25 t kiszonki z kukurydzy, zależnie od dostępności pozostałych substratów. Olejniczak podkreśla, że wszystkie towary roślinne zostały wcześniej przebadane w laboratorium. Tylko takie analizy pozwalają określić ich potencjał gazotwórczy i właściwe dawki w procesie.

– Sama kukurydza nie powinna być podstawą biogazowni, ponieważ jest pełnowartościową paszą. Ideą biogazowni jest utylizowanie odpadów, a kukurydza nie jest odpadem – dodaje.

Oprócz wsadu z cebuli do biogazowni trafiają substraty z lokalnych gospodarstw i zakładów przetwórczych. Są odbierane bezpłatnie, ale pozostają koszty transportu, w tym zakupu samochodu i kontenerów. Współpraca przynosi korzyści obu stronom.

FOTO: Beba

Biogazownia ma duży zbiornik wstępny, który pozwala dozować ilość substratów zależnie od bieżącej produkcji gazu. Dzięki temu instalacja nie powinna zostać przekarmiona. Jak podkreśla rolniczka, duża pojemność zbiornika głównego (ok. 3000 m³) zwiększa bezpieczeństwo procesu. Nawet gdy do instalacji trafi gorszy substrat, nie musi on natychmiast zaburzyć całej fermentacji. To właśnie od właściwego mieszania i zachowania odpowiednich proporcji między surowcami zależy stabilność produkcji biogazu. Orientacyjny czas przebywania masy w fermentorze wynosi ok. 31 dni.

W praktyce dokładny czas zależy od rodzaju i ilości podawanego wsadu. Aby zmniejszyć użycie kukurydzy, rodzina rozważa dalsze inwestycje w rozdrabnianie substratów, szczególnie w związku z możliwością przyjmowania buraków i innych warzyw. Właściciele planują również powiększenie zbiornika gazowego. Większa pojemność pozwoliłaby na dłuższe przetrzymywanie gazu, np. na czas serwisu silnika i lepsze odsiarczanie przed skierowaniem go do spalania.

– Przy większym zbiorniku gaz miałby więcej czasu na naturalne oczyszczenie, co mogłoby ograniczyć ilość siarki trafiającej do jednostki kogeneracyjnej – wskazuje.

Poferment jest regularnie badany. Według podanych informacji w każdej tonie zawiera średnio 4–4,5 kg azotu, 4 kg potasu i 0,3 kg fosforu, choć jego dokładny skład zależy od stosowanych substratów. Na swoje grunty gospodarstwo wykorzystuje ok. 70% z 9 tys. m³ pofermentu. Reszta pofermentu trafia do gospodarstw współpracujących, m.in. w zamian za odpady warzywne czy gnojowicę.

Cała produkowana energia elektryczna jest sprzedawana do sieci. 12-cylindrowa jednostka kogeneracyjna dostarczona przez AB Group ma moc 499 kW.

FOTO: Beba

Dzięki pofermentowi w gospodarstwie w niektórych sezonach całkowicie rezygnowano z nawozów mineralnych. – W tym sezonie w ogóle nie rozsiewaliśmy nawozu, co obniżyło wydatki gospodarstwa o ok. milion złotych – mówi Kamila Olejniczak i dodaje, że poferment nie zastępuje wszystkich składników. Przy niskiej zasobności gleby konieczne może być stosowanie dodatkowych nawozów, np. wapna lub siarczanu wapnia. Deszcz pozostaje niezbędny, ponieważ nawet dobrze dobrany poferment nie zadziała bez odpowiedniej ilości wody.

Zbiornik wstępny nie jest całkowicie szczelny, dlatego zastosowano system odciągu powietrza i oczyszczania w instalacji z filtrem węglowym.

FOTO: Beba

Najpierw kalkulacja

Kierowniczka biogazowni wskazuje, ze tylko przy dużym rygorze kosztów i uniknięciu poważnych awarii możliwe jest uzyskanie ok. 1 mln zł zysku rocznie, ale nie można tego zakładać w ciemno. W planach rodziny Olejniczaków znajduje się także uzyskanie zgody na przetwarzanie większej ilości odpadów. Pozwoliłoby to zwiększyć ilość przyjmowanego materiału i poprawić ekonomikę instalacji. W pełni wykorzystane nie jest jeszcze ciepło. Myślą o budowie suszarni kukurydzy, która mogłaby korzystać z nadmiarowej energii cieplnej, powstającej podczas pracy silnika kogeneracyjnego. Inwestycja wymaga jednak ok. 300 tys. zł, dlatego decyzja musi zostać poprzedzona dokładną kalkulacją. Choć niewykorzystane ciepło jest jedną z możliwości poprawy opłacalności, to każda dodatkowa instalacja oznacza kolejne koszty, rurociągi, wymienniki, wykopy i obsługę.

– Największym problemem rynku są zbyt wysokie koszty budowy, marże wykonawców i brak odpowiedzialności za błędy projektowe. Dlatego przy kolejnej inwestycji chcielibyśmy zrezygnować z generalnego wykonawcy i podzielić prace między sprawdzonych specjalistów: osobno budowa zbiorników, montaż silnika, instalacje rurowe i automatyka – planuje rolniczka.

Do takich przemyśleń skłoniło ich doświadczenie. W pierwszej instalacji wiele elementów zostało wykonanych niewłaściwie i wymaga modernizacji. Problemy dotyczyły m.in. dachu zbiornika gazowego, mieszadeł, izolacji i rozwiązań technicznych. Właściciele podkreślają, że projekt i wykonanie powinny być dokładnie kontrolowane, bo późniejsze naprawy są bardzo kosztowne.

W publikowanych taryfach największych sprzedawców cena energii czynnej w najprostszej, całodobowej taryfie C11 wynosi obecnie ok. 0,89 zł netto za kWh. W taryfach dwustrefowych zależy ona od pory poboru: w godzinach droższych wynosi zazwyczaj ok. 0,94–1,20 zł netto za kWh, a w strefie tańszej ok. 0,72–0,83 zł netto za kWh.

Cena energii czynnej jest tylko jedną z części rachunku. Do kosztu zakupu prądu należy doliczyć zmienne opłaty dystrybucyjne, opłatę jakościową, opłatę OZE, opłatę kogeneracyjną i opłatę mocową. Dochodzą do tego opłaty stałe, których wysokość zależy m.in. od mocy umownej i wybranej taryfy. Z dostępnych ofert największych sprzedawców energii wynika, że zmienne opłaty dystrybucyjne mogą sięgać ok. 50% kosztu energii czynnej. Łączny koszt pobrania jednej kilowatogodziny z sieci, bez opłat stałych, niejednokrotnie przekracza 1,30 zł netto.

Udział dystrybucji i opłat systemowych w rachunkach przedsiębiorstw systematycznie rośnie. Zgodnie z danymi URE, taryfy dystrybucyjne na 2026 rok wzrosły średnio o 9,36% w stosunku do 2025 r.

Fotowoltaika i magazyn energii to nie tylko sprzęt i technologia. To przede wszystkim decyzja oparta na wiedzy o własnym gospodarstwie. Kilka tygodni obserwacji potrafi dać więcej niż setki ofert.

FOTO: Shutterstock

Rzeczywiste zużycie oraz profil poboru energii elektrycznej w gospodarstwie zależą od rodzaju produkcji, wyposażenia, stopnia automatyzacji, stanu urządzeń i godzin ich pracy. Rzetelna analiza opłacalności instalacji fotowoltaicznej powinna opierać się na danych o zużyciu z ostatnich kilku lat.

Jak obliczyć koszty inwestycji?

Dla większości gospodarstw punktem wyjścia będzie mikroinstalacja OZE o łącznej mocy zainstalowanej elektrycznej nieprzekraczającej 50 kWp. Wynika to z prosumenckiego systemu wsparcia oraz prostszej inwestycji. W Polsce instalacja PV wytwarza przeciętnie 950–1100 kWh rocznie z 1 kWp mocy, dlatego przy 50 kWp można oczekiwać produkcji rzędu 50 MWh. Moc instalacji należy określić na podstawie rocznego zapotrzebowania gospodarstwa na energię elektryczną.

Trzeba jednak uwzględnić profil poboru energii. Nawet gdy roczne zużycie przekracza produkcję instalacji, autokonsumpcja będzie niewielka, jeśli urządzenia pracują głównie nocą lub zimą. Warto więc zebrać szczegółowe dane dotyczące zapotrzebowania, najlepiej z dokładnością co najmniej godzinową. Korzystny profil mają np. chłodnie, wentylacja i pompy pracujące w dzień.

Według danych dostępnych na portalach branżowych, w 2026 r. kompletna instalacja PV bez magazynu energii kosztuje najczęściej 3–5 tys. zł netto za 1 kWp. Cena jednostkowa maleje wraz ze wzrostem mocy i zależy od jakości zastosowanych modułów. W praktyce oznacza to wydatek rzędu 35–50 tys. zł netto za instalację 10 kW oraz ok. 140–200 tys. zł netto za instalację zbliżoną do 50 kW, o ile montaż nie wymaga nietypowej konstrukcji ani przebudowy przyłącza.

Jak sprzedać nadwyżki prądu?

Nowe instalacje prosumenckie są obecnie objęte systemem net-billingu. Oznacza to, że nadwyżka energii wprowadzona do sieci nie jest przechowywana do późniejszego odbioru w tej samej ilości, lecz po bilansowaniu godzinowym zostaje wyceniona wg ceny rynkowej. Uzyskana kwota zasila depozyt prosumencki, z którego pokrywa się koszty energii czynnej pobieranej później z sieci. Depozyt nie służy do rozliczania opłat dystrybucyjnych ani stałych. Prosumenci objęci net-billingiem przed 1 lipca 2024 r. mogą pozostać przy miesięcznej cenie RCEm (rynkowa miesięczna cena energii elektrycznej), natomiast późniejsze instalacje rozlicza się wg godzinowej ceny RCE.

Instalacja fotowoltaicna na gruncie

FOTO: MW

Cena RCEm podlega istotnym wahaniom. Od stycznia do czerwca 2026 r. zmieniała się od ok. 0,133 do 0,552 zł/kWh, osiągając najwyższe wartości w miesiącach zimowych, a jej średnia wyniosła ok. 0,279 zł/kWh. Dane te pokazują, że autokonsumpcja wytworzonej energii jest znacznie bardziej opłacalna niż kierowanie nadwyżek do sieci. Korzyść z autokonsumpcji jest niemal czterokrotnie wyższa od uśrednionej wartości nadwyżki. Net-billing powinien zatem uzupełniać rachunek inwestycji, a nie stanowić jego podstawy.

Magazyn dopasowany
do zużycia

Aby zwiększyć autokonsumpcję, warto uzupełnić instalację magazynem energii. Jego pojemność, wyrażona w kWh, określa ilość przechowywanej energii, a moc w kW – tempo jej pobierania i oddawania. Dla wielu instalacji zbliżonych do 50 kWp punktem wyjścia będzie 25–50 kWh pojemności użytkowej i 10–20 kW mocy. Parametry trzeba jednak dopasować do typowych nadwyżek oraz późniejszego poboru. Wyliczenie okresu zwrotu nie jest wiarygodne, jeżeli wykonawca nie wyjaśnia przyjętego poziomu autokonsumpcji.

Magazyn o pojemności 25 kWh, wykonujący 250 cykli rocznie przy sprawności 90%, odda ok. 5,6 MWh i przyniesie w modelu autokonsumpcji ponad 5 tys. zł dodatkowej korzyści. Przy koszcie przekraczającym 2000 zł/kWh prosty okres zwrotu wyniesie ponad 10 lat. Może go skrócić dofinansowanie.

Podstawowym instrumentem dla mikroinstalacji PV z magazynem w gospodarstwach rolnych jest obszar B interwencji I.10.2 PS WPR. Zgodnie z opublikowanymi wytycznymi nabór zaplanowano od 5 października do 3 listopada 2026 r. Według zapowiedzi pomoc wyniesie do 65% kosztów kwalifikowalnych, maksymalnie 200 tys. zł. Koszty jednostkowe ustalono na 3940 zł/kW PV i 2250 zł/kWh magazynu.

Warto monitorować również informacje o programach finansowania przeznaczonych dla szerszych grup podmiotów, a nie wyłącznie dla rolników. Dodatkowe środki finansowe można uzyskać między innymi z programu „Mój prąd” lub regionalnych programów finansowanych z funduszy europejskich.

Ile można zyskać dzięki spółdzielni energetycznej

Dla nowych inwestycji jedynym szeroko dostępnym rozliczeniem ilościowym, zbliżonym do rozwiązań prosumenckich sprzed 2022 r., pozostaje spółdzielnia energetyczna. Po bilansowaniu godzinowym stosuje się stosunek 1: 0,6, co pozwala rozliczyć 0,6 kWh poboru za 1 kWh wprowadzoną do sieci. Wartość nadwyżki nie zależy więc bezpośrednio od stosunkowo niskich cen RCEm. Największą korzyść osiąga się, gdy nadwyżkę jednego członka zużywa w tej samej godzinie inny.

Spółdzielnia powinna liczyć co najmniej 10 członków, a jeśli tworzą ją wyłącznie osoby prawne – co najmniej trzech. Jej obszar działalności obejmuje najwyżej trzy sąsiadujące gminy w sieci jednego operatora. Instalacje spółdzielni mogą mieć łącznie do 10 MW i powinny pokrywać w ciągu roku co najmniej 70% jej potrzeb energetycznych (więcej w numerze 12/2025, s. 46).

Dlaczego trzeba weryfikować wykonawców?

Ostrożności nigdy dość, dlatego przed zawarciem umowy należy zweryfikować wykonawcę oraz porównać przedstawioną ofertę, dokumenty projektowe i warunki realizacji instalacji. Istotne jest również ustalenie, kto rzeczywiście wykona prace i poniesie za nie odpowiedzialność.

W pierwszej kolejności warto sprawdzić, od jak dawna wykonawca prowadzi działalność i czy ma ubezpieczenie OC. Pomocne będzie również przeanalizowanie jego dotychczasowych realizacji oraz rozmowa z wcześniejszymi klientami, aby ustalić, czy prace wykonano zgodnie ze sztuką. W ofercie należy zwrócić uwagę na modele i konstrukcję urządzeń oraz zastosowane zabezpieczenia.

Projekt powinien uwzględniać odporność instalacji na czynniki atmosferyczne oraz inne zagrożenia, w tym pył, zanieczyszczenia, wilgoć, gryzonie i ryzyko pożaru.

Warto sprawdzić, czy firma będzie w stanie zapewnić obsługę gwarancji producenta oraz wykonać własne zobowiązania umowne. Należy unikać dzielenia odpowiedzialności między licznych podwykonawców, ponieważ może to utrudnić dochodzenie roszczeń. Umowa powinna jednoznacznie określać odpowiedzialność za projekt, montaż i uruchomienie instalacji, czas reakcji na zgłoszenie usterki oraz zakres prac serwisowych.

Projekt rozporządzenia wdraża do polskiego prawa postanowienia unijnej dyrektywy dotyczącej emisji przemysłowych. Celem zmian jest doprecyzowanie zasad funkcjonowania instalacji wykorzystujących odpady do produkcji paliw gazowych i ciekłych. Chodzi przede wszystkim o technologie pirolizy i zgazowania, w których odpady są przetwarzane termicznie, a następnie powstały gaz lub ciecz wykorzystywane są do produkcji energii.

Projekt zmian w przepisach emisyjnych: co dokładnie się zmieni?

Najważniejsza zmiana polega na rozszerzeniu katalogu paliw, które mogą zostać wyłączone spod części rygorystycznych przepisów dotyczących spalarni odpadów. Obecnie wyłączenie obejmuje głównie gazy powstające podczas zgazowania lub pirolizy. Po zmianach będzie ono mogło dotyczyć również cieczy uzyskanych w tych procesach.

Warunek jest jednak jeden – paliwa muszą zostać oczyszczone w takim stopniu, aby ich spalanie nie powodowało większych emisji niż spalanie gazu ziemnego. Dodatkowo emisje innych substancji nie będą mogły przekraczać poziomów obowiązujących dla spalarni i współspalarni odpadów.

Czy nowe przepisy dotyczą biogazowni rolniczych?

W większości przypadków nie. Typowa biogazownia rolnicza produkuje biogaz w procesie fermentacji beztlenowej z wykorzystaniem:

• gnojowicy,
• obornika,
• kiszonek,
• produktów ubocznych z rolnictwa i przetwórstwa spożywczego.

Projektowane przepisy dotyczą natomiast instalacji wykorzystujących pirolizę i zgazowanie, czyli zupełnie inne technologie przetwarzania materiałów organicznych i odpadów.

Kiedy rolnicy mogą odczuć skutki zmian?

Nowelizacja nie będzie miała znaczenia dla większości gospodarstw rolnych ani dla typowych biogazowni produkujących biogaz w procesie fermentacji. Zmiany mogą jednak zainteresować rolników, spółdzielnie i przedsiębiorstwa planujące inwestycje w instalacje pirolizy lub zgazowania biomasy i odpadów rolniczych.

Chodzi m.in. o technologie wykorzystujące:

• słomę,
• pozostałości po produkcji roślinnej,
• odpady organiczne,
• inne produkty uboczne rolnictwa.

Jeżeli powstający w takich procesach gaz lub ciecz zostaną odpowiednio oczyszczone, ich spalanie będzie mogło odbywać się na korzystniejszych zasadach niż obecnie. To może ułatwić rozwój nowych instalacji odzysku energii na terenach wiejskich.

Szansa dla nowych inwestycji

Zmiany mogą jednak zainteresować inwestorów i rolników planujących budowę nowoczesnych instalacji energetycznych wykorzystujących odpady rolnicze, pozostałości po produkcji rolnej czy inne materiały organiczne. Jeżeli instalacje spełnią wymagania dotyczące jakości paliwa i emisji, ich operatorzy mogą korzystać z mniej restrykcyjnego reżimu prawnego niż klasyczne spalarnie odpadów. W praktyce może to oznaczać łatwiejsze prowadzenie działalności i niższe koszty związane z wymaganiami środowiskowymi.

Przeczytaj także: Nowe przepisy uderzą w gospodarstwa z fotowoltaiką? KRIR bije na alarm

Czy rolnicy mają powody do zainteresowania?

Choć projekt nie nakłada nowych obowiązków na gospodarstwa, może mieć znaczenie dla rolników szukających dodatkowych źródeł dochodu lub zainteresowanych współpracą z sektorem energetycznym.

Rozwój technologii pirolizy i zgazowania może w przyszłości zwiększyć zapotrzebowanie na niektóre produkty uboczne rolnictwa oraz odpady organiczne. Dla części gospodarstw może to oznaczać pojawienie się nowych możliwości zagospodarowania biomasy.

Najważniejszy wniosek dla gospodarstw

Dla przeciętnego rolnika projekt rozporządzenia nie oznacza nowych obowiązków ani dodatkowych kosztów. Największe znaczenie będzie miał dla przedsiębiorców inwestujących w nowoczesne technologie przetwarzania odpadów oraz produkcji energii. W dłuższej perspektywie może jednak wpłynąć na rozwój rynku biomasy i alternatywnych źródeł energii na obszarach wiejskich.

Źródło: Projekt z dnia 20 kwietnia 2026 r. – ROZPORZĄDZENIE MINISTRA KLIMATU I ŚRODOWISKA zmieniające rozporządzenie w sprawie standardów emisyjnych dla niektórych rodzajów instalacji, źródeł spalania paliw oraz urządzeń spalania lub współspalania odpadów) i jego UZASADNIENIE

fot. Justyna Czupryniak/Canva

Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych wystąpił 12 czerwca 2026 r. do ministra energii Miłosza Motyki z negatywną opinią dotyczącą projektu rozporządzenia określającego szczegółowe warunki funkcjonowania systemu elektroenergetycznego.

Według KRIR proponowane rozwiązania mogą znacząco wpłynąć na sytuację gospodarstw rolnych korzystających z mikroinstalacji fotowoltaicznych. Samorząd rolniczy podkreśla, że rolnicy podejmowali decyzje inwestycyjne w oparciu o obowiązujące przepisy oraz wieloletnie kalkulacje ekonomiczne, często wspierane środkami publicznymi.

Gospodarstwa coraz bardziej zależne od energii

W stanowisku KRIR zwrócono uwagę, że współczesne gospodarstwa rolne są w dużym stopniu uzależnione od nieprzerwanych dostaw energii elektrycznej. Dotyczy to m.in. obór wyposażonych w systemy udojowe, chłodnie do przechowywania mleka i warzyw, wentylację budynków inwentarskich czy linie sortujące płody rolne.

W takich warunkach własna produkcja energii z fotowoltaiki nie jest jedynie sposobem na obniżenie rachunków za prąd, ale często elementem zapewniającym stabilność i konkurencyjność gospodarstwa.

Operator będzie mógł ograniczyć pracę instalacji?

Największe obawy rolników budzi zapis, który – według KRIR – umożliwia operatorom systemów dystrybucyjnych zdalne ograniczanie pracy mikroinstalacji fotowoltaicznych już od mocy 0,8 kW.

Zdaniem samorządu rolniczego oznaczałoby to możliwość czasowego zmniejszania produkcji energii bez obowiązku wypłaty odszkodowania lub rekompensaty właścicielowi instalacji.

W praktyce każda niewyprodukowana kilowatogodzina energii oznaczałaby dla gospodarstwa stratę finansową. Rolnik zamiast korzystać z własnego prądu musiałby kupować energię z sieci na zasadach komercyjnych, co zwiększałoby koszty produkcji rolnej.

Przeczytaj także: Fotowoltaika w gospodarstwie rolnym. Co trzeba zrobić po zmianie właściciela?

Duże gospodarstwa mleczne, fermy drobiu, chlewnie, przechowalnie owoców, warzyw czy suszarnie zboża często zużywają ogromne ilości energii elektrycznej. Wiele z nich zainwestowało setki tysięcy złotych, a czasem nawet kilka milionów złotych w fotowoltaikę, aby obniżyć koszty produkcji.

Jeżeli operator ograniczy pracę instalacji w słoneczny dzień, gospodarstwo nie wyprodukuje części własnej energii i będzie musiało kupić prąd z sieci.

Zmiany w zasadach funkcjonowania systemu elektroenergetycznego: dlaczego szczególnie większe gospodarstwa?

Najbardziej odczuwalne skutki nowych regulacji mogą dotknąć duże gospodarstwa rolne. W przypadku niewielkich instalacji fotowoltaicznych ograniczenia produkcji energii będą zazwyczaj oznaczały stosunkowo niewielkie straty. Inaczej wygląda sytuacja w gospodarstwach korzystających z instalacji o mocy kilkudziesięciu kilowatów, które zasilają chłodnie, systemy wentylacyjne czy roboty udojowe. Gdy produkcja energii zostanie ograniczona, rolnicy będą musieli w większym stopniu korzystać z energii kupowanej z sieci, co może wyraźnie podnieść koszty prowadzenia działalności.

Dodatkowe obowiązki dla właścicieli fotowoltaiki

Projekt przewiduje również nowe wymagania techniczne dla właścicieli mikroinstalacji. Chodzi między innymi o konieczność dostosowania falowników do nowych standardów oraz zapewnienia stałej komunikacji pomiędzy instalacją a operatorem sieci.

Niedopełnienie tych obowiązków mogłoby skutkować odłączeniem instalacji od sieci elektroenergetycznej.

Zdaniem KRIR oznacza to kolejne koszty dla rolników, którzy już wcześniej ponieśli znaczące wydatki związane z budową instalacji fotowoltaicznych.

Przeczytaj także: 1,5 mld zł pod znakiem zapytania. Czy „Czyste Powietrze” odbije się na mieszkańcach wsi?

Rolnicy chcą partnerskiego podejścia

Krajowa Rada Izb Rolniczych apeluje o odrzucenie projektu w obecnym kształcie i rozpoczęcie dialogu z przedstawicielami sektora rolnego. W ocenie samorządu transformacja energetyczna na obszarach wiejskich powinna uwzględniać interesy gospodarstw rolnych, które od kilku lat aktywnie inwestują w odnawialne źródła energii.

KRIR podkreśla, że rozwój fotowoltaiki na wsi przynosi korzyści nie tylko rolnikom, ale również całemu systemowi energetycznemu. Dlatego wszelkie zmiany dotyczące funkcjonowania mikroinstalacji powinny być konsultowane z użytkownikami tych instalacji i nie mogą prowadzić do pogorszenia opłacalności już zrealizowanych inwestycji.

fot. Canva AI

Źródło: KRIR, ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ENERGII z dnia 15 maja 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego

Fotowoltaika jest częścią gospodarstwa?

W większości przypadków instalacja fotowoltaiczna zamontowana na budynku gospodarczym lub na gruncie stanowi część nieruchomości. Oznacza to, że przy sprzedaży lub przekazaniu gospodarstwa przechodzi na nowego właściciela razem z pozostałymi składnikami majątku.

Jeżeli przekazanie gospodarstwa następuje w formie aktu notarialnego, warto wyraźnie wskazać w dokumentach, że obejmuje ono również instalację fotowoltaiczną oraz urządzenia towarzyszące, takie jak falowniki czy magazyny energii.

Przekazanie gospodarstwa a umowa z operatorem

Sama zmiana właściciela nieruchomości nie oznacza automatycznego przeniesienia wszystkich umów związanych z produkcją energii. Nowy właściciel powinien zgłosić zmianę danych do sprzedawcy energii oraz operatora systemu dystrybucyjnego. Konieczne może być również przepisanie umowy kompleksowej lub zawarcie nowej umowy na sprzedaż i odbiór energii.

W przypadku instalacji rozliczanych w systemie prosumenckim należy sprawdzić, jakie procedury przewiduje operator sieci.

Co z dotacjami i dofinansowaniem?

Wiele instalacji fotowoltaicznych powstało dzięki wsparciu z programów publicznych lub funduszy unijnych. W takiej sytuacji szczególne znaczenie mają warunki przyznanej pomocy.

Niektóre programy wymagają zachowania trwałości projektu przez określony czas. Sprzedaż lub przekazanie gospodarstwa przed upływem tego okresu może wiązać się z koniecznością zgłoszenia zmian do instytucji udzielającej wsparcia.

Przed podpisaniem umowy warto sprawdzić dokumentację dotyczącą otrzymanego dofinansowania, aby uniknąć ryzyka zwrotu części środków: – W przypadku darowizny, sprzedaży nieruchomości czy przepisania własności nieruchomości, na której znajduje się instalacja dofinansowana z programu Mój Prąd konieczne jest, w czasie czynności cywilno-prawnych, przeniesienie okresu trwałości projektu na nowego nabywcę. O tym fakcie należy również poinformować NFOŚiGW w formie pisemnej na skrzynkę mailową pod adresem dedykowanym dla danego naboru wniosków – czytamy w serwisie mojprad.gov.pl.

Czy można sprzedać samą fotowoltaikę?

W praktyce sprzedaż samej instalacji fotowoltaicznej bez nieruchomości jest możliwa, ale często okazuje się skomplikowana. Instalacje dachowe są zazwyczaj trwale związane z budynkiem, a ich demontaż wiąże się z dodatkowymi kosztami i formalnościami. Z tego względu najczęściej fotowoltaika pozostaje elementem przekazywanego gospodarstwa i zwiększa jego wartość.

Przeczytaj także: Droga energia coraz mocniej ciśnie gospodarstwa. Biogaz dostaje nową szansę

Następca przejmuje także korzyści

Dla młodych rolników przejmujących gospodarstwo istniejąca instalacja fotowoltaiczna może być dużym atutem. Produkcja własnej energii pozwala ograniczyć wydatki związane z funkcjonowaniem gospodarstwa, szczególnie w przypadku budynków inwentarskich, chłodni, suszarni czy systemów nawadniających.

Wysokie ceny energii sprawiają, że fotowoltaika staje się jednym z ważniejszych elementów wpływających na rentowność produkcji rolnej.

Fotowoltaika: o czym warto pamiętać przed przekazaniem gospodarstwa?

Przed przekazaniem lub sprzedażą gospodarstwa warto przygotować komplet dokumentów dotyczących instalacji, w tym:

• dokumentację techniczną i odbiorową,
• umowy ze sprzedawcą energii i operatorem sieci,
• informacje o ewentualnych dotacjach,
• gwarancje producentów urządzeń,
• dokumentację serwisową.

Dzięki temu następca lub nabywca gospodarstwa będzie mógł bez problemu korzystać z instalacji i kontynuować rozliczenia energii.

Przeczytaj także: 1,5 mld zł pod znakiem zapytania. Czy „Czyste Powietrze” odbije się na mieszkańcach wsi?

O zmianie właściciela trzeba poinformować Operatora Systemu Dystrybucyjnego (OSD). W tym celu składa się wniosek o aktualizację danych, do którego najczęściej należy dołączyć dokument potwierdzający przeniesienie własności gospodarstwa, np. akt notarialny.

Ważnym elementem przekazania instalacji jest także kompletna dokumentacja techniczna. Następca powinien otrzymać m.in. gwarancje producentów, instrukcje obsługi, certyfikaty oraz dokumenty potwierdzające zakup i montaż urządzeń. Dokumentacja ta może okazać się niezbędna przy ewentualnych naprawach lub korzystaniu z gwarancji.

Fotowoltaika zwiększa wartość gospodarstwa

Warto pamiętać, że sprawnie działająca instalacja fotowoltaiczna zwiększa atrakcyjność i wartość gospodarstwa. Niższe koszty energii oraz możliwość produkcji własnego prądu są dziś istotnym atutem zarówno przy sprzedaży, jak i przy przekazywaniu gospodarstwa następcom.

Fot. Canva AI

Źródło: mojprad.gov.pl

Po zakończeniu umowy dzierżawy dzierżawca powinien oddać nieruchomość w stanie pierwotnym i niepogorszonym. W praktyce oznacza to nie tylko zakończenie korzystania z gruntu, ale również obowiązek demontażu instalacji fotowoltaicznej i usunięcia modułów PV na własny koszt. Teren powinien zostać doprowadzony do takiego stanu, aby znów nadawał się do produkcji rolnej.

Dlaczego sam ogólny zapis w umowie to za mało?

Właśnie dlatego tak ważna jest dobrze przygotowana umowa dzierżawy. Sam ogólny zapis o zwrocie nieruchomości może okazać się niewystarczający, jeśli dokument nie określa wprost, kto odpowiada za demontaż instalacji, utylizację paneli i uporządkowanie terenu po zakończeniu inwestycji. Im precyzyjniej opisane obowiązki stron, tym mniejsze ryzyko, że właściciel ziemi będzie musiał pokrywać część kosztów z własnej kieszeni.

Co z demontażem farmy PV, gdy firma upadnie?

Największe zagrożenie pojawia się wtedy, gdy firma dzierżawiąca grunt popadnie w problemy finansowe, zakończy działalność albo ogłosi upadłość. W takiej sytuacji brak odpowiednich zabezpieczeń w umowie może oznaczać dla rolnika poważny problem. Jeśli inwestor nie usunie paneli i nie przywróci gruntu do właściwego stanu, ciężar organizacyjny i finansowy może pozostać po stronie właściciela nieruchomości.

Kaucja i odszkodowanie — jak zabezpieczyć interes właściciela gruntu

Dlatego umowa powinna przewidywać nie tylko obowiązek usunięcia instalacji na koszt dzierżawcy, ale również dodatkowe mechanizmy zabezpieczające interes rolnika. Jednym z nich może być kaucja przeznaczona na pokrycie kosztów demontażu i utylizacji, jeśli firma nie wywiąże się ze swoich zobowiązań. Warto również uwzględnić zapisy o odszkodowaniu na wypadek niewykonania tych obowiązków. Wysokość takiego zabezpieczenia dobrze oprzeć na realnych prognozach kosztów z branży, ponieważ utylizacja elementów farmy fotowoltaicznej może wiązać się z dużym wydatkiem.

Jak oddać ziemię do produkcji rolnej po farmie fotowoltaicznej

Trzeba pamiętać, że po zakończeniu dzierżawy nie chodzi wyłącznie o usunięcie samych paneli. Grunt powinien zostać przywrócony do stanu umożliwiającego ponowne wykorzystanie rolnicze. To oznacza, że w umowie warto doprecyzować także usunięcie całej infrastruktury towarzyszącej i sposób uporządkowania terenu po demontażu farmy.

W praktyce dla właściciela ziemi najważniejsze jest jedno: nie wystarczy założyć, że po wygaśnięciu umowy inwestor sam rozwiąże problem. To właśnie zapisy umowne decydują o tym, kto ostatecznie zapłaci za usunięcie instalacji i odpadów. Dlatego przed podpisaniem dzierżawy gruntu pod farmę fotowoltaiczną warto dokładnie przeanalizować dokument, najlepiej z pomocą prawnika, i zadbać o klauzule, które zabezpieczą interes rolnika także w najtrudniejszym scenariuszu.

W przeszłości miała być chlewnia

– We wrześniu 2025 roku oddaliśmy do użytku naszą biogazownię o mocy 420 kW, której koszt całkowity wyniósł 22 mln zł z czego połowę stanowiło dofinansowanie – mówiła Iwona Olejniczak.

Jednak w przeszłości plany były zupełnie inne. W tym miejscu miała stać bowiem chlewnia.

– W 2011 roku chcieliśmy rozbudować naszą hodowlę trzody chlewnej budując obiekt na 1000 loch. Jednak wówczas spotkaliśmy się ze sporym oporem społecznym. Dopiero po 7 latach otrzymaliśmy niezbędne dokumenty jednak wówczas znów pojawił się problem związany z rozprzestrzeniającym się afrykańskim pomorem świń – dodaje Pani Iwona.

Jak wspomina Andrzej Olejniczak: – Chcieliśmy się rozwijać i tak powstała decyzja o budowie biogazowni rolniczej.

Dziś gospodarstwo posiada ok. 400 loch w cyklu zamkniętym oraz bydło rasy limousine (ok. 180 szt.). Dzięki temu wykorzystują do produkcji biogazu zarówno obornik bydlęcy jak i gnojowicę świńską (ok. 20 m³/dzień) ale to nie jedyne substraty.

W pierwszym fermentatorze o wysokości 6 m i średnicy wewnętrznej 22 m zachodzi główny proces fermentacji.

FOTO: Błażej Szczepański

– Choć to jedne z głównych substratów to aktualnie ze względu na trudną sytuację na rynku ziemniaka wykorzystujemy również je do produkcji energii. Obecnie 20-30% wkładu do biogazowni stanowią ziemniaki. Oprócz tego w biogazowni używamy czerstwe pieczywo (wykorzystywane również w żywieniu świń, którego nadmiar przeznazany jest do produkcji biogazu). Oprócz tego używamy kiszonki z kukurdzy jednak jest to jedynie niewielki dodatek w postaci 1,5-2 t/ dobę – mówi Andrzej Olejniczak.

Pełne wykrzystanie potencjału produkcji biogazu

W gospodarstwie państwa Olejniczaków pracuje biogazowania składająca się z 2 zbiorników w których zachodzi fermentacja.

– W pierwszym fermentatorze o wysokości 6 m i średnicy wewnętrznej 22 m zachodzi główny proces fermentacji, w czasie którego wytwarza się 80% ogólnej produkcji biogazu. Do tego fermentatora trafiają substraty stałe z kosza załadowczego o wymiarach 13 x 5,5 x 3,52 m przy użyciu przenośników ślimakowych oraz gnojowica z zbiornika wstępnego (4 m wysokości i średnicy 7 m) – mówił Przemysław Krawczyk z firmy agriKomp podczas warsztatów biogazowych.

Przemysław Krawczyk, agriKomp Polska

FOTO: Błażej Szczepański

Jak podreślał wykonawca inwestycji Przemysław Krawczyk, aby w pełni wykorzystać potencjał jaki niesie za sobą fermentacjia biomasy po fermentacji w fermentatorze można dofermentować substraty w kolejnym zbiorniku i uzyskać dodatkowe 20% z ogólnej produkcji biogazu. Dzięki temu rozwiązaniu uzyskany poferement jest praktycznie pozbawiony zapachu i w pełni wykorzystuje się potencjał produkcji.

Dlaczego 420 kW mocy produkcji?

Choć w gospodarstwie jest wystarczająco substratów do produkcji biogazu, to instalacja nie pracuje z pełną mocą 499 kW, a jedynie z mocą 420 kW. 

– Problemem było przyłączenie do sieci energetycznej, jedyną opcją jaką otrzymaliśmy od dostawcy energii było przyłączenie instalacji o obecnej mocy. Jednak aktualnie staramy się o zwiększenie do 499 kW. Dlatego wysłaliśmy odpowiedni wniosek – mówi hodowca. 

Nowelizacja Prawa energetycznego tj. projekt UC84 może przyspieszyć przyłączanie biogazowni do sieci energetycznej.

– Jeżeli dystrybutorzy energii będą egzekwować prawo tej nowelizacji w takim zakresie jaki przewiduje to projekt, to przyspieszy to proces cały decyzyjny co do powstania biogazowni. Aktualnie średnio proces powstania biogazowni to ok. 2,5-3 lat. Nowelizacja ta może skrócić proces przyłączania do sieci – mówił Karol Mazur z Stowarzyszenia Małych Biogazowni Rolniczych. 

Podczas pierwszej części warsztatów uczesnicy mogli zapoznać się z działaniem biogazowni rodziny Olejniczaków.

FOTO: Błażej Szczepański

Warsztaty zwięczone były wykładami związanymi z prowadzeniem i budową biogazowni rolniczych.

FOTO: Błażej Szczepański

Co można sfinansować?

Jak podkreśla Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi interwencja ma na celu zmniejszenie presji działalności rolniczej na środowisko, przez wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych, właściwe zagospodarowanie odpadów i produktów ubocznych z rolnictwa oraz poprawę efektywności energetycznej. Inwestycje w instalacje wytwarzające energię będą służyć wyłącznie zaspokojeniu potrzeb własnych rolników w zakresie energii. Wspierane są inwestycje dotyczące budowy lub zakupu:

• nowych urządzeń do produkcji energii z biogazu rolniczego (elektryczna lub ciepło lub paliwo gazowe) do 50 kW z możliwością zainstalowania magazynu energii (obszar A)

lub

• instalacji produkujących energię z promieniowania słonecznego do 50 kW wraz z magazynami energii i systemami zarządzania energią lub z pompą ciepła - o ile będzie stanowiła integralną część instalacji produkującej energię z promieniowania słonecznego, koszty montażu instalacji ww. urządzeń do produkcji energii (obszar B);
• systemów poprawiających efektywność energetyczną budynków gospodarskich służących produkcji rolnej takich jak budowa, przebudowa lub zakup kotłów na biomasę, systemów odzyskiwania ciepła (np.: z mleka, z budynków inwentarskich, ściółki, gnojowicy), przeszkleń dachowych, oświetlenie LED, a także termomodernizacja budynków gospodarskich służących do produkcji rolnej (obszar C).

Maksymalna łączna zainstalowana moc urządzeń do produkcji energii nie może przekroczyć 50 kW, a intensywność pomocy wynosi do 65% kosztów kwalifikowalnych operacji.

Instalacja fotowoltaiczna na dachu budynku gospodarstwa rolnego.

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Maksymalna wysokość pomocy nie może przekroczyć: 1,5 mln zł – obszar A i B, przy czym inwestycja związana z obszarem B nie może przekroczyć 200 tys. zł. W obszarze C maksymalna kwota to 200 tys. zł. Warto dodać, ze rolnik może skorzystać zarówno z obszaru A lub B, lub C. Maksymalna kwota pomocy łącznie na obszary A i C nie może przekroczyć 1,7 mln zł, a na obszary B i C 400 tys. zł.

Jakie zmiany planuje minister?

Resort rolnictwa poinformował, że zmianie ulegnie dotychczasowy system refundacji rzeczywiście poniesionych kosztów, który  zostanie zastąpiony uproszczonym systemem kosztów jednostkowych. Rozwiązanie, które jest właśnie w fazie konsultacji, ma objąć inwestycje związane z zakupem:

• mikroinstalacji fotowoltaicznych,
• magazynów energii elektrycznej.

Zmiana ma ułatwić zarówno przygotowanie wniosku, jak i późniejsze rozliczenie inwestycji. Jak podkreśla minister Stefan Krajewski, nowe procedury będą prostsze, a system pomocy bardziej przejrzysty, bo przy składaniu wniosku o przyznanie pomocy nie będzie konieczne przedstawianie ofert od potencjalnych wykonawców. Z kolei przy składaniu wniosku o płatność nie trzeba będzie dostarczać faktur.

Magazyn energii może być wykorzystany do ładowania samochodów elektrycznych.

FOTO: firmowe

To rozwiązanie ma skrócić czas oceny dokumentów i usprawnić obsługę całego naboru. Dodatkowo doprecyzowano i rozszerzono katalog podmiotów uprawnionych do wsparcia, uwzględniając także małżonka rolnika prowadzącego działy specjalne produkcji rolnej.

Zasady wyliczania wsparcia

W nowym modelu pomoc będzie wyliczana na podstawie mocy mikroinstalacji PV (kW), pojemności magazynu energii (kWh).

Ustalono następujące stawki kosztów jednostkowych:

• 3 940 zł za 1 kW mikroinstalacji PV,
• 2 250 zł za 1 kWh magazynu energii elektrycznej.

Montaż paneli fotowoltaicznych.

FOTO: firmowe

Dzięki temu rolnicy będą mogli określić wysokość możliwego wsparcia już na etapie planowania inwestycji. W przypadku pozytywneo zaopiniowania nowe zasady będą miały zastosowanie do planowanego naboru wniosków, który odbędzie się w terminie: od 5 października do 3 listopada 2026 r. Proponowane zmiany są dostępne do zaopiniowania na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Na czym polega proces produkcji biogazu?

Ideą powstania biogazowni jest neutralizacja odpadów organicznych w miejscu ich wytwarzania i przetwarzanie na energię. Spektrum substratów nadających się do fermentacji w biogazowniach rolniczych jest bardzo szerokie, a najczęściej wykorzystuje się do tego odpady z produkcji zwierzęcej: gnojowicę i obornik. Jednak w zależności od specyfiki gospodarstwa czy zakładu przetwórczego wsadem do fermentora mogą być odpady warzywne czy owocowe (łupiny, wysłodki, łodygi, liście), z przetwórstwa (serwatka, wywar), a nawet odpady poubojowe czy ścieki bytowe (biogazownia komunalna). Ze względu na niższą opłacalność coraz rzadziej bazą do produkcji jest kiszonka z kukurydzy.

Niezbędnym warunkiem jest zadbanie o odpowiednią płynność fermentowanej masy, czyli zawartość suchej masy w granicach 8-15%. W sytuacjach, gdzie nie ma dostępu do płynnych substratów (gnojowica) możliwe jest rozwodnienie masy za pomocą wody cyrkulującej w obiegu zamkniętym w formie odcieku po separacji pofermentu. Podczas produkcji biogazu substrat organiczny trafia do układu fermentacyjnego, gdzie w warunkach beztlenowych jest rozkładany przez mikroorganizmy. W wyniku tego procesu powstaje:

• biogaz, zawierający przede wszystkim metan i dwutlenek węgla,
• poferment, który może być dalej zagospodarowany jako nawóz lub materiał do dalszej obróbki.

Proces przebiega etapowo:

• najpierw dochodzi do rozkładu bardziej złożonych związków organicznych,
• następnie bakterie wytwarzają lotne kwasy tłuszczowe,
• kolejnym etapem jest tworzenie metanu.

Jakie są charakterystyczne cechy technologii DVO?

Rozwijana od blisko 30 lat przez inżyniera Stevena Dvoraka technologia DVO wyróżnia się tym, że jest nastawiona na wysoką stabilność procesu, dobrze radzi sobie z substratami trudnymi technologicznie, umożliwia redukcję odorów i obciążenia środowiskowego, pozwala odzyskiwać energię z odpadów, może być integrowana z instalacjami rolniczymi, przemysłowymi i komunalnymi.

Steven Dvorak, pomysłodawca technologii i właściciel firmy DVO.

FOTO: Beba

Klasyczna biogazownia rolnicza jest zwykle projektowana przede wszystkim pod kątem wsadu z gospodarstwa, natomiast rozwiązania DVO są częściej ukierunkowane na szerszy zakres odpadów organicznych i większą odporność procesu na zmienność surowca.

Według pomysłu właściciela technologia DVO stawia się na rozwiązania ograniczające konieczność intensywnego mieszania i upraszczające obsługę instalacji. To ważne zwłaszcza tam, gdzie biogazownia ma pracować w sposób ciągły i niezawodny, przy zmiennym składzie wsadu. Jak to jest realizowane?

Biogazownia DVO o mocy elektrycznej 6 MW.

FOTO: Beba

Kluczową różnicą biogazowni DVO, które zdominowały amerykański rynek biogazu, w stosunku do technologii europejskich jest budowa. Zrezygnowano to cylindrycznych zbiorników na rzecz również żelbetowych zbiorników prostopadłościennych o stałej szerokości 22 m i wysokości 5 m przedzielonych wzdłużnie betonową przegrodą wymuszającą przepływ masy w dwóch kierunkach (przepływ przez biogazownię jest według kształtu litery U.). Wlot i wylot z biogazowni znajdują się więc blisko siebie. Długość instalacji zależna jest od jej planowanej wydajności i ilości koniecznych do przetworzenia substratów. W przypadku ograniczeń lokalizacyjnych żelbetowe bloki mogą być ustawiane równolegle obok siebie. We wnętrzu zbiornika znajduje się wężownica, a ściany u dach zbiorników są zaizolowane styropianem i pianą PUR, by łatwej utrzymać wymaganą dla procesu temperaturę 38 stopni Celsjusza.

Liczące kilkanaście tysięcy krów fermy mają duży problem z nadprodukcją gnojowicy, a zainstalowanie biogazowni pozwala w dużej mierze ograniczyć koszty.

FOTO: Beba

Dzięki takiej łatwej w budowie konstrukcji przypominającej w dużym uproszczeniu jelito osiąga się stały czas retencji. W efekcie każdy metr sześcienny wsadu, który trafia do biogazowni przechodzi przez niego przez ściśle określona liczbę dni (najczęściej 20-25). Daje to użytkownikowi gwarancję, że opuszczający biogazownię poferment nie wydziela już metanu.

Biogazownia DVO nie ma charakterystycznej kopuły, ale jest pokryta żelbetowymi płytami. Poziom fermentującej masy jest zawsze ustalony na 430 cm, dzięki czemu pod pokrywą biogazowni pozostaje jeszcze 70 cm na magazyn biogazu, który następnie jest odsysany do agregatu kogeneracyjnego lub instalacji oczyszczania biogazu, ale nie w całości. Dlaczego?

Biogazownia bez mieszadeł – jak to możliwe?

W zdumienie gości wizytujących firmę i znajdujące się przy liczących tysiące sztuk fermach krów mlecznych instalacje z których najstarsza liczyła aż 26 lat wprawił system mieszania fermentującej masy, który jest konieczny dla efektywnego procesu produkcji biogazu.

Biogazownie DVO wyróżnia umieszczona w gruncie żelbetowa konstrukcja z dachem wykonanym również z żelbetowej płyty.

FOTO: Beba

Steven Dvorak postawił na mieszanie substratów za pomocą części odessanego z górnej części komory biogazu, który następnie systemem rur i dysz w regularnych odstępach czasu jest wtłaczany tuż nad dnem zbiornika. Łatwo sobie wyobrazić co następuje później: duże pęcherze gazu (niczym w garnku z wrzącą wodą) unoszą się wprawiając w ruch pulpę. W miejsce wypchniętej w górę biomasy z dna przemieszcza się kolejna jej porcja, a cykliczne powtarzanie wtłaczania biogazu realizuje mieszanie, na które nakłada się stopniowe przesuwanie fermentującej masy w kierunku wypływu wymuszane dopompowywanym wciąż nowymi substratami.

FOTO: Beba

Dzięki temu rozwiązaniu w biogazowni nie ma konieczności instalacji żadnych ruchomych elementów (mieszadeł). Odchodzi więc ryzyko ich awarii, kosztów wymiany i przestoju w produkcji związanego z wykonywanymi naprawami. Jedynymi elementami, które umieszcza się wewnątrz są wspomniane wężownice do ogrzewania substratów i rurociąg wtłaczający biogaz. To proste, przez co nie tylko koszty budowy, ale i eksploatacji mogą być znacznie niższe od znanych nam obecnie rozwiązań. Szczegóły związane z kosztami inwestycji są jednak trudne do uśrednienia i zależne od ilości i rodzaju substratów oraz modelu realizacji inwestycji, bowiem zakres budowy zbiornika może zostać zrealizowany indywidualnie przez inwestora.

Jak duże mogą być biogazownie DVO?

Firma poinformowała, że w Stanach Zjednoczonych najmniejsze instalacje mają 200 kW. Natomiast większość instalacji w tej chwili to już są rozwiązania o mocy ponad 1-2 MW instalacje, a największa w tej chwili zainstalowana ma 6 MW. Nic nie stoi na przeszkodzie, by instalacja została dostosowana do europejskich rozmiarów (mniejsza liczebność stad) i produkowała biogaz w oparciu tylko na gnojowicy generując moc rzędu 50 czy 100 kW.

To działająca nieprzerwanie od 26 lat biogazownia DVO.

FOTO: Beba

Właśnie w USA bardzo duża liczba instalacji pracuje na samej gnojowicy bydlęcej, ale przybywa biogazowni, które przetwarzają mieszany strumień odpadów.

Już podczas otwarcia konferencji podkreślano, że rozwój biometanu należy dziś rozpatrywać nie tylko przez pryzmat transformacji energetycznej, ale również bezpieczeństwa surowcowego i geopolityki.

Ewa Krasuska, dyrektor generalna Polskiej Izby Gospodarczej Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej, zwracała uwagę, że Europa i Polska funkcjonują w warunkach trwałej niestabilności cen paliw oraz wysokiej wrażliwości na wydarzenia międzynarodowe.

Ewa Krasuska, PIGEOR

FOTO: Beba

– Żyjemy w bardzo niestabilnym czasie i właściwie dywersyfikacja miksu energetycznego, dywersyfikacja paliw gazowych jest rzeczą niezbędną – mówiła. Jak podkreślała, to właśnie biogaz i biometan mogą stać się jednym z filarów krajowej niezależności energetycznej.

– Biometan to krajowe źródło paliwa, decydujące o naszej niezależności i stabilności naszej gospodarki – zaznaczyła.

Pierwsze instalacje już działają

Jednym z najważniejszych elementów konferencji była prezentacja doświadczeń z pierwszych projektów biometanowych realizowanych w Polsce. Marek Bałamut, przedstawiciel cukrowni w Strzelinie mówił o instalacji, której podstawowym celem było uniezależnienie się od zewnętrznych źródeł energii.

– Żyjemy w czasach niepewności energetycznej, naszym założeniem było uniezależnienie się od zewnętrznych źródeł energii – podkreślał. Jak wyjaśnił, zakład przeszedł w krótkim czasie drogę od wykorzystania węgla, przez gaz, po biogaz i biometan.

– Obecnie nasza biogazownia jest w stanie dostarczyć nam około 100% naszej energii. Także możemy bazować na biogazie – powiedział. Nadwyżki gazu przetwarzane są na biometan i przekazywane do sieci, a część energii wykorzystywana jest także w kogeneracji. Jednocześnie inwestor zwracał uwagę, że mimo sukcesu projektu nadal istnieje szereg problemów systemowych, które ograniczają rozwój kolejnych instalacji.

Debata strategiczna: Horyzont biometanowy Polski: możliwości i wzrost: Janusz Pilitowski, Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Tomasz Stocki, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, Anna Kośla, GAZ-SYSTEM, Wojciech Grządzielski, Polska Spółka Gazownictwa, Sebastian Zientara, mLeasing, Marek Bałamut, Südzucker Polska, Paweł Ciuła, KWE AB Energy Polska, moderator: Ewa Krasuska PIGEOR

FOTO: Beba

Sieć gazowa: największa szansa i jedna z głównych barier

Jednym z najczęściej powracających tematów była możliwość wtłaczania biometanu do sieci gazowej. Inwestorzy podkreślali, że chłonność sieci bywa poważnym ograniczeniem, a warunki techniczne znacząco podnoszą koszty projektów. W przypadku instalacji w Strzelinie wskazano, że szczególnie duże różnice występują między okresem zimowym a letnim.

– Chłonność jest problemem. Warunki przyłączenia do sieci gazowej pozawalają na wtłaczanie do sieci gazowej w okresie zimowym 1500 m³/dobę, w okresie letnim to jest ledwo 30 m³. To jest dla nas bardzo duże wyzwanie – przyznał przedstawiciel inwestora. Dodatkowym problemem pozostają wymagania dotyczące parametrów jakościowych gazu, w tym konieczność podnoszenia ciepła spalania.

– Byliśmy zmuszeni do wybudowania dodatkowej instalacji, do propanowania tego biometanu, żeby zwiększyć ciepło spalania – wskazywał. Z perspektywy inwestora są to koszty, które nie zwiększają efektywności samej produkcji, a wynikają wyłącznie z uwarunkowań systemowych.

Operatorzy deklarują gotowość

Przedstawiciele operatorów systemów gazowych podkreślali, że są zainteresowani rozwojem rynku biometanu, ale potrzebują stabilnego i przewidywalnego otoczenia regulacyjnego. Ze strony Polskiej Spółki Gazownictwa wskazywano na szybko rosnące zainteresowanie inwestorów. Według podanych danych liczba zgłoszeń i zapytań dotyczących przyłączeń wyraźnie rośnie z roku na rok.

Wojciech Grządzielski, przedstawiciel PSG zaznaczał, że technicznie rozwiązania są już znane i sprawdzone, ale kluczowe są kwestie ekonomiczne i organizacyjne. – Programy i stabilizacja regulacji przepisów prawnych jest kluczowa – podkreślał.

Operator wskazywał także możliwe kierunki zwiększania chłonności systemu – od lepszego zarządzania ciśnieniami w sieci, przez rozbudowę połączeń systemowych, po wykorzystanie instalacji sprężania. Jednocześnie zaznaczał, że każde z tych rozwiązań generuje dodatkowe koszty inwestycyjne i operacyjne.

Bardzo interesujące dane przedstawił również Gaz-System. Spółka przeprowadziła badanie rynku dotyczące zarówno potencjału produkcji biometanu, jak i zapotrzebowania na to paliwo po stronie odbiorców. Według przedstawionych informacji zapotrzebowanie zgłaszane przez odbiorców sięgnęło ponad 7 mld m³ rocznie, natomiast deklarowany potencjał produkcyjny wyniósł około 0,5 mld m³. To oznacza, że z perspektywy rynku popyt na biometan może rozwijać się szybciej niż sama podaż. Gaz-System analizuje też rozwiązania logistyczne pozwalające na zatłaczanie biometanu nie tylko bezpośrednio z jednej instalacji, ale również za pośrednictwem tzw. instalacji przeładunkowych dla gazu dowożonego w postaci CNG z kilku miejsc produkcji.

Ustawa i system aukcyjny nadal kluczowe dla większych instalacji

Jednym z najważniejszych punktów konferencji była kwestia systemu wsparcia dla większych instalacji biometanowych. Janusz Pilitowski z Ministerstwa Klimatu i Środowiska mówił o procedowanych rozwiązaniach legislacyjnych, które mają umożliwić wdrożenie systemu aukcyjnego dla instalacji o większej mocy. Jak podkreślono, rząd chce utrzymać kierunek polegający na wprowadzeniu wsparcia aukcyjnego, obejmującego długi okres obowiązywania i możliwość łączenia pomocy inwestycyjnej z operacyjną. 

Uczestnicy konferencji Biomethane Day Poland

FOTO: Beba

Przedstawiciel resortu zaznaczył jednocześnie, że przyjęcie tych rozwiązań zależy od woli politycznej i dalszego przebiegu procesu legislacyjnego. Resort deklaruje gotowość do szybkiego złożenia dokumentów notyfikacyjnych do Komisji Europejskiej po uchwaleniu ustawy. Szacunki przedstawione podczas konferencji wskazują, że proces notyfikacji mógłby potrwać około sześciu miesięcy.

Bez wsparcia będą rozwijać się głównie małe instalacje

W panelach eksperckich wielokrotnie podkreślano, że bez wsparcia operacyjnego rynek biometanu będzie się rozwijał głównie w najmniejszym segmencie, czyli w instalacjach do 1 MW. Eksperci oceniali, że obecny model nie wystarczy do zbudowania skali, która pozwoliłaby obniżyć koszty technologii, zwiększyć doświadczenie wykonawcze i stworzyć prawdziwy rynek biometanu. Jak wskazywano, to właśnie większe instalacje powinny rozruszać sektor, umożliwić standaryzację technologii i dać impuls do dalszego rozwoju także w części komercyjnej.

Podczas konferencji wyraźnie zaznaczono, że sektor finansowy jest zainteresowany projektami biometanowymi, ale oczekuje bardziej przewidywalnych warunków regulacyjnych i biznesowych.

– Im szybciej pójdziemy do przodu z tą legislacją, im szybciej sobie wprowadzimy dodatkowe elementy finansowe, (…) tym szybciej będziemy mogli finansować państwu te inwestycje – wskazał Sebastian Zientara z mLeasing.

Zwracano przy tym uwagę, że system wsparcia operacyjnego jest nie tylko pomocą dla producenta biometanu, ale z punktu widzenia finansujących staje się też istotnym elementem zabezpieczającym projekt.

Procedury administracyjne nadal blokują tempo inwestycji

Drugim wielkim blokiem problemów – obok infrastruktury i wsparcia – pozostają procedury administracyjne. Przedstawiciele branży wskazywali, że sam proces realizacji inwestycji trwa często 4–5 lat, przy czym faza budowy zajmuje zaledwie rok lub półtora. Reszta to decyzje środowiskowe, pozwolenia i inne procedury formalne. Jak podkreślano, szczególnie dużym problemem jest czas uzyskiwania decyzji środowiskowych oraz zachowawcze podejście części urzędów. Branża zwraca też uwagę na niedostateczną wiedzę po stronie urzędników i społeczności lokalnych.

Debata: Odblokowanie rynku biometanu w Polsce - najlepsze praktyki z UE:  Beata Wiszniewska, Polska Grupa Biogazowa, Karolina Palacz, VEOLIA Energia Polska, Beata Matecka, UPEBBI, Sławomir Łazarski, ORLEN, Katarzyna Konowrocka, Shell Polska moderator: Kamil Moskwik

FOTO: Beba

Oprócz prawa i finansowania uczestnicy konferencji dużo mówili także o kompetencjach. Branża biogazowa i biometanowa potrzebuje dziś nie tylko inwestorów, ale również operatorów instalacji, serwisantów, urzędników rozumiejących technologię i instytucji finansowych znających specyfikę projektów. Podczas konferencji przypomniano o tworzeniu ośrodków szkoleniowych dla sektora biogazu i biometanu, które mają przygotowywać zarówno młodzież, jak i osoby dorosłe oraz przedstawicieli administracji. Duża w tym rola Unii Producentów i Pracodawców Przemysłu Biogazowego i Biometanowego (UPEBBI) reprezentowanej przez Beatę Matecką.

To istotny sygnał, bo rozwój rynku nie będzie możliwy wyłącznie dzięki technologiom i przepisom – potrzebne będą również wyspecjalizowane kadry.

Polska nadal bardziej krajem potencjału niż skali

W podsumowaniu wielu debat powracała jedna myśl: Polska ma bardzo duży potencjał produkcyjny i popytowy, ale wciąż nie przełożyła go na odpowiednią skalę inwestycji.

Uczestnicy konferencji Biomethane Day Poland

FOTO: Beba

Na tle państw takich jak Niemcy, Francja czy Włochy polski rynek nadal jest na wczesnym etapie. Jednocześnie uczestnicy konferencji byli zgodni, że ten moment może być przełomowy. Są już pierwsze działające instalacje, rośnie zainteresowanie operatorów i inwestorów, a administracja deklaruje gotowość do pracy nad kolejnymi rozwiązaniami.

Aby jednak Polska przestała być wyłącznie „rynkiem dużego potencjału”, potrzebne jest szybkie domknięcie najważniejszych elementów układanki: ustawy, notyfikacji systemu wsparcia, rozwiązań dla przyłączeń i realnego uproszczenia procedur inwestycyjnych.

Bez tego rozwój będzie postępował, ale raczej punktowo i wolniej, niż oczekuje branża. Z tym – zdaniem uczestników konferencji – rynek może wejść w fazę prawdziwego wzrostu.

• obniżyć rachunki za energię,
• uniezależnić się częściowo od wahań cen prądu,
• zwiększyć stabilność finansową gospodarstwa,
• wykorzystać nieużytki lub słabsze grunty pod instalacje OZE,
• budować dodatkowe źródło dochodu (np. dzierżawa pod farmy wiatrowe).

W dobie coraz częstszych susz i ekstremalnych zjawisk pogodowych rolnicy potrzebują stabilności kosztów i przewidywalności. Własne źródło energii staje się elementem bezpieczeństwa gospodarstwa – podobnie jak magazyn zboża czy zbiornik retencyjny.

Historyczny próg: 50% mocy z OZE

Na koniec 2025 roku udział odnawialnych źródeł energii w mocy zainstalowanej w Polsce wyniósł 50,04%. Oznacza to, że co druga megawatogodzina potencjału w krajowym systemie pochodzi z instalacji opartych na słońcu, wietrze, wodzie czy biomasie. Łączna moc OZE osiągnęła 37 777 MW. To dużo więcej niż pięć lat wcześniej. O rekordowych danych poinformowała publicznie minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska, podkreślając, że to przełomowy moment dla krajowej energetyki: – Za nami przełomowy moment w rozwoju OZE w Polsce! Pierwszy raz w historii udział odnawialnych źródeł energii w mocy zainstalowanej w naszym kraju przekroczył 50%. Na koniec grudnia 2025 roku to dokładnie 50,04%. Ponadto, udział OZE w produkcji energii elektrycznej w Polsce wyniósł rekordowe 31,41% w 2025 roku! Polskie, odnawialne źródła wyprodukowały niemal 55 tys. GWh! – napisała na platformie X ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.

Produkcja energii także bije rekordy

W 2025 roku odnawialne źródła wyprodukowały niemal 55 tys. GWh energii elektrycznej, co stanowiło 31,41% całkowitej produkcji prądu w Polsce. Dla porównania w 2020 r. było to 28 173 GWh, a udział OZE w produkcji wynosił wtedy 17,83%.

Zobacz także: Wycinka drzewa na działce rolnika: milcząca zgoda bez decyzji z urzędu? Idą rewolucyjne zmiany

Ogromny wzrost w pięć lat

Dane publikowane przez Agencję Rynku Energii pokazują skalę zmian:

• 2020 r. – 12 490 MW mocy OZE,
• 2025 r. – 37 777 MW.

Najdynamiczniej rosła fotowoltaika: wzrost z 3 960 MW do aż 24 808 MW i energetyka wiatrowa: wzrost z 6 402 MW do 10 550 MW. To właśnie te technologie w największym stopniu napędziły transformację.

OZE w Polsce: co ten przełom oznacza dla rolników?

Dla gospodarstw rolnych rozwój OZE to nie tylko statystyki, ale realne szanse, ponieważ rolnicy z instalacjami fotowoltaicznymi stają się częścią stabilnego systemu energetycznego. Warto dodać, że transformacja energetyczna zwiększa zapotrzebowanie na grunty pod farmy PV i wiatraki, biogazownie rolnicze i magazyny energii. OZE staje się dla wielu gospodarstw dodatkowym źródłem przychodu – obok produkcji roślinnej i zwierzęcej.

Zielona energia staje się filarem wsi

Przekroczenie 50% mocy z OZE to symboliczny moment, który pokazuje, że transformacja energetyczna nie jest już planem na przyszłość, lecz rzeczywistością.

Coraz więcej tej zmiany dzieje się właśnie na terenach wiejskich – tam, gdzie powstają farmy fotowoltaiczne, elektrownie wiatrowe i biogazownie. Dla wielu gospodarstw to nie tylko element polityki klimatycznej, ale realna strategia rozwoju i stabilizacji dochodów. Transformacja przyspiesza – ale wyzwań nie brakuje. Choć wyniki są rekordowe, przed polską energetyką wciąż stoją wyzwania: modernizacja sieci przesyłowych, magazynowanie energii, czy stabilność systemu w okresach bez wiatru i słońca. Dla rolników oznacza to jedno – sektor energetyczny będzie nadal silnie powiązany z obszarami wiejskimi.

fot. Canva AI

Źródło: gov.pl

Grupa Orlen i Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa, podjęły współpracę w obszarze budowy, eksploatacji i rozwoju instalacji biogazowych oraz biometanowych w Polsce.

Współpraca obejmować ma wymianę wiedzy, doświdczenia a także wspólne projekty inwestycyjne i wykorzystanie nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przy udziale spółek nadzorowanych przez KOWR.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

- 12 lutego Orlen i KOWR podpisały umowę o współpracy, która pomoże w transformacji energetycznej, ale też wyznaczy nowe kierunki rozwoju polskiego rolnictwa. Jak powiedział obecny przy podpisaniu porozumienia Stefan Krajewski, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi - Takie wykorzystanie majątku Skarbu Państwa, który mamy w zasobach to kierunek przeze mnie oczekiwany. Jako Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, któremu podlega KOWR, wymagam działań na rzecz rozwoju rolnictwa. -czytamy w informacji prasowej. 

Podczas podpisywania umowy, Orlen reprezentowali: Robert Soszyński, Wiceprezes Zarządu ORLEN ds. Operacyjnych oraz Jan Pajek, Prezes Zarządu Orlen Biometan.  Ze strony KOWR umowę podpisał Dyrektor Generalny, Henryk Smolarz.

Transformacja energetyczna i dekarboniza transportu

Celem porozumienia jest rozwój nowych instalacji biometanowych w lokalizacjach o dużym potencjale. Partnerstwo wspiera realizację strategii ORLEN2035, zakładając produkcję do 0,24 mld m³ biometanu rocznie - ponad sto razy więcej niż obecnie. Tak znaczący wzrost produkcji przyspieszy dekarbonizację transportu i ograniczy emisję gazów cieplarnianych.

Nowe szanse dla rolnictwa i lokalnych społeczności

Jak zaznaczają przedstawiciele Orlen, nowoczesna energetyka jest kierunkiem, który konsekwentnie zamieniają w realne projekty.

- Już dziś prawie 70 procent naszej produkcji pochodzi ze źródeł nisko- i zeroemisyjnych. Porozumienie z KOWR pozwala nam lepiej wykorzystać możliwości polskiego rolnictwa oraz skutecznie skalować inwestycje w biogaz i biometan. Dzięki tej współpracy przyspieszymy rozwój sieci biometanowni, które zapewnią nam stabilne, czyste paliwo i przyczynią się do dekarbonizacji transportu. To inwestycja w niezależność, konkurencyjność oraz długofalowy rozwój polskiej gospodarki - mówi Robert Soszyński, Wiceprezes Zarządu Orlen ds. Operacyjnych.

-  Porozumienie z KOWR otwiera nam dostęp do kluczowych zasobów i partnerów w sektorze rolnym, umożliwiając realizację projektów w całym kraju. We współpracy z rolnikami będziemy przetwarzać odpady i pozostałości z produkcji rolnej w paliwo dla energetyki, ciepłownictwa czy transportu. Nasze inwestycje realnie przyczynią się do redukcji emisji i stworzą trwałą wartość dla nas i naszych partnerów - mówi Jan Pajek, Prezes Zarządu Orlen Biometan.

- Wdrożenie umowy KOWR–Orlen, poza realnym wkładem w transformację energetyczną i ograniczeniem emisyjności, otwiera nowe perspektywy dla polskiego rolnictwa. Niesie ze sobą znaczący potencjał ekonomiczny i ekologiczny, tworząc konkretne szanse rozwojowe dla lokalnych społeczności – zarówno dla przedsiębiorców, jak i gospodarstw rolnych - podkreśla Henryk Smolarz, Dyrektor Generalny KOWR.

Zobacz także: Inwestycje w biogazownie rolnicze mają być prostsze. Zmiany w przepisach

Nowe miejsca pracy i stabilne źródła dochodu

Biogazownie i biometanownie to również nowe miejsca pracy, oraz dodatkowe, stabilne źródła dochodu dla rolników, którzy dostarczają substraty.

- Inwestycje te zwiększają wpływy do budżetów gmin oraz sprzyjają budowie lokalnej gospodarki obiegu zamkniętego – zaznaczył Dyrektor, Henryk Smolarz.

Partnerstwo Grupy Orlen oraz KOWR obejmuje:

• zagospodarowanie odpadów rolniczych i ich wykorzystanie do produkcji bioLNG, co bezpośrednio wesprze realizację Narodowego Celu Wskaźnikowego (NCW) w Grupie Orlen.

Obie strony deklarują wdrażanie nowoczesnych technologii biometanowych, a także oczywiście dalszy rozwój odnawialnych źródeł energii.

Jak czytamy w opublikowanej informacji, do 2035 roku Grupa Orlen ma w planach pozyskiwać do nawet 0,24 mld m³ biometanu rocznie na potrzeby realizacji NCW. D

- Aktualnie finalizowana jest budowa instalacji w Głąbowie (woj. warmińsko-mazurskie), która będzie pierwszą biometanownią w Grupie Orlen oraz pierwszą w Polsce wyposażoną w instalację do skraplania biometanu, umożliwiającą produkcję bioLNG. Zakład ma docelowo wytwarzać około 7 mln m³ biometanu rocznie. Równolegle spółka eksploatuje trzy biogazownie rolnicze: w Konopnicy (woj. łódzkie), Wojnach-Wawrzyńcach (woj. podlaskie), Buczku (woj. kujawsko-pomorskie) o mocach od 1,2 do 2,0 MW - podano. 

Przełom dla biogazowni rolniczych. Rząd upraszcza przyłączenia do sieci. Praktycy komentują

Rolnicy dostarczą surowce do biometanow

Rolnicy również będą korzystać z instalacji. Każda biometanownia potrzebuje do nawet 100 tys. ton substratów rocznie. Są to przede wszystkim odpady i pozostałości z rolnictwa, a także z przetwórstwa rolno-spożywczego.
Do najczęściej wykorzystywanych należą m.in.:

• gnojowica,
• obornik,
• kiszonki
• i zielonki roślinne,
• wysłodki buraczane,
• wywar pogorzelniany,
• produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego,
• słoma,
• odpady owocowo-warzywne.

Patrycja Bernat

Źródło: inf. prasowa

Fot: KOWR Facebook

Projektowane rozporządzenie jest wykonaniem upoważnienia zawartego w art. 160g ust. 6 ustawy o odnawialnych źródłach energii. To kolejny krok po nowelizacji ustawy OZE z października 2025 r., która wprowadziła do polskiego prawa obszary przyspieszonego rozwoju instalacji OZE (OPRO).

Nowe rozwiązania mają wdrażać unijną dyrektywę RED III i pomóc Polsce w realizacji celów klimatycznych do 2030 r., w tym zwiększeniu udziału energii odnawialnej w zużyciu energii końcowej do co najmniej 42,5 proc., a docelowo nawet 45 proc.

Dlaczego to ważne dla wsi i rolników?

Jak wskazuje resort klimatu, jedną z największych barier rozwoju OZE są dziś czasochłonne procedury administracyjne. Dotyczy to również inwestycji na terenach wiejskich – farm fotowoltaicznych, biogazowni, magazynów energii czy instalacji przy gospodarstwach.

Dlatego wprowadzane są rozwiązania z zakresu tzw. permittingu, czyli skracania i upraszczania procesu uzyskiwania pozwoleń budowlanych oraz przyłączeń do sieci. Obszary przyspieszonego rozwoju OZE mają wskazywać miejsca, gdzie takie inwestycje będą mogły powstawać szybciej i na uproszczonych zasadach.

Czym są obszary przyspieszonego rozwoju OZE?

OPRO to wyznaczone tereny, na których rozwój instalacji odnawialnych źródeł energii ma być szczególnie wspierany. Podstawą ich tworzenia będą mapy potencjału OZE, opracowywane przez ministra właściwego do spraw klimatu.

Na tej podstawie samorządy województw przygotują plany obszarów przyspieszonego rozwoju OZE, które będą uchwalane przez sejmiki województw. Co istotne:

• plany nie będą aktami prawa miejscowego,
• będą wskazywać preferowane lokalizacje konkretnych typów instalacji OZE,
• dla jednego województwa możliwe będzie uchwalenie więcej niż jednego planu, np. osobno dla fotowoltaiki czy biogazowni.

To rozwiązanie ma zapewnić elastyczność i przyspieszyć proces planistyczny.

Jednolite plany zamiast chaosu

Projekt rozporządzenia dokładnie określa, jak mają wyglądać plany OPRO. Każdy z nich będzie składał się z:

• części tekstowej, opisującej sposób zagospodarowania obszaru,
• części graficznej, przygotowanej w postaci danych przestrzennych.

Dzięki temu plany w całym kraju mają mieć jednolitą formę, co ułatwi ich analizę inwestorom, w tym rolnikom planującym inwestycje w OZE – także na terenach położonych na granicy kilku województw.

Cyfrowe mapy i Geoportal

Część graficzna planów OPRO będzie sporządzana w państwowym systemie odniesień przestrzennych PL-ETRF89 (EPSG:2180) i w formacie GML. Oznacza to, że dane będą mogły być publikowane i udostępniane m.in. przez Geoportal.

W praktyce oznacza to łatwiejszy dostęp do informacji o tym, gdzie planowane są obszary przyspieszonego rozwoju OZE i jakie inwestycje będą tam preferowane.

Spójność z planami miejscowymi

Nowe przepisy zobowiązują marszałków województw do uwzględniania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego przy przygotowywaniu planów OPRO. Ma to zapobiec konfliktom przestrzennym i rozbieżnościom w przeznaczeniu gruntów, co jest szczególnie istotne na obszarach wiejskich.

Zobacz także: Inwestycje w biogazownie rolnicze mają być prostsze. Zmiany w przepisach

Pełna dokumentacja i cyfryzacja procedur

Rozporządzenie wprowadza także szczegółowe wymogi dotyczące dokumentowania prac planistycznych. Cała dokumentacja – od uchwały o rozpoczęciu prac, przez uzgodnienia i konsultacje, po listę osób przygotowujących plan – będzie prowadzona w formie elektronicznej.

Dodatkowo wprowadzony zostanie jednolity wzór wykazu stanowisk i uwag zgłaszanych w trakcie uzgodnień, co ma zwiększyć przejrzystość całej procedury.

Korzyści dla rolników i MŚP

Projekt rozporządzenia ma – według jego autorów – pozytywnie wpłynąć na mikroprzedsiębiorców oraz małe i średnie firmy, w tym działające na wsi. Ujednolicone i czytelne plany mają ułatwić podejmowanie decyzji inwestycyjnych i ograniczyć ryzyko formalnych niespodzianek.

Rozporządzenie ma wejść w życie 14 dni od dnia ogłoszenia. Projekt jest zgodny z prawem UE i nie wymaga notyfikacji w instytucjach unijnych.

Fot. Canva AI

Źródło: Uzasadnienie projektu rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska w sprawie sposobu przygotowania projektu planu obszarów przyspieszonego rozwoju instalacji odnawialnego źródła energii

Bank Ochrony Środowiska uruchamia program finansowania biogazowni rolniczych

W odpowiedzi na rosnące zainteresowanie rolników i inwestorów biogazowniami rolniczymi, Bank Ochrony Środowiska (BOŚ) uruchomił nowy program finansowania takich inwestycji, oferując dedykowany kredyt inwestycyjny dopasowany do specyfiki tego typu przedsięwzięć. Nowe rozwiązanie pozwala rolnikom szybko pozyskać środki na budowę instalacji, co w praktyce może oznaczać realne oszczędności już od pierwszych lat eksploatacji.

– Naszym celem jest wsparcie rozwoju wsi. Rolnicy zgłaszali nam potrzebę dedykowanego kredytu, dzięki któremu będą mogli szybko zbudować instalację. A warto wiedzieć, że biogazownie to nie tylko produkcja ciepła czy energii elektrycznej na miejscu, ale też realna szansa na większą niezależność energetyczną i niższe koszty działalności.” – mówi Michał Należyty, członek zarządu Banku Ochrony Środowiska, odpowiedzialny za sektor detaliczny.

Biogazownie rolnicze. Nowy program finansowania w BOŚ

FOTO: Getty Images

Maksymalny okres kredytowania to 15 lat, a maksymalna kwota kredytu może sfinansować do 90% wartości inwestycji. Rozwiązanie, które oferuje BOŚ, daje szerokie możliwości rolnikom.  Zakłada zarówno komercyjne podejście do finansowania budowy biogazowni rolniczej jak i uwzględnienie programów wsparcia jak dotacje czy gwarancje.

Korzyści rolników z finansowania biogazowni

Program BOŚ daje rolnikom wielowymiarowe korzyści:

• Niższe koszty energii i ciepła – produkcja własnej energii obniża wydatki na zewnętrznych dostawców.
• Nowe źródło przychodów – nadwyżki produkowanej energii elektrycznej, cieplnej lub poferment można sprzedać lub wykorzystać w innej działalności.
• Poprawa efektywności gospodarstwa – inwestycje w biogazownię wspierają zrównoważony rozwój i zwiększają konkurencyjność gospodarstwa na rynku.
• Redukcja kosztów utylizacji odpadów – zamiast ponosić koszty usuwania odpadów, rolnik może przetwarzać je na biogaz.

– Chcemy, aby finansowanie inwestycji dających korzyści rolnikom było prostsze, bardziej dostępne i lepiej dopasowane do potrzeb naszych klientów. Dlatego opracowaliśmy produkt, który nie tylko wspiera budowę biogazowni, ale uwzględnia jej ekonomiczne i środowiskowe korzyści. Wniosek jest uproszczony, zakres wymaganych informacji ograniczony do źródła substratu i inwestycji. Klient bardzo szybko może uzyskać informację o warunkach finansowania budowy biogazowni – tłumaczy Magdalena Wachnicka-Witzke, dyrektor ds. programów kredytowych w BOŚ – co więcej, rolnik może uzyskać informację, czy w oparciu o substrat pochodzący ze swojego gospodarstwa może taką biogazownią zbudować i jaka może być moc takiej biogazowni.

To zmiana, na którą czekali rolnicy

Biogazownia rolnicza to dziś realny sposób na obniżenie kosztów prowadzenia gospodarstwa i uniezależnienie się od drogich cen prądu oraz ciepła. Instalacja pracuje przez cały rok, wykorzystuje kapitał, który rolnik już posiada – odpady, gnojowicę i resztki po produkcji – a w zamian daje własną energię, stabilne oszczędności i dodatkowe źródło dochodu.

Dzięki nowemu programowi finansowania BOŚ rolnicy mogą zbudować biogazownię bez nadmiernego obciążania budżetu, a kredyt spłaca się w kilka lat z wygenerowanych oszczędności i sprzedaży nadwyżki energii. To inwestycja, która wzmacnia gospodarstwo, poprawia jego rentowność i daje kontrolę nad energią.

Jeśli myślisz o biogazowni, warto porozmawiać z doradcami BOŚ – to rozwiązanie, które zaczyna zarabiać na siebie szybciej, niż się wydaje.

Więcej o finansowaniu biogazowni znajdziesz na stronie:

https://www.bosbank.pl/makro/home/finansowanie-biogazowni lub pod numerem telefonu  22 520 35 00

Co ogranicza rozwój biogazowni w Polsce?

Niejednokrotnie okazywało się, że na drodze inwestorów stawały niesprzyjające przepisy, dlatego cała branża oczekuje ich dopracowania. Temat podjęło Ministerstwo Energii, a rząd RP przyjął już projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustawy (UC 84), którego głównym celem jest m.in. odblokowanie możliwości przyłączania nowych źródeł energii do sieci. Proponowane zapisy dzielą jednak branżę na co wskazuje Stowarzyszenie Małych Biogazowni Rolniczych, skupiające rolników – właścicieli biogazowni.

– Biogazownie, w tym biogazownie rolnicze, stanowią istotny i pożądany element krajowego systemu elektroenergetycznego. W tym kontekście pozytywnie należy ocenić projekt przewidujący zmiany legislacyjne mające na celu wzmocnienie wsparcia dla tego typu instalacji wytwórczych. Jedną z kluczowych barier rozwoju nowych przedsięwzięć pozostaje obecnie proces uzyskiwania warunków przyłączenia do sieci – powiedział naszej redakcji dr Tomasz Marzec, specjalista z zakresu energii odnawialnej, UAM. Specjalista podkreśla, że inwestorzy realizujący projekty biogazowe mierzą się z długotrwałymi i skomplikowanymi procedurami administracyjnymi, w szczególności w zakresie uzyskiwania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz pozwoleń na budowę.

dr Tomasz Marzec, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu

FOTO:

Celem projektu jest wprowadzenie zmian do ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne koncentrujących się wokół wzmocnienia pozycji odbiorcy końcowego energii elektrycznej, usprawnienia procesu przyłączania odbiorców do sieci elektroenergetycznej oraz optymalizacji wykorzystania istniejącej infrastruktury. Projekt zawiera rozwiązania o charakterze deregulacyjnym i znajdują się m.in. postulowane przez MRiRW zmiany zdecydowanie poprawiające możliwości przyłączenia biogazowni rolniczych do sieci elektroenergetycznych oraz gwarantujące ich stabilne funkcjonowanie. To co podoba się rolnikom, może nie satysfakcjonować właścicieli dużych biogazowni.

Jakie ułatwienia dla biogazowni rolniczych?

W komunikacie na stronie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazane są szczegółowe rozwiązania dotyczą ułatwienia inwestycji i funkcjonowania biogazowni:

• zapewnienie odpowiednio długiego okresu obowiązywania umów przyłączeniowych dla biogazowni rolniczych, aby możliwe było pozyskanie stosownych pozwoleń na budowę (elastyczne umowy przyłączeniowe),
• rekompensaty dla właścicieli biogazowni rolniczych w przypadku konieczności wprowadzania przez operatorów sieci dystrybucyjnych, ograniczeń w generowanej mocy,
• wprowadzenie zasady, że biogazownie rolnicze mogą podlegać ograniczeniu generowanej mocy lub odłączaniu od sieci w ostatniej kolejności i o ile jest to podyktowane wglądami bezpieczeństwa pracy sieci,
• zagwarantowanie możliwości przyłączenia biogazowni rolniczych do sieci elektroenergetycznej poprzez obowiązek uwzględnienia każdego wniosku o określenie warunków przyłączenia oraz zawarcia umowy z każdym wnioskodawcą zdecydowanym na inwestycję biogazu rolniczego.
• ułatwienie i zwiększenie transparentności oraz przejrzystości procesu przyłączenia do sieci elektroenergetycznych obejmujących system przesyłowy i dystrybucyjny, rozwiązania uproszczające proces przyłączeniowy i zwiększające liczbę obiektów możliwych do przyłączenia, urealnienie i optymalizacja procesu planowania rozwoju sieci elektroenergetycznej i realizacji warunków przyłączenia,
• rozwiązania umożliwiające tworzenie specjalnych obszarów dla rozwoju infrastruktury sieciowej i magazynowania energii.

W ocenie dr. Marca, zaproponowane preferencyjne traktowanie biogazowni w tym zakresie należy uznać za rozwiązanie szczególnie potrzebne. Instalacje biogazowe są sterowalnymi źródłami odnawialnymi, które w sposób korzystny oddziałują na stabilność pracy systemu elektroenergetycznego. Wprowadzenie gwarancji dotyczących dostępu do warunków przyłączenia dla tych jednostek może zatem w istotnym stopniu przyczynić się do wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego Polski. Propozycja wydłużenia okresu obowiązywania umów przyłączeniowych dla biogazowni rolniczych trafnie uwzględnia te uwarunkowania formalnoprawne.

Projekt ustawy dość istotnie ingeruje w zarządzanie siecią elektroenergetyczną, co jak zaznacza dr Marzec, stanowi obecnie poważne wyzwanie dla operatorów systemów dystrybucyjnych i przesyłowych. Wynika to m.in. ze zmiennego zapotrzebowania na energię, dynamicznego wzrostu udziału źródeł niesterowalnych, takich jak instalacje fotowoltaiczne i wiatrowe, a także z niedostatecznego tempa rozwoju nowoczesnych sieci elektroenergetycznych typu „smart grids”. W konsekwencji inwestorzy planujący realizację instalacji OZE, w tym biogazowni, coraz częściej wskazują na podwyższone ryzyka finansowe związane z koniecznością czasowego ograniczania pracy instalacji.

– Proponowane regulacje przewidujące mechanizmy rekompensat dla właścicieli biogazowni rolniczych w przypadku wystąpienia ograniczeń w generacji mocy, a także zakwalifikowanie tych instalacji do grupy jednostek wyłączanych w ostatniej kolejności, należy uznać za rozwiązania pilnie potrzebne. Preferencyjne podejście do biogazowni w tym obszarze powinno sprzyjać zwiększeniu skali nowych inwestycji w sektorze – dodał dr Marzec.

Stowarzyszenie Małych Biogazowni Rolniczych apeluje do prezydenta

Na potrzebę wysłuchania głosu polskiego rolnictwa w sprawie zasad przyznawania warunków przyłączenia dla biogazowni rolniczych wskazują członkowie Stowarzyszenia Małych Biogazowni Rolniczych. W piśmie skierowanym do Kancelarii Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zwracają uwagę, że wokół projektu ustawy (UC84) tworzona jest narracja, która nie oddaje rzeczywistych potrzeb ani interesów polskiego rolnictwa.

FOTO:

– W przestrzeni publicznej pojawiają się środowiska i podmioty, które wprost zachęcają do zawetowania ustawy, przedstawiając ją jako zagrożenie dla rozwoju odnawialnych źródeł energii. Narracje te pomijają jednak fakt, że obecny model rozwoju OZE w Polsce w praktyce faworyzuje niemal wyłącznie kapitał zagraniczny inwestujący w wielkoskalowe farmy fotowoltaiczne, jednocześnie blokując dostęp do sieci lokalnym, rozproszonym wytwórcom energii – czytamy w dokumencie wysłanym do Kancelarii Prezydenta

Stowarzyszenie Małych Biogazowni Rolniczych zrzesza rolników oraz podmioty prowadzące i rozwijające biogazownie rolnicze w oparciu o krajowe substraty rolnicze i odpadowe, realizując w praktyce ideę Gospodarki Obiegu Zamkniętego. Reprezentuje gospodarstwa, które traktują biogaz nie jako dodatek, lecz jako integralny element nowoczesnego modelu produkcji rolnej, zwiększający stabilność ekonomiczną, odporność na wahania rynkowe oraz bezpieczeństwo energetyczne obszarów wiejskich, a jednocześnie rozwiązujący problem uciążliwości odorowych związanych z tradycyjnym nawożeniem gnojowicą, co ma istotne znaczenie dla relacji z lokalnymi społecznościami.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Zarząd Podlaskiej Izby Rolniczej apeluje do Prezesa KRIR Wiktora Szmulewicza o podjęcie działań w celu wsparcia rozwiązań ułatwiających budowę biogazowni rolniczych o mocy elektrycznej do 0,5 MW. To właśnie górna granica mocy dla tzw. małych biogazowni rolniczych, które wykorzystują biomasę do wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. Wykorzystują one głównie odpady z rolnictwa, takie jak gnojowica czy obornik, a także pozostałości i odpady z przemysłu rolno – spożywczego. W wyniku przetwarzania substratów w biogazowniach rolniczych, oprócz energii elektrycznej i ciepła, powstaje także masa pofermentacyjna, która może być wykorzystywana jako wartościowy nawóz naturalny na pola. Dla hodowców, bydła, świń, a nawet drobiu biogazownia rolnicza do 0,5 MW może być idealnym rozwiązaniem.

Zobacz także: Tańsza energia dla wsi? Inwestycje dużych firm mogą odblokować rozwój OZE w Polsce

Biogaz przegrywa z fotowoltaiką?

Zachętą do budowy właśnie takiej instalacji są uproszczone procedury administracyjne oraz atrakcyjne stawki sprzedaży energii elektrycznej. Nie ma to jednak wpływu na zwiększenie szans i konkurencyjności tych instalacji w porównaniu z fotowoltaiką. Biogazownie o mocy do 0,5 MW oparte na surowcach własnego gospodarstwa są naturalnym i efektywnym uzupełnieniem działalności rolniczej, a obecne warunki przyłączenia ich do sieci muszą konkurować z instalacjami fotowoltaicznymi. Rolnicy z Podlaskiej Izby Rolniczej apelują o priorytetowe i obligatoryjne przyłączanie w takich sytuacjach biogazowni.

Wartym podkreślenia w tym momencie jest niebagatelna zaleta biogazowni, w porównaniu do energii produkowanej ze słońca, czyli niezależna od pogody produkcja energii oraz możliwość płynnego sterowania jej wytwarzaniem, by na bieżąco kompensować nadwyżki energii w sieci, uzupełniać jej niedobory - po prostu stabilizować napięcie lokalnej sieci elektrycznej.

Biogaz to też bezpieczeństwo energetyczne

Z informacji Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wiemy, że obecnie nad Wisłą działają 192 biogazownie rolnicze o łącznej mocy 177,34 MW i 74 mikro instalacje biogazowe (o mocy do 50 kW). Ponadto mamy 231 biogazowni komunalnych funkcjonujących na terenie składowisk odpadów czy oczyszczalni ścieków. Najwięcej energii odnawialnej z biogazu wytwarzane jest w woj. wielkopolskim. Biogazownia może też być dostarczycielem biometanu - gazu, który można wtłoczyć do krajowej sieci gazowej. O szansach i możliwościach takiego rozwoju branży dyskutowano podczas III Forum Polskiej Organizacji Biometanu pod koniec października w Warszawie.

- Biogaz jest bardzo ważny dla naszego bezpieczeństwa i musimy być bardziej niezależni zwłaszcza od rosyjskiego gazu. Zasadniczo możemy więc pracować nad projektem, który do 2040 roku umożliwi Europie pokrycie ponad 80% zapotrzebowania na gaz z biometanu. Uważam, że zdecydowanie jesteśmy w stanie zapewnić Europie biometan w przystępnej cenie dla europejskiego konsumenta – powiedział podczas Forum POB Piero Gatoni prezydent EBA – europejskiego stowarzyszenia biogazowego zrzeszającego 51 stowarzyszeń krajowych w Europie i ponad 300 firm, które obejmują swym zasięgiem ponad 8000 interesariuszy. Dodał, że rozwój produkcji biometanu oznacza promowanie gospodarki o obiegu zamkniętym w całej Europie, szczególnie w sektorze przetwarzania odpadów również z sektora rolno-spożywczego.

Jak biogazownia wpływa na podniesienie rentowności produkcji mleka?

– Polska jest bardzo dobrze rozwinięta i należy do krajów o potencjale, który jest wysoki podobnie jak we Włoszech, skąd pochodzę. Duży potencjał tkwi w zrównoważonym wykorzystaniu biomasy z przemysłu rolno-spożywczego. To pozwoli nam mieć nie tylko mieć bardziej zrównoważony sektor rolnictwa, ale możemy mieć bardziej konkurencyjny sektor rolnictwa, zwłaszcza teraz, gdy znamy budżet WPR, z którego będzie mniej pieniędzy na płatności bezpośrednie dla rolników – zaznaczył prezydent EBA.

Zapisz się na webinarium OZE​

Inwestycja w biogazownię pracującą przy hodowli zwierzęcej ma jeszcze jeden ważny aspekt: obniżenie śladu węglowego w produktach zwierzęcych. Jest to o tyle ważne, że polskie produkty wytwarzane przy użyciu (na etapie hodowli czy przetwórstwa) tego „najczarniejszego” w Europie prądu będą miały bardzo wysoki ślad węglowy. Wobec planowanego przez KE wprowadzenia obowiązku oznaczania produktów śladem węglowym może to po pierwsze zagrozić eksportowi polskich towarów za granicę, bowiem wielu konsumentów w Europie Zachodniej będzie wybierać raczej produkty z zielonym (niskim) znaczkiem śladu węglowego.

W dyskusji o różnych wariantach rozwiązań w zakresie produkcji biogazu warto podjąć kwestię, czy rzeczywiście rolnicy mają inwestować w instalacje wyłącznie na własne potrzeby, czy też stać się istotnym ogniwem w systemie rozproszonej produkcji energii i dostarczać ją do sieci na potrzeby lokalnych społeczności.

Będziemy o tym dyskutować z ekspertami podczas webinarium OZE już 3 grudnia!

FOTO: Ahm

Nowe źródła energii powstają głównie na terenach wiejskich, co może przełożyć się na tańszy i stabilniejszy prąd dla rolników. Jak podaje Biznes Newseria, choć udział odnawialnych źródeł energii w polskiej elektroenergetyce rośnie, tempo zmian nadal pozostaje niewystarczające – wynika z najnowszego raportu Forum Energii „Transformacja energetyczna w Polsce. Edycja 2025”. W 2024 roku energia z węgla spadła do rekordowo niskiego poziomu 56,2%, a OZE wzrosły do 29,4%. W końcowym zużyciu energii (ważnym również dla gospodarstw rolnych) wskaźnik ten jest jednak dużo niższy, według GUS w 2023 roku sięgał 16,5 proc.

Duże firmy nakręcają rynek OZE

Coraz więcej międzynarodowych koncernów decyduje się w Polsce na zawieranie długoterminowych umów zakupu zielonej energii (cPPA). To właśnie takie kontrakty pozwalają finansować nowe farmy wiatrowe i fotowoltaiczne – także te, które mogą zasilać lokalne sieci, z których korzystają gospodarstwa rolne.

Amazon ogłosił ostatnio zakup blisko 200 MW mocy z trzech nowych farm: dwóch fotowoltaicznych i jednej wiatrowej. Tym samym podwoił skalę swoich inwestycji w Polsce, osiągając łączną moc 333 MW – wolumen energii wystarczający do zasilenia ok. 230 tys. gospodarstw domowych: – Cieszymy się, że jesteśmy w stanie kontrybuować do tej ogromnej transformacji miksu energetycznego Polski, gdzie celem w 2030 roku jest ponad 30 proc. energii odnawialnej. Tymi projektami Amazon wpisuje się w realizację tego celu – podkreśla Mariusz Mielczarek, dyrektor ds. regulacji i sektora publicznego Amazon w CEE.

To dobra wiadomość dla całego rynku, również dla rolników. Im więcej dużych odbiorców zakontraktuje energię z OZE, tym szybciej powstaną nowe instalacje, a lokalne sieci będą bardziej stabilne.

Przeczytaj także: WEBINARIUM OZE: Energia z biogazu szansą polskiego rolnictwa. Zapraszamy do zapisów!

Dlaczego rolnictwo skorzysta na przyspieszeniu OZE?

Chodzi przede wszystkim o niższe koszty energii, a rolnictwo jest jedną z bardziej energochłonnych gałęzi gospodarki – szczególnie:

• produkcja zwierzęca (oświetlenie, wentylacja, ogrzewanie),
• warzywnictwo i sadownictwo (chłodnie, przechowalnie),
• gospodarstwa z suszarniami oraz instalacjami nawadniającymi.

OZE, w przeciwieństwie do paliw kopalnych, oferują stabilne, przewidywalne ceny – co jest kluczowe dla budżetów gospodarstw.

Zapraszamy do wzięcia udziału w webinarium OZE

FOTO: Ahm

Większa dostępność zielonej energii na terenach wiejskich

Nowe inwestycje realizowane w ramach PPA mogą poprawić jakość infrastruktury energetycznej w regionach rolniczych, gdzie dziś często występują niskie moce przyłączeniowe, przeciążenia sieci, czy nawet brak możliwości budowy własnych instalacji PV przez rolników. Duże kontrakty PPA są dziś domeną przemysłu i korporacji, ale być może w ciągu kilku lat staną się bardziej dostępne np. dla grup producenckich, dużych gospodarstw, mleczarni, zakładów przetwórczych, czy ubojni. Dla agroprzedsiębiorstw oznacza to możliwość zabezpieczenia stałej ceny energii na 10–15 lat.

Zapraszamy do wzięcia udziału w webinarium OZE i zachęcamy do rejestracji: TUTAJ.

Kontrakty PPA – co warto wiedzieć?

Jak podaje Fundacja RE-Source Poland, kontrakty PPA dają inwestorom OZE gwarancję finansowania i stabilnych przychodów, obniżają ryzyko wahań cen prądu dla odbiorców i przyspieszają budowę nowych instalacji. – Tempo przechodzenia na odnawialne źródła energii w Polsce zdecydowanie jest za wolne. Odchodzimy od węgla i paliw kopalnych zbyt wolno, co widzimy my jako odbiorcy w cenach energii. Przez to, że tych źródeł w systemie jest mało, to ceny energii są wysokie. Dzisiaj to OZE są gwarantem niskich cen energii – mówił agencji Newseria Szymon Kowalski, wiceprezes zarządu RE-Source Poland Hub. W praktyce oznacza to, że dzięki PPA rolnicy i przedsiębiorstwa rolno-spożywcze mogą w perspektywie kilku lat mieć dostęp do tańszej, stabilnej i lokalnej energii.

Czy rolnictwo może na tym wygrać?

Transformacja energetyczna to nie tylko kwestia bezpieczeństwa energetycznego Polski, lecz także konkurencyjności polskiej żywności. Wraz z rosnącymi wymaganiami sieci handlowych i konsumentów (ślad węglowy, produkcja niskoemisyjna), zielona energia będzie mieć coraz większe znaczenie.

Źródło: biznes.newseria.pl

Fot. Jan Beba

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Jak dobrać biogazownię?

W ramach wstępu i wprowadzenia do tematu słuchacze zapoznają się z różnicami jakie występują w procesie decyzyjnym wyboru skali planowanej inwestycji w biogazownie:

• mikro lub mała biogazownia, dopasowana do skali gospodarstwa, której celem jest zagospodarowanie swoich pozostałości z hodowli i podniesienie bezpieczeństwa oraz rentowności działalności, czy
• średnia lub duża biogazownia, znacznie przewyższająca możliwości substratowe gospodarstwa, ale za to będąca nową działalnością gospodarczą, podjętą w celu dywersyfikacji swojej działalności, a polegającą na produkcji energii na sprzedaż.

Uczestnicy prelekcji zapoznają się z szeregiem korzyści, jakie może im przynieść wykorzystanie biogazowni przy swoim gospodarstwie hodowlanym. Przykłady zostaną oparte na konkretnych danych z gospodarstwa hodowli krów mlecznych o obsadzie około 240 krów dojonych i zużyciu energii elektrycznej na poziomie 230 MWh rocznie.

Zobacz także: Biogazownia w gospodarstwie. Czy to się opłaca?

Obok korzyści policzalnych wprost, takich jak ilość wytworzonej energii elektrycznej i ciepła oraz ilości przetworzonej gnojowicy, omówiona zostanie także skala ograniczenia emisji CO₂, co już niebawem może stać się warunkiem dalszego zachowania rentowności hodowli i sprzedaży mleka.

Jak mleczarnie mogą wesprzeć inwestycję w biogaz?

Przy tej okazji zostanie zaprezentowany projekt, jaki producent przetworów mlecznych Danone zorganizował dla swoich dostawców mleka w Polsce. Przy wskazaniu kolejnych korzyści, nie może zabraknąć przykładu, w którym stosowanie pofermentu w miejsce gnojowic upraszcza organizację jej zagospodarowania, obniża poziom wapnowania i eliminuje konflikty z okolicznymi mieszkańcami.

„Wisienką na torcie” będzie zaprezentowanie realizowanego właśnie rozwiązania, w którym letnie nadmiary ciepła z biogazowni zamienimy na chłód, którym obniżymy stres temperaturowy krów przebywających w tzw. poczekalni przed halą udojową. A to już bezpośrednio wpływa na zmniejszenie spadku mleczności krów i rentowności produkcji mleka. W podsumowaniu zostanie zaprezentowany tryb inwestycji w mikro i małą biogazownię na przykładzie biogazowni zasilanej monosubstratem w postaci gnojowicy. Przedstawione zostaną również wymagany nakłady inwestycyjne oraz koszty eksploatacji tego typu biogazowni.

Zapraszamy do zapisów na sesję Mleko podczas X Forum Rolników i Agrobiznesu.

Baner X Forum Rolników i Agrobiznesu w Poznaniu

FOTO: Ahm

Biometan z wysłodków wtłoczony do sieci gazowej. Największa instalacja biogazowa w Europie

Inwestycja w biogazownię pracującą przy hodowli zwierzęcej ma jeszcze jeden ważny aspekt: obniżenie śladu węglowego w produktach zwierzęcych. Jest to o tyle ważne, że polskie produkty wytwarzane przy użyciu (na etapie hodowli czy przetwórstwa) tego „najczarniejszego” w Europie prądu będą miały bardzo wysoki ślad węglowy. Wobec planowanego przez KE wprowadzenia obowiązku oznaczania produktów śladem węglowym może to po pierwsze zagrozić eksportowi polskich towarów za granicę, bowiem wielu konsumentów w Europie Zachodniej będzie wybierać raczej produkty z zielonym (niskim) znaczkiem śladu węglowego.

Po drugie jednak (i to już się zaczyna dziać), wielu producentów w ogóle straci rynek bowiem już obecnie część sieci handlowych zaczyna wprowadzać dostawcom wymóg dostarczania towarów z niskim bądź zerowym śladem węglowym. Jednym z najbardziej zaawansowanych w tym kierunku sieci jest Ikea, ale tendencja ta obejmuje też coraz częściej produkty żywnościowe. W takim przypadku wykorzystanie odchodów zwierzęcych, natychmiast po ich wytworzeniu, jako substratu do biogazowni eliminuje emisje gazów cieplarnianych na etapie składowania (nie ma tego etapu), jak i pozwala na stabilną i kontrolowalną produkcje „zielonej” energii i ciepła – czego nie ma w sytuacji produkcji energii ze źródeł pogodozależnych (fotowoltaika czy wiatraki).

Zapraszamy na webinarium OZE w grudniu!

O tym podyskutujemy podczas webinarium OZE: „Energia z biogazu szansą polskiego rolnictwa”, które odbędzie się 3 grudnia 2025 r.

Podczas spotkania omówimy formalno-prawne założenia i warunki do budowy biogazowni rolniczych, najnowsze technologie produkcji, opłacalność produkcji biogazu dla rolników i polskiego eksportu rolno-spożywczego, źródła finansowania inwestycji w mikro-, małą, średnią i dużą biogazownię, a debata praktyków wskaże najważniejsze wyzwania dla inwestorów.

W programie m.in.:

• Najpierw pozwolenia, a potem już z górki – dr Tomasz Marzec, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu,

• Biogazownie opłacalne dla rolników i polskiego eksportu rolno-spożywczego – prof. dr hab. inż. Jacek Dach, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu,

• Czy energia z biogazu stanie się rzeczywistą szansą polskiego rolnictwa, rola biogazowni w systemie rozproszonej produkcji energii w Polsce – debata praktyków, właścicieli i zarządców biogazowni rolniczych.

Zapraszamy do rejestracji TUTAJ.

FOTO: Ahm

Michał Tarka, Polska Organizacja Biometanu

FOTO: Beba

Europejskie ambicje rynku biometanu

– Biogaz jest bardzo ważny dla naszego bezpieczeństwa i musimy być bardziej niezależni zwłaszcza od rosyjskiego gazu. Zasadniczo możemy więc pracować nad projektem, który do 2040 roku umożliwi Europie pokrycie ponad 80% zapotrzebowania na gaz z biometanu. Uważam, że zdecydowanie jesteśmy w stanie zapewnić Europie biometan w przystępnej cenie dla europejskiego konsumenta – powiedział Piero Gatoni prezydent EBA – europejskiego stowarzyszenia biogazowego zrzeszającego 51 stowarzyszeń krajowych w Europie i ponad 300 firm, które obejmują swym zasięgiem ponad 8000 interesariuszy. Dodał, że rozwój produkcji biometanu oznacza promowanie gospodarki o obiegu zamkniętym w całej Europie, szczególnie w sektorze przetwarzania odpadów również z sektora rolno-spożywczego.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

– Polska jest bardzo dobrze rozwinięta i należy do krajów o potencjale, który jest wysoki podobnie jak we Włoszech, skąd pochodzę. Duży potencjał tkwi w zrównoważonym wykorzystaniu biomasy z przemysłu rolno-spożywczego. To pozwoli nam mieć nie tylko mieć bardziej zrównoważony sektor rolnictwa, ale możemy mieć bardziej konkurencyjny sektor rolnictwa, zwłaszcza teraz, gdy znamy budżet WPR, z którego będzie mniej pieniędzy na płatności bezpośrednie dla rolników – zaznaczył prezydent EBA.

Biometan narzędziem rozwoju regionalnego

– Biometan to źródło energii które może wspierać polskie rolnictwo, budować gospodarkę obiegu zamkniętego i wspierać samorządy w każdym regionie kraju. Biometan jest wiec nie tylko paliwem, ale i narzędziem rozwoju – powiedział Konrad Wojnarowski Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Energii. Jesteśmy przekonani, że rozwój biometanu wymaga odpowiedniego otoczenia prawnego, dlatego stawiamy na jasne regulacje efektywne procedury i partnerski dialog z branżą. To musi być wspólny projekt państwa, przedsiębiorców i obywateli.

Konrad Wojnarowski, Ministerstwo Energii

FOTO: Beba

W opinii przedstawiciela ministerstwa energii biometan ma stać się ważnym elementem strategii rozwoju kraju, bo może on mieć duże znaczenie dla osiągniecia celów klimatycznych, ale nie może to być jego jedyna rola. Ministerstwo patrzy na biometan w perspektywie wielu lat naprzód, jako element miksu energetycznego, ale i filar niezależności energetycznej kraju.

Zobacz także: Biometan z wysłodków wtłoczony do sieci gazowej. Największa instalacja biogazowa w Europie

– Do tego niezbędna jest współpraca, a rolą państwa jest wspieranie, a nie przeszkadzanie. Polska potrzebuje bezpiecznej, niezależnej i nowoczesnej energetyki, a biometan pozwoli nam to osiągnąć w sposób efektywny i zrównoważony dla całej gospodarki. To źródło energii które mamy na wyciągnięcie ręki – podkreślił Wojnarowski.

Ile biogazowni jest w Polsce?

Biometan to oczyszczony i uzdatniony biogaz, który ma parametry zbliżone do gazu ziemnego (zawartość metanu powyżej 95%), co pozwala na jego wykorzystanie w sieci gazowej, transporcie lub produkcji energii elektrycznej i cieplnej. Powstaje zarówno w biogazowniach rolniczych, jak i komunalnych. Jest więc alternatywą dla tych instalacji biogazowych, dla których produkcja energii elektrycznej i powstającego równocześnie ciepła może być nieopłacalna.

Z informacji Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wiemy, że obecnie nad Wisłą działają 192 biogazownie rolnicze o łącznej mocy 177,34 MW i 74 mikro instalacje biogazowe (o mocy do 50 kW). Ponadto mamy 231 biogazowni komunalnych funkcjonujących na terenie składowisk odpadów czy oczyszczalni ścieków. Najwięcej energii odnawialnej z biogazu wytwarzane jest w woj. wielkopolskim.

Warto podkreślić, że od tego roku w woj. dolnośląskim na terenie cukrowni w Strzelinie funkcjonuje pierwsza w kraju i zarazem największa w Europie biometanownia o mocy 45 MW. Dla porównania w Europie mamy aż 1548 biometanowni z czego 1364 w Unii Europejskiej. Łącznie produkują 6,4 mld m³ biometanu, a z danych Europejskiego Stowarzyszenia Producentów Biogazu (EBA) wynika, że w ciągu kolejnych 5 lat na Starym Kontynencie powstanie jeszcze 950 instalacji, co wiąże się z nakładem inwestycyjnym rzędu 24,5 mld euro. Nasz kraj według szacunków EBA zajmuje 2. miejsce pod względem planowanych inwestycji z portfelem 3,4 mld euro.

Ile biogazu możemy wyprodukować?

Reprezentujący ministra Stefana Krajewskiego zastępca dyrektora departamentu rynków rolnych w MRiRW Łukasz Goździk podkreślił, że potencjał Polski w zakresie biogazu i biometanu jest jednym z największym w Europie. Zajmujemy trzecie miejsce pod względem ilości dostępnych surowców. Choć teoretyczne szacunki wskazują, że samych surowców rolnych możliwe jest pozyskanie nawet 8 mld m³ biogazu rocznie, a przy uwzględnieniu surowców z przetwórstwa rolno spożywczego nawet dwukrotnie więcej.

Łukasz Goździk, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

FOTO: Beba

– Studząc te optymistyczne szacunki warto donieść się do opracowania Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, z którego wynika, że realny potencjał inwestycyjny w Polsce to 3,2 mld m³ – zaznaczył Łukasz Tomaszewski, dyrektor departamentu OZE w Ministerstwie Klimatu i Środowiska.

Ważnym argumentem podniesionym w komunikacie ministerstwa rolnictwa jest fakt, że aż 92% surowców wykorzystywanych do produkcji biogazu to produkty uboczne i odpady z produkcji rolnej. To oznacza, że nie konkurujemy z produkcją żywności, a wręcz przeciwnie wspieramy gospodarkę ubiegły.  Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podejmuje aktywne działania, by sektor biogazu znalazł należne miejsce w krajowych dokumentach strategicznych. Rozwój tego sektora jest wspierany, zarówno przez inicjatywy legislacyjne, jak i programy dotacyjne, jak chociażby realizowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej program Energia dla wsi, w którym aż 90% wniosków, dotyczy budowy biogazowni rolniczych.

Józef Matysiak, NFOŚiGW

FOTO: Beba

– Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej od lat aktywnie uczestniczy w transformacji energetycznej, m.in. w ramach programu Energia dla wsi, którego budżet zwiększyliśmy z 1 do 3 mld zł. W tym roku program trwa do 19 grudnia – powiedział Józef Matysiak, zastępca prezesa zarządu Funduszu. Jak zapewnił, w przyszłym roku możemy się spodziewać specjalnego programu poświęconego realizacji biometanowni z budżetem póki co w wysokości 2 mld zł, co w porównaniu do potrzeb nie jest wystarczające, ale to dopiero początek fali wsparcia na rozwój tego sektora.

Przejdźmy od słów do czynów

Na ważną rolę biometanu, szczególnie w miejscach, gdzie dostęp do lokalnej sieci przesyłowej lub dystrybucyjnej jest ograniczony wskazał Łukasz Tomaszewski z Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Jak zaznaczył, biometan może być wykorzystany do zapewnienia realizacji celów OZE w transporcie wynikających z przepisów dyrektywy REDII jak również do zbilansowanie niestabilnych źródeł OZE w regionie.

Łukasz Tomaszewski, Ministerstwo Klimatu i Środowiska

FOTO: Beba

Z danych MKiŚ wynika, że w Polsce obecnie pracuje się nad budową 105 biometanowni, choć jest to proces na różnych etapach uzyskiwania pozwoleń. 30 z nich ma już pozwolenia środowiskowe, a 50 instalacji złożone wnioski o pozwolenie środowiskowe. Limitem warunkującym możliwość inwestycji w ten sektor OZE będą jednak warunki przyłączenia do sieci gazowej przesyłowej lub dystrybucyjnej.

– W minionym roku wpłynęło do nas 191 wniosków od przyszłych producentów biometanu o przyłączenie do naszej sieci przesyłowej z czego warunki uzyskały 104 instalacje. Do tej pory podpisaliśmy jedynie trzy umowy przyłączeniowe – powiedział Stanisław Brzęczkowski ze spółki Gaz-System, operatora sieci przesyłowej gazu w Polsce. Dla porównania w tym roku od stycznia do września wpłynęło 276 wniosków przyłączeniowych od projektowanych biometanowni, na podstawie których wydano warunki dla 55 z nich.

Stanisław Brzęczkowski, Gaz-System

FOTO: Beba

– Wiem, że cykl inwestycyjny traw do 3 lat, ale czekamy na bardziej zdecydowane działania inwestorów pozwalające zrealizować przyłącza na podstawie wydanych warunków – dodał Brzęczkowski. Podkreślił przy okazji, że Gaz-System w kilku lokalizacjach w kraju pracuje nad budową instalacji do przeładunku paliw gazowych z cystern do sieci gazowej. Ma to zachęcić do inwestowania w biometan mimo braku dostępności lokalnej sieci przesyłowej lub dystrybucyjnej – wtedy wyprodukowany w biogazowni biometan dowożony byłby w wersji skroplonej (bio CNG) do pobliskiego punktu przeładunku.

Kiedy powstaną przepisy wspierające rozwój biometanu?

Podczas Forum Polskiej Organizacji Biometanu Łukasz Tomaszewski przedstawił najważniejsze założenia systemu aukcyjnego dla dostawców biogazu wtłaczanego do sieci gazowej jak również możliwości wsparcie dla funkcjonowania instalacji biometanowych na maksymalnie 20 lat. Zawarte są w nowej ustawie, która niebawem trafi pod obrady parlamentarzystów, dzięki której krajowa produkcja biometanu wzrośnie o ok. 300 mln m³.

Biogazownie i biometanownie mogą być trwałym rynkiem zbytu dla kukurydzy. Rolnicy chcą jasnych przepisów

Jednym z ciekawszych rozwiązań w regionie o niskim rozwoju lokalnej sieci gazowej ma być uproszczenie procedur budowy bezpośrednich gazociągów biometanu lub biogazu na odcinku od biogazowni do konsumenta końcowego, np. fabryki z pominięciem systemu gazowego. Gazociągi te mają połączyć wytwórców biometanu i biogazu rolniczego z odbiorcami. W planie ministerstwa jest też określenie parametrów jakościowych dla biometanu i biogazu i określenie cen referencyjnych dla aukcji dostawców biometanu.

Jak odczarować zły PR biogazowni?

– Produkcja biometanu to jedna z najbardziej perspektywicznych gałęzi w rozwoju niskoemisyjnych źródeł OZE. Kluczowe znaczenie ma właściwe zastosowanie rozwiązań technologicznych które minimalizują emisje odorów uciążliwości zapachowych – przekonywała dr hab. inż. Justyna Płotka-Wasylka z Politechniki Gdańskiej. Na emisję zapachów wpływa m.in. warunki atmosferyczne, rodzaj substratu, reżim technologiczny i szczelność instalacji. Jej zdaniem problem odorów nie wynika z działania instalacji lecz z braku kontroli poszczególnych etapu procesów – szczególnie przyjęcia substratów i magazynowania pofermentu. W nowoczesnych instalacjach jest szereg rozwiązań, min. hermetyzacja, biofiltracja i pokrywy membranowe, dzięki którym odory nie są już problemem.

dr hab. inż. Hustyna Płotka-Wasylka

FOTO: Beba

W moderowanej przez profesor Płotkę-Wasylkę dyskusji na temat roli samorządów w kształtowaniu dialogu między społecznościami lokalnymi a inwestorami udział wzięli: Jarosław Maciejewski, wicewojewoda wielkopolski, Piotr Woś, burmistrz gminy Karlino (woj. zachodniopomorskie), Piotr Frankowski, wójt gminy Malczyce (woj. dolnośląskie), Anna Pekar, dyrektor Departamentu Energii w NFOŚiGW oraz dr Marcin Trupkiewicz, Ekspert ds. regulacji Polskiej Organizacji Biometanu.

Debata samorządowców w trakcie III Forum Polskiej Organizacji Biometanu, Warszawa 29.10.2025

FOTO: Beba

– System wsparcia jest kluczowym elementem wspierającym rozwój branży biometanu. Potrzebny jest kodeks dobrych praktyk do powielania w różnych lokalizacjach, to bardzo ważne, bo jedna źle zbudowana instalacja bardziej zaszkodzi niż 50 dobrze funkcjonujących – powiedział dr Trupkiewicz.

W planowaniu inwestycji w biogazownię na terenie lokalnej społeczności warto wziąć pod uwagę i uwypuklić konkretne korzyści płynące przy okazji danej inwestycji dla lokalnej społeczności. Jeżeli ludzie finansowo odczują pozytywne aspekty sąsiedztwa z biogazownią wynikające np. z dużo tańszego ogrzewania, to łatwiej będzie im zaakceptować inne niedogodności, o ile takie faktycznie wystąpią, na co zwracała uwagę Anna Pekar.

Prognozowanie popytu i podaży energii

Skuteczne prognozowanie zapotrzebowania na energię elektryczną oraz przewidywanie produkcji (np. z farm wiatrowych i fotowoltaicznych) jest fundamentem stabilnej i efektywnej energetyki. Tradycyjne metody prognozowania coraz częściej ustępują miejsca modelom AI, które potrafią analizować ogromne zbiory danych – od historycznych wzorców zużycia po szczegółowe dane pogodowe – aby z wysoką dokładnością przewidywać przyszłe wahania popytu i podaży.

Zaawansowane algorytmy AI są w stanie w czasie rzeczywistym przetwarzać dane z tysięcy czujników, dzięki czemu przewidywanie zmian w produkcji energii ze źródeł odnawialnych (np. spadku generacji przy nadchodzącym zachmurzeniu) staje się znacznie dokładniejsze. Takie inteligentne prognozy pozwalają operatorom systemu lepiej planować pracę elektrowni i sieci – mogą zawczasu uruchamiać rezerwy mocy lub ograniczać pobór, minimalizując ryzyko niedoborów energii i zwiększając niezawodność dostaw. Dokładność modeli AI często przewyższa tradycyjne metody, co przekłada się na stabilniejszą pracę systemu elektroenergetycznego i mniejsze koszty rezerw.

Optymalizacja pracy sieci elektroenergetycznej (Smart Grid)

Koncepcja Smart Grid zakłada w pełni zautomatyzowaną, dwukierunkową sieć dystrybucji energii, w której informacje płyną w czasie rzeczywistym między wszystkimi elementami systemu. AI pełni rolę „mózgu” takiej inteligentnej sieci, nieustannie gromadząc i analizując dane z milionów mierników i czujników rozmieszczonych w infrastrukturze. Dzięki temu system może bilansować obciążenia w czasie rzeczywistym – automatycznie dystrybuować energię tam, gdzie jest potrzebna, oraz ograniczać przepływy tam, gdzie występują nadwyżki. Optymalizacja przesyłu i dystrybucji w oparciu o AI zmniejsza straty energii oraz umożliwia bardziej efektywne wykorzystanie istniejącej infrastruktury. W praktyce oznacza to, że nawet przy rosnącym zapotrzebowaniu i coraz większej liczbie źródeł odnawialnych, sieć może działać stabilnie i wydajnie, a odbiorcy odczuwają mniej przerw i wahań jakości zasilania.

FOTO: Shutterstock

Integracja OZE

Dynamiczny rozwój odnawialnych źródeł energii – takich jak farmy wiatrowe czy fotowoltaika – wymaga inteligentnych narzędzi do ich integracji z siecią. Źródła te są niestabilne i zależne od pogody, co stawia wyzwanie dla operatorów systemu: jak maksymalnie wykorzystać zieloną energię, a jednocześnie nie zdestabilizować sieci przy nagłych spadkach lub skokach generacji? AI potrafi na bieżąco prognozować zmiany wydajności OZE na podstawie danych meteorologicznych i historycznych, dzięki czemu operator może odpowiednio wcześniej reagować. Przykładowo, jeśli algorytmy przewidują spadek produkcji z paneli słonecznych z powodu nadciągających chmur, system może zwiększyć wytwarzanie ze źródeł konwencjonalnych lub uruchomić magazyny energii.

Co ważne, inteligentne systemy pozwalają także maksymalizować wykorzystanie dostępnej energii odnawialnej – kiedy produkujemy jej nadmiar, AI podpowie, jak najlepiej ją zagospodarować (np. kierując do magazynów lub zwiększając obciążenie urządzeń elastycznych), zamiast ją tracić. Dzięki temu udział OZE w miksie energetycznym może rosnąć bez szkody dla bezpieczeństwa energetycznego.

Lokalne źródła energii i transformacja obszarów wiejskich

Postępująca decentralizacja energetyki sprawia, że lokalne źródła energii – przydomowe instalacje OZE, biogazownie, turbiny wiatrowe czy mikrosieci – zyskują na znaczeniu. Jest to szczególnie widoczne na obszarach wiejskich, gdzie rozproszone źródła mogą zasilać lokalne społeczności niezależnie od scentralizowanej sieci. Sztuczna inteligencja odgrywa kluczową rolę w zarządzaniu tym złożonym ekosystemem rozproszonych zasobów. Inteligentne systemy potrafią koordynować pracę mikrosieci, łącząc różne źródła energii (panele fotowoltaiczne, małe turbiny, generatory biogazowe) z lokalnymi magazynami w sposób maksymalizujący efektywność i minimalizujący koszty operacyjne. Dzięki AI taka mikrosieć dostosowuje się do zmieniających się warunków – np. w słoneczny, wietrzny dzień automatycznie gromadzi nadwyżki energii w bateriach, a w nocy lub bezwietrznej pogodzie czerpie z magazynów, utrzymując zasilanie. Lokalna inteligentna sieć zapewnia zatem większą niezależność energetyczną (uniezależnienie od zewnętrznych dostaw) oraz odporność – w razie awarii sieci krajowej, społeczność oparta na własnej mikrosieci może nadal mieć prąd. Dla mieszkańców wsi i małych gmin takie rozwiązania oznaczają szansę na tańszą, czystszą i pewniejszą energię.

Wyzwania z AI w energetyce

Mimo olbrzymiego potencjału AI, jej powszechne wdrożenie w sektorze energii wiąże się z szeregiem wyzwań. Przede wszystkim konieczne jest zapewnienie bezpieczeństwa danych oraz prywatności – systemy AI operują na ogromnych zbiorach informacji (np. o zużyciu energii w domach), co wymaga skutecznej ochrony przed nadużyciami i cyberzagrożeniami. Ważna jest również przejrzystość algorytmów i ich działania – operatorzy i regulatorzy muszą rozumieć, w jaki sposób AI podejmuje decyzje, aby móc jej zaufać i zweryfikować poprawność działania. Z tym wiąże się kolejny aspekt: potrzebne są wysokiej jakości dane wejściowe oraz odpowiednie przygotowanie infrastruktury IT. Modele uczące się są tak dobre, jak dane, na których je wytrenowano – błędne lub stronnicze dane mogą prowadzić do nieoptymalnych decyzji. Nie ulega wątpliwości, że rola AI będzie z roku na rok rosła. Kluczem jest wdrażanie sztucznej inteligencji w sposób odpowiedzialny – z dbałością o bezpieczeństwo.

FOTO: Shutterstock

Webinarium: „Energia z biogazu szansą polskiego rolnictwa”: 3 grudnia 2025 roku

Biogazownie rolnicze dla wielu gospodarstw zajmujących się produkcją zwierzęcą mogą być nie tylko sposobem na zagospodarowanie nawozów naturalnych na cele energetyczne i poprawienie ich wartości nawozowej, ale też wydatnie przyczynić się do ograniczenia kosztów energii elektrycznej i zdecydowanie poprawić efektywność ekonomiczną produkcji.

O tym podyskutujemy podczas webinarium OZE: „Energia z biogazu szansą polskiego rolnictwa”, które odbędzie się 3 grudnia 2025 r.

Podczas spotkania omówimy formalno-prawne założenia i warunki do budowy biogazowni rolniczych, najnowsze technologie produkcji, opłacalność produkcji biogazu dla rolników i polskiego eksportu rolno-spożywczego, źródła finansowania inwestycji w mikro-, małą, średnią i dużą biogazownię, a debata praktyków wskaże najważniejsze wyzwania dla inwestorów.

W programie m.in.:

• Najpierw pozwolenia, a potem już z górki – dr Tomasz Marzec, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu,

• Biogazownie opłacalne dla rolników i polskiego eksportu rolno-spożywczego – prof. dr hab. inż. Jacek Dach, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu,

• Czy energia z biogazu stanie się rzeczywistą szansą polskiego rolnictwa, rola biogazowni w systemie rozproszonej produkcji energii w Polsce – debata praktyków, właścicieli i zarządców biogazowni rolniczych.

Zapisy już niebawem!

źródło: Direct4Energy

ARiMR: dofinansowanie do biogazowni

Nabór wniosków ogłosiła Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przyznanie pomocy odbywa się w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023 – 2027 dla interwencji I.10.2 „Inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie OZE i poprawy efektywności energetycznej” w obszarze A wspierającym inwestycje dotyczące biogazowni rolniczych.

Dofinansowania OZE na biogazownię rolniczą

Pieniądze rolnik może przeznaczyć na budowę biogazowni rolniczej – wsparcie nie dotyczy działań na istniejącej już biogazowni. Finansowaniem objęte są działania, które nie zostały rozpoczęte wcześniej niż w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy. Wszystko po to, aby zadziałać przeciw negatywnemu wpływowi działalności rolniczej na środowisko naturalne. Chodzi o efektywne wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych i poprawę efektywności energetycznej.

Zobacz także: Nawet 1,7 mln zł na biogazownie i fotowoltaikę! Dofinansowania można łączyć, nabór wkrótce!

Dofinansowania OZE: dla kogo?

O przyznanie pomocy może ubiegać się rolnik będący osobą fizyczną lub prawną, lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, bądź wspólnicy spółki cywilnej  prowadzący działalność rolniczą w ramach spółki cywilnej, m.in.:

• któremu została przyznana jednolita płatność obszarowa na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego lub podstawowe wsparcie dochodów w ramach PS WPR co najmniej w roku, w którym złożono WOPP lub w roku poprzednim lub płatność ta została przyznana małżonkowi rolnika – o ile nie występuje między nimi rozdzielność majątkowa, lub który prowadzi działy specjalne produkcji rolnej, o których mowa w art. 6 pkt 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników;
• odbył szkolenie w zakresie efektywności energetycznej gospodarstwa nie wcześniej niż w terminie 24 miesięcy poprzedzających dzień złożenia WOPP lub zobowiązał się do jego odbycia nie później niż do dnia złożenia ostatniego WOP;
• w dniu złożenia WOPP ma ukończone 18 lat – w przypadku osoby fizycznej;
• posiada numer EP.

Dofinansowania na biogazownie rolnicze: o jakie stawki chodzi?

Wsparcie finansowe z programu rolnik-beneficjent otrzymuje w formie refundacji części kosztów kwalifikowalnych – w wysokości do 65 %. Łączny limit pomocy na jednego beneficjenta w okresie realizacji Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej w zakresie interwencji I.10.2 „Inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie OZE i poprawy efektywności energetycznej” wynosi na:

• obszar A i B – 1,5 mln zł;
• obszar A i C – 1,7 mln zł;
• obszar B i C – ​ 400 tys. zł;
• obszar A, B i C –  1,7 mln zł.

Obszar A dotyczy biogazowni rolniczych, obszar B to działania w kontekście mikroinstalacji produkujących energię z promieniowania słonecznego, natomiast obszar C wspiera inwestycje poprawiające efektywność energetyczną budynków gospodarstw rolnych.

Dofinansowania na biogazownie rolnicze: ważne daty

Nabór ruszył od 21 października i potrwa do 19 listopada 2025 roku. Wnioski rolnik można składać wyłącznie drogą elektroniczną za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji, poprzez Platformę Usług Elektronicznych ARiMR (PUE).

Webinarium: „Energia z biogazu szansą polskiego rolnictwa”: 3 grudnia 2025 roku

Biogazownie rolnicze dla wielu gospodarstw zajmujących się produkcją zwierzęcą mogą być nie tylko sposobem na zagospodarowanie nawozów naturalnych na cele energetyczne i poprawienie ich wartości nawozowej, ale też wydatnie przyczynić się do ograniczenia kosztów energii elektrycznej i zdecydowanie poprawić efektywność ekonomiczną produkcji.

O tym podyskutujemy podczas webinarium OZE: „Energia z biogazu szansą polskiego rolnictwa”, które odbędzie się 3 grudnia 2025 r.

Podczas spotkania omówimy formalno-prawne założenia i warunki do budowy biogazowni rolniczych, najnowsze technologie produkcji, opłacalność produkcji biogazu dla rolników i polskiego eksportu rolno-spożywczego, źródła finansowania inwestycji w mikro-, małą, średnią i dużą biogazownię, a debata praktyków wskaże najważniejsze wyzwania dla inwestorów.

W programie m.in.:

• Najpierw pozwolenia, a potem już z górki – dr Tomasz Marzec, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu,

• Biogazownie opłacalne dla rolników i polskiego eksportu rolno-spożywczego – prof. dr hab. inż. Jacek Dach, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu,

• Czy energia z biogazu stanie się rzeczywistą szansą polskiego rolnictwa, rola biogazowni w systemie rozproszonej produkcji energii w Polsce – debata praktyków, właścicieli i zarządców biogazowni rolniczych.

Źródło: ARiMR

Fot. Tomasz Ślęzak

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Polska ma olbrzymi potencjał zagospodarowywania pozostałości z rolnictwa, przemysłu i branży odpadowej. Wśród państw Unii Europejskiej dysponujemy piątym co do wielkości potencjałem wytwarzania substratu do produkcji zielonego gazu.

Maszyna ruszyła - Jesteśmy gotowi na biometan

– Jesteśmy gotowi na biometan – deklaruje dr Szymon Paweł Moś, członek Zarządu zajmujący się rozwojem tego obszaru w Polskiej Spółce Gazownictwa.

dr Szymon ...

Dofinansowanie na biogazownie i fotowoltaikę – kto skorzysta?

Pieniądze przeznaczone są dla rolników, którym przynajmniej w minionym roku została przyznana podstawowa płatność w ramach dopłat bezpośrednich, a dokładnie: jednolita płatność obszarowa na podstawie przepisów o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego lub podstawowe wsparcie dochodów w ramach PS WPR co najmniej w roku, w którym złożono wniosek o przyznanie pomocy lub w roku poprzednim lub płatność ta została przyznana małżonkowi rolnika (o ile nie występuje między nimi rozdzielność majątkowa), a także rolnikom prowadzącym działy specjalne produkcji rolnej. W dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy rolnik musi mieć ukończone 18 lat i posiadać numer ewidencji producenta (EP).

Finansowane mogą być następujące trzy zakresy inwestycyjne:

• obszar A – budowa nowych biogazowni rolniczych,
• obszar B – zakup mikroinstalacji fotowoltaicznych i instalacji do wytwarzania energii z promieniowania słonecznego wraz z magazynami energii i systemami zarządzania energią lub z pompą ciepła,
• obszar C – inwestycje służące poprawie efektywności energetycznej zabudowań gospodarskich, m.in. budowa, przebudowa lub zakup kotłów na biomasę czy systemów odzyskiwania ciepła.

Dofinansowanie na biogazownie i fotowoltaikę – o jakich kwotach mowa?

Wsparcie jest przekazywane w formie refundacji do 65 procent kosztów kwalifikowanych inwestycji. Maksymalna wysokość dofinansowania dla obszaru A wynosi 1,5 mln zł, a dla obszarów B i C – 200 tys. zł. Ciekawym rozwiązaniem jest także łączenie finansowania w ramach kilku obszarów – w tym wypadku limity inwestycji wynoszą:

• w obszarze A i B –1,5 mln zł,
• w obszarze A i C – 1,7 mln zł,
• w obszarze B i C – 400 tys. zł,
• w obszarze A, B i C – 1,7 mln zł.

Rolnicy w czasie składania wniosków mogą ubiegać się o przyznanie 50 procent zaliczki, aby móc ruszyć z inwestycją pełną parą.

Zobacz także: Mądrze wykorzystać OZE, aby obniżyć koszty. Jak to robią rolnicy z Wielkopolski?

Inwestycje OZE w obszarze A, B i C

Obszar A

Pomoc dotyczy budowy biogazowni rolniczej z wyłączeniem robót budowlanych w już istniejącej. Chodzi o działania, które nie zostały rozpoczęte wcześniej niż w dniu złożenia wniosku i będą realizowane nie więcej niż w dwóch etapach, nie dłużej niż 36 miesięcy od dnia zawarcia umowy. Planowana wysokość kosztów kwalifikowalnych powinna wynosić powyżej 20 000 zł.

Inwestycje OZE w obszarze B

W tym przypadku chodzi o inwestycje w działania podnoszące efektywność energetyczną budynków gospodarstw rolnych, jak zakup:

a. mikroinstalacji PV wraz z magazynem energii elektrycznej,

b. instalacji do wytwarzania energii cieplnej z energii promieniowania słonecznego,

c. magazynów energii innych niż magazynów energii elektrycznej, jeżeli będą sprzężone z urządzeniami, o których mowa w punkcie b,

d. pomp ciepła jeżeli będą sprzężone z urządzeniami, o których mowa w punkcie a,

e. systemów zarządzania przepływami energii, jeżeli będą sprzężone z urządzeniami, o których mowa w puktach a–d,

Operacje te mają być realizowane bez podziału na etapy, nie dłużej niż 24 miesiące od dnia zawarcia umowy, o planowanej wysokości kosztów kwalifikowalnych powyżej 20 000 zł.

Obszar C – rozwiązania poprawiające efektywność energetyczną budynków gospodarstw rolnych

Jak w pozostałych przypadkach – inwestycja musi mieć związek z działalnością rolniczą prowadzoną w gospodarstwie. Pomoc obejmuje:

• docieplenie ścian zewnętrznych,
• docieplenie dachu lub stropu,
• zakup świetlików dachowych,
• docieplenie podłóg,
• zakup okien lub drzwi zewnętrznych, czy bram wjazdowych,
• zakup kotłów na biomasę z wyłączeniem kotłów do spalania słomy oraz robót budowlanych dotyczących istniejącej instalacji centralnego ogrzewania,
• zakup instalacji do odzyskiwania ciepła,
• zakup systemów energooszczędnego oświetlenia w technologii LED,
• zakup systemów monitoringu i zarządzania energią.

Operacje mają być realizowane bez podziału na etapy, przez okres nie dłuższy niż 24 miesiące od dnia zawarcia umowy o planowanej wysokości kosztów kwalifikowalnych powyżej 20 000 zł. Działania mają dotyczyć budynków gospodarstw rolnych (tj. budynki lub budowle wykorzystywane do produkcji rolnej) i powinny zapewnić redukcję wskaźnika EK o co najmniej 30% i wskaźnika EP o co najmniej 30%.

Dofinansowanie na biogazownie i fotowoltaikę – formalności

Zainteresowani rolnicy mogą składać wnioski od 21 października do 19 listopada 2025 roku jedynie za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR.

Wszystkie niezbędne dokumenty aplikacyjne są już dostępne. Wszystko po to, aby przyszli beneficjenci programu mogli zapoznać się z nimi wcześniej. ARiMR podkreśla, że brakujące załączniki będzie można uzupełnić po zakończeniu naboru. W wielu przypadkach rolnicy powinni liczyć się z tym, że będą zobowiązani uzyskać dokumenty, np. zgłoszenia budowy lub wykonywania innych robót budowlanych, o którym mowa w art. 30 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, bez sprzeciwu organu administracji architektoniczno-budowlanej na to zgłoszenie, w tym odpowiednich szkiców lub rysunków lub decyzji o pozwoleniu na budowę, w tym projektu budowlanego,

Dopełnienie tych formalności wymaga czasu, może potrwać nawet ponad 1 miesiąc, dlatego warto postarać się o nie jeszcze przed złożeniem wniosku.  

Źródło: ARiMR

fot. M. Czubak

Silnik na biogaz działa zasadniczo podobnie do silnika spalinowego, ale zamiast benzyny czy oleju napędowego spala biogaz, który przed spalaniem jest mieszany z powietrzem. Wcześniej ważnym etapem jest oczyszczanie paliwa z zanieczyszczeń, takich jak siarkowodór, dwutlenek węgla i para wodna. Pracujący silnik napędza prądnicę, a powstające ciepło jest odzyskiwane i wykorzystywane do ogrzewania zbiorników lub do innych celów.

Zobacz też: Jesienny nabór wniosków ARiMR. Dotacje dla rolników na biogazownie

Warto zaznaczyć, że silniki na biogaz wymagają specjalnego układu zasilania, w tym zbiorników na gaz, reduktorów ciśnienia i wtryskiwaczy, ale generują znacznie mniej szkodliwych emisji niż silniki spalinowe, co czyni je bardziej przyjaznymi dla środowiska.

Na czym polega serwis silnika biogazowego?

Obsługa serwisowa gazowych układów kogeneracyjnych to nie tylko dorywczy okres obecności serwisantów przy agregacie, ale ciągły nadzór nad sprawnością techniczną urządzenia – wskazuje firma Eneria, dystrybutor silników gazowych CAT. Składają się na niego m.in.:

• codzienna (ciągła) weryfikacja parametr...

Od dwóch tuneli foliowych w 2001 roku doszliśmy do 32 hal uprawowych o łącznej powierzchni 10 tys. m², a roczna produkcja pieczarki sięga dziś 2500 t – informują na swojej stronie internetowej Marta i Łukasz Walińscy, którzy w Ryczywole, niewielkiej miejscowości między Poznaniem a Piłą prowadzą zakład Łuk-Mar, specjalizujący się w uprawie grzybów jadalnych – głównie pieczarki białej i brązowej.

– Początkowo nasze produkty trafiały do lokalnych hurtowni, dziś docierają bezpośrednio do największych sieci handlowych w Polsce oraz na rynki zagraniczne, dzięki własnej flocie transportowej i rozbudowanemu centrum logistycznemu z liniami do pakowania, suszarnią, a także własną wtryskarką do produkcji skrzynek.

To bardzo energochłonna produkcja, dlatego już wiele lat temu Walińscy zrezygnowali z opalania zakładu węglem i postawili na OZE, bo zużycie prądu przekraczało 2 GW/rok.

Marta i Łukasz Walińscy (1) od lat rozwijają rodzinny biznes związany z produkcją pieczarek. Aby obniżyć koszty, inwestują w systemy kogeneracji (2) oparte na spalaniu gazu LNG (3) i odzysku ciepła, a nawet chłodu. To także szansa na rozwój lokalnej społeczności.

FOTO: Fot. Beba

– Nasza pierwszą myślą była budowa instalacji fotowoltaicznej, by w ten sposób zaspokoić zapotrzebowanie na niezbędne w zakładzie prąd, ciepło i chłód – wspomina Łukasz Waliński, po czym dodaje, że doradca szybko przekonał ich do pójścia w kierunku kogeneracji, czyli jednoczesnego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. Paliwem do zasilania dwóch agregatów o łącznej mocy niemal 1 MW został gaz LNG, dowożony na miejsce cysternami. Niemal równolegle powstał pomysł, by nadmiar niewykorzystanego ciepła dostarczać lokalnym mieszkańcom i instytucjom. Dziś dzięki inwestycji w całości wykonanej przez spółkę, kilkadziesiąt mieszkań oraz budynek przedszkola w Ryczywole mogło zrezygnować z tzw. kopciuchów, czy opalania olejem.

– Mamy w gminie jeszcze sporo budynków użyteczności publicznej, które w przyszłości mogłyby być ogrzewane energią odnawialną, co wymagałoby doinwestowania i rozbudowy sieci ciepłowniczej, jednak wyjaśnienia wymaga kwestia montażu finansowego inwestycji między prywatnym przedsiębiorstwem a gminą – mówi Roman Trzęsimiech, wójt 7-tysięcznej Gminy Ryczywół. Jego zdaniem istotne są też gwarancje – z jednej strony kupna energii cieplnej i utrzymywania sieci z drugiej.

Mamy w gminie jeszcze sporo budynków użyteczności publicznej, które w przyszłości mogłyby być ogrzewane energią odnawialną.

FOTO: Roman Trzęsimiech, wójt Gminy Ryczywół

– Większość budynków w naszej gminie ogrzewa się ze źródeł węglowych lub tak jak szkoła – olejem opałowym, których żywotność jest ograniczona. W przypadku awarii warto się zastanowić nad ciepłem pochodzącym z lokalnych źródeł OZE – dodaje samorządowiec.

FOTO:

Mniej dwutlenku węgla

– Troska o środowisko przez ograniczenie zużycia paliw kopalnych i emisji CO₂ przyświeca nam dalej, dlatego zrealizowaliśmy inwestycje w stację LNG, gdzie gromadzony jest gaz dla silników kogeneracyjnych oraz naszych ciężarówek. Wybudowaliśmy też magazyny energii oraz układ do odzysku chłodu z instalacji LNG (skroplony gaz ma temperaturę –160°C) – dodaje Marta Walińska.

Zobacz także: Jesienny nabór wniosków ARiMR. Dotacje dla rolników na biogazownie

Ambicje Marty i Łukasza Walińskich do rozwoju w kierunku wykorzystania OZE we współpracy z lokalną społecznością i przede wszystkim samorządem są jeszcze większe, jednak barierą nie do pokonania mogą się okazać techniczne warunki przyłączenia kolejnych źródeł wytwórczych do sieci. Mowa m.in. o instalacji fotowoltaicznej, biogazowni, gdzie wsadem mógłby być osad ściekowy z pobliskiej oczyszczalni, czy kotłach na biomasę (wysuszone podłoże pieczarkowe), które oprócz ciepła również mogą wyprodukować prąd.

– Zostaliśmy ofiarą własnego sukcesu, bo w naszym regionie brakuje większych przedsiębiorstw, mogących pobierać z lokalnej sieci duże ilości prądu, a to znacznie utrudnia nam uzyskanie kolejnych zgód na przyłączenie do sieci – mówi Łukasz Waliński. O wyjaśnienie tej kwestii zapytaliśmy działającą w tym terenie spółkę Enea Operator.

Na całym naszym obszarze mamy już ponaddwukrotnie więcej zainstalowanych mocy OZE niż szczytowe zapotrzebowanie na energię elektryczną wszystkich odbiorców.

FOTO: Mateusz Gościniak, rzecznik prasowy Enea Operator

– W rejonie zasilanym z GPZ Rogoźno nie mamy dostępnych mocy przyłączeniowych dla OZE. Do tego GPZ przyłączone są już 23 obiekty OZE, o łącznej mocy ok. 29 MW. Dodatkowo planowanych do przyłączenia jest kolejnych 20 instalacji o mocy ok. 21 MW. Na tym obszarze nasycenie odnawialnymi źródłami jest już tak duże, że przewyższa zapotrzebowanie na energię elektryczną odbiorców – wyjaśnia Mateusz Gościniak, rzecznik prasowy Enea Operator. W całym powiecie obornickim moc zainstalowanych OZE przekracza już prawie 3,5-krotnie maksymalne zapotrzebowanie odbiorców. Po zrealizowaniu wszystkich wydanych już przez nas warunków przyłączenia wskaźnik ten osiągnie niemal 6-krotność (sic!).

– Dziś bardziej niż na przyłączaniu nowych mocy, co i tak cały czas robimy, skupiamy się na usługach elastyczności, aby jak najefektywniej zarządzać energią – dodaje.

Zbliża się czas dostosowania m.in. budynków użyteczności publicznej do zeroemisyjności energetycznej. Rośnie liczba mieszkańców odchodzących od ogrzewania węglem i wydatki przedsiębiorstw energetycznych na inwestycje w infrastrukturę. To budzi nadzieję rodziny Walińskich, że z biegiem czasu możliwe będzie jak najlepsze wykorzystanie OZE w regionie, a Gmina Ryczywół także będzie mogła się poszczycić dużym ich udziałem miksie energetycznym.

Energia z biogazu szansą rolnictwa. Zapraszamy na SEMINARIUM OZE!

Biogazownie rolnicze dla wielu gospodarstw zajmujących się produkcją zwierzęcą mogą być nie tylko sposobem na zagospodarowanie nawozów naturalnych na cele energetyczne, ale też wydatnie przyczynić się do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i zdecydowanie poprawić efektywność ekonomiczną produkcji, dzięki ustabilizowaniu, a nawet ograniczeniu cen energii elektrycznej. Podczas naszego seminarium OZE dowiesz się jak z tego skorzystać!

FOTO: Dominik Majka

Biogazownia niezgody - bez tego projektu najsłynniejsza polska stadnina może przestać istnieć

W dyskusji o różnych wariantach rozwiązań w zakresie produkcji biogazu warto podjąć kwestię, czy rzeczywiście rolnicy mają inwestować w instalacje wyłącznie na własne potrzeby, czy też stać się istotnym ogniwem w systemie rozproszonej produkcji energii i dostarczać ją do sieci na potrzeby lokalnych społeczności.

Zapraszamy na seminarium OZE

O tym podyskutujemy podczas seminarium OZE: "Energia z biogazu szansą polskiego rolnictwa", które odbędzie się już 10 września 2025 r. w Rąbieniu k. Łodzi.

Podczas spotkania omówimy formalnoprawne założenia i warunki do budowy biogazowni rolniczych, najnowsze technologie produkcji, opłacalność produkcji biogazu dla rolników i polskiego eksportu rolno-spożywczego, źródła finansowania inwestycji w mikro, małą, średnią i dużą biogazownię, a debata praktyków wskaże najważniejsze wyzwania dla inwestorów. Nie zabraknie również pytań o możliwości produkcji biometanu, sposobów zagospodarowania nadmiarowego ciepła czy funkcjonowaniu biogazowni w ramach spółdzielni energetycznej.

Program seminarium OZE

9:00 Rejestracja uczestników, kawa powitalna

10:00 Przywitanie gości

• Sesja I Warunki formalno-prawne i finansowanie inwestycji w biogazownie

10:10 Formalno-prawne założenia i warunki do budowy biogazowni rolniczych w Polsce – Marzena Skąpska, Naczelnik Wydziału, Departament Rynków i Transformacji Obszarów Wiejskich, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

10:55 Wsparcie BOŚ dla biogazowni rolniczych – Magdalena Wachnicka-Witzke, Dyrektor ds. Programów Kredytowych Bank Ochrony Środowiska

11:15 Wystąpienie partnera

11:35 Najpierw pozwolenia, a potem już z górki – dr Tomasz Marzec, Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu

12:10 przerwa na kawę

• Sesja II Technologia produkcji biogazu

12:40 Biogazownie opłacalne dla rolników i polskiego eksportu rolno-spożywczego – prof. dr hab. inż. Jacek Dach, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

13:15 Zyski z biogazowni na przykładzie małych i średnich gospodarstw rolnych – Marek Poloch, dyrektor handlowy w firmie Naturalna Energia.Plus

13:35 Wystąpienie partnera

13:55 Czy energia z biogazu stanie się rzeczywistą szansą polskiego rolnictwa, rola biogazowni w systemie rozproszonej produkcji energii w Polsce – debata praktyków, właścicieli i zarządców biogazowni rolniczych

14:40 Zakończenie seminarium, obiad

Zapisy na oze.topagrar.pl.

OZE baner

FOTO: Dominik Majka

Rolnicy już od 21 października mogą ubiegać się o dofinansowanie w ramach programu I.10.2 na budowę nowych biogazowni. Ważne, by projekt dotyczył nowych inwestycji, a nie modernizacji istniejących instalacji. Dla kogo wsparcie? Otóż dla:

• osób fizycznych prowadzących gospodarstwo rolne,
• wspólników spółek cywilnych,
• jednostek organizacyjnych bez osobowości prawnej.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Wymagania dodatkowe to:

• posiadanie jednolitej płatności obszarowej,
• prowadzenie działów specjalnych produkcji rolnej,
• ukończone 18 lat oraz numer EP.

Jakie są warunki inwestycji?

• realizacja po złożeniu wniosku,
• maksymalnie dwa etapy, zakończenie w ciągu 36 miesięcy,
• minimalny koszt kwalifikowalny: 20 000 zł,
• energia wytwarzana w gospodarstwie,
• moc: do 50 kW na punkt poboru energii, do 10 kW dla budynków mieszkalnych.

Kwota wsparcia: do 65% kosztów kwalifikowalnych, maksymalnie 1,5 mln zł. Możliwa zaliczka 50%.

Dodatkowe punkty zwiększające szansę na dotację to: liczba zwierząt, produkcja ekologiczna, lokalizacja na obszarach chronionych, wiek rolnika poniżej 41 lat, udział własnych nawozów naturalnych w biogazie. Minimum do uzyskania wsparcia: 6 punktów.

Mikroinstalacje produkujące energię z promieniowania słonecznego - zasady

Rolnicy mogą również starać się o dofinansowanie do:

a) mikroinstalacji PV wraz z magazynem energii elektrycznej,

b) instalacji do wytwarzania energii cieplnej z energii promieniowania słonecznego,

c) magazynów energii innych niż magazynów energii elektrycznej, jeżeli będą sprzężone z urządzeniami, o których mowa w lit. b,

d) pomp ciepła jeżeli będą sprzężone z urządzeniami, o których mowa w lit. a,

e) systemów zarządzania przepływami energii, jeżeli będą sprzężone z urządzeniami, o których mowa w lit. a–d.

Zobacz także: Jakie są warunki otrzymania dofinansowania biogazowni?

Kto może otrzymać wsparcie? Osoby fizyczne lub prawne prowadzące działalność rolniczą, jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej, wspólnicy spółek cywilnych.

Warunki realizacji

• operacja nie może być rozpoczęta przed złożeniem wniosku,
• realizacja bez etapów, maksymalnie 24 miesiące,
• minimalny koszt kwalifikowalny: 20 000 zł,
• energia wyłącznie na potrzeby gospodarstwa,
• moc PV: max 50 kW na punkt poboru, do 10 kW dla budynków mieszkalnych.

Kwota wsparcia: do 200 000 zł, refundacja do 65% kosztów, możliwość zaliczki 50%.

Punkty dodatkowe: hodowla ≥ 5 DJP, produkcja ekologiczna, obszar chroniony, wiek rolnika poniżej 41 lat, brak wcześniejszego wsparcia PV, sprawność instalacji PV/kolektorów. Minimum: 6 punktów.

Termomodernizacja

Program I.10.2 obejmuje również termomodernizację budynków rolniczych, aby ograniczyć zużycie energii i poprawić efektywność gospodarstwa.

Zakres inwestycji:

• docieplenie ścian zewnętrznych, dachu lub stropu, podłóg,
• zakup świetlików dachowych,
• zakup okien lub drzwi zewnętrznych, lub bram wjazdowych,
• zakup kotłów na biomasę z wyłączeniem:
  • kotłów do spalania słomy oraz
  • robót budowlanych dotyczących istniejącej instalacji centralnego ogrzewania,
• zakup instalacji do odzyskiwania ciepła,
• zakup systemów energooszczędnego oświetlenia w technologii LED,
• zakup systemów monitoringu i zarządzania energią.

Warunki realizacji

• operacja nie może być rozpoczęta przed wnioskiem,
• realizacja jednorazowa, max 24 miesiące,
• koszty kwalifikowalne powyżej 20 000 zł, koszty ogólne ≤ 10%,
• redukcja wskaźników energetycznych EK i EP ≥ 30%.

Biogazownia niezgody - bez tego projektu najsłynniejsza polska stadnina może przestać istnieć

Kwota wsparcia: do 200 000 zł, refundacja do 65%, zaliczka 50%.

Dodatkowe punkty: hodowla ≥ 5 DJP, produkcja ekologiczna, obszary chronione, wiek rolnika poniżej 41 lat, kompleksowe docieplenie + instalacje OZE, likwidacja źródeł ciepła na paliwo stałe, monitoring energii. Minimum: 6 punktów.

Ile wynosi łaczny limit pomocy OZE?

Łączny limit pomocy na jednego beneficjenta w okresie realizacji Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na:

• obszar A i obszar B wynosi 1,5 mln zł;
• obszar A i obszar C wynosi 1,7 mln zł;
• obszar B i obszar C wynosi 400 tys. zł;
• obszar A, obszar B i obszar C wynosi 1,7 mln zł.

Nabór wniosków w ramach wszystkich trzech obszarów programu OZE rozpocznie się 21 października i potrwa do 19 listopada 2025 roku.

Energia z biogazu szansą rolnictwa. Zapraszamy na SEMINARIUM OZE!

Biogazownie rolnicze dla wielu gospodarstw zajmujących się produkcją zwierzęcą mogą być nie tylko sposobem na zagospodarowanie nawozów naturalnych na cele energetyczne, ale też wydatnie przyczynić się do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i zdecydowanie poprawić efektywność ekonomiczną produkcji, dzięki ustabilizowaniu, a nawet ograniczeniu cen energii elektrycznej. Podczas naszego seminarium OZE dowiesz się jak z tego skorzystać!

FOTO: Dominik Majka

źródło: ARiMR, MRiRW

oprac. Agnieszka Sawicka

Fot: Jan Beba

Kiedy rolnik może starać się o dotację na biogazownię?

Sporo mitów narosło wokół dotacji z programu "Energia dla Wsi". Jak na przykład przekonanie, że o wsparcie mogą wnioskować jedynie rolnicy indywidualni. Kto tak naprawdę może być jego beneficjentem? Oczywiście rolnik, występujący jako osoba fizyczna, jak i osoby prawne, czyli także spółki z o.o. Specjaliści Agraves podają, że aby spółka została uznana za rolnika, powinna spełniać określone warunki. Ważne jest kryterium prowadzenia działalności rolniczej przez co najmniej 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku, a także posiadanie statusu właściciela lub dzierżawcy gruntów rolnych. Chodzi o gospodarstwo rolne w zabudowie zagrodowej w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. – Liczy się to, kto formalnie prowadzi na niej działalność i jest płatnikiem podatku rolnego. Jeśli te obowiązki spoczywają na spółce z o.o., jest ona traktowana jak każdy inny rolnik – wyjaśnia Mikołaj Juśkiewicz, doradca ds. odnawialnych źródeł energii w Agraves.

"Energia dla Wsi" – kryterium ziemi i stażu

Jak już wspominaliśmy, wystarczy przez minimum 12 miesięcy prowadzić działalność rolniczą, aby móc ubiegać się o tę dotację. Jeśli zaś chodzi o powierzchnię gospodarstwa, to nawet 1 hektar może być przepustką do trzymania wsparcia. Nie ma znaczenia wielkość gruntów, ale dobry biznesplan, płynność finansowa i realne działania w ramach prowadzonej działalności rolniczej.

Przeczytaj także: Zapraszamy na seminarium OZE: "Energia z biogazu szansą polskiego rolnictwa", które odbędzie się już 10 września 2025 roku!

Zobacz program i zapisz się na SEMINARIUM OZE już dziś!

"Energia dla Wsi" – ten aspekt jest bardzo ważny!

Eksperci Agraves podkreślają jednak, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, oceniając wnioski, zwraca uwagę na inny bardzo ważny aspekt. Po pierwsze, pod uwagę brana jest kondycja finansowa spółki – aby inwestycja w biogazownię była trwała. Dlatego młode spółki będą musiały wykazać, że są rzetelne, mają płynność finansową i są w stanie współfinansować cały projekt. – Dotacja nie pokrywa 100% kosztów, dlatego spółka musi udowodnić, że posiada środki na wkład własny i jest w stanie utrzymać rentowność po zrealizowaniu inwestycji. Podmiot bez historii finansowej lub z niestabilnymi przychodami może mieć trudności z otrzymaniem dotacji – wyjaśnia Marcin Szymański, kierownik projektu dotacji dla przedsiębiorstw w Agraves.

„Energia dla Wsi” – na co rolnik może uzyskać dotację? 

W ramach programu „Energia dla Wsi” wsparcie przeznaczamy na inwestycję w odnawialne źródła energii, czyli na budowę, m.in.

• elektrowni fotowoltaicznych o mocy powyżej 50 kW, ale nie większej niż 1 MW,
• elektrowni wiatrowych o mocy powyżej 50 kW, ale nie większej niż 1 MW,
• biogazowni rolniczych i małych elektrowni wodnych o mocy powyżej 10 kW, ale nie większej niż 1 MW,
• zintegrowanych magazynów energii, które pozwolą na efektywniejsze wykorzystanie wyprodukowanej energii.

Zobacz program i zapisz się na SEMINARIUM OZE już dziś!

FOTO: Dominik Majka

Źródło: Agraves

fot. envato elements

Plan przeraził mieszkańców

O tym, że w gminie Janów Podlaski, która słynie w całej Polsce ze stadniny koni czystej krwi arabskiej coś się dzieje, widać już od samego wjazdu. Na ogrodzeniach wielu posesji wiszą mniejsze lub większe bannery z hasłami: "Stop biometanowni w gminie Janów Podlaski", "Gmina turystyczna, nie przemysłowa" czy "Stop biogazowni! Nic o nas bez nas". O co chodzi? O dwa projekty inwestycji związanych z odnawialnymi źródłami energii.

Żeby zrozumieć początek sporu, trzeba cofnąć się do września 2024 r., gdy Polska Grupa Biogazowa (należy do francuskiej firmy Total Energies) zwróciła się do Urzędu Gminy w Janowie Podlaskim o określenie, czy na działkach, które sobie upatrzyła, obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Chodzi o teren we wsi Nowy Pawłów. To wtedy okazało się, że PGB zamierza w tym miejscu wybudować potężną biometanownię (3 MW).

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Wójt gminy Karol Michałowski postanowił poinformować o tym mieszkańców. Szybko okazało się, że projekt na skalę przemysłową spotkał się ze sprzeciwem zarówno ze strony mieszkańców, jak i władz gminy. "W związku z licznymi głosami sprzeciwu mieszkańców, wójt i Rada Gminy Janów Podlaski stanowczo sprzeciwiają się lokalizacji na terenie gminy inwestycji uciążliwych dla ludzi i środowiska" – napisano w oświadczeniu.

Największe obawy wzbudził rozmiar projektu oraz jego uciążliwość. Część mieszkańców mówiła wprost, że taka inwestycja to bomba ekologiczna i gwóźdź do trumny dla turystyki.

O formalno-prawnych założeniach i warunkach budowy biogazowni rolniczych będziemy rozmawiać podczas naszego seminarium OZE w rolnictwie "Energia z biogazu szansą dla polskiego rolnictwa"

FOTO: Dominik Majka

Krowy zarabiają na konie

Plany związane z inwestycją w Nowym Pawłowie nałożyły się na inny pomysł, który od dawna rozważała Stadnina Koni w Janowie Podlaskim. Chodzi o biogazownię rolniczą (0,5 MW), która mogłaby powstać na gruntach należących do stadniny. Trzeba wiedzieć, że oprócz ponad 500 koni, janowska stadnina dysponuje również towarowym gospodarstwem rolnym (1700 ha), które specjalizuje się w hodowli bydła mlecznego (650 krów).

Nic więc dziwnego, że kolejni prezesi stadniny snuli plany budowy biogazowni. Analizy pokazywały jasno, że dostępny substrat, czyli obornik i gnojowica mogą nie tylko zapewnić samowystarczalność energetyczną, ale w perspektywie kilkunastu lat przyczynią się do osiągania zysków finansowych, które wspomogą hodowlę koni.

Dotychczas biogazownia nie powstała, ponieważ brakowało pieniędzy na jej budowę (koszt rzędu 14–15 mln zł). Po zmianie rządu zapaliło się jednak zielone światło na realizację projektu. Do współpracy zaproszono władze gminy, które wyraziły zainteresowanie.

– Myślimy o małej biogazowni 0,5 MW w kooperacji ze stadniną koni – dla jej potrzeb, bez transportu substratów z zewnątrz – mówił w połowie 2025 r. Karol Michałowski, wójt Gminy Janów Podlaski. Podkreślał, że taka inwestycja mogłaby nie tylko pomóc stadninie, ale również okazać się źródłem taniej energii dla mieszkańców.

To jednak nie przekonuje wielu osób, które obawiają się, że nawet mała instalacja może otworzyć drogę do większych projektów. I tu wracamy do tematu biometanowni w Nowym Pawłowie. Okoliczni mieszkańcy są zdania, że biogazownia w pobliżu stadniny stanie się swoistym wytrychem prawnym dla spółki Polska Grupa Biogazowa, która jest zdeterminowana, aby zbudować dużą biometanownię. Wiadomo, że działka pod inwestycję została już wybrana, a nawet podpisano umowę przedwstępną.

Zobacz także: Pomiot głównym substratem w produkcji biogazu. Jakie są ograniczenia i jak zwiększyć zużycie?

Warto w tym miejscu podkreślić, że 1 lipca br. Urząd Gminy w Janowie Podlaskim wysłał do inwestora stanowisko, w którym wyrażono "stanowczy sprzeciw wobec lokalizacji tego rodzaju inwestycji".

– Inwestycje o charakterze uciążliwym dla mieszkańców oraz środowiska, w tym biometanownie, są nieakceptowalne – zaznaczono. Stosowną uchwałę podjęła także Rada Gminy.

ETS3 brzmi jak wyrok

Co na temat biogazowni powiązanej ze stadniną koni mówią eksperci? Prof. dr hab. inż. Jacek Dach z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu podkreśla, że taka inwestycja to konieczność. Zwłaszcza w perspektywie ETS3, czyli trzeciej fazy systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych, który już w 2027 r. może objąć także rolnictwo.

– Gospodarstwo należące do janowskiej stadniny produkuje każdego roku dziesiątki tysięcy ton obornika i gnojowicy, które po wejściu w życie nowych przepisów doprowadzą spółkę do finansowej ruiny – ostrzega prof. Dach i dodaje: – W gminie powinna powstać przynajmniej jedna biogazownia, która będzie powiązana ze stadniną. Jeżeli jej nie będzie, to stadnina zniknie na skutek ETS3.

W podobnym tonie wypowiada się również wójt Michałowski, który uważa, że należy wspomóc stadninę w inwestycji, ponieważ leży to w interesie wszystkich mieszkańców.

– Jeżeli nie będzie stadniny, stracimy największą atrakcję turystyczną, z której słynie nasz region – przyznaje.

Wiadomo, że z inwestycją nie będzie łatwo, bo oprócz głosu sprzeciwu mieszkańców pojawia się również kłopot z lokalizacją. Janowska stadnina znajduje się pod opieką konserwatora zabytków, a ten już odrzucił kilka propozycji na jej umiejscowienie. Podobnie postąpiły Wody Polskie, które poproszono o opinię.

Na oborniku można zarobić

Prof. Jacek Dach w połowie czerwca uczestniczył w spotkaniu z mieszkańcami Janowa Podlaskiego, gdzie przekonywał ich do projektu biogazowni.

– Krowy utrzymywane w gospodarstwie produkują ok. 13 tys. ton obornika rocznie, co spowoduje, że bez biogazowni trzeba będzie zapłacić podatek za emisję gazów cieplarnianych. Nie ma takiej marży z produkcji zwierzęcej, która zrównoważy ten wydatek – tłumaczył specjalista.

Podkreślał, że na biogazowni zyskają również okoliczni rolnicy, którzy prowadzą gospodarstwa hodowlane. – Jeżeli będą oddawali obornik, zostaną zwolnieni z opłat, nie zapłacą za emisję – wyjaśnił.

Mieszkańcy: odwołać wójta

Nie przekonało to jednak większości osób uczestniczących w spotkaniu.

– Jesteśmy oburzeni tymi planami, ponieważ nasza gmina stoi turystyką i tak powinno zostać. Nie chcemy inwestycji, które będą uciążliwe – mówiła Paulina Derkus. – Zorganizowaliśmy się oddolnie, aby sprzeciwić się tym projektom – dodała.

Biogazownie rolnicze: czy rolnicy mogą liczyć na zabezpieczenie limitów przyłączeniowych?

Arkadiusz Okoń, który od lat prowadzi pensjonat w Zaborku przestrzegł, że jeżeli inwestycje powstaną, turyści przestaną przyjeżdżać.

Karol Michałowski, wójt gminy Janów Podlaski

FOTO: Archiwum

Co na to wójt? Przyznaje, że rozumie wątpliwości mieszkańców, jednak pomysł odwołania go ze stanowiska ocenia jako polityczny atak. – Jest grupa osób, która postanowiła wykorzystać sytuację. Moją rolą nie jest mówić tylko o rzeczach wygodnych, ale informować o wszystkim, co się dzieje w gminie – zaznacza. Jego zdaniem gmina Janów Podlaski powinna opierać się na trzech filarach: turystyce, biznesie oraz solidnej infrastrukturze.

FOTO: Dominik Majka

Biogazownię zaprojektowała oraz opiekuje się nią na bieżąco firma agriKomp z pobliskiego Ostrzeszowa.

Ograniczenia w wykorzystaniu pomiotu

Instalacja do wytwarzania biogazu, która funkcjonuje przy fermie kur znoszących jaja reprodukcyjne dla wylęgarni, ma moc 990 kW. Od początku instalacja była projektowana pod moc 500 kW, ale możliwości przyłącza pozwoliły w 2016 roku rozbudować obiekt do 990 kW. Substrat do produkcji gazu trafia do jednego fermentatora, a wytwarzanie biogazu odbywa się jeszcze w dwóch dofermentatorach.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Najistotniejszym ograniczeniem warunkującym wykorzystania pomiotu kurzego w produkcji biogazu jest wysoka zawartość azotu amonowego. W zbiorniku fermentacyjnym azot przechodzi w formę amoniaku, który w zbyt wysokim stężeniu jest śmiertelny dla bakterii metanowych. Przyjmuje się, że na każde 100 kW mocy biogazowni bezpiecznie można stosować ok. 1 tony pomiotu dziennie. Zbyt wysokie stężenie azotu amonowego, a w efekcie amoniaku, skutkować będzie wahaniem dynamiki produkcji biogazu, a nawet może doprowadzić do zatrzymania jego produkcji.

Od początku uruchomienia instalacji w Szklarce Myślniewskiej suchy pomiot podawany był w ilości ok. 5 t/dobę. Głównym substratem była kiszonka z kukurydzy, obornik bydlęcy i gnojowica. Wysokie stężenie azotu amonowego w fermentatorze, co potwierdzały regularne analizy Fos/Tac, rodziło obawy przed wykorzystaniem pomiotu na większą skalę. – Poza tym technologia chowu kur przed 10 laty była inna niż obecnie. Wcześniej do ścielenia wykorzystywaliśmy słomę, później pellet ze słomy – mówi Maciej Serafin, jeden z właścicieli gospodarstwa i biogazowni. Słoma ma bardzo długi okres rozkładu, w efekcie trafiała do pofermentu, gdzie stanowiła problem. Przez chwilę do kurników trafiał pellet z domieszką piasku, taki substrat w ogóle nie mógł trafić do biogazowni. Obecnie do ścielenia kurników wykorzystywany jest pellet z lignocelulozy, który nie stwarza żadnych barier w instalacji.

Domieszka gnojowicy

Ważnym ograniczeniem w wykorzystaniu suchego pomiotu jest wysoka zawartość suchej masy. Obornik od kur, trafiający do biogazowni w Szklarce Myśliniewskiej, zawiera 70–80% suchej masy. Przy dodatkowym wykorzystaniu kiszonki z kukurydzy, gdzie zawartość s.m. wynosi ok. 35% konieczne jest stosowanie dodatkowych płynnych substratów np. gnojowicy.

– Znaleźliśmy dobrą technologię zwiększania wsadu z pomiotu i to dobrze funkcjonuje, dla nas to znaczne oszczędności w kosztach karmienia biogazowni – mówi rolnik. Początkowo każdego tygodnia zwiększano dawkę pomiotu o 1 t. Również co tydzień analizowano pulpę fermentacyjną. Analiza obejmowała zawartość i oznaczenie poszczególnych kwasów, pojemność buforową, suchą masę, azot amonowy i pH. Ostatni parametr ma tutaj duże znaczenie, bo przy wysokim pH azot amonowy szybciej przechodzi w szkodliwy amoniak. Nadzór biologiczny nad instalacją sprawuje cały czas firma agriKomp.

Pomagają suplementy

Wraz z wprowadzaniem coraz większej ilości suchego pomiotu do procesu wytwarzania biogazu zwiększano dawki suplementów wspomagających działanie biogazowni. W celu redukcji szkodliwego amoniaku stosuje się preparat z zeolitem, który wiąże szkodliwy dla bakterii gaz. Azot cały czas pozostaje w zbiorniku, ale nie jest szkodliwy dla bakterii. Związany przez zeolit azot trafia do pofermentu, co dodatkowo zwiększa jego wartość nawozową. W biogazowni w Szklarce Myślniewskiej każdego dnia stosowane jest 40 kg preparatu wiążącego azot.

Zobacz także: Biogazownie rolnicze: jak zwiększyć opłacalność inwestycji?

Do biogazowni dodawane są także preparaty do odsiarczania gazu. Stosuje się tutaj dodatek z wodorotlenkiem żelaza, który wiąże siarkę. Wraz z pofermentem trafia ona na pole. Dzienny koszt suplementacji biogazowni (preparat wiążący azot BioNitraX, odsiarczanie BioSulfeX, plus preparat mikroelementowy Biofix) wynosi ok. 400 zł. Dodatki dostarcza firma agriKomp. Ich koszt to ok. 2 tony kiszonki z kukurydzy, ale zastępując ją pomiotem zmniejszono jej zużycie o ok. 20 ton/dziennie.

Siarkowodór eliminowany jest z gazu również metodą biologiczną. Do gazu okresowo wtłaczane są niewielkie ilości powietrza. Tlen powoduje naturalne wytrącanie siarki na drewnianym stropie komór fermentacyjnych.

Technika, enargia odnawialna, biogazownia, biogaz, produkcja biogazu, zielona energia, Szklarka Myśliniewska, pomiot ptasi, kury noski, obornik od kur,

FOTO:

Suplementacja biogazowni i regularne analizy laboratoryjne pozwoliły znacząco zwiększyć wykorzystanie pomiotu w produkcji biogazu. Obecnie każdego dnia do zbiorników trafia ok. 24 t suchego pomiotu, 20 t kiszonki z kukurydzy, niewielkie ilości obornika bydlęcego i ok. 45 m³ gnojowicy świńskiej. Jest ona pozyskiwana z pobliskich ferm na podstawie długoletnich umów.

Cenny nawóz

Zbiornik na poferment ma poj. 8 tys. m³. Przy zbiorniku pracuje separator. Stała część pofermentu to dobry nawóz (ok. 5 tys ton rocznie), który w dawkach 15–20 t/ha trafia na nowe i ubogie w składniki pokarmowe grunty. Jego wysokie pH wspomaga regulację odczynu.

Płynny poferment (ok. 16 tys. m³ rocznie) w dawce ok. 18 tys. l/ha co roku wylewany jest na większości pól, które wchodzą w skład gospodarstwa. Są one rozmieszone w promieniu nawet 50 km od biogazowni. Zawartość suchej masy pofermentu wynosi 9,3%, suchej masy organicznej 71,5%, azot ogólny 5,72%, potas (mg/kg świeżej masy) 5400, fosfor (mg/kg świeżej masy) 4350, zaś pH 8,3. Parametry te są porównywalne z wartością nawozową gnojowicy świńskiej.

Niezależność energetyczna

– Taki był zamysł biogazowni, aby część produkowanej energii i całą energię cieplną produkowaną z odpadów z naszej produkcji zagospodarować w gospodarstwie – mówi Serafin. Nadwyżki energii elektrycznej sprzedawane są do sieci. Energia cieplna w 100% przez cały rok wykorzystywana jest do ogrzewania domu, pomieszczeń biurowych i socjalnych gospodarstwa. Poza tym przez ok. 6 miesięcy trafia ona do ogrzewania kurników. Wiosną i latem energia cieplna wykorzystywana jest do suszenia ziarna kukurydzy zmagazynowanego od jesieni w rękawach. Pozwala to wysuszyć za darmo co roku od 6 do 8 tys. ton ziarna.

Biogazownie – sposoby na optymalizację kosztów!

O tym podyskutujemy podczas seminarium OZE: "Energia z biogazu szansą polskiego rolnictwa", które odbędzie się już 10 września 2025 r.

Podczas spotkania omówimy:

• formalnoprawne założenia i warunki do budowy biogazowni rolniczych,
• opłacalność produkcji biogazu dla rolników i polskiego eksportu rolno-spożywczego,
• źródła finansowania inwestycji w mikro-, małą, średnią i dużą biogazownię,
• debata praktyków wskaże najważniejsze wyzwania dla inwestorów.

Inwestycja w biogazownię pracującą przy hodowli zwierzęcej ma jeszcze jeden ważny aspekt: obniżenie śladu węglowego w produktach zwierzęcych. Jest to o tyle ważne, że polskie produkty wytwarzane przy użyciu (na etapie hodowli czy przetwórstwa) tego „najczarniejszego” w Europie prądu będą miały bardzo wysoki ślad węglowy. Wobec planowanego przez KE wprowadzenia obowiązku oznaczania produktów śladem węglowym może to po pierwsze zagrozić eksportowi polskich towarów za granicę, bowiem wielu konsumentów w Europie Zachodniej będzie wybierać raczej produkty z zielonym (niskim) znaczkiem śladu węglowego.

Po drugie jednak (i to już się zaczyna dziać), wielu producentów w ogóle straci rynek bowiem już obecnie część sieci handlowych zaczyna wprowadzać dostawcom wymóg dostarczania towarów z niskim bądź zerowym śladem węglowym. Jednym z najbardziej zaawansowanych w tym kierunku sieci jest Ikea, ale tendencja ta obejmuje też coraz częściej produkty żywnościowe. W takim przypadku wykorzystanie odchodów zwierzęcych, natychmiast po ich wytworzeniu, jako substratu do biogazowni eliminuje emisje gazów cieplarnianych na etapie składowania (nie ma tego etapu), jak i pozwala na stabilną i kontrolowalną produkcje „zielonej” energii i ciepła – czego nie ma w sytuacji produkcji energii ze źródeł pogodozależnych (fotowoltaika czy wiatraki).

Zobacz program i zapisz się na SEMINARIUM OZE już dziś!

FOTO: Dominik Majka

Zabezpieczenie limitów przyłączeniowych dla rolników

Zarząd KRIR 21 lipca 2025 roku, na wniosek Warmińsko-Mazurskiej Izby Rolniczej, zwrócił się pisemnie do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Czesława Siekierskiego z apelem o zabezpieczenie limitów przyłączeniowych dla rolników chcących inwestować w odnawialne źródła energii, zwłaszcza w przypadku budowy biogazowni rolniczych.

Przeczytaj także: Biogazownie rolnicze: jak zwiększyć opłacalność inwestycji?

Limity przyłączeniowe – jakie problemy napotykają rolnicy?

Zakładanie biogazowni rolniczych, a także rozpoczęcie innych inwestycji OZE potęguje bezpieczeństwo energetyczne wsi. Niestety, okazuje się, że wielu rolników nie otrzymuje zgody na przyłączenie instalacji do sieci elektroenergetycznej z powodu wyczerpanych lokalnych limitów mocy przyłączeniowej. Ci rolnicy są gotowi i chętni na inwestycję, zgromadzili potrzebne środki i zdobyli wiedzę, aby rozpocząć działanie, jednak nie mogą realizować swoich planów: – Sytuacja ta skutecznie blokuje rozwój sektora biogazowego, mimo jego wysokiego potencjału i zgodności z kierunkami polityki klimatycznej Unii Europejskiej oraz krajową strategią energetyczną – wskazuje KRIR.

Biogazownie rolnicze są przecież bardzo ważnym źródłem energii odnawialnej. Nie tylko w zakresie produkcji zielonej energii, ale także w temacie gospodarowania odpadów rolniczych, czy zmniejszenia emisji gazów cieplarnianych.

Źródło: KRIR

fot. envato elements

Jakie poprawki uchwalił Senat?

Propozycje Senatu mają przynieść znaczące ułatwienia w stawianiu kolejnych inwestycji i modernizacji już istniejących, zmniejszono bowiem ograniczenia lokalizacyjne w zakresie budowania farm wiatrowych:

• zniesienie zasady minimalnej odległości elektrowni wiatrowej od obszarów Natura 2000 na poziomie 500 m  – w ocenie Senatu wprowadzenie takich sztywnych miar jest nieuzasadnione i nadmiarowe,
• usuniecie wymogu odległości 1H (tj. wysokości turbiny) od dróg krajowych – według Senatu ustalenie odległości powinno pozostać w sferze kompetencji zarządcy drogi,
• uchylono zakaz lokalizacji elektrowni wiatrowych w przestrzeniach powietrznych MCTR (strefa kontrolowana lotniska wojskowego) oraz MRT (trasa lotnictwa wojskowego) – „Poprawki pozwolą zapewnić właściwą równowagę pomiędzy koniecznością ochrony bezpieczeństwa ruchu lotniczego, a potrzebą przewidywalnego i racjonalnego prowadzenia procesów planistyczno-inwestycyjnych w sektorze energetyki odnawialnej” – czytamy w uzasadnieniu Senatu.

Przypominamy, że nowela wprowadza także ważne zmiany dotyczące odległości turbiny wiatrowej od domów. Minimalna odległość turbin od budynków mieszkalnych ma wynosić 500 metrów zamiast 700 m, pod warunkiem uzyskania zgody gminy. Ponadto, projekty planów miejscowych przewidujących lokalizację elektrowni wiatrowej mają być poddawane konsultacjom społecznym.

Korzyści finansowe dla mieszkańców

Osoby zamieszkałe domy znajdujące się w odległości do 1000 m od elektrowni wiatrowej miałby uzyskać nawet do 20 tys. zł rocznie od każdego zainstalowanego megawata jako rekompensatę. Kwota ta podlega corocznej waloryzacji średniorocznym wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem z poprzedniego roku kalendarzowego.

Inne zmiany w ustawie odległościowej

Aby przyspieszyć modernizację farm wiatrakowych, w nowelizacji wprowadzone zostały ułatwienia przebudowy istniejących elektrowni wiatrowych (tzw. repowering). Chodzi o to, aby inwestorzy mogli stare turbiny zastąpić nowoczesnymi instalacjami, które pracują cicho i są bardziej wydajne. Zatem, nowe przepisy to widoczny ukłon w stronę inwestorów, aby przechodzili na nowe turbiny: – W tym celu obniżono im wysokość opłaty za przyłączenie do sieci, zwolniono z zaliczki na poczet tej opłaty oraz skrócono terminy wydania warunków przyłączenia – podaje strona rządowa.

Przeczytaj także: Biogazownie rolnicze: jak zwiększyć opłacalność inwestycji?

Wspomniana ustawa wprowadza także m.in. zamrożenie cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych do końca 2025 roku – zostaną utrzymane na poziomie 500 zł za MWh. Ponadto, będą obowiązywały ułatwienia dla budowy gazociągu bezpośredniego służącego do dostarczania biogazu, biogazu rolniczego i biometanu.

Źródło: Ministerstwo klimatu i Środowiska, Uchwała Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych oraz niektórych innych ustaw, gov.pl

Fot. envato elements

Biogazownie rolnicze: kiedy są opłacalne?

Biogazownia rolnicza o mocy do 500 kW, ze wsparciem gwarantowanych taryf (FiT/FIP) i dofinansowaniem programu „Energia dla Wsi” jak najbardziej rokuje wysoką rentownością. Ważne jest jednak spełnienie kilku warunków.

Eksperci z Agraves wskazują na czynniki, bez których inwestycja może nie być opłacalna: – Warunkiem jest jednak dobrze zaplanowany model działania. Na rentowność tego typu inwestycji wpływają trzy kluczowe czynniki: dobór substratów, dostępność mocy przyłączeniowej oraz finansowanie zewnętrzne – analizuje Mikołaj Juśkiewicz doradca ds. OZE w  Agraves.

Biogazownie rolnicze: ważne są substraty

Niezwykle istotne jest pozyskiwanie odpowiednich substratów. Gospodarstwa rolne, które dysponują własnymi odpadami, jak gnojowica, obornik, resztki paszowe i roślinne, są na lepszej pozycji. Jeśli rolnik musi dodatkowo nabyć substraty, nie tylko powinien liczyć się z kosztami zakupu, ale także ich transportem i logistyką, co w znacznej mierze generuje znaczne koszty.

Przeczytaj także: Biogazownie – sposoby na optymalizację kosztów!

Biogazownie rolnicze: korzystajmy z sieci

Kolejnym ważnym punktem są taryfy gwarantowane (FiT/FIP), które zapewniają stały przychód za każdą wyprodukowaną megawatogodzinę energii, ale niestety nie gwarantują pełnej swobody w jej sprzedaży. Operatorzy Systemów Dystrybucyjnych (OSD) zauważają ograniczoną dostępność mocy przyłączeniowych, zwłaszcza w miejscach, gdzie sporo gospodarstw posiada fotowoltaikę: – W praktyce oznacza to, że nawet jeśli rolnik zainwestuje w instalację, może napotkać trudności z uzyskaniem warunków przyłączenia lub zostać objęty tzw. ograniczeniami zdolności odbiorczych sieci. Dla inwestora to ryzyko utraty części planowanych przychodów, jeśli energia nie zostanie przyjęta przez sieć – wyjaśnia Marcin Szymański, kierownik projektu dotacji dla przedsiębiorstw w Agraves. Co warto zrobić? Zanim potwierdzimy inwestycję, należy zwrócić się do lokalnego OSD z prośbą o informację dotyczącą dostępności mocy.

Biogazownie rolnicze i „Energia dla Wsi”

Rolnicy chętnie korzystają także z programów wspierających finansowo inwestycje w zieloną energię. To czasami jedyna droga do tego, aby skorzystać z rynku OZE. Pomocny jest zwłaszcza program „Energia dla Wsi” oferujący bezzwrotne dotacje oraz preferencyjne pożyczki na budowę biogazowni rolniczych. Z dofinansowania mogą korzystać rolnicy indywidualni, spółdzielnie energetyczne i grupy producentów rolnych.

– Dofinansowanie może pokryć znaczną część kosztów kwalifikowanych, co w praktyce oznacza mniejsze obciążenie kredytowe oraz znacznie krótszy okres zwrotu inwestycji. Program pozwala też lepiej zabezpieczyć przedsięwzięcie przed zmianami cen substratów czy ewentualnymi problemami z przyłączem – podkreśla Mikołaj Juśkiewicz.

Źródło: Agraves

Fot. envato elements

Czyste powietrze – jakie zmiany zaszły w programie? 

Przypomnijmy, że NFOŚiGW zaproponował nowe mechanizmy wsparcia, a jednym z najważniejszych jest system operatorów, którzy będą odpowiedzialni za przeprowadzenie beneficjentów przez cały proces – od składania wniosku po odbiór prac i sprawdzenie zgodności.

Program przewiduje trzy poziomy dofinansowania zależnie od dochodów:

• 40% kosztów inwestycji dla osób z dochodem do 135 tys. zł rocznie,
• 70% kosztów inwestycji dla gospodarstw, w których dochód na osobę nie przekracza 2250 zł (gosp. wieloosobowe) lub 3150 zł (gosp. jednoosobowe),
• 100% kosztów inwestycji dla osób z dochodem do 1300 zł/os. w gosp. wieloosobowych i 1800 zł/os. w jednoosobowych, a także dla osób pobierających zasiłki.

Przy termomodernizacji z montażem gruntowej pompy ciepła można uzyskać nawet 170 tys. zł (dla najwyższego progu), a w przypadku termomodernizacji z pompą ciepła powietrze/woda wsparcie wynosi maks. 98,2 tys. zł netto. Beneficjenci będą musieli zapłacić pełną kwotę podatku VAT, która nie będzie objęta dofinansowaniem nawet na najwyższym poziomie.

Przeczytaj także: Czyste Powietrze – NFOŚiGW ostrzega i rekomenduje te działania

Czyste powietrze – lista zakupowa

Program obejmuje wyłącznie urządzenia znajdujące się na liście zielonych urządzeń i materiałów (ZUM). Pompy ciepła, kotły zgazowujące drewno i kotły na pellet muszą mieć certyfikaty z europejskich laboratoriów. Na tej liście nie ma już kotłów gazowych.

fot. envato elements

181 instalacji, należących do 151 podmiotów na dzień 24 marca 2025 r. zostało wpisanych do rejestru wytwórców biogazu rolniczego, prowadzonego przez KOWR.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Grono to uzupełnia 65 mikroinstalacji (moc do 50 kWe). Łącznie mamy więc w kraju 246 biogazowni. Najwięcej z nich zlokalizowanych jest w woj. wielkopolskim, warmińsko-mazurskim, mazowieckim i podlaskim (tab. 1.)

Liczba instalacji Biogaz

FOTO: Top Agrar Polska

Liderem w kategorii mikrobiogazowni jest:

• woj. podlaskie (15 szt.),
• a w większych biogazowni woj. wielkopolskie (30 szt.).

Zobacz także: Biogazownie – spore korzyści dla rolników, ale i przeszkody w budowaniu kolejnych instalacji

Wszystkie te instalacje wytwarzają ponad 690 mln m³ biogazu rolniczego rocznie oraz mają łącznie moc wytwórczą energii elektrycznej 170 MW.

Ze sprawozdań wytwórców biogazu rolniczego za 2024 rok wynika, że do wytworzenia biogazu rolniczego zostało wykorzystanych blisko 7,55 mln ton surowców (rys. 1.).

biogaz rolniczy

FOTO: Top Agrar Polska

Co ważne, ok. 92 % wszystkich zużytych surowców stanowiły odpady. W wyniku wytworzenia biogazu rolniczego powstało ponad 6 mln ton produktu ubocznego (pofermentu). Łącznie z biogazu rolniczego wyprodukowano blisko 1016,4 GWh energii elektrycznej.

Warto podkreślić, że udział w tym wyniku produkcji energii elektrycznej z biogazu rolniczego w mikroinstalacjach wynosi jedynie 0,4% jednak spełniają one niezwykle ważną funkcję dla stabilizacji przychodów indywidualnych gospodarstw.

Z danych rejestru KOWR wynika, że w 2024 r. żaden podmiot nie zadeklarował wytwarzania biometanu z biogazu rolniczego. Wiemy, że kilka takich projektów jest już w budowie, a nawet rozruchu.

Biogazownie – sposoby na optymalizację kosztów!

Fot: Katarzyna Sierszeńska

Silosy to budynki czy budowle?

Jednak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego daje jaśniejszy wgląd w tę sprawę. Dylemat związany z tym, czy silosy na kiszonkę (substrat w biogazowni rolniczej) mają być traktowane jako budynki czy budowle, co ma znaczenie w kwestii wysokości podatku od nieruchomości, został rozwiązany następująco: – Sąd w swoim orzeczeniu podkreślił, że kryterium rozgraniczającym budynek od budowli, w przypadku wykorzystywania obiektu jako zbiornika, są jego cechy techniczne. A konkretnie, czy zasadniczym parametrem jest powierzchnia użytkowa (budynek), czy pojemność (budowla) – wyjaśnia Marcin Szymański, kierownik projektu dotacji dla przedsiębiorstw w Agraves. NSA uznał, że silosy w biogazowni powinny być klasyfikowane jako budowle, a do tego związane z działalnością gospodarczą. Dlaczego? Według NSA biogazownia, co prawda stoi na gruntach rolnych i wykorzystuje substraty pochodzenia rolniczego, jednak w kontekście wytwarzania energii ma być pojmowana i traktowana jako działalność gospodarcza.

Przeczytaj także: Czyste Powietrze – NFOŚiGW ostrzega i rekomenduje te działania

– W konsekwencji, obiekty wchodzące w jej skład, takie jak silosy, podlegają opodatkowaniu według stawek właściwych dla działalności gospodarczej, a nie rolniczej, które są niższe – podkreśla Mikołaj Baum, prawnik w zespole Agraves. Eksperci przytaczają także uzasadnienie sądu: "obiekty składające się na biogazownię (budynki i budowle) są związane z działalnością gospodarczą, a grunt rolny, na którym położone są obiekty biogazowni, jest zajęty na działalność gospodarczą, co skutkuje opodatkowaniem podatkiem od nieruchomości tych przedmiotów opodatkowania".

Silosy w biogazowni jako budowle związane z działalnością gospodarczą

Potraktowanie wytwarzania biogazu jako działalności przemysłowej, a nie rolniczej, może być przeszkodą dla inwestorów, zwłaszcza jeśli chcemy zachęcać do instalowania odnawialnych źródeł energii. Eksperci Agraves zaznaczają, że potrzebne są dokładne regulacje w tym zakresie, a także dopracowanie przepisów opodatkowania rolniczych biogazowni. Są one przecież ważnym elementem rolnictwa, wykorzystują produkty uboczne jak gnojówka i wytwarzają energię, czy to potrzeby gospodarstwa rolnego, czy to na sprzedaż.

Źródło: Agraves

fot. envato elements

Czyste Powietrze 2025 

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w swoim komunikacie podkreśla, jak ważna to rola. Taki pełnomocnik nie powinien piastować swojej funkcji z przypadku, a jego wybór winien być podyktowany świadomą decyzją beneficjentów programu Czyste Powietrze.

Czyste Powietrze 2025  - operatorzy 

Wszystko po to, aby zainteresowani korzystający z dofinansowania mogli czuć się bezpiecznie. NFOŚiGW zaleca, aby przy pierwszym spotkaniu z operatorem wnioskodawca towarzyszył swojemu pełnomocnikowi. Dlaczego? Jego obecność nie tylko ułatwi pracę operatorowi, ale także usprawni cały proces składania wniosku o wsparcie finansowe w programie Czyste Powietrze.

Sam wnioskodawca, jeśli będzie miał okazję dopytać o niejasności związane z dotacją, zniweluje ewentualne niedopowiedzenia i błędne decyzje. Najlepszy jest bezpośredni kontakt z operatorem podczas osobistego spotkania. Jeśli to jest akurat niemożliwe, warto zdecydować się opcjonalnie na rozmowę telefoniczną.

Przeczytaj także: Biogazownie – spore korzyści dla rolników, ale i przeszkody w budowaniu kolejnych instalacji

NFOŚiGW podkreśla, że kontakt i możliwość wyjaśnienia spornych kwestii ma szczególne znaczenie, jeśli chodzi o wnioski o prefinansowanie oraz o maksymalny poziom dofinansowania. Sam operator może spotkać się na miejscu planowanej inwestycji – wtedy jest w stanie jeszcze precyzyjniej określić parametry inwestycji.

fot. envato elements 

Źródło: Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Biogazownie krok po kroku

Jak większość inwestycji, również w przypadku biogazowni, zaczynamy od "papierologii" i zdobycia potrzebnych pozwoleń, np. na budowę i podpisów związanych z warunkami zabudowy czy przyłączeniami do sieci. Koszty początkowe są wysokie. Jak wymieniają specjaliści Agraves, to m.in. zakup zaawansowanej technologii fermentacyjnej, agregatów kogeneracyjnych, systemów oczyszczania biogazu, a także wydatki związane z pracami budowlanymi, całą infrastrukturą czy przyłączeniami instalacji do sieci elektroenergetycznej lub gazowej.

Ważne jest dobre przeanalizowanie wszystkich kosztów, najlepiej w wariancie bazowym, czyli takim najbardziej prawdopodobnym, ale też w pesymistycznym: – Scenariusz pesymistyczny powinien uwzględniać potencjalne niekorzystne zmiany rynkowe, takie jak spadek cen sprzedaży energii, wzrost kosztów operacyjnych, czy nieprzewidziane awarie – analizuje Mikołaj Juśkiewicz. Ważne, aby zbadać dogłębnie warunki przyłączeniowe do sieci, np. czy będą czasowe ograniczenia w ilości wprowadzanej energii.

Przeczytaj także: Rusza nowe Czyste Powietrze! W puli aż 10 miliardów złotych! Rolnicy – są spore zmiany!

Biogazownie – co jeszcze wpływa na rentowność?

Do prawidłowego funkcjonowania biogazownia potrzebuje tzw. paliwa, czyli np. gnojowicy, obornika, produktów ubocznych z gospodarstwa. Właściciel biogazowni powinien zadbać o ich stałe dostawy, włączając transport i magazynowanie. W tym przypadku sprawdzają się długoterminowe umowy z dostawcami: – Należy też uwzględnić ryzyko rynkowe takie jak fluktuacje cen surowców rolnych, zmienność plonów (wpływ pogody), potencjalną konkurencję o te same substraty z innymi podmiotami, a także rosnące koszty transportu. Warto również opracować plan B, czyli alternatywne źródła substratów lub możliwości czasowego magazynowania – podkreśla Mikołaj Juśkiewicz.

Biogazownie – zasady opodatkowania

Marcin Szymański, ekspert Agraves ds. finansowania inwestycji radzi, aby określić zasady opodatkowania nieruchomości, na której zlokalizowana jest biogazownia, ponieważ podatek od nieruchomości od budowli może być wysoki. Ważna jest analiza implikacji w podatku dochodowym, zarówno od osób prawnych (CIT), gdzie istotne są zasady rozpoznawania przychodów, kosztów uzyskania przychodów, jak i od osób fizycznych (PIT). Specjaliści podają, że w przypadku spółek osobowych dochód opodatkowany jest na poziomie wspólników, a w spółkach kapitałowych trzeba wziąć pod uwagę podatek od dywidend wypłacanych akcjonariuszom czy udziałowcom.

Przeczytaj także: Biogazownie – spore korzyści dla rolników, ale i przeszkody w budowaniu kolejnych instalacji

Biogazownie i programy wsparcia finansowego

Warto korzystać z dotacji, np. z rządowego programu „Energia dla Wsi”. Dobrze wypełniony wniosek, ale także prawidłowego i zgodne z zasadami rozliczenie dofinansowania jest niezwykle istotne: – Korzystając ze wsparcia oferowanego przez program "Energia dla Wsi" beneficjent zobowiązany jest między innymi do corocznego raportowania osiąganych efektów ekologicznych oraz przesyłania sprawozdań z działalności biogazowni do KOWR. NFOŚiGW natomiast jest uprawniony do kontrolowania inwestycji nawet przez 15 lat – podkreśla Mikołaj Juśkiewicz.

Na co jeszcze warto zwrócić uwagę? Ważne są wybory związane z podwykonawcami. Nie należy zgadzać się na obniżenie jakości komponentów, należy poza tym prześwietlić firmę pod każdym względem i zabezpieczyć w umowie zapisy gwarancyjne i potencjalne serwisowanie.

Źródło: Agraves

fot. envato elements

Czym jest hot-spot?

Hot-spot, czyli punkt gorący występuje w momencie, gdy część ogniw w module PV jest zacieniona. Inne ogniwa nadal produkują prąd, a to pozostające w cieniu staje się odbiornikiem tej energii. Zjawisko hot-spot może powodować uszkodzenia ogniwa, a w najgorszym razie – całej instalacji fotowoltaicznej.

Nowe prototypy modułu PV

Aby zapobiec temu efektowi, naukowcy opracowali moduł fotowoltaiczny, którego konstrukcja radzi sobie z ewentualnym zacienieniem. To ważne odkrycie, ponieważ nawet 5% zacienienia powierzchni modułu może prowadzić do całkowitej utraty mocy wyjściowej – co podkreśla Fraunhofer Centre for Silicon Photovoltaics CSP i AESOLAR. Stąd pomysł na projekt SegmentPV trwający jeszcze do końca września 2025 roku, którego zadaniem jest opracowanie modułu PV bez hot-spotów. Naukowcy zastosowali segmentację układu modułu i zintegrowane diody obejściowe, aby uzyskać wydajność w częściowo zacienionych warunkach. – Dzięki nowemu modułowi HSF możemy znacznie zwiększyć wydajność energetyczną systemów fotowoltaicznych i jednocześnie obniżyć koszty systemu. Jest to ważny krok w kierunku większego wykorzystania energii odnawialnej na obszarach miejskich – analizuje Matthias Pander, kierownik projektu w Fraunhofer CSP.

Przeczytaj także: Dzierżawa gruntu pod farmę fotowoltaiczną – kto ma utylizować panele po ustaniu umowy?

Natomiast Dr Hamed Hanifi, dyrektor ds. technologii i innowacji w AESOLAR, dodaje: – Chcemy jak najszybciej wprowadzić na rynek nową generację modułów bez hot-spotów, aby poprawić wydajność, sprawność i niezawodność modułów fotowoltaicznych w warunkach częściowego zacienienia, a tym samym przyczynić się do transformacji energetycznej.

Źródło: topagrar.com

fot. envato elements

Dzierżawa ziemi pod farmę fotowoltaiczną – ważna jest umowa

Okazuje się, że prawidłowo skonstruowana umowa o dzierżawę gruntu pod farmę fotowoltaiczną może być gwarantem bezpieczeństwa finansowego rolnika. Musi zawierać kwestie związane z usunięciem i utylizacją modułów PV już po zakończeniu umowy. Warto napisać ją wraz z prawnikiem, który podpowie, jakie klauzule dobrze jest jeszcze umieścić.

Dzierżawa ziemi pod farmę fotowoltaiczną a upadłość

Należy stworzyć zapis, dzięki któremu rolnik będzie zabezpieczony na wypadek upadłości, czy też zamknięcia firmy, która dzierżawi ziemię. W każdym razie, firma ta powinna usunąć panele na swój koszt, oddając grunty w bardzo dobrym stanie. Rolnik może posiłkować się ewentualnym odszkodowaniem na wypadek niedopełnienia tych czynności, o czym także trzeba napisać w umowie.

Przeczytaj także: Upadłość firmy zakładającej fotowoltaikę – co rolnik może zrobić w tej sytuacji?

Dzierżawa ziemi pod farmę fotowoltaiczną – zabezpieczenie interesów rolnika

Utylizacja farmy fotowoltaicznej to spore wyzwanie finansowe, ponieważ konstrukcja PV zawiera wrażliwe i niebezpieczne materiały. Rolnik powinien zabezpieczyć się na wypadek niewypłacalności i nierzetelności inwestora poprzez zapis w umowie dzierżawy o kaucji na pokrycie kosztów utylizacji, jeśli dzierżawca nie usunie ich na czas. Wysokość kaucji należy ustalić w oparciu o prognozy finansowe z branży.

Fot. envato elements

Dofinansowanie do klimatyzacji 2025 dla rolników

Obecnie można skorzystać z kilku możliwości dotacji do instalacji klimatyzacji w gospodarstwach rolnych. Najczęściej są to opcje związane z pompą ciepła powietrze-powietrze z funkcją klimatyzacji, ponieważ urządzenie takie i ogrzewa, i chłodzi pomieszczenia.

• Z programu "Moje Ciepło", który wspiera zakup i montaż pomp ciepła, także z funkcją klimatyzacji, można uzyskać pomoc finansową. Dotacja obejmuje klimatyzację, która jest częścią pompy ciepła w wersji powietrze-powietrze w domach termomodernizowanych, czyli o wyższym standardzie energetycznym. Dofinansowanie sięga do 50% kosztów inwestycji, najwyższa kwota może wynosić 7 000 zł.
• W programie "Ciepłe Mieszkanie 2025" rolnicy mogą skorzystać z form wsparcia do montażu klimatyzacji, jednak kwota dofinansowania zależy od poziomu dochodów wnioskodawcy. Dostępne są trzy poziomy dofinansowania, a maksymalna kwota, jaką można uzyskać to 43 900 zł.  Od progu dochodowego zależy wysokość dofinansowania przedsięwzięcia. Możliwe jest uzyskanie pożądanej kwoty do zakupu pompy ciepła powietrze-powietrze z funkcją ogrzewania w budynkach wielorodzinnych
• Agroenergia w 2025 roku oferuje dofinansowanie do klimatyzacji, jeśli jest ona sprzężona z fotowoltaiką i  sama w sobie jest instalacją OZE (pompą ciepła). Dofinansowanie może wynosić do 20% kosztów, do 35 000 zł.  Wnioskodawca rozpoczyna inwestycję dopiero po zakwalifikowaniu do programu. W tym przypadku przewidziano pompy ciepła powietrze-powietrze o mocy od 10 do 50 kW.
• Program „Czyste Powietrze” oferuje dofinansowanie na klimatyzację z funkcją grzania, pokrywające do 100% kosztów kwalifikowanych, w zależności od dochodów beneficjentów. Chodzi tu także o pompy ciepła powietrze-powietrze.
• Ulga termomodernizacyjna także zakłada finansowanie zakupu i montażu klimatyzatora jako pompy ciepła powietrze-powietrze z funkcją ogrzewania. Maksymalna kwota odpisania od podatku nie może przekroczyć 53.000 zł.
• W programie "Stop Smog" w 2025 roku startują gminy, w których obowiązuje uchwała antysmogowa. Ostatecznym beneficjentem są jednak mieszkańcy. Można uzyskać dofinansowanie na zakup i montaż klimatyzacji z funkcją pompy ciepła, do 70% kosztów inwestycji, czasem nawet do 100%, przy kwocie do 53 000 zł.  Warto sprawdzić, czy dana gmina prowadzi nabór wniosków dla swoich mieszkańców.

Przeczytaj także: Czy klimatyzator opłaci się w gospodarstwie rolnym z fotowoltaiką?

​fot. envato elements 

Przeczytaj także: Umowa na fotowoltaikę: UOKiK właśnie nałożył kary za niedozwolone zapisy w umowach na montaż

Fotowoltaika – problemy w branży

Kłopoty w tym sektorze zaczęły się, gdy w 2022 roku zmieniono system opustów na tzw. net-billing. "Boom" na zakładanie fotowoltaiki przystopował, a w związku z tym niektóre firmy zaczęły bankrutować. Enerad.pl podał, że według Analizy ekonomicznych, społecznych, gospodarczych i prawnych skutków wprowadzenia Ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw, opracowanej przez SBF Polska PV, te zmiany mogły doprowadzić do upadłości ok. 13,5 tysiąca firm fotowoltaicznych.

Przed decyzją o wyborze firmy instalującej panele PV dobrze jest zerknąć do Krajowego Rejestru Zadłużonych i upewnić się, że nie mamy do czynienia z podmiotem w kryzysie. Z pomocą przyjdą również Rzecznicy Praw Konsumentów.

Upadłość i zamknięcie firmy zakładającej fotowoltaikę

Portal enerad.pl podaje, że nawet w przypadku zamknięcia firmy fotowoltaicznej gwarancja i rękojmia na usługi pozostają czynne, a dokładnie: – jeśli w okresie obowiązywania ustawowego okresu rękojmi (2 lata) lub okresu gwarancji (ustalonego dowolnie przez wykonawcę i opisanego w umowie) firma zostanie zawieszona lub zlikwidowana, konsument ma nadal prawo dochodzić swoich roszczeń – czytamy w serwisie. 

Natomiast w razie ogłoszenia upadłości konsument ma prawo dochodzić swoich praw, np. do naprawy gwarancyjnej, a syndyk powinien wypłacić pieniądze za naprawę, pod warunkiem, że będzie miał na to środki. Zobowiązania gwarancyjne nie są tratowane jako te, które należy zabezpieczyć jako pierwsze. Najpierw syndyk zadba o wypłaty dla pracowników. Tak dzieje się w przypadku wady powstałej przed ogłoszeniem upadłości. Gdy instalacja zepsuje się po tym, jak firma upadnie, konsument może zgłosić ten fakt do sądu i tam dochodzić swoich praw. Jeśli syndyk nie usunie wady, rolnik może wnieść roszczenie z tytułu poniesionej straty. Tak czy inaczej, w postępowaniu upadłościowym wierzytelności zgłaszamy do syndyka za pośrednictwem Krajowego Rejestru Zadłużonych w terminie 30 dni od dnia ogłoszenia upadłości w Monitorze Sądowym i Gospodarczym. 

Źródło: enerad.pl, swiatoze.pl

fot. envato elements

Klimatyzacja w gospodarstwie rolnym

Nowoczesne klimatyzatory zasilane prądem powstałym z pracy paneli fotowoltaicznych mogą być montowane w ścianie, podłodze, czy na przykład w suficie. Ich zadaniem jest schładzanie lub ogrzewanie powietrza, czyli dopasowanie warunków termicznych w pomieszczeniach do tych panujących na wolnym powietrzu. Celem jest uzyskanie idealnego komfortu termicznego. Jeśli do zasilania klimatyzatora wykorzystuje się energię pochodzącą z fotowoltaiki, to otrzymujemy budżetowy sposób na ciepło i chłód. Taki mechanizm dodatkowo pomaga obniżyć rachunki wynikające np. z wykorzystania gazu do ogrzania budynku. Jednak warto włączać urządzenie w porach, gdy instalacja fotowoltaiczna produkuje najwięcej energii.

Przeczytaj także: Umowa na fotowoltaikę: UOKiK właśnie nałożył kary za niedozwolone zapisy w umowach na montaż

Klimatyzacja w gospodarstwie rolnym – gdzie najlepiej?

Odpowiednia temperatura w budynkach inwentarskich, gospodarczych, czy np. w halach udojowych, jest ogromnie ważna, choćby w kontekście produkcji rolnej. Optymalne warunki temperaturowe są istotnym czynnikiem pomagającym w zachowaniu wszystkich norm higieny i bezpieczeństwa. Oczywiście taki klimatyzator doskonale sprawdza się także w domach rodzinnych, dając przyjemny chłód latem i ciepło zimą.

Cena klimatyzatora

Jeśli w budynku rolnik posiada instalację fotowoltaiczną, to właściwie z klimatyzacji, zwłaszcza latem, będzie korzystać niemal gratisowo. Dzieje się tak, ponieważ panele fotowoltaiczne są źródłem energii dla klimatyzacji. To wielka korzyść dla portfela i środowiska naturalnego. Ceny założenia klimatyzatora są uzależnione od konkretnego miejsca – firmy zajmujące się montażem tych urządzeń wyceniają indywidualnie projekt, bazując na potrzebach klienta. Klimatyzatory do domu można zamontować już za cenę 5 000 tysięcy złotych.

Fot. envato elements