– Stacje funkcjonują w gospodarstwie już od ponad 20 lat. Obecna, firmy Holm & Laue działa od ok. czterech lat i dziś obsługuje do 75 cieląt w trzech boksach – mówi Bartosz Bociański, prezes RSP Otylin. Jednak o powodzeniu tego systemu nie decyduje wyłącznie technologia. Tu równie ważne są: właściwe przygotowanie cielęcia do przejścia na stację, ograniczanie stresu, rygorystyczna higiena oraz konsekwentnie prowadzony program żywienia.

Dzięki odpowiedniemu przygotowaniu i organizacji odchowu cieląt w stacjach odpajania gospodarstwo osiąga dobre przyrosty, grupy cieląt są bardziej wyrównane i występuje mniej problemów zdrowotnych. Od ok. roku cielęta zaczynają odchów w budkach, wcześniej wykorzystywano wydzielone miejsca w oborze.

Dlaczego cielęta najpierw trafiają do budek parami?

– Zwierzęta umieszczamy w budkach parami, wg naszych obserwacji taki sposób jest dla nich najlepszy. W parze nie ma dużego ryzyka rozniesienia chorób po stadzie, ale także już od początku zaczynają się socjalizować – mówi hodowca.

Na stację cielęta trafiają zwykle między 12. a 14. dniem życia. Ale zanim to nastąpi, są do tego przygotowywane żywieniowo. Początkowo dostają siarę i mleko pełne, a ok. 6.–8. dnia zaczyna się podawanie preparatu mlekozastępczego.

Spokojne przejście na stację odpajania

– Zaczynamy podawać preparat zanim przejdą na odpajalnię, tak by nie nakładać na siebie kilku stresów jednocześnie, takich jak zmiana miejsca, grupy i jeszcze dodatkowo mleka – wyjaśnia rolnik.

Cielęta nie trafiają na stację pojedynczo, przenoszone są grupami, najczęściej po 4–5 sztuk, tak aby nie zaburzać hierarchii i niepotrzebnie nie stresować młodych zwierząt. To ważny szczegół, bo najmłodsze cielęta w pierwszym boksie są najbardziej wrażliwe na konkurencję. Dlatego w tej grupie utrzymuje się maksymalnie ok. 15 sztuk. Gdy zwierząt robi się więcej, najstarsze przechodzą dalej, w starszych grupach liczba cieląt jest większa.

Odsadzenie bez stresu i bez gwałtownej zmiany żywienia

Po wejściu na stację cielę od razu ma ustawione maksymalnie 8 litrów preparatu dziennie, rozłożone na kilka odpojów. Mieszanka przygotowywana jest w stałym stężeniu 150 gramów proszku na litr wody.

– Nie zmieniamy koncentracji w trakcie odchowu – aż do końca utrzymywana jest taka sama receptura. Zmniejsza się jedynie ilość mleka – tłumaczy prezes.

Redukcja dawki zaczyna się od 46. dnia życia. Proces jest stopniowy i trwa do 70. dnia, kiedy cielę dostaje już tylko 2 litry. Po tym czasie mleko zostaje odcięte, ale zwierzęta jeszcze przez dzień lub dwa pozostają w tym samym miejscu. To detal, który ma ogromne znaczenie praktyczne.

– Dzięki temu jest dużo łagodniejsze odsadzenie, nie ma tego "wycia" cieląt po odsadzeniu – mówi Bociański.

Właśnie wtedy wykonywana jest też dekornizacja. Kiedyś robiono ją wcześniej, jeszcze przed wejściem na stację, ale praktyka pokazała, że starsze cielęta zdecydowanie lepiej znoszą zabieg.

FOTO:

Suchy TMR od pierwszych dni życia

Ważnym elementem odchowu jest żywienie paszą stałą. Już od 3.–4. dnia życia cielęta dostają suchy TMR. Nie jest to gotowa mieszanka kupowana z zewnątrz, lecz pasza przygotowywana w gospodarstwie. W jej skład wchodzą m.in. śruta zbożowa, mleko w proszku, soja, melasa, słoma i premiks.

– Testowaliśmy również müsli i gotowe mieszanki, ale ostatecznie zwyciężył TMR produkowany na miejscu. Powód jest prosty, pasza jest zawsze świeża i dzięki temu cielęta chętniej ją pobierają – podkreśla nasz rozmówca.

Po odsadzeniu cielęta nadal pozostają przy suchym TMR i to aż do 6. miesiąca życia. To rozwiązanie jest droższe niż szybkie przejście na kiszonki, ale gospodarstwo ocenia, że dzięki temu uzyskuje lepsze wyrównanie zwierząt i łagodniejsze przejście do kolejnego etapu żywienia.

Higiena stacji odpajania i codzienna kontrola

Nawet najlepsza stacja nie obroni się bez czystości. Urządzenie myje się automatycznie trzy razy dziennie, standardowo z użyciem kwasu i zasady. Ale to nie zwalnia ludzi z codziennej kontroli.

– Codziennie rano pracownik sprawdza stację, zagląda do smoczków, ocenia ich stan i czyści newralgiczne miejsca. Wymieniane są także elementy eksploatacyjne, głównie smoczki i przewody. Sama obsługa zajmuje ok. 15–20 minut dziennie – mówi prezes.

Gospodarstwo realnie oszczędza czas

Choć cielęta nie są ważone rutynowo, wcześniejsze, testowe pomiary wykazały średnie przyrosty na poziomie ok. 800 gramów dziennie. Ważne jest także to, że cielęta są wyrównane, dobrze pobierają paszę stałą i rzadko sprawiają problemy zdrowotne.

– Stacja daje nam w gospodarstwie ogromną oszczędność czasu. Przy obsadzie sięgającej 75 sztuk, ręczne karmienie oznaczałoby znacznie większy nakład pracy i większe ryzyko błędów – zaznacza Bociański. Dodatkowo codzienne czyszczenie wiaderek i smoczków to praca, która zajęłaby pracownika na kilka godzin. Automat zapewnia również powtarzalność, stałą temperaturę mleka i stężenie preparatu, a więc to, czego przy ręcznym odpajaniu najtrudniej dopilnować każdego dnia.

Produkcja mleka w Polsce z roku na rok rośnie, co plasuje nas w czołówce największych producentów mleka w Unii Europejskiej. W 2025 r. ilość mleka surowego skupionego przez polskie mleczarnie wyniosła 13,8 mln t, co pozwoliło na zajęcie czwartego (tuż za Niemcami – 32,5 mln t, Francją – 24,2 mln t i Holandią – 13,9 mln t) miejsca wśród największych producentów mleka w UE. Ostatnie miesiące nie były dla producentów mleka łaskawe. O ile początek 2025 r. napawał producentów optymizmem, ponieważ ceny białego surowca były na rekordowo wysokim poziomie, o tyle każdy kolejny miesiąc przynosił ich spadki, widoczne w całej Unii Europejskiej.

Porównując stawki uzyskiwane przez producentów mleka w UE w styczniu 2025 r. z tymi ze stycznia 2026 r., można zauważyć ich obniżenie o 15,9%. Spośród państw o największej jego produkcji, najwyższe spadki odnotowano w Holandii (o 29,5%), Irlandii (o 26,8%) oraz Niemczech (o 22,2%). W tym czasie cena mleka krowiego w Polsce spadła o 16%.

Obserwowane obniżki za dostarczane mleko powodują, że wielu rolników obawia się o opłacalność prowadzonej produkcji. Dane opublikowane przez europejski urząd statystyczny (Eurostat) nadal wskazują na występowanie dużego rozdrobnienia produkcji mleka w Polsce, ponieważ ponad 56% gospodarstw mlecznych posiada stada nieprzekraczające 14 szt. krów. Wobec rozdrobnienia krajowej produkcji, obserwowanego spadku cen mleka oraz jednoczesnego wzrostu kosztów produkcji, obawy producentów mleka dotyczące opłacalności prowadzonej produkcji są uzasadnione. Jak zatem hodowcy posiadający małe stada mogą przetrwać trudny okres na rynku?

Co daje częściowy opas przy stadzie 14 krów?

Wielu hodowców coraz uważniej śledzi zmiany cen na rynku wołowiny, dostrzegając w nim alternatywną możliwość uzyskania satysfakcjonujących dochodów. Warto jednak podkreślić, że analiza sytuacji na rynku wołowiny nie powinna opierać się wyłącznie na obserwacji cen w danym regionie ani nawet na średnich zmianach notowanych w Polsce. Krajowy rynek jest bowiem silnie powiązany z rynkiem unijnym, którego Polska stała się integralną częścią po przystąpieniu do Unii Europejskiej. Z kolei tendencje cenowe w Unii Europejskiej są w dużej mierze kształtowane przez zmiany zachodzące na rynku światowym.

Koncentrując się na sytuacji na rynku unijnym, można zauważyć, że w ostatnich latach nastąpił wyraźny wzrost cen tusz żywca wołowego. Biorąc pod uwagę dane dotyczące tusz wołowych w państwach stanowiących mleczną potęgę w UE, można zauważyć, że w latach 2024–2026 nastąpił wyraźny wzrost cen tusz byków oraz krów (o 45%), tusz jałówek (o 40%) oraz tusz cieląt (o 39%), przy czym najwyższe stawki oferowane są właśnie za tusze cielęce. Co więcej, we wszystkich wziętych pod uwagę państwach ceny poszczególnych tusz wzrosły, co świadczy o utrzymywaniu się dobrej koniunktury na rynku wołowiny.

Z kolei przyglądając się poziomowi uzyskiwanych stawek można zauważyć, że spośród wziętych pod uwagę państw tusze polskich byków są wyceniane najdrożej. W przypadku tusz krów i cieląt najwyższe ceny odnotowywane są we Francji, a jałówek – we Włoszech.

Kiedy nie mamy możliwości finansowych i organizacyjnych, aby zwiększyć skalę produkcji mleka, trzeba rozważyć rozpoczęcie prowadzenia alternatywnej lub dodatkowej produkcji. W przypadku utrzymywania krów mlecznych jedną z takich alternatywnych form jest przejście na produkcję wołowiny. Należy przy tym pamiętać, że w przypadku produkcji zwierzęcej zmiana profilu nie przynosi oczekiwanych efektów z dnia na dzień, a w dłuższej perspektywie. Biorąc pod uwagę producentów mleka, u których średnia liczebność stada wynosi maksymalnie 14 szt. krów (a więc których statystycznie jest w Polsce najwięcej), można rozważyć przejście do alternatywnego kierunku produkcji, jakim jest chów i hodowla bydła z przeznaczeniem na mięso, czyli przejście na tzw. opas.

W gospodarstwie utrzymuje się ok. 60 krów dojnych, ale równie ważną częścią produkcji jest młodzież. Jałówek jest dużo, a hodowca od dwóch lat sprzedaje już nawet pierwiastki. Pokazuje to, jak duże znaczenie ma tu skuteczny odchów od pierwszych dni życia. Właśnie dlatego blisko trzy lata temu zapadła decyzja o inwestycji w stację odpajania cieląt.

– Przede wszystkim zależało nam na jakości pójła, żeby było zawsze w tej samej temperaturze, w tej samej dawce, no i na kontroli nad tym, ile dokładnie cielęta wypijają – mówi hodowca Damian Piasecki.

Z wiaderek na automat: skąd wzięła się ta decyzja?

Dziś w obiekcie pracuje jedna stacja z dwoma boksami. Producent podaje, że jeden boks może obsłużyć do 25 cieląt, a więc całość jest przygotowana maksymalnie na 50 sztuk. W praktyce przy tej skali produkcji w gospodarstwie przebywa przy stacji zwykle od 20 do 30 cieląt.

FOTO:

Co w praktyce dała większa powtarzalność pojenia?

Wcześniej cielęta były odpajane tradycyjnie – wiaderkami w kojcach indywidualnych. Zmiana nie była jednak podyktowana wyłącznie chęcią oszczędności czasu pracy. Rolnik szukał rozwiązania, które poprawi organizację odchowu i da stabilniejsze wyniki.

– Uznaliśmy, że taka socjalizacja i grupowe wychowanie jest lepsze. Oczywiście, są też zagrożenia zdrowotne związane z takim odchowem, np. szybsze rozprzestrzenianie chorób, ale sumarycznie to i tak wychodzi na plus – podkreśla właściciel.

Powtarzalność karmienia okazała się największą przewagą automatu. W stacji każda dawka jest przygotowana tak samo, a cielę może pobierać ją w kilku mniejszych porcjach.

– Jak patrzę z perspektywy na zużycie mleka teraz i kiedyś, to wcześniej po prostu trochę te cielęta oszukiwaliśmy. Oczywiście, nie było to świadome działanie, ale dostawały mniej, dawka nie była tak dokładna. Teraz dostają dokładnie tyle, ile powinny – przyznaje hodowca.

Przyrosty wzrosły do 900 g dziennie

W gospodarstwie cielęta są ważone po urodzeniu i przy odsadzeniu, dlatego można było dość precyzyjnie ocenić wpływ nowego systemu na wyniki odchowu. Z porównania jasno wynika, że po uruchomieniu stacji przyrosty wzrosły do 900 g/dzień. To bardzo istotny argument, bo właśnie pierwszy etap życia w największym stopniu buduje potencjał przyszłej jałówki czy opasa. Hodowca dobrze to rozumie i nie szuka oszczędności tam, gdzie mogą one odbić się na rozwoju zwierząt.

– Więcej skarmionego mleka to nie jest strata, tylko inwestycja. Ten początkowy wzrost jest najtańszy, jeśli przeliczyć go na kilogramy – zaznacza właściciel.

Siara i pierwsze dni życia wciąż są najważniejsze

Fundamentem początku odchowu pozostaje odpajanie siarą. W tym stadzie cielę przez pierwsze dni zostaje przy krowie, ale pierwsze odpoje są kontrolowane. Gospodarz chce mieć pewność, że cielę otrzyma odpowiednią ilość siary dobrej jakości we właściwym czasie (o sondowaniu w TB 3/2026).

– Dlatego sondujemy siarą wszystkie nowo narodzone cielęta, pierwsze dwa karmienia, żeby cielę było dobrze odpojone – mówi hodowca.

Po tym okresie cielę trafia do kojca indywidualnego, gdzie uczy się picia ze smoczka. Dopiero między 10. a 14. dniem życia przechodzi do grupy i zaczyna jeść ze stacji.

– Niektóre cielęta łapią od razu, a niektórym trzeba przez pierwsze dni pomagać. Wprowadzamy je rano, na głodniaka i w pierwszym odpoju uczymy je, jak mają pić – wyjaśnia właściciel.

FOTO:

Jak działa odsadzenie i codzienna kontrola cieląt

W stacji ustawiona jest krzywa pojenia (ilości litrów mleka na dzień) na 72 dni. Cielę startuje z dawką 5 l dziennie, a maksymalnie pobiera 8 l. Jednorazowo może wypić do 2 l, więc odwiedza stację kilka razy na dobę. Ostatnie 10 dni to stopniowe odsadzenia od mleka. To szczególnie ważne, bo właśnie zbyt gwałtowne odstawienie mleka często powoduje stres i spadek pobrania paszy stałej.

– Moment odsadzenia jest łagodniejszy przy odpajaniu w stacji, cielęta nie stresują się, nie "wyją" za mlekiem – podkreśla hodowca.

Cielęta podzielone są na dwie grupy wiekowe, w młodszej przebywają do 3 tygodni, potem przechodzą do starszej. Młodsze dostają müsli, a starsze przechodzą na suchy TMR. Po odsadzeniu od mleka jeszcze przez pewien czas pozostają w grupie starszej, zanim trafią do kolejnego etapu odchowu.

– Automat wymaga przyjścia do cielętnika dwa razy dziennie. Po to by dosypać preparat mlekozastępczy, i co ważniejsze, by sprawdzić, czy wszystkie cielęta wypiły mleko – wyjaśnia Piasecki. Program przypisuje zwierzęta do grup oznaczonych kolorami. Zielona oznacza brak uwag, żółta sygnalizuje potrzebę obserwacji, a czerwona wymaga reakcji – kolory są dobierane na podstawie ustawień programu, w zależności od tego, ile cielak wypije.

– Jeśli cielę pije za wolno, nie dopija albo rzadziej podchodzi, od razu to widać na stacji. I wtedy można zareagować, zanim jeszcze problem się rozwinie – tłumaczy hodowca.

To szczególnie cenne w odchowie grupowym, gdzie infekcje mogą rozprzestrzeniać się szybciej niż w systemie indywidualnym. Tutaj liczy się szybkie wychwycenie pierwszych sygnałów choroby.

Ile kosztowała stacja i jak wygląda jej eksploatacja?

– Słyszałem opinie, że gdy cielęta korzystają z automatu kiedy są małe, to później jest łatwiej z wchodzeniem jałówek do robota udojowego. Dopiero w tym roku pierwsze jałówki odpojone na stacji będą wchodziły do doju – zobaczymy, czy faktycznie tak jest – mówi właściciel. W gospodarstwie, gdzie od 2020 r. działa robot udojowy, taki argument ma znaczenie. Jeśli zwierzę już od odchowu oswaja się z automatyką, późniejsze przejście do doju zrobotyzowanego może być łatwiejsze. Trzy lata temu koszt stacji z dwoma boksami wyniósł ok. 100 tys. zł netto. Eksploatacja to wymiana smoczków co ok. 2 tygodnie oraz płyny do mycia i dezynfekcji (stacja czyści się sama 2 razy na dobę), których zakup przy tej skali produkcji to 800 zł za roczny zapas.

Jakob i Andrea Karnerowie wspólnie prowadzą farmę w Krieglach. Jego rodzice również pomagają w gospodarstwie

FOTO: Pittner/topagrar.com

Jego podejście wynikało z trzeźwej analizy. Dawniej produkował wiele jałówek hodowlanych. Część trafiła na eksport – po zmiennych cenach. „Nie robię tego już więcej. Za pieniądze z jednej jałówki Almo mogę kupić ładną, cielną młodą krowę” – mówi Karner, a jego zwierzęta nie muszą trafiać już na eksport.

Krzyżowanie krów mlecznych z rasami mięsnymi – sposób na stabilny dochód z opasu

1/3 z 40 krów jest inseminowana nasieniem buhajów rasy holsztyńskiej, aby pozyskiwać własny materiał hodowlany. Dwie trzecie inseminuje rasami mięsnymi, obecnie przede wszystkim angusem. Strategia jest jasna: mniej hodowlanej loterii, więcej przewidywalnej produkcji mięsa. Sprzedaje byczki jako odsadki, a cieliczki odchowuje sam.

Rocznie sprzedaje od 14 do 15 jałówek w programie Almo. Docelowa masa ubojowa wynosi 400 kg, a górna granica 420 kg. Kluczowym argumentem przemawiającym za podejściem opartym na dobrostanie zwierząt pozostaje stała cena roczna. Przeczytaj również: Agresywne byki w oborze? Wprowadź te zasady i unikaj problemów.

Stała cena za jałówki nawet 7,5 euro/kg – czy opas może być przewidywalny?

W 2019 roku netto otrzymywał 4,35 euro za kilogram, obecnie jest to około 7,50 euro. „Wiem z wyprzedzeniem trzech miesięcy dość dokładnie, ile dostanę – plus minus 100 euro. To ogromne bezpieczeństwo planowania, a odkąd się tym zajmuję, ceny znacznie wzrosły”.

"W sezonie wypasu ceny spadają poniżej 1 euro. W ciągu całego 26-miesięcznego okresu życia, średnio daje to od 2 do 2,50 euro za zwierzę dziennie" – oblicza Karner.

FOTO: Pittner/topagrar.com

Podczas gdy ceny opasanych jałówek mocno zależą od rynku, Almo zapewnia stałe warunki. Jeśli popyt rośnie, spółdzielnia dolicza premie. „Kiedy ceny były niskie, dostawaliśmy 20 lub 30 centów więcej”. Karner sprzedaje przez cały rok, a sezonowe szczyty cenowe interesują go mniej. „Nie podążam za rynkiem. Chcę móc kalkulować”.

Koszty dzienne są zmienne. W intensywnej fazie opasu wynoszą od 6 do 8 euro na sztukę. W okresie wypasu spadają poniżej 1 euro. „W całym 26-miesięcznym okresie życia daje to średnio od 2 do 2,5 euro dziennie na sztukę” — wylicza Karner.

Ważenie bydła i żywienie przed ubojem. Jak rolnik przygotowuje jałówki do sprzedaży?

Ekspertka z USA podkreśliła, że sztuczna inteligencja będzie coraz mocniej wspierać analizę takich informacji, ale człowiek nadal pozostaje ogniwem niezbędnym. Nawet najbardziej zaawansowany system nie zastąpi w pełni oceny hodowcy, lekarza weterynarii czy doradcy żywieniowego.

Marcia Endres Uniwersytet Minnesoty USA

FOTO: Szczepański

Ile paszy można podać w robocie?

Marcia Endres przypominała, że automatyczny dój to nie tylko oszczędność pracy, ale również możliwość dawkowania paszy treściwej. Jednak należy pamiętać o kilku zasadach. 

– Krowa musi chcieć podejść do robota, a to zależy od jej zdrowia, komfortu i żywienia. W systemie wolnego ruchu krów fundamentem pozostaje dobrze przygotowana dawka PMR, a nie sama pasza podawana w robocie. Dawka na stole paszowym powinna dostarczać 80–95% składników, a pasza w robocie to dodatek dla krów wydajnych. Krowa może pobrać średnio ok. 300 g/min paszy treściwej w robocie, co przy 6–7 min doju daje ok. 2 kg. Nie należy przekraczać tej ilości, aby nie pozostawały resztki – wskazywała Enders.

Dane to szansa

Wątek nadmiaru danych wracał wielokrotnie. Roboty udojowe, obroże, czujniki aktywności, systemy monitorujące przeżuwanie, pobranie paszy i wody, a także narzędzia wspierające rozród generują dziś ogromną liczbę informacji o pojedynczej krowie. W praktyce oznacza to możliwość szybszego wychwycenia problemów zdrowotnych, spadku pobrania, mastitis, zaburzeń metabolicznych, czy trudności z wykrywaniem rui.

– Największym wyzwaniem nie jest już samo zbieranie informacji, ale ich użyteczna interpretacja. Rolnik nie potrzebuje setek wykresów, lecz prostego komunikatu: którą krowę sprawdzić, z jakiego powodu i jak pilna jest interwencja – podkreślała Marcia Endres.

Decyzja leży po stronie człowieka

Sens nowych technologii pojawia się dopiero wtedy, gdy zebrane informacje przekładają się na lepsze decyzje dotyczące żywienia, zdrowia, rozrodu i organizacji pracy. Przyszłość należy do systemów, które potrafią przetwarzać ogromne ilości danych i podawać hodowcy prosty, wiarygodny komunikat. To właśnie tam sztuczna inteligencja może odegrać największą rolę. Nadal jednak, jak zaznaczała Marcia Endres, ostateczna ocena musi należeć do człowieka. Smart farming nie zastępuje hodowcy, ale daje mu narzędzia, by szybciej zauważyć problem i trafniej zareagować.

Jak zauważył Daniel Berckmans z Katolickiego Uniwersytetu Lowańskiego w Belgii, to właśnie produkcja mleka jest dziś najbardziej zaawansowanym obszarem precyzyjnej hodowli zwierząt.

– Sektor mleczarski jest najbardziej zaawansowany, w regionach wysoko rozwiniętych 30–60% gospodarstw wdraża technologie precyzyjnej hodowli zwierząt (PLF – Precision Livestock Farming). Na świecie działa ok. 35 firm, oferujących blisko 250 produktów PLF dla bydła mlecznego – mówił prelegent.

Jednocześnie skala wdrożeń wciąż jest mniejsza niż mogłoby się wydawać. Według przytoczonych danych globalnie tylko ok. 3–5% krów mlecznych jest dziś wyposażonych w sensory, a zaledwie ok. 1,5% dojonych jest w systemach automatycznego doju.

– Z każdym rokiem liczba robotów udojowych rośnie o 8–12%, co może sprawić, że w 2030 roku systemy te będą obsługiwać ok. 3% krów na świecie, oczywiście jeżeli trend się utrzyma – wskazywał profesor.

Z każdym rokiem liczba robotów udojowych rośnie o 8–12%, co może sprawić, że w 2030 roku systemy te będą obsługiwać ok. 3% krów na świecie – zauważył Daniel Berckmans z Katolickiego Uniwersytetu Lowańskiego w Belgii,

FOTO: Szczepański

Czemu wdrażanie smart farming w oborach wciąż idzie tak wolno?

Choć technologie rozwijają się szybko, ich praktyczne wykorzystanie nadal nie nadąża za możliwościami nauki. Profesor wskazywał kilka powodów:

• urządzenia są nadal zbyt drogie,
• wiele gospodarstw nie ma odpowiedniej infrastruktury,
• systemy bywają zbyt skomplikowane,
• hodowca często dostaje dane, ale nie dostaje jasnej rekomendacji działania.

– Nie musimy tylko monitorować problemów, musimy dać rozwiązanie – podkreślał prof. Berckmans.

To właśnie tutaj dużą rolę ma odegrać sztuczna inteligencja. Jej zadaniem nie będzie jedynie zbieranie danych, ale łączenie ich w kontekst i zamiana w praktyczny komunikat dla użytkownika.

Technologia wykryje chorobę wcześniej niż człowiek?

Z przedstawionych podczas konferencji przykładów wynika, że to coraz bardziej realne. Prof. Berckmans mówił o badaniach, w których dzięki analizie parametrów fizjologicznych udało się z wyprzedzeniem przewidzieć rozwój problemów zdrowotnych.

– Siedem dni przed objawami klinicznymi byliśmy w stanie wysnuć wniosek, że rozwija się zapalenie płuc – powiedział, odnosząc się do projektów opartych na analizie energii kierowanej do układu odpornościowego.

To bardzo ważne z punktu widzenia hodowcy krów mlecznych. Wczesne wykrycie choroby oznacza szybszą reakcję, mniejsze straty produkcyjne, niższe koszty leczenia i mniejsze ryzyko pogorszenia dobrostanu zwierzęcia.

Jak zmierzć efektywność żywienia?

Celem nowoczesnej hodowli powinno być lepsze wykorzystanie energii zawartej w paszy do produktu pochodzenia zwierzęcego, np. mleka, mięsa czy jaj oraz ograniczenie jej strat.

– Należy pamiętać, że pobrana przez zwierzę energia nie jest w całości wykorzystywana do produkcji. Jej część przeznaczana jest na podstawowy metabolizm organizmu, funkcjonowanie układu odpornościowego, utrzymanie temperatury ciała, aktywność fizyczną oraz elementy związane z dobrostanem zwierzęcia. Dopiero pozostała część energii może zostać wykorzystana do produkcji, np. syntezy mleka – mówił Daniel Berckmans.

W praktyce oznacza to, że krowa nie zużywa energii tylko na mleko lub tylko na ruch. Bilans energii u krowy zależy również od:

• metabolizmu podstawowego,
• aktywności ruchowej,
• reakcji układu odpornościowego,
• stresu cieplnego,
• obciążenia psychicznego,
• produkcji mleka.

Znaczna część pobranej energii jest zużywana przez organizm na bieżące funkcjonowanie oraz radzenie sobie z obciążeniem środowiskowym i zdrowotnym.

– Jeśli krowa zużywa zbyt dużo energii z paszy na stres, chorobę, niekorzystne warunki środowiskowe czy niski dobrostan, to mniej zostaje na produkcję mleka. W tym sensie smart farming łączy żywienie z dobrostanem i zdrowotnością znacznie mocniej, niż przez lata zakładano – podkreślał Berckmans.

Zdaniem profesora jednym z najbardziej obiecujących kierunków rozwoju jest monitorowanie tętna, a docelowo także rozwój czujników implantowanych lub noszonych przez zwierzęta. Jego zdaniem to właśnie analiza tętna może pomóc lepiej rozdzielić, ile energii organizm przeznacza na poszczególne funkcje.

Opłacalność małej produkcji

Ponad 56% gospodarstw mlecznych w Polsce ma stada do 14 krów [Eurostat, 2026]. Przy takim rozdrobnieniu, spadku cen mleka i rosnących kosztach, obawy o opłacalność są uzasadnione. Gdy zwiększenie skali produkcji nie wchodzi w grę, jednym ze sposobów podniesienia dochodowości jest wejście w tzw. krótkie łańcuchy dostaw (KŁD). Ich celem jest skrócenie drogi produktu od rolnika do konsumenta poprzez ograniczenie liczby pośredników – w najprostszym wariancie są to tylko te dwa ogniwa. Krótkie łańcuchy dostaw można realizować poprzez sprzedaż bezpośrednią, dostawy bezpośrednie, rolniczy handel detali...

Zobacz też: 70 proc. zwrotu składki za ubezpieczenie zwierząt. Rusza nabór ARiMR

Wolce z ras mlecznych jako bezpieczny kierunek opasu

Profesor zwrócił uwagę, że buhaje mleczne nie są najkorzystniejszym rozwiązaniem ani z punktu widzenia bezpieczeństwa, ani organizacji produkcji. Zdecydowanie poleca ich kastrację i opas w formie wolców.

- Buchajki mleczne stanowią bardzo wartościowy towar pod warunkiem, że wykonamy wcześniej kastrację. To prosty zabieg, możliwy do wykonania przez samego hodowcę. Efekty są wielowymiarowe: zwierzęta stają się spokojniejsze, nie wymagają specjalnie wydzielonych pomieszczeń, można je trzymać w grupach mieszanych z jałówkami. Co ważne, zmniejsza się liczba groźnych wypadków w gospodarstwach – powiedział podczas naszego Forum Mleka profesor Gołębiewski.

- Najwięcej śmiertelnych i bardzo poważnych wypadków w gospodarstwach występuje głównie z udziałem buhajów. Wykastrowane wolce zupełnie tracą werwę, nie niszczą infrastruktury, która po jednym cyklu produkcyjnym czasami musi być bardzo mocno remontowana – dodał profesor.

Przy odpowiednim żywieniu z takich zwierząt można uzyskać świetnej jakości wołowinę kulinarną. Prof. Gołębiewski przekonuje, że ktoś, kto nie byłby specjalistą, nie odróżniłby steków z czysto rasowych wolców holsztyńsko–fryzyjskich od tych z wybitnych ras mięsnych.

Opas krów wybrakowanych – duży potencjał w polskich stadach

Drugim, dużo mniej oczywistym, a bardzo perspektywicznym kierunkiem jest opas krów wybrakowanych. W Polsce mamy 2,3 mln krów, z czego – jak szacuje profesor – około 25%, czyli nawet 700 tys. sztuk rocznie jest brakowane i duża część z nich może nadawać się do intensywnego opasu.

- Nie chodzi jednak o każdą krowę. Zwierzęta, które nie mają problemów z kulawiznami, nie mają chorób metabolicznych, a zostały wybrakowane, bo nie chciały się zacielić, bądź produkują mleko mastitowe – wówczas takie młode sztuki, w pełni sił, idealnie nadają się do tego do tego, żeby je zasuszyć, a następnie przez 3–4 miesiące intensywnie opasać – powiedział prof. Marcin Gołębiewski

W tym krótkim okresie można podnieść masę ciała krowy o około 100 kg i znacząco zwiększyć wartość rzeźną. Szczególnie rasie holsztyńsko–fryzyjskiej sprzyja naturalna zdolność do otłuszczenia śródmięśniowego, co daje bardzo dobre parametry kulinarne mięsa.

- Można wyprodukować dosyć tanio, bardzo dobrej jakości wołowinę, która raz, że będzie smaczna, a dwa, że będzie przystępna, bo pochodzi z kategorii zwierząt, która nie jest aż tak cenna – podkreślił prof. Gołębiewski. Zamiast krowy „wyeksploatowanej”, oddanej prosto do rzeźni, mamy zwierzę odpowiednio zasuszone i intensywnie opasane, które przynosi dodatkową wartość.

Profesor odwołał się także do doświadczeń z zagranicy. W krajach anglosaskich bardzo modne jest to, że są gospodarstwa wyspecjalizowane, które zajmują się tylko opasem krów poprodukcyjnych. Ich przewaga polega na tym, że w porównaniu do opasu od cielęcia do dorosłego zwierzęcia, przy krowach można zrobić 3–4 cykle w ciągu roku, czyli to stanowisko szybciej się zwraca, szybciej amortyzuje. Przy dzisiejszych relacjach cen profesor ocenia to jako „bardzo lukratywne zajęcie”.

Cielę mięsno–mleczne może być warte znacznie więcej

Trzecim ważnym elementem strategii jest uporządkowanie rozrodu w stadzie krów mlecznych. Chodzi o świadome rozdzielenie krów na te, od których chcemy jałówek na remont stada, i te, dla których lepszym rozwiązaniem będzie produkcja cieląt mięsnych.

 - Hodowcy, którzy produkują bydło mleczne, dzisiaj mogą podwyższyć wartość sprzedanych cieląt, jeżeli będą rozważnie i uporządkowanie prowadzili rozród. Szacuję, że 25-40% krów mlecznych osiągających słabsze wyniki w produkcji mleka, po których hodowcy nie chcą mieć potomstwa na remont stada, mogą inseminować buhajami ras mięsnych – stwierdził profesor.

W obecnej sytuacji rynkowej podwyższona wartość takiego cielęcia mięsno–mlecznego może mieć znaczący efekt ekonomiczny dla gospodarstwa, szczególnie, jeżeli ktoś uzyskuje niższe ceny za mleko. Dlatego prof. Gołębiewski zachęca do uporządkowania tego rozrodu po to, żeby stworzyć sobie przestrzeń na generowanie przychodów, niekoniecznie z oszczędności czy wzrostu wydajności samego mleka, ale z towarzyszących mu działań związanych z produkcją wołowiny.

Oprac. Andrzej Rutkowski

Ceny bydła 3.02.2026: ubojnie nie chcą podnosić, a rolnicy sprzedawać. Jakie stawki?

Profesor dr hab. Marcin Gołębiewski prorektor SGGW

FOTO: Andrzej Rutkowski

– Niektórzy buhajki mleczne rasy hf nazywają odpadem, ale ja nie lubię takiego określenia. Uważam, że jest to pełnowartościowy produkt uboczny. W Polsce mamy 2,1 mln krów mlecznych, które w ponad 40% rodzą buhajki. Średni okres międzywycieleniowy trwa ok. 430 dni, to mamy 83% krów, które się cielą w ciągu roku. Zatem rocznie uzyskujemy ok. 800 tys. buhajków w większości czystorasowych hf – opisuje prof. dr hab. Marcin Gołębiewski.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Kastracja buhajków HF

Podstawowym problemem opasania czystorasowych buhajów rasy hf jest ich duży temperament, który powoduje, że kojce, w których są utrzymywane, często wymagają remontu. Dodatkowo przekłada się to również na wysokie ryzyko dla obsługi i niższe przyrosty. Profesor wskazuje, jak wybrnąć z tej sytuacji.

– Pierwszym i kluczowym elementem uszlachetniania procesu produkcji wołowiny od rasy hf, jest bezkrwawa kastracja, wykonana poprzez założenie gumek zaciskowych na jądra. Dzięki tej kastracji opasamy nie buhaje, a wolce, co zmienia zupełnie układ hormonalny. W rezultacie zwierzęta stają się spokojniejsze i bezpieczne dla otoczenia. To ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa obsługi. Poza tym można je opasać razem z jałówkami, co ułatwia organizację opasu, zwłaszcza w mniejszych gospodarstwach – wyjaśnia profesor.

Kastracja buhajków sprawia, że stają się one spokojniejsze, a co za tym idzie bezpieczniejsze w obsłudze. 

FOTO: Andrzej Rutkowski

Dodatkowo profesor wskazuje, że kastracja przeprowadzona w sposób bezkrwawy w pierwszych 2–3 tygodniach życia nie odbija się na przyrostach, a sam zabieg jest stosunkowo prosty. Jedynie trzeba zadbać, aby po założeniu gumki zwierzę przebywało na suchej ściółce, która zminimalizuje ryzyko zakażenia i tym samym ewentualnych problemów zdrowotnych.

– Dziś wolce uzyskujemy w wyniku bezkrwawej i właściwie bezbolesnej kastracji, którą wykonujemy gumkami zaciskowymi u małego cielaka, który ma jeszcze nieukrwione, nieunaczynione i nieunerwione jądra. Takiemu cielakowi, najlepiej w wieku 2–3 tygodni, zakładamy gumki zaciskowe na jądra urządzeniem, które kosztuje zaledwie ok. 50 zł w zestawie, w którym jest już 100 takich gumek. Po tym zabiegu po 2 tygodniach jądra na skutek odcięcia dopływu krwi odpadają lub się zasuszają – doradza ekspert.

Jak opasać wolce?

Profesor wskazuje, że opas takich wolców, przeprowadzony z dużym udziałem pasz treściwych (zasobnych w skrobię) pozwala na osiągnięcie do prawie 2 kg dziennych przyrostów pod koniec opasu.

– Nasze doświadczenia pokazują, że w wieku maksymalnie 16 miesięcy uzyskujemy osobniki ważące 700–750 kg. Mamy też osobniki w naszych gospodarstwach, które prowadziliśmy od samego cielęcia. Uzyskiwały one w roku wagę 500–550 kg i później poddawaliśmy je intensywnemu 2–3-miesięcznemu opasowi, czyli finiszowi, polegającemu na zwiększeniu intensyfikacji energetycznej paszy, która przekładała się nie tylko na przyrosty, ale i na jakość mięsa. W ten sposób uzyskujemy wołowinę kulinarną o odpowiednim otłuszczeniu, nadającą się do dojrzewania – opisuje profesor Gołębiewski.

Brakowane krowy na opas

Jest jeszcze jedna możliwość pozyskania wołowiny wysokiej jakości od bydła mlecznego, czego w Polsce w ogóle się nie robi, a jest to popularne w krajach anglosaskich, czyli opas krów wybrakowanych. Jak do tego podejść?

– W Polsce mamy ok. 2,1 mln krów mlecznych, z których rocznie 1/3 jest brakowana, czyli ok. 700 tys. sztuk. To jest bardzo duża grupa, z której można wybrać takie, które miały problemy z komórkami somatycznymi lub płodnością, a więc nie nadają się do produkcji mleka, ale poza tym są zdrowe i są świetnym materiałem do produkcji wołowiny – zaznacza profesor.

Zaletą opasu krów wybrakowanych jest krótki cykl produkcyjny, natomiast problemem może być pozyskanie takich sztuk. Jedną z opcji jest współpraca i skup takich wybrakowanych krów z dużych gospodarstw mlecznych.

– Główną zaletą jest to, że cykl opasu trwa tylko 3–4 miesiące i tyle też czekamy na spieniężenie cyklu. W ciągu roku możemy wykonać aż 4 cykle. Natomiast jeśli do opasu kupujemy odsadki ważące 250–300 kg, cykl produkcyjny trwa co najmniej rok i tyle czekamy na dochód. Oczywiście, jeśli zaczynamy od odsadka, bo jeśli mówimy o cielętach, to spieniężenie cyklu trwa prawie 2 lata – zaznacza prof. Marcin Gołębiewski.

Wartość postprodukcyjna

Opas krów brakowanych zaczyna się od ich zakupu lub przeznaczenia z własnego stada do opasu. Krowa trafia na bardzo dobre intensywne żywienie na 3–4 miesiące. W tym czasie możemy zwiększyć jej masę o ponad 100 kg, poprawiając jednocześnie kondycję, tzn. nadać jej wyższą kategorię rzeźną.

– Najpierw taką krowę należy zasuszyć. Przy odpowiednim żywieniu uzyskamy odpowiednie otłuszczenie i tym samym pełnowartościowy produkt, jakim jest marmurkowata wołowina, nadająca się do dojrzewania na sucho. Gwarantem dobrego dojrzewania na sucho jest właśnie odpowiedni udział tłuszczu, a u krowy mlecznej z powodzeniem możemy to uzyskać. Z młodej krowy i to właśnie rasy hf można pozyskać idealną wołowinę na steki – podsumował prof. Gołębiewski.

Jeszcze szerzej na Forum Mleko!

Tematyka opasu cieląt ras mlecznych oraz efektywnego zagospodarowania krów eliminowanych z produkcji będzie szeroko omawiana podczas Forum Mleko, które odbędzie się 3 i 4 lutego. Kliknij, żeby zobaczyć cały program!

Forum Mleko 2026

FOTO: Ahm

Przytoczony powyżej cytat przypomniał mi ostatnio prof. Zygmunt M. Kowalski, specjalista ds. żywienia bydła z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, z którym już niedługo będzie można się osobiście spotkać i porozmawiać, bo profesor będzie prelegentem w trakcie przyszłotygodniowego Forum Mleko organizowanego przez redakcję top agrar Polska i Tygodnika Poradnika Rolniczego. Właśnie podczas tej prelekcji pt. Jak w dzisiejszych realiach poprawić opłacalność produkcji mleka? dowiecie się, jak wielki potencjał, ale niestety niewykorzystany w całości drzemie w Waszych paszach objętościowych. Zielonki to przecież zdecydowana większość kosztu produkcji mleka, której jakość - pomijając pogodę- zależy tylko i wyłącznie od hodowcy. Okazuje się bowiem, że mnóstwo z traconego potencjału zaoszczędzić można już na etapie doboru odmiany kukurydzy czy mieszanki traw, następnie przed optymalizację terminu i technologii zbioru, po właściwe zakiszenie. To elementarz, który przypomnieć powinien sobie niemal każdy rolnik, zwłaszcza teraz gdy każdą wydawaną złotówkę oglądamy dwukrotnie. A to tylko jeden z elementów układanki...

Inwestuj w czasie kryzysu

– Bądź chciwy, gdy inni się boją, bój się, gdy inni są chciwi – mawiał z kolei Warren Buffett (ur. 1930 r.), amerykański inwestor giełdowy. Jeden z najsłynniejszych inwestorów w kryzysach dostrzegał szansę na późniejsze zyski. Czy w obecnej sytuacji na rynku mleka może być podobnie? Z pewnością! Spójrzcie tylko na to, jak w ostatnich latach zwiększyła się dostępność i popularność nowych technologii w produkcji mleka - chociażby robotyzacja doju krów. Czy wygoda i prestiż należą do głównych motywacji zakupowych rolników? Z licznych rozmów z hodowcami utrzymującymi 80, 180 czy 500 krów, wynika jednoznacznie, że to czysta kalkulacja, której wynikiem jest olbrzymia oszczędność czasu i kosztów pracy. Z przykładem innowacyjnego i oszczędnego podejścia mogliście się zapoznać m.in. w artykule Dominiki Zieja z listopadowego numeru redakcji top agrar Polska.

"Coraz więcej polskich hodowców inwestuje nie tylko w komfort krów i nowoczesne budynki, ale przede wszystkim w technologie. Systemy zarządzania stadem zbierają dane z czujników, responderów i pedometrów, by w czasie rzeczywistym przekładać je na praktyczne decyzje hodowlane. To właśnie umiejętna analiza informacji pozwala ograniczać choroby, poprawiać rozród i optymalizować koszty.

Marcin Żuraszek zarządza stadem zza biurka

FOTO: Zieja

– Bez systemu nie sposób dziś prowadzić obory wolnostanowiskowej. W oborze uwięziowej można było codziennie obejrzeć każdą krowę, tu jest to niemożliwe – mówi Marcin Żuraszek, właściciel gospodarstwa w Krotoszynie. Jego nowa obora na 110 krów, wyposażona w dwa roboty udojowe i program zarządzania Lely Horizon, kosztowała 3,5 mln zł, ale inwestycja szybko się zwraca.

Systemy rejestrują m.in. przeżuwanie, pobranie paszy i aktywność krów. Dzięki temu hodowca może w kilka godzin wychwycić pierwsze objawy choroby. Horizon analizuje również przewodność elektryczną mleka – skuteczne narzędzie w walce z zapaleniem wymienia.

Żuraszek podkreśla, że technologia nie zastępuje człowieka, ale wspiera jego decyzje. – Komputer czasem coś przeoczy, ale dzięki połączeniu obserwacji i danych żadna ruja nie zostaje pominięta – dodaje. Dzięki analizie raportów udało mu się też ograniczyć zużycie paszy w robocie na każde wyprodukowane 100 kg mleka."

Jak wprowadzać automatyzację w oborze?

Przykłady zadowolonych rolników można mnożyć i z pewnością znajdziecie ich więcej na naszych łamach. Świetną okazją do poznania wielu z nich będzie wspomniane Forum Mleko, które odbędzie się już 3 lutego w Miłosławiu (woj. wielkopolskie) oraz 4 lutego w Różanie na Mazowszu.

Ważną częścią tego wydarzenia będzie sesja poświęcona właśnie automatyzacji. Dowiecie się w jej trakcie jakie są trendy i najczęściej popełniane błędy w budowie obór z robotami udojowymi oraz jak wprowadzać automatyzację pracy i sztuczną inteligencję w oborze, o czym opowie nasz zagraniczny ekspert – Andreas Pelzer z Izby Rolniczej Nadrenii Pólnocnej Westfalii. Sylwia Maćkowiak wraz Piotrem Smugowskim z firmy Lely zaprezentują jak robotyzacja żywienia zmienia oborę przyszłości. Będzie to wystąpienie poświęcone korzyściom i doświadczeniom płynącym z gospodarstw z systemami Lely Vector. Uzupełnieniem tematu automatycznego żywienia, także dla obór stanowiskowych będzie prezentacja Grzegorza Kędzierskiego z firmy Pellon pt. Dobór automatycznego systemu karmienia do strategii produkcji gospodarstwa. Niezwykle ciekawie zapowiada się też prezentacja Wiesława Kowalewskiego reprezentującego firmę GEA: Robotyzacja w mleczarstwie - krok w stronę przyszłości. Szczegóły na mleko.topagrar.pl.

Serdecznie zapraszamy!

Forum Mleko 2026

FOTO: Ahm

Fot: Chatgpt

Jałówki, siara i nasienie seksowane – inwestycja w przyszłe krowy

Plan „poukładania rozrodu” objął również cielęta i jałówki. Każde cielę otrzymuje siarę badaną refraktometrem (powyżej 22° brix), a nadwyżki trafiają do banku siary. Jałówki kryje się ok. 13. miesiąca życia, dopiero po osiągnięciu min. 135 cm w kłębie i ok. 440 kg masy. Pierwsze dwa krycia u jałówek i krów pierwiastek wykonuje się nasieniem seksowanym, aby zwiększyć liczbę jałówek z najlepszych linii. Efekt? W OHZ Lubiana najcenniejszą sztuką stała się dziś krowa cielna, gwarantująca kolejną laktację, wysoki szczyt wydajności i stabilność całego gospodarstwa.

Więcej na temat schematu postępowania w rozrodzie w OHZ Lubiana przeczytasz w najnowszym top bydło!

A jeśli chcesz rozwinąć swoje gospodarstwo i dowiedzieć się jak efektywnie produkować mleko w nowych realiach rynku i klimatu zapraszamy na Forum Mleko już 3 i 4 lutego!

Forum Mleko 2026

FOTO: Ahm

Nietypowe wymiary obory

Nowoczesna obora o nietypowych wymiarach 102 × 20 m, z jednobocznym stołem paszowym i trzema rzędami legowisk, od początku była projektowana pod automatyzację. Po trudnym okresie adaptacji – krowy musiały jednocześnie przyzwyczaić się do systemu wolnostanowiskowego i doju w robocie – dziś widać wyraźne efekty. Pierwszy dój jałówek po wycieleniu przejął robot, co ograniczyło stres i kontuzje, a liczba komórek somatycznych spadła z 400 do 150 tys.

Poprawa w rozrodzie krów

Kluczową zmianą okazał się jednak skok jakościowy w rozrodzie i zdrowiu stada. System Cow Scout, korzystający z responderów na szyi krów, automatycznie wykrywa ruje na podstawie aktywności, a inseminację przeprowadza się zgodnie z zaleceniami programu. Już pierwsze badania cielności po wdrożeniu pokazały ponad 90% krów cielnych w grupie inseminowanej w oparciu o dane z systemu – w starej oborze bywało, że połowa stada okazywała się niecielna. Ten sam system monitoruje przeżuwanie i pobranie paszy, dzięki czemu szybciej wykrywane są problemy zdrowotne – od zalegania poporodowego, po stany gorączkowe.

Wszystko w telefonie

Dopełnieniem cyfrowej zmiany są aplikacje na telefon – zarówno do zarządzania stadem, jak i do zdalnej obsługi robotów (reset, diagnoza usterek) oraz system kamer, pozwalający obserwować oborę bez fizycznej obecności przy zwierzętach. Pałczyńscy podkreślają, że automatyzacja wcale nie oznacza „braku pracy”, ale zupełnie inną jej jakość. Teraz ich głównym celem jest systematyczne powiększanie stada i pełne wykorzystanie potencjału nowej obory, aby inwestycja szybko się spłaciła.

FOTO: Zieja

Problem z jałówkami

Punktem wyjścia był poważny problem z rujami jałówek, utrzymywanych w oddzielnym budynku. Opóźnione zacielanie, pierwsze wycielenia nawet w 30. miesiącu życia, wysokie koszty odchowu i trudniejsze wycielenia zmusiły rodzinę do szukania rozwiązań. Po wdrożeniu SenseHub w 2022 r. zużycie nasienia na jałówkę spadło z 2,3 do 1,3 słomki, a sztuki są zacielane w optymalnym wieku. System szybko się zwrócił, a dziś pracuje na całe stado – nie tylko poprawiając rozród, ale też wspierając zdrowotność krów i komfort pracy.

Zdrowe stado

Respondery na szyjach monitorują aktywność, przeżuwanie, pobranie paszy, stres cieplny i przedwycieleniowy. Dzięki temu gospodarstwo wychwyciło m.in. zbyt wysoką temperaturę w poczekalni przed dojem, pierwsze sygnały biegunek w grupie krów oraz przemieszczenie trawieńca przed porodem u jednej z krów – co pozwoliło uratować i krowę, i cielę. Powiadomienia nie zastępują hodowcy, ale kierują jego uwagę tam, gdzie naprawdę „coś się dzieje”.

Przygotowanie do robotów udojowych

Rusinowie już dziś przygotowują stado pod przyszłe roboty udojowe – selekcjonując krowy pod kątem nóg, wymienia i kazeiny A2A2 oraz kryjąc jałówki wyłącznie nasieniem seksowanym. Przy wydajności rzędu 13 tys. l mleka od krowy rocznie automatyzacja doju wydaje się naturalnym kolejnym krokiem. Jednego są pewni: nawet po przejściu na roboty nie zrezygnują z SenseHub – cyfrowe zarządzanie stadem stało się fundamentem ich codziennej pracy.

Jeszcze kilkanaście lat temu rolnik z robotem udojowym był wyjątkiem. Dziś automatyzacja doju staje się „chlebem powszednim” w coraz większej liczbie gospodarstw mlecznych. Firma Lely East sprzedała już na polski rynek około tysiąca robotów udojowych. Nie wszystkie są jeszcze uruchomione, ale w krótkim czasie większość z nich zacznie pracować w oborach. To pokazuje, jak szybko zmienia się krajowa produkcja mleka.

Automatyzacja przestała być postrzegana wyłącznie jako wygoda. Stała się niezbędnym narzędziem do utrzymania konkurencyjności i kontroli kosztów produkcji – zwłaszcza kosztów pracy, na które rolnik ma realny wpływ, w przeciwieństwie do ceny skupu mleka.

- Kiedy mówimy dzisiaj o automatyzacji, to wszyscy się zastanawiają, dlaczego ta automatyzacja wchodzi tak głęboko, szybko i mocno na nasz rynek. Wszyscy ograniczają to albo mocno próbują ograniczyć to do problemów związanych z pracą, z ludźmi, czyli z kosztami pracy. Tak naprawdę, kiedy się zastanowimy, to rolnik, producent mleka nie na wpływu, za ile on sprzeda to mleko. Ma wpływ jedynie na to, że może ograniczyć koszty, a w związku z tym koszty pracy są tutaj dosyć istotne. Automatyzacja na pewno jest takim elementem, który pomaga bardzo łatwo osiągnąć ten cel. Rolnik ma jeszcze wpływ efektywność produkcji i wydajność stada - mówił w rozmowie Andrzej Adryan. 

Gospodarstwo rodzinne 2.0: od 20 do 120 krów i więcej

Polska wciąż opiera się na gospodarstwach rodzinnych, ale ich skala diametralnie się zmieniła. Kiedyś „dobrze radzącym sobie” gospodarstwem było to z 20 krowami. Dziś standardem staje się stado liczące około 120 krów, a za optymalny model rodzinnego gospodarstwa – wzorem Europy Zachodniej – uznaje się przedział 100–200 krów.

Robotyzacja wchodzi więc zarówno do mniejszych, jak i większych obór:

• urządzenia cieszą się największym zainteresowaniem w gospodarstwach z 50–60 krowami,
• automatyzacja obejmuje także duże fermy z kilkuset, a nawet blisko tysiącem krów dojnych – w Polsce działa już kilka w pełni zrobotyzowanych gospodarstw wielkotowarowych.

To właśnie w gospodarstwach rodzinnych, które powiększają stada, automatyzacja staje się kluczowa dla utrzymania konkurencyjności, zwłaszcza wobec rosnących kosztów pracy i presji na skalę produkcji.

Nie tylko mniej pracy, ale więcej mleka: jak robot wpływa na wydajność?

Coraz więcej rolników traktuje automatyzację nie jako sposób na „ucieczkę od doju”, ale jako narzędzie do zwiększania efektywności produkcji. Model jest prosty, rolnik ma ograniczony wpływ na cenę sprzedaży mleka, ale ma natomiast wpływ na poziom kosztów i wydajność stada.

Standardem w wielu oborach stała się dzienna produkcja na poziomie 30–35 kg mleka od krowy. Celem jest dziś osiąganie wydajności rzędu 40 kg i więcej. Aby to było możliwe, potrzebne są:

• ciągły dostęp krowy do doju,
• stały dostęp do paszy i wody,
• minimalizacja stresu, brak sztywnych godzin pracy w oborze.

Robot udojowy zapewnia właśnie taki komfort – krowa sama decyduje, kiedy chce być wydojona, napić się czy pobrać paszę. To przekłada się na lepsze zdrowie, wyższą wydajność i bardziej przewidywalne wyniki produkcyjne.

Polska w czołówce. Tańsza produkcja, ale przewaga topnieje

Podczas Forum Filip Goetz z IFCN zwrócił uwagę, że Polska wciąż ma przewagę konkurencyjną nad sąsiadami: niższe koszty produkcji i wyższą dochodowość. Ta przewaga jednak stopniowo maleje.

Aby ją utrzymać, polskie gospodarstwa muszą zwiększać skalę produkcji, rozbudowywać stada i równolegle wdrażać automatyzację oraz zaawansowane systemy zarządzania.

Automatyzacja nie jest więc modą, tylko odpowiedzią na realne wyzwania: brak rąk do pracy, rosnące koszty, potrzebę rosnącej wydajności i profesjonalizacji zarządzania.

Robot jako centrum dowodzenia. Dane ważniejsze niż stal i śruby

Kluczowa zmiana mentalna polega na tym, że rolnik przestaje być tylko wykonawcą pracy fizycznej, a coraz bardziej staje się menedżerem produkcji.

Robot udojowy nie jest już „tylko maszyną do dojenia” – to element zintegrowanego systemu zarządzania stadem, który:

• zbiera ogromne ilości danych o każdej krowie,
• monitoruje jej zachowanie i zdrowie 24/7,
• analizuje parametry produkcji, rozrodu i żywienia.

Największym wyzwaniem przestaje być sam dostęp do danych, a ich selekcja: umiejętność wybrania tych informacji, które są naprawdę kluczowe dla danego gospodarstwa. To w tym miejscu do gry wchodzi sztuczna inteligencja.

Lely Horizon: sztuczna inteligencja w oborze już dziś

System Lely Horizon, wprowadzony masowo na polski rynek w czerwcu, to przykład tego, jak sztuczna inteligencja realnie wspiera zarządzanie stadem. Oprogramowanie analizuje dane z robotów udojowych i systemów monitoringu, proponuje konkretne działania dla pojedynczej krowy, całego stada i całego gospodarstwa, pomaga dobrać optymalne rozwiązania do indywidualnych warunków.

Rolnik nie musi samodzielnie „przekopywać się” przez setki parametrów. System podpowiada mu, co jest najważniejsze i jakie decyzje przyniosą najlepszy efekt – czy to w obszarze zdrowotności, rozrodu, czy wydajności.

Według Andrzeja Adryana, polscy producenci mleka są mentalnie i kompetencyjnie przygotowani, aby przejść z roli dojarza do roli zarządcy nowoczesnej technologii. Coraz więcej z nich świadomie inwestuje w narzędzia, które wymagają myślenia strategicznego, a nie tylko pracy fizycznej.

ZETA: całodobowy monitoring krowy i zdrowia stada

Podczas sesji mleko zaprezentowano także system ZETA – kolejne rozwiązanie Lely, które bazuje na sztucznej inteligencji i rozbudowanym monitoringu. To narzędzie obserwuje krowę nie tylko w trakcie doju, ale przez 24 godziny na dobę, rejestruje jej zachowanie w różnych strefach obory, śledzi stan zdrowotny i aktywność oraz umożliwia wczesne wykrywanie problemów i szybką reakcję.

ZETA ma pomóc rolnikowi nie tylko „widzieć więcej”, ale też podejmować trafniejsze decyzje w oparciu o dane – od profilaktyki zdrowotnej po optymalizację produkcji.

Globalna wiedza w lokalnej oborze: nowy etap rozwoju

Kolejny krok rozwoju, który jeszcze niedawno wydawał się futurologią, polega na wykorzystaniu globalnej bazy doświadczeń. W praktyce może to wyglądać tak:

• system porównuje dane z polskiego gospodarstwa z wynikami podobnych obór na świecie (np. w Nowej Zelandii),
• analizuje genotyp, system żywienia, poziom produkcji,
• wskazuje sprawdzone w innych warunkach rozwiązania, które mogą pomóc osiągnąć założone cele w danym stadzie.

Innymi słowy – polski rolnik, siedząc we własnej oborze, będzie mógł korzystać z know-how najlepszych gospodarstw z innych kontynentów, a sztuczna inteligencja podpowie mu, które z tych praktyk mają sens w jego realiach.

Bez wsparcia się nie da. Farm Management Support w praktyce

Zaawansowana technologia wymaga wsparcia, dlatego Lely wprowadziło dział Farm Management Support. To zespół specjalistów, których zadaniem jest:

• towarzyszyć rolnikowi nie tylko przy starcie robotów i systemów,
• ale także przez cały okres użytkowania technologii,
• pomagać w interpretacji danych,
• sugerować kierunki działań i optymalizacji produkcji,
• uczyć, jak w pełni wykorzystywać potencjał automatyzacji i AI.

Połączenie nowej technologii, sztucznej inteligencji i stałego doradztwa ma być gwarancją, że inwestycje w automatyzację są dla rolnika nie tylko technicznie osiągalne, ale też realnie opłacalne.

Polska branża mleczarska: od „ucznia” do lidera

Zdaniem Andrzeja Adryana, polskie rolnictwo mleczne może stać się wzorcem nie tylko dla regionu Europy Środkowo-Wschodniej, ale i dla wielu rynków poza naszym kontynentem. Już dziś mamy elastyczną, wciąż w większości rodzinną strukturę gospodarstw, dynamicznie zwiększamy skalę produkcji, szybko wdrażamy automatyzację i systemy oparte na sztucznej inteligencji, a rolnicy są gotowi mentalnie i organizacyjnie na zmianę modelu pracy.

Automatyzacja doju i zarządzania stadem przestaje być opcją „dla nielicznych”. Staje się fundamentem nowoczesnego, rentownego gospodarstwa mlecznego – od 50 krów po kilkaset sztuk w oborze.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Jakie stanowiska wybrać pod użytek kośno-pastwiskowy?

Do użytkowania kośno-pastwiskowego najlepiej wybierać stanowiska, które zapewniają stabilny plon i paszę dobrej jakości, a jednocześnie dobrze tolerują zarówno koszenie, jak i wypas. Najlepsze są gleby mineralne średnio zwięzłe, takie jak piaski gliniaste, gliny lekkie, czy mady rzeczne, ponieważ dobrze utrzymują wilgoć i składniki pokarmowe. Dobrze sprawdzają się też gleby torfowo-murszowe, pod warunkiem że mają sprawny system zarządzania wodą. Stanowiska...

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

W tym artykule podpowiadamy, jak skutecznie szukać, zatrudniać i utrzymać dojarzy, na co zwrócić uwagę w kwestiach prawnych i dlaczego coraz trudniej o ludzi do pracy przy zwierzętach.

Gdzie szukać dojarza do obory?

Kilkanaście lat temu wystarczyło popytać w okolicy – w każdej wsi znalazł się ktoś chętny do pracy „na gospodarce”. Dziś to coraz trudniejsze. Młodzi ludzie rzadko wiążą swoją przyszłość z rolnictwem, a lokalny rynek pracy szybko się kurczy. Dodatkowo dzisiejszy sprzęt do doju jest bardziej zaawansowany, dlatego dojarzowi trudniej nauczyć się go obsługiwać.

Coraz więcej rolników szuka więc pomocy za granicą. Pracownicy z Ukrainy i nie tylko, stali się w wielu oborach codziennością....

Cyfrowa obora, realne korzyści

Katarzyna i Marcin Żuraszek

FOTO: Zieja

Coraz więcej polskich hodowców inwestuje nie tylko w komfort krów i nowoczesne budynki, ale przede wszystkim w technologie. Systemy zarządzania stadem zbierają dane z czujników, responderów i pedometrów, by w czasie rzeczywistym przekładać je na praktyczne decyzje hodowlane. To właśnie umiejętna analiza informacji pozwala ograniczać choroby, poprawiać rozród i optymalizować koszty.

– Bez systemu nie sposób dziś prowadzić obory wolnostanowiskowej. W oborze uwięziowej można było codziennie obejrzeć każdą krowę, tu jest to niemożliwe  – mówi Marcin Żuraszek, właściciel gospodarstwa w Krotoszynie. Jego nowa obora na 110 krów, wyposażona w dwa roboty udojowe i program zarządzania Lely Horizon, kosztowała 3,5 mln zł, ale inwestycja szybko się zwraca.

Zdrowie pod stałą obserwacją

Systemy rejestrują m.in. przeżuwanie, pobranie paszy i aktywność krów. Dzięki temu hodowca może w kilka godzin wychwycić pierwsze objawy choroby. Horizon analizuje również przewodność elektryczną mleka – skuteczne narzędzie w walce z zapaleniem wymienia.

Żuraszek podkreśla, że technologia nie zastępuje człowieka, ale wspiera jego decyzje. – Komputer czasem coś przeoczy, ale dzięki połączeniu obserwacji i danych żadna ruja nie zostaje pominięta – dodaje. Dzięki analizie raportów udało mu się też ograniczyć zużycie paszy w robocie na każde wyprodukowane 100 kg mleka.

Rozród bez hormonów i stresu

Krzysztof Sałapa

FOTO: Zieja

W gospodarstwie Krzysztofa Sałapy z Bidzin (pow. opatowski), gdzie utrzymuje się 340 krów mlecznych, system Afifarm od Afimilk pomaga zarządzać całym cyklem rozrodczym bez stosowania hormonów. Pedometr na nodze każdej krowy rejestruje jej aktywność, a program automatycznie wskazuje zwierzęta, które wymagają kontroli.

– Dzisiaj tylko 10–15% kryć wykonujemy po hormonach, ale bez synchronizacji. Opieramy się na analizie wykresu i danych

w programie do zarządzania stadem – wyjaśnia właściciel. Nowoczesna obora z halą udojową 2×20 i mlekomierzami, które badają m.in. tłuszcz, białko i przewodność mleka, kosztowała 13 mln zł.

Technologia, która się opłaca

Dla obu gospodarstw cyfryzacja to nie tylko wygoda, ale i realne oszczędności. Szybsza diagnoza, mniejsze zużycie pasz, wyższa wydajność mleka – to wymierne efekty. Kluczem jest jednak umiejętne korzystanie z systemu i interpretacja danych. Sam program niczego za hodowcę nie zrobi, ale pozwala mu być o krok przed problemem.

Więcej o gospodarstwach i wykorzystaniu przez nie technologii przeczytasz w najnowszym wydaniu top bydło!

– Ostatnio kupiliśmy cielęta o wadze 60–65 kg po 2800 zł za sztukę. Odsadków nie kupujemy już wcale, bo ceny są zaporowe. W tej chwili zwierzęta o masie 260–280 kg kosztują nawet 7000 zł, więc zrezygnowaliśmy z odsadków na rzecz cieląt, ponieważ boimy się, że sprzedamy to bydło w tej samej cenie, w której kupimy i poniesiemy straty – mówi producentka opasów z woj. łódzkiego.

Ile kosztują cielęta i odsadki mięsne z importu?

Firmy zajmujące się importem cielaków również podkreślają, że takich cen jeszcze nie było. Zwierzęta sprowadzane ze Słowacji i Rumunii – głównie rasy simmental – w wadze 55–80 kg kosztują od 2750 do nawet 3750 zł. Odsadki o masie 200–300 kg wyceniane są na poziomie 5000–7000 zł.

Z kolei importerzy z Litwy, Łotwy i Estonii sprowadzają przede wszystkim cielęta ras mlecznych do opasu – czarno-białych i czerwono-białych. Za zwierzę o wadze ok. 60 kg trzeba zapłacić od 2400 zł w górę, cielęta 100-kilogramowe kosztują ok. 3200 zł, a w przedziale 100–150 kg ceny mieszczą się między 3200 a 3700 zł. W przypadku ras stricte mięsnych do każdej z tych cen należy doliczyć około 200 zł. Wszystkie podane ceny to stawki netto.

Ile kosztują krajowe cielęta

W przypadku cieląt krajowych ceny też są dość wysokie. Importerzy, którzy sprzedają również cielaki krajowe wyceniają 50-kilogramowe sztuki od 2000 zł wzwyż. Producent opasów z Wielkopolski przyznaje, że za krajowe cielęta sprowadzane głównie ze wschodu kraju o średniej masie 70–80 kg kupowane od handlarza musi zapłacić już około 3000 zł za sztukę.

Ceny bydła 9.09.2025: który zakład płaci powyżej 30 zł/kg?

Rynek bydła niepewny, prognozy mgliste

Choć wysokie ceny bydła w skupach mogą cieszyć producentów, równocześnie coraz trudniej jest zdobyć odpowiedniej jakości zwierzęta do dalszego opasu w rozsądnych cenach. Wcześniejszy zakaz importu z kluczowych dla Polski rynków, takich jak Słowacja, a także utrzymujące się ograniczenia epidemiologiczne w Europie sprawiają, że sytuacja w najbliższych miesiącach może być niepewna. Dodatkowo producenci opasów martwią się tym, czy kupując obecnie tak drogie zwierzęta zarobią na nich sprzedając je za rok, bo nikt nie jest w stanie przewidzieć, jak długo utrzyma się dobra koniunktura na rynku wołowiny.

FOTO: Ahm

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Zobacz też: Plastik zamiast stali: dłuższe leżakowanie, większa wydajność i mniej urazów

Inwestycje w maszyny zielonkowe – przykład z praktyki

W gospodarstwie Edyty i Marka Grabowskich decyzje o inwestycjach są napędzane przez jego 13-letniego syna Adama.

– Planujemy budowę obory wolnostanowiskowej z myślą o następcy. Podjęta została decyzja o zakupie maszyn do zbioru zielonek, ponieważ zwiększa się ilość pracy, a zbiór musi być w optymalnym terminie, aby pasza była wysokiej jakości – wyjaśnia hodowca.

Marek Grabowski

FOTO: Błażej Szczepański

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Cielę rodzi się bez przeciwciał. Bez siary może nie przeżyć.

FOTO: Sierszeńska

Aby przeżyły

Znaczenie pobrania siary przez cielęta dla ich odporności na choroby jest doskonale znane hodowcom praktykom. Im później cielę pobierze siarę lub będzie ona słabej jakości, tym mniejsze są szanse na to, że w ogóle przeżyje pierwsze tygodnie po urodzeniu. W efekcie – pewność, że cielęta wypiły odpowiednią ilość siary dobrej jakości zaraz w pierwszych godzinach życia, jest dla hodowców przysłowiowym być lub nie być. Wszelkie zaniedbania w tym zakresie oznaczają poważne straty finansowe dla gospodarstwa, włącznie ze wzrostem upadków zwierząt. Jeżeli siara nie jest dostępna, hodowca musi poszukać alternatywy.

Zobacz też: Jak zadbać o nawodnienie cieląt w gorące dni?

Czym jest bank siary i jak go prowadzić?

Powszechnie stosowanym rozwiązaniem w sytuacji, gdy krowa z różnych przyczyn nie wyprodukowała siary, jest korzystanie z siary zgromadzonej w tzw. banku siary. Uściślając, hodowca może gromadzić w lodówce lub też w zamrażarce nadmiar siary uzyskanej od innej krowy i wykorzystywać ją, gdy zajdzie taka potrzeba. Paszą zgromadzoną w banku można także posiłkować się, gdy siara uzyskana od krowy jest niskiej jakości.

Kiedy cielę się rodzi, jego ciało składa się w ok. 80% z wody. W miarę wzrostu codziennie musi dostać wodę w ilości ok. 10% swojej masy ciała. To warunek krytyczny, niemożliwy do osiągnięcia wyłącznie poprzez karmienie mlekiem lub preparatem mlekozastępczym – udowodnili to amerykańscy naukowcy, którzy wykazali, że pełne zapotrzebowanie cieląt na wodę nie jest zazwyczaj zaspokajane, ponieważ znaczna część cieląt nie otrzymuje wody do wyboru aż do 17. dnia życia. Badacze zauważyli, że oferowanie cielętom wody od momentu urodzenia skutkowało lepszymi przyrostami i wykorzystaniem pobieranych składników odżywczych, a także poprawiało funkcjonowanie żwacza.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Jak nawadniać cielęta w czasie upałów?

A co w lecie? W okresie upałów nawet sama woda może nie wystarczyć. Amerykanie mają na to sposób – podają cielętom elektrolity (ok. 2 litrów dziennie) w połowie dnia, gdy tylko temperatura przekroczy 30°C. Stres cieplny to spadek poziomu sodu i potasu, co grozi kwasicą. Dobry elektrolit powinien zawierać więc te dwa pierwiastki oraz środek alkalizujący (wodorowęglan sodu). Najważniejsze, by nigdy nie dodawać ich do mleka pełnego czy preparatu mlekozastępczego.

Zobacz też: Ile kosztuje czystorasowy buhaj limousine, charolaise czy angus?

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Wodorosty w oborniku – ile metanu da się zredukować?

Szwedzcy naukowcy mają pomysł, jak ominąć ten problem – zamiast do paszy dodali krasnorost do odchodów krów i sprawdzili, jak wpłynęło to na emisję gazów cieplarnianych z obornika. Wyniki są obiecujące – dodanie A. taxiformis do odchodów krów mlecznych zmniejszyło emisję metanu o 44% w porównaniu z odchodami bez niego.

Zobacz też: Dopłaty do płyt obornikowych. Rząd będzie szukać wsparcia dla rolników

Udział obornika w emisji gazów cieplarnianych zależy od kilku czynników, w tym warunków przechowywania. Obornik przechowywany w chłodnym klimacie europejskim odpowiada szacunkowo za 12% całkowitej emisji metanu związanej z produkcją mleka. Naukowcy wskazują, że tak samo, jak ograniczamy emisję metanu przez zwierzęta, powinniśmy zadbać, aby i z obornika do atmosfery ulatniało się mniej tego gazu.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Od małego stada do wysokiej wydajności mlecznej i 400 sztuk bydła

Osuchowie zaczynali 20 lat temu od 30 krów o wydajności ok. 7 tys. kg, 33 ha i 50 macior. W 2005 r. powstała pierwsza obora wolnostanowiskowa na 66 sztuk (wtedy nowoczesna, ale na obecne standardy niespełniająca warunków dobrostanu). W 2018 r. – doszedł kolejny obiekt – obora na 90 sztuk z halą udojową autotandem 2 × 5. W tym czasie wydajność wzrosła do niemal 14,5 tys. kg mleka (białko – 3,52% i tłuszcz – 3,62%), a areał gospodarstwa do 105 ha własnych (170 ha z dzierżawami).

Z mleka z gospodarstwa w Jasnym Polu w fabryce Nutricia w Krotoszynie powstają bazy proszkowe (base powder) do preparatów mlekozastępczych dla dzieci (m.in. znane od 40 lat Bebiko 2 i Bebilon 2) oraz żywność specjalnego przeznaczenia medycznego (przykładowo – preparaty Nutridrink zalecane dla pacjentów wyniszczonych chorobą np. nowotworową, mających problemy ze zjedzeniem pełnowartościowego posiłku).

Automatyzacja i energetyczna niezależność – inwestycje Osuchów

– Innowacje i automatyzacja zawsze mnie kręciły – najpierw na studiach, potem dużo jeździłem, podpatrywałem najlepszych – mówi młody hodowca. Jeden z pierwszych zrealizowanych pomysłów to automatyczna mieszalnia pasz dla świń (w gospodarstwie hodowana jest też trzoda), krów i cieląt. Program napisał kolega ze szkoły i teraz wystarczy zadać dawkę w szafie sterowniczej, a pasza przegotowuje się sama.

Ostatni projekt to biogazownia o mocy 44 kW, uruchomiona prawie rok temu. Dzięki niej i panelom fotowoltaicznym gospodarstwo jest samowystarczalne i jeszcze sprzedaje prąd. Na własne potrzeby rocznie potrzeba ok. 160 MWh, 240 MWh trafia na sprzedaż po średniej cenie 0,55 zł/kWh. Obiekt jest prawie samoobsługowy – rolnik steruje procesami z aplikacji w telefonie, a zagląda sporadycznie.

– W planach mamy przebudowę silosów i postawienie hali na słomę oraz najważniejszą inwestycję – przebudowę starej obory i dostosowanie obu obór pod roboty udojowe. Obecnie myślimy, jak to najbardziej praktycznie rozwiązać i staramy się o pozwolenia – zdradził najbliższe plany na rozwój gospodarstwa Marek Osuch.

Wysoka poprzeczka. Jakie normy musi spełniać mleko specjalnego przeznaczenia?

Mleko z gospodarstwa od zawsze trafiało do Nutricia, a właściwie do OSM Krotoszyn, którą wchodząc do Polski przejęła Nutricia. Mleczarnia też wysoko stawia poprzeczkę, ale dzięki pomysłom Marka – spełnianie wymagań nie jest trudne. Co 2 lata każde gospodarstwo przechodzi audyt, by sprawdzić, na jakim jest poziomie pod względem dobrostanu zwierząt.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Sprawdź również, jakie są ceny sianokiszonki i siana w województwach? Gdzie najdrożej, gdzie najtaniej?

Dlatego przygotowanie poidła dla kilkunastu cieląt to spore wyzwanie. Trudno jest przygotować w wiadrach wodę o idealnej i takiej samej temperaturze, aby sprawnie rozpuścić proszek. Wymaga to dużo czasu i staranności. Rozwiązaniem są gotowe urządzenia tzw. taxi, jednak ich zakup to spory wydatek.

Przerobiona pralka jako automatyczne urządzenie do mleka

Zmodernizowana pralka turystyczna jest wykorzystywana do przygotowywania preparatu mlekozastępczego dla cieląt.

FOTO: Jakub W

Oto pomysł naszego Czytelnika, który w tani sposób znacznie ułatwił sobie przygotowywanie preparatu mlekozastępczego. Pomysłowy rolnik na jednym z portali z artykułami z Chin kupił turystyczną pralkę tzw. Franię o pojemności 50 l. Jest ona wyposażona w mieszadło, które można włączyć na dowolny czas. Pralka kosztowała zaledwie 350 zł. W bocznej ścianie pralki rolnik wykonał otwór, w którym zamontował grzałkę elektryczną o mocy 1,2 kW oraz termometr zegarowy. Grzałka kosztowała 170 zł, a termometr 40 zł. Pralka podłączona jest na stałe do prądu, na przedłużaczu zamontowana jest tzw. czasówka (20 zł), dzięki której podgrzewanie wody do rozpuszczenia proszku rozpoczyna się o wyznaczonej godzinie. Dzięki pralce wystarczy na początku obrządku wlać wodę, podgrzeje się ona automatycznie. O określonej godzinie wystarczy wsypać preparat mlekozastępczy i włączyć mieszadło. Gdy mieszadło wyłączy się, uruchamia się sygnał dźwiękowy. Teraz można przystąpić do nalewania mleka do wiader i odpajać zwierzęta.

Na czas mycia wystarczy wlać wymaganą porcję wody i włączyć mieszadło. Zlewki wylewa się do rynsztoku. Umyta pralka gotowa jest już do ponownego użycia.

• nie mniej niż 5 DJP i nie więcej niż 30 DJP – przyznaje się 1 punkt,
• powyżej 30 DJP i nie więcej niż 60 DJP – przyznaje się 2 punkty,
• powyżej 60 DJP i nie więcej niż 100 DJP – przyznaje się 3 punkty,
• powyżej 100 DJP i nie więcej niż 150 DJP – przyznaje się 4 punkty,

Dodatkowo jeśli operacja dotyczy budowy lub przebudowy wybiegów dla bydła spełniających określone warunki – przyznaje się 5 punktów.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Kluczowe wymagania techniczne dla wybiegu

Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem, wybieg dla bydła musi być funkcjonalnie połączony z budynkiem inwentarskim, z którego korzystają zwierzęta. Taka konstrukcja ma ułatwiać zarówno przemieszczanie się zwierząt, jak i efektywne odprowadzanie odcieków do zbiornika na płynne nawozy naturalne.

Powierzchnia wybiegu musi wynosić co najmniej 0,75 m² na każde 100 kg masy ciała zwierzęcia.

Zobacz także: Przechowywanie nawozów naturalnych w zbiornikach i elastycznych torbach

Jaka nawierzchnia?

Wybiegi powinny być wyposażone w utwardzoną, nieprzepuszczalną nawierzchnię, zgodną z wymaganiami dla podłóg stosowanych w oborach. Powinna ona:

• odpowiadać parametrom technicznym w zakresie nawierzchni podłóg w oborach, tj. powinna być utwardzona, nieprzepuszczalna, równa, stabilna, wykonana z materiałów antypoślizgowych pozwalających na bezpieczne poruszanie się bydła;
• być odpowiednio wyprofilowana i skanalizowana w sposób pozwalający na utrzymanie wybiegu w odpowiednich warunkach sanitarnych (tj. powinna umożliwić łatwe jej czyszczenie);
• być zabezpieczona przed zanieczyszczeniami pochodzącymi z otaczającego terenu.

Odcieki i zbiorniki – o czym należy pamiętać?

System odprowadzania odcieków musi być połączony z oddzielnym zbiornikiem, którego pojemność zależy od powierzchni wybiegu i liczby zwierząt. Minimalna pojemność, zgodnie z przepisami, to 0,2 m³ na każdy m² wybiegu przy 6-miesięcznym okresie ich magazynowania.

Wymagania dla zbiorników na odcieki

Zbiornik na odcieki musi być:

• szczelny i nieprzepuszczalny,
• wyposażony w pokrywę z otworem rewizyjnym i wentylacją,
• zlokalizowany w sposób umożliwiający wygodne opróżnianie i czyszczenie.

Przekazywanie i przyjmowanie nawozów naturalnych. Zasady!

Ogrodzenie – bezpieczeństwo przede wszystkim

Wybiegi muszą być ogrodzone trwałym i bezpiecznym ogrodzeniem, które zapobiega ucieczce zwierząt i nie stwarza ryzyka urazów. Wysokość ogrodzenia zależy od grupy technologicznej bydła:

• cielęta: min. 110 cm
• jałówki: min. 120 cm
• krowy: min. 130 cm

Minimalna wielkość wybiegów i zbiornika na odcieki zostanie obliczona w Kalkulatorze interwencji I.10.15 na podstawie danych wprowadzonych przez Wnioskodawcę.

oprac. na podst. szkolenia ARiMR

FOTO: Fot. Zieja

Najpierw była obora

– W 2002 roku podjąłem decyzję o całkowitym przejściu na produkcję mleka i budowie nowej obory. Wtedy w gospodarstwie było już ok. 40 krów – mówił Józef Fichte.

W 2004 roku powstała pierwsza część obecnego budynku, na połowę obecnej obsady. Kolejne legowiska dobudowano w 2019 roku, podwajając ich liczbę. Stanowiska dla krów ścielone są separatem.

– Obecnie krowy doimy w hali udojowej typu rybia ość 2 × 8. Dój trwa ponad 6 godzin dziennie. Od jakiegoś czasu szukałem odpowiedniego rozwiązania, aby skrócić ten czas – tłumaczył właściciel.

Początkowo był plan zakładający przedłużenie hali udojowej, gospodarz zastanawiał się również nad robotami udojowymi.

Inwestycja w karuzelę

Na koniec 2025 roku planowane jest uruchomienie budowanej hali udojowej typu karuzela na 40 stanowisk.

FOTO: Fot. Zieja

Ostatecznie wybór padł na halę udojową typu karuzela na 40 stanowisk, która stanie na polu wykupionym od sąsiada, zlokalizowanym obok obory.

– Karuzela powinna wydoić ok. 200 krów na godzinę, dzięki temu czas doju skróci się czterokrotnie. Dodatkowo przeważyło również to, że w porównaniu z robotem, w takiej hali każdą krowę i jej wymię widzisz codziennie i szybko można zareagować, gdy pojawi się jakiś problem – mówił producent mleka.

Budowa hali już się rozpoczęła, jej uruchomienie planowane jest na koniec 2025 roku. Koszty inwestycji są duże, bo całość będzie wynosiła ok. 6 mln zł, właściciel wszystko buduje bez żadnych dotacji.

– Sam koszt karuzeli to ok. 2 mln zł. Do tego ponad 500 tys. złotych za zbiornik na mleko z bankiem lodowym, by lepiej wykorzystywać moc instalacji fotowoltaicznych – wyliczał nasz rozmówca.

Przygoda z tunelami

Pierwsza hala tunelowa została postawiona ok. 20 lat temu, dzisiaj są one charakterystycznym elementem gospodarstwa w Kujakowicach Dolnych.

FOTO: Fot. Zieja

Pierwsza hala tunelowa powstała po wybudowaniu pierwszej części obory i stawiali ją Włosi. Dwie kolejne zostały wykonane samodzielnie przez gospodarza, a łuki osadzone zostały na starych, nieużywanych silosach na kiszonkę (budując oborę, właściciel zbudował nowe silosy).

– Potem w gospodarstwie było już coraz więcej zwierząt i coraz mniej czasu, dlatego postawienie reszty tuneli zleciłem firmie – mówił hodowca.

Obecnie w gospodarstwie jest 13 hal łukowych, z czego 10 postawionych przez firmę Arbena. W halach utrzymywane są głównie jałówki (w sześciu) i krowy zasuszone (w jednej). Są również wykorzystywane do magazynowania słomy (4 hale), separatu do ścielenia legowisk (jedna) oraz jako przykryta płyta obornikowa (jedna). Ze względów organizacyjnych (przeganianie do doju) gospodarz nie zdecydował się na utrzymanie w nich krów dojnych. Aktualnie koszt postawienia hali tunelowej 12 m × 30 m to ok. 100 tys. zł (plus drugie tyle na posadzkę, ścianki i wyposażenie), a na budowę potrzebne jest pozwolenie budowlane (z wyjątkiem płyty gnojowej – potrzeba tylko zgłoszenia).

– Jestem zadowolony z inwestycji w hale tunelowe. To tani i szybki sposób na uzyskanie większej ilości miejsca dla zwierząt lub na przechowywanie – mówił Józef Fichte. W gospodarstwie krowy kryte są nasieniem seksowanym i rodzi się bardzo dużo jałówek, które są sprzedawane jako zwierzęta cielne (obecnie w cenie ok. 9500 zł), w związku z tym wciąż potrzebna jest dodatkowa przestrzeń. Obecnie w gospodarstwie jest ok. 500 sztuk młodzieży hodowlanej.

Ciągłe inwestycje

Zeszłoroczna inwestycja – wentylatory, tzw. helikoptery, poprawiające komfort cieplny w oborze.

FOTO: Fot. Zieja

Właściciel gospodarstwa wciąż wprowadza modernizacje, poprawiające dobrostan zwierząt. Jedną z ostatnich zakończonych inwestycji są wentylatory, tzw. helikoptery, zamontowane w oborze ok. rok temu, które poprawiają komfort cieplny w budynku.

– Zastanawiałem się nad montażem wentylatorów zintegrowanych z systemem zraszania i te, które zamontowałem, są przygotowane na ewentualne podłączenie takiego systemu, ale na razie nie widzę takiej konieczności, ponieważ same wentylatory dają radę – mówił nasz rozmówca. Koszt 6 helikopterów to ok. 130 tys. złotych netto.

140 ha to nie problem

Praca przy tak dużej liczbie zwierząt zabiera gospodarzowi sporo czasu w ciągu dnia. W gospodarstwie pracuje 5 osób do pomocy przy krowach. A co z produkcją roślinną na aż 140 ha ziemi?

– W pracach polowych korzystam częściowo z pomocy sąsiadów i znajomych, którzy mają odpowiedni sprzęt – wyjaśnia hodowca. Dzięki temu zabiegi agrotechniczne nie zajmują wiele czasu i można się skupić na pracy przy zwierzętach. W zamian za otrzymaną od sąsiadów słomę, właściciel nawozi im pola gnojowicą.

Dalszy rozwój

W gospodarstwie jeszcze nie zakończyła się jedna inwestycja, a właściciel planuje już kolejne modernizacje.

– Gdy będzie już uruchomiona karuzela, to chciałbym wybudować drugą oborę i powiększyć stado do 500 krów – mówił nasz rozmówca. I dodał, że w produkcji zwierzęcej nie można stać w miejscu i trzeba ciągle się rozwijać.

Producent technologii doju GEA zaprezentował nową serię robotów udojowych. Urządzenie GEA DairyRobot R9600 zostało zaprojektowane specjalnie do automatycznego udoju grupowego o ustalonych porach.

Zobacz też: Jak żywić krowy w oborze z robotami udojowymi, by zwiększyć wydajność?

Stałe godziny doju mają pomóc w planowaniu codziennej pracy w oborze oraz ograniczyć konieczność obsługi urządzeń w nocy. Według producenta, gospodarstwa ze średnimi i dużymi stadami mogą w ten sposób zmniejszyć swoje obciążenie pracą.

Część instalacji pod ziemią – nowy model robota udojowego

Jednym z modeli z nowej serii robotów udojowych jest DairyRobot R9650, który przenosi technologię dojenia pod ziemię. Główne elementy techniczne, takie jak moduły udojowe, płyty zaworowe oraz rurociągi mleczne znajdują się w oddzielnym pomieszczeniu w piwnicy. Dzięki takiemu podziałowi pomieszczeń proces dojenia przebiega sprawniej, ponieważ ewentualne prace konserwacyjne i naprawcze można wykonywać równolegle z dojeniem. Gwarantuje to również lepszą higienę, niższy poziom hałasu i lepsze warunki pracy.

Boksy dopasowane do zwierząt i zautomatyzowane karmienie

Podobnie jak w poprzednim modelu – robocie udojowym R9500 – wielkość boksu dostosowuje się do każdego zwierzęcia. Następnie zwierzęta otrzymują paszę treściwą w indywidualnych dawkach.

Oprócz tego producent GEA posiada autorską technologię In-Liner Everything, która umożliwia wykonywanie wszystkich etapów – od stymulacji po czyszczenie, zbiór mleka i sterylizację poudojową – w bezpiecznych warunkach wewnątrz gumy strzykowej. Ma to na celu ograniczenie zakażeń krzyżowych i ryzyka zapalenia gruczołu mlekowego (łac. mastitis).

Opcjonalnie dostępny jest czujnik liczby komórek DairyMilk M6850. Mierzy liczbę komórek w każdej ćwiartce wymienia. Dzięki temu fermy mleczne będą mogły szybciej reagować na zapalenie wymion, bo wg producenta system informuje o najwcześniejszych objawach.

Robot udojowy daje wolność i czas hodowcy [przykłady z gospodarstw]

Zdalny dostęp do danych o udoju i zdrowiu krów

Dzięki oprogramowaniu DairyNet rolnicy otrzymują dane dotyczące udoju, zdrowia i żywienia oraz mogą kontrolować te procesy. Dane można także śledzić na bieżąco, korzystając z aplikacji na smartfonie.

Wczesne wykrywanie rui za pomocą czujników aktywności

System CowScout umożliwia obserwację zmian w zachowaniu krów, w tym objawów związanych z rują. Czujniki śledzą aktywność ruchową i – na tej podstawie – przesyłają powiadomienia o potencjalnych odchyleniach od normy. Dane te mogą być pomocne przy podejmowaniu decyzji związanych z rozrodem i zdrowiem krów.

Źródło: topagrar.com

Fermy przemysłowe do zamknięcia?

- Reprezentuję instytucje, która w ramach programu „Wolni od ferm” zajmujemy się tym jak fermy wielkotowarowe wpływają na życie i zdrowie ludzi i środowiska naturalne i rozwój obszarów wiejskich. W białej księdze „Smród, krew i łzy” wskazałyśmy na wielowymiarowy wpływ ferm na ludzi, klimat, środowisko i na bioróżnorodność. Apelujemy o pilne działania legislacyjne czyli np. ustawowe regulacje odległościowe dla ferm przemysłowych, aby chronić mieszkańców przed ich negatywnym wpływem – mówiła Morgan Janowicz z Green REV Institute.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

- Jako koalicja Żywa Ziemia nie jesteśmy przeciwni prowadzeniu produkcji zwierzęcej w Polsce. Jesteśmy natomiast przeciwni sposobom chowu i hodowli, które się przyjmuje, a które są szkodliwe społecznie, środowiskowo i klimatycznie – dodała Justyna Zwolińska z Koalicji Żywa Ziemia.

Silny głos rolników "Bez produkcji zwierzęcej nie będzie istniała produkcja roślinna"

W dyskusji na temat przyszłości ferm przemysłowych w Polsce silnie wybrzmiał głos rolników.

- Wieś to teren produkcji rolniczej, wieś to teren mający na celu zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego. Jeżeli ktoś decyduje się na zamieszkanie w okolicach poligonu to musi mieć świadomość, że będzie słyszał strzały. Jeżeli ktoś decyduje się na zamieszkanie w okolicach lotniska musi sobie zdawać sprawę z tego, że na głowami będą mu startowały i lądowały samoloty. Jeżeli ktoś decyduje się na zamieszkanie na terenach wiejskich musi zdawać sobie sprawę, że toczy się tam życie polegające na produkcji żywności.  Produkcja żywności trwa tam 7 dni w tygodniu, 365 dni w roku, bez ograniczeń czasowych – mówił w Sejmie Jacek Zarzecki z Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny.

Wiceszef PPZW zwrócił także uwagę, że w przypadku gospodarstw utrzymujących bydło w Polsce dominują małe i średnie gospodarstwa rodzinne utrzymujące do 50 sztuk, a gospodarstwa wielkotowarowe stanowią ok. 2 %. Podkreślił, że polscy hodowcy są liderami w zapewnianiu dobrostanu zwierząt, bo blisko 40% z nich realizuje dobrowolny plan poprawy dobrostanu.

– Bez produkcji zwierzęcej nie będzie istniała produkcja roślinna. Rolnictwo to jest system naczyń połączonych. Polska jest potężnym producentem zbóż paszowych. Jeżeli nie będziemy mieli silnej produkcji zwierzęcej nie będziemy mieli gdzie sprzedawać zbóż paszowych – podsumował J. Zarzecki.  

Zobacz także: „Miastowi” kontra rolnicy – nowe przepisy mogą ograniczyć budowę domów na wsi

Niesprawiedliwe krzywdzenie rolników

Do zarzutów mieszkańców, którzy wskazywali na uciążliwe warunki życia w okolicach ferm odniósł się Bogusław Prałat z Polskiego Związku Niezależnych Producentów Świń, którego zdaniem dyskusja niesprawiedliwie krzywdzi rolników, ponieważ wrzuca wszystkich hodowców do jednego worka.

– Tymczasem trzeba jasno rozróżnić dwa rodzaje hodowli: takie, w których występują nieprawidłowości i które wymagają interwencji, oraz te, które działają zgodnie z zasadami dobrostanu zwierząt, dbają o bezpieczeństwo żywności i chcą się rozwijać w sposób odpowiedzialny. Niesłuszne uogólnienia krzywdzą tych, którzy prowadzą swoją działalność rzetelnie i zgodnie z zasadami – tłumaczył B. Prałat.

Najbardziej rygorystyczne normy środowiskowe

Do zarzutów pod adresem ferm drobiu odniosła się Marta Kędel Zastępca Dyrektora Generalnego Promocja i Administracja w Krajowej Radzie Drobiarstwa, która podkreśliła, że obecnie fermy to nowoczesne obiekty hodowlane funkcjonują zgodnie z najbardziej rygorystycznymi normami środowiskowymi, wynikającymi zarówno z przepisów unijnych, jak i krajowych. A każda inwestycja w tym sektorze jest poprzedzona badaniami oddziaływania na środowisko, zatwierdzanymi przez odpowiednie instytucje, co potwierdza ich bezpieczeństwo dla otoczenia. Współczesne kurniki są wyposażone w zaawansowane systemy zarządzania odpadami i emisjami, co minimalizuje ich wpływ na środowisko.

Jednocześnie drobiarstwo odgrywa kluczową rolę w życiu lokalnych społeczności, zwłaszcza w mniejszych gminach i na obszarach wiejskich. Budowa nowoczesnych kurników przyczynia się do tworzenia miejsc pracy w sektorach takich jak handel, transport czy produkcja pasz. To realna szansa na rozwój i zmniejszenie bezrobocia w wielu regionach Polski.

- Coraz częściej niestety spotykamy się z nieuzasadnionymi kampaniami dezinformacyjnymi prowadzonymi przez organizacje prozwierzęce. Ich działania często motywowane są interesami biznesowymi, a nie rzeczywistą troską o środowisko czy dobrostan zwierząt. Bardzo często wykorzystywane są przy tym emocje społeczne, mające na celu blokowanie inwestycji, co szkodzi zarówno polskim hodowcom, jak i lokalnym społecznościom, które tracą szansę na rozwój gospodarczy – przekonywała M. Kędel z KRD-IG.

Wielkotowarowe fermy świń pod kontrolą

Z przedstawionych przez resort rolnictwa danych wynika, że np. w przypadku wielkotowarowych ferm świńskich, czyli takich, które mają powyżej 2 000 stanowisk dla świń o wadze powyżej 30 kg lub 750 stanowisk dla macior, jest ich w kraju 322. Największa koncentracja wielkotowarowych ferm świń występuje w województwie mazowieckim (84) i wielkopolskim (66).

Zgodnie ze sprawozdaniem Głównego Lekarza Weterynarii, w odniesieniu do ferm wielkotowarowych utrzymujących świnie Inspekcja Weterynaryjna przeprowadziła w I półroczu 2024 r. 222 kontrole planowe oraz 4 kontrole sprawdzające, w 203 fermach, co oznacza, iż skontrolowano 63% ferm. Podczas kontroli nieprawidłowości stwierdzono w 21 fermach, co stanowi 10% skontrolowanych ferm.

Stwierdzone nieprawidłowości dotyczyły:

• identyfikacji i rejestracji zwierząt,
• dobrostanu zwierząt (m.in. brak stałego dostępu do materiałów absorbujących, wymiary kojców niezgodne z odpowiednimi wymaganiami),
• wymagań weterynaryjnych (m.in. brak zabezpieczenia budynków, w których utrzymywane są zwierzęta przed dostępem innych zwierząt, brak odpowiedniej czystości budynków).

Konflikty rolników i napływowych mieszkańców wsi się skończą? Jest pomysł jak to zmienić!

WK

Fot: WK

Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa udziela wsparcia merytorycznego rolnikom, których nurtują różne kwestie dotyczące naborów wniosków, ubiegania się o dopłaty czy też próbujących dopilnować obowiązkowej dokumentacji stada za pośrednictwem Internetu. Na stronie internetowej ARiMR w zakładce „Najczęściej zadawane pytanie” jeden z rolników zapytał, w jaki sposób przeprowadzić rejestrację cielaka za pośrednictwem IRZplus. Oto odpowiedź, którą otrzymał z Agencji:

1. Aby zarejestrować zwierzę przez Internet należy założyć konto użytkownika w IRZplus, uzyskując login i hasło nadawane w ARiMR wg ustalonych zasad.
2. Następnie należy zalogować się do aplikacji wpisując login i hasło w okno logowania aplikacji na stronie internetowej https://irz.arimr.gov.pl
3. Po zalogowaniu, będzie Pan/i mógł/a przejść do zakładki „Dokumenty”, w której wylistowane są pod przyciskiem „Utwórz nowy dokument” wszystkie formularze zgłoszeń dedykowane danej działalności. Należy wybrać formularz „Zgłoszenie urodzenia” i uzupełnić obowiązkowe pola na tym dokumencie analogicznie jak w wersji papierowej formularza.
4. Przy każdym polu znajduje się tzw. pomoc kontekstowa w postaci zielonej ikonki znaku zapytania, po kliknięciu w nią, system podpowiada, co należy wpisać w dane pole.
5. Po wypełnieniu formularza należy go zweryfikować („Weryfikuj dokument”) i zarejestrować dokument zgłoszenia („Wprowadź dokument”) przesyłając dyspozycje do ARiMR.
6. Po zarejestrowaniu dokumentu w IRZplus, należy śledzić stan tego dokumentu w zakładce „Dokumenty”. W zależności od etapu weryfikacji zgłoszenia w ARiMR, dokument przyjmuje różne wartości informujące o etapie jego obsługi w systemie IRZ.

Zobacz też: PFHBiPM zaleca odwołanie wystaw bydła mlecznego w 2025 r.!

Forum Mleko w Różanie: jaki system zadawania pasz wybrać? Prof. Z. M. Kowalski podpowiada!

Jak zaznacza ARiMR, „więcej informacji na ten temat oraz opis poszczególnych stanów dokumentu można znaleźć w Podręczniku użytkownika IRZplus zamieszczonego na stronie internetowej Agencji w Materiałach części dotyczącej aplikacji IRZplus”, który jest dostępny również TUTAJ.

oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz

Źródło: ARiMR

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Plastik zamiast stali

Komplementarne systemy Flex Stall i Flex Feed zostały wymyślone i opatentowane przez duńską firmę Cow-Welfare, której nazwa świetnie pokazuje główne jego zadanie, czyli zapewnienie zwierzętom maksymalnego dobrostanu. W Polsce na razie nie jest powszechnie znany, a wyposażone w niego obory można u nas policzyć na palcach jednej ręki. Zapewne jak każda nowość potrzebuje czasu, by zdobyć zaufanie i uznanie klientów. Zwłaszcza że ten, przeznaczony przede wszystkim dla obór wolno...

Reportaż: Wyższa wydajność w robotach

W gospodarstwie Marcina Gwizdały z Broniewa (woj. kujawsko-pomorskie) pracują 2 roboty udojowe firmy GEA, które doją ok. 105 krów, których codzienna obsługa zajmuje ok. 2 godzin.

– Patrząc na wzrost wydajności, inwestycja zwróci mi się za ok. 4 lata, ponieważ od wprowadzenia robotów oddajemy średnio 300 tys. l mleka na rok więcej. Przy cenie mleka ok. 2 zł dodatkowy przychód na rok w stadzie to ok. 600 tys. zł tylko z powodu zmiany systemu doju – wyja...

Mocna konstrukcja

Solidna konstrukcja: dwuwarstwowa, termoformowana podstawa z tworzywa sztucznego wzmocniona stalą, praktycznie niezniszczalna. Strategicznie ukształtowana podstawa ślizga się po terenie, ułatwiając przemieszczanie budki po gospodarstwie.

Dobra wentylacja

W budce zapewniono bardzo dobrą wentylację: masywny otwór z przodu, dwa duże otwory z tyłu oraz zintegrowany system wentylacji w dolnych drzwiach. Dodatkowo sześć opływowych otworów dachowych zapewnia przepływ powietrza, jednocześnie chroniąc przed żywiołami.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Rutynowa profilaktyka

– Bardzo ważna część mojej pracy to „picie kawy” z hodowcą. Stół jest miejscem, przy którym można dowiedzieć się najwięcej o problemach i pracy w gospodarstwie, przez wiele lat współpracy stajemy się jakby częścią rodziny dla hodowców – mówił Adriaan Beulens.

Weterynarz opowiedział, jak wygląda standardowa opieka nad stadem krów mlecznych w jego praktyce. Opiekujący się fermą odwiedza ją raz na 2–4 tygodnie, w zależności od oczekiwań hodowcy. Lekarze zajmują się przede wszystkim profilaktyką, programem szczepień, badaniem cielności, dekornizacją, oprócz tego analizują raporty z robotów udojowych lub stacji paszowych. W razie potrzeby przyjeżdżają tak...

FOTO: firmowe

Modernizacja czy budowa?

– Pomysł powstania nowej obory pojawił się ok. 5 lat temu, kiedy stary budynek przestał spełniać wymogi dobrostanu dla zwierząt – mówi Dariusz Szlecht, główny hodowca w Danko. Stare obiekty powstały w latach 60. i były ostatni raz modernizowane w 1998 roku, zwierzęta utrzymywane były tam na płytkiej ściółce, bez legowisk. Ze względu na zbyt małą wysokość budynku nie dało się tam zapewnić odpowiedniej wentylacji. Początkowo rozważano modernizację budynków ze względu na mniejszy koszt, jednak wtedy na czas przebudowy trzeba by zamknąć produkcję, d...

W ostatnich latach obserwujemy w naszym kraju bardzo duże zainteresowanie robotami udojowymi. Jedna z najpopularniejszych firm z tej branży pochwaliła się niedawno, że zainstalowała w Polsce ponad 600 jednostek udojowych, co może sugerować, że mamy już ich razem ok. tysiąca.

Zobacz też: Choroba niebieskiego języka: jest pierwsze ognisko w Polsce? Jakie są konsekwencje dla gospodarstwa i w okolicy ogniska?

W podejmowaniu decyzji o zakupie robotów jednym z najważniejszych powodów jest brak rąk do pracy. Hodowcy decydują się na roboty udojowe również po to, aby zmienić styl życia i charakter pracy związany z dojem i obsługą krów. Mniej jest uciążliwej pracy fizycznej, a więcej kontroli i analizy stada. Częstszy dój w robotach powoduje zwiększenie wydajności produkcji mleka oraz zmniejszenie problemów z mastitis.

Czego unikać w żywnieniu krów w oborach z robotami udojowymi?

O powodzeniu w prowadzeniu obory z robotami w znacznym stopniu decyduje umiejętne żywienie. Organizacja żywienia w oborze z robotem lub robotami udojowymi jest inna niż w oborze tradycyjnej. W oborach...

Firma Afimilk zaprezentowała na targach EuroTier 2024 w Hanowerze system Synergy, który automatyzuje dojenie krów w klasycznych stanowiskach w układzie side-by-side (bok w bok).

To innowacyjne podejście umożliwia montaż systemu w istniejących stanowiskach większości producentów, dzięki czemu infrastruktura, taka jak platforma czy konstrukcja, może pozostać niezmieniona. Zmiany obejmują głównie elektronikę i nie wymagają znaczącej przebudowy funkcjonujących stanowisk, co znacząco redukuje koszty wdrożenia.

Zobacz też: EuroTier 2024: Innowacje w technologii żywienia od Trioliet

Jak działa automatyczna jednostka dojąca systemu Synergy?

Centralnym elementem systemu jest jednostka dojąca, która obsługuje do siedmiu par stanowisk i porusza się po szynach. Cały proces obejmuje automatyczne czyszczenie strzyków za pomocą szczotek, dojenie oraz końcowe zanurzanie strzyków w płynie dezynfekcyjnym. Wszystkie te czynności odbywają się bez potrzeby ręcznej obsługi każdego zwierzęcia.

Automatyczne dojenie z możliwością interwencji

Według firmy Afimilk w 64-stanowiskowym (2 × 32 stanowiska) systemie grupowym wystarczy obecność jednego operatora, który w razie potrzeby może interweniować, np. w przypadku krów, która dopiero zaczynają laktację. Taki układ pozwala na połączenie automatyzacji z możliwością ręcznego wsparcia, co zwiększa elastyczność pracy w gospodarstwie.

Jak system Synergy od Afimilk pomaga w oszczędności czasu i kosztów pracy?

Rozwiązanie Synergy to odpowiedź na potrzeby gospodarstw szukających oszczędności czasu i kosztów pracy. Automatyzacja w połączeniu z zachowaniem możliwości manualnego wsparcia sprawia, że system może sprawdzić się zarówno w dużych gospodarstwach mlecznych, jak i w tych, które stawiają na efektywne wykorzystanie zasobów ludzkich.

Dodatkową zaletą jest możliwość dostosowania systemu do istniejącej infrastruktury, co może zainteresować właścicieli stanowisk side-by-side, którzy nie chcą inwestować w całkowitą wymianę wyposażenia.

Synergy w Europie: kiedy rolnicy skorzystają z nowej technologii?

Pierwsze trzy systemy Synergy mają zostać uruchomione w Europie w najbliższym czasie, a ich seryjna produkcja w Niemczech planowana jest na 2026 rok. Do tej pory podobne instalacje działają już w Izraelu, gdzie zdobyły praktyczne doświadczenie. Synergy to przykład technologii, która łączy tradycję z nowoczesnością. Czy stanie się standardem w europejskich gospodarstwach? Przekonamy się wkrótce.

M. Zäh, opr. aj

Źródło: profitechnika.pl

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Własne – z gospodarstwa Daniela i Roberta

– Jeszcze 8 lat temu mieliśmy własne stado – 80 mamek limousine. Niestety, nie mamy możliwości wypasu, więc w grę wchodził tylko chów alkierzowy. Opasaliśmy też cielęta z zakupu i prawdopodobnie wtedy "kupiliśmy" do stada również BVD. Cielęta chorowały, wiele było upadków, utrzymanie w budynkach mamek wymagało wiele pracy. Wszystko to przestało się opłacać. Podjęliśmy więc decyzję, by stopniowo przechodzić wyłącznie na opas odsadków. Za jedną mamkę mogę utrzymać ...

– Uważamy, że jedną z naszych misji jest pomoc w integracji wszystkich głównych wyzwań gospodarczych, środowiskowych, regionalnych i społecznych. Stając się światowym numerem 1 w dziedzinie zrównoważonej hodowli zwierząt, spełniamy oczekiwania zarówno naszych wystawców, jak i odwiedzających – mówił Fabrice Berthon, dyrektor generalny wystawy.

Szczyt Sommet de l’Élevage to największa tego typu wystawa w Europie. Tegoroczna, 33. edycja miała faktycznie imponujący rozmiar – 2 tys. zwierząt, ponad 70 ocenianych ras i ponad 120 tys. odwiedzających z całego świata. Odbyła się jak co roku na terenie Masywu Centralnego we Francji, goszcząc elitę francuskiej hodowli zwierząt i nie tylko.

Zrównoważony rozwój

Ochrona zasobów naturalnych, zmniejszenie wpływu na środowisko, zagwarantowanie długoterminowej produkcji żywności i utrzymanie silnych powiązań z lokalnymi społecznościami – to tylko niektóre z głównych wyzwań, przed którymi stoją rolnicy. Zrównoważony rozwój hodowli zwierząt obecnie stał się ważną kwestią zarówno dla rolników, jak i całego społeczeństwa. Opierając się na lokalnych zasobach użytków zielonych, Sommet de l’Élevage od 2 lat przyjmuje za główny cel stanie się międzynarodowymi targami zrównoważonego chowu zwierząt gospodarskich i chce stać się forum dla rolników oraz polityków w tym ważnym temacie.

Masyw Centralny – wystawa Sommet

Nie bez przyczyny wystawa Sommet odbywa się w sercu Masywu Centralnego, który jest doskonałym przykładem zrównoważonej hodowli zwierząt. Jako największy obszar użytków zielonych w Europie, z 80% użytków rolnych porośniętych trawą i 2/3 rolników hodujących zwierzęta gospodarskie (owce, bydło, kozy i konie), Masyw Centralny jest bastionem zrównoważonego rolnictwa, zarówno we Francji, jak i w całej Europie. Tutaj rodzinna hodowla zwierząt gospodarskich oparta na optymalizacji użytków zielonych i zasobów pasterskich nadal przoduje.

Odpowiadając na kwestie ekonomiczne, środowiskowe, społeczne i lokalne, ten zrównoważony model hodowli zwierząt jest również odzwierciedleniem uświęconych tradycją praktyk i know-how często na obszarach, na których nie jest możliwa żadna inna forma rolnictwa poza ekstensywną hodowlą zwierząt. Świadomi swojej roli hodowcy z Masywu Centralnego są zdeterminowani, aby kształtować hodowlę przyszłości, opierając się na lokalnych metodach produkcji, aktywnie wspierają projekt „Zrównoważona hodowla bydła w Masywie Centralnym do 2040 roku”.

Kazachstan gościem honorowym

Po Mongolii w 2022 r. i Gruzji w 2023 r., Sommet kontynuuje podbój Wschodu, obierając w tym roku kurs na Kazachstan. Ten rolniczy gigant Azji Środkowej z zaledwie 20 mln mieszkańców na 2 724 900 km² był gościem honorowym Sommet 2024.

– Znany z długiej tradycji koczowniczej hodowli bydła Kazachstan ma 26 mln ha ziemi uprawnej, czyli więcej niż Francja i Niemcy razem wzięte. Jest największym producentem mięsa owczego w Azji Środkowej, a także szóstym co do wielkości producentem pszenicy na świecie. Potencjał rozwojowy tego kraju jest ogromny. Jego udział w Sommet de l’Élevage jest przesądzony i jestem pewien, że zaoferuje naszym wystawcom wiele możliwości biznesowych i korzystnych partnerstw – mówił przed wystawą Benoit Delaloy, międzynarodowy menedżer Sommet.

Gościem honorowym był w tym roku Kazachstan.

FOTO: Zieja

Położony w sercu Eurazji Kazachstan jest dziewiątym co do wielkości krajem na świecie. Zajmuj drugie miejsce na świecie pod względem pod względem ilości gruntów rolnych na mieszkańca, z czego większość to naturalne pastwiska w surowym klimacie, gdzie prowadzi się ekstensywną hodowlę zwierząt. Jedną z jego głównych zalet jest unikalny klimat, doskonale dostosowany do rolnictwa. Tak dobry, że Kazachstan jest jednym z niewielu krajów na świecie, gdzie pszenica i inne zboża mogą być uprawiane bez konieczności sztucznego nawadniania. Dzięki silnemu potencjałowi rozwojowemu Kazachstan może niebawem stać się globalnym graczem w sektorze rolnym i rolno-spożywczym.

Salersy jako rasa przyszłości

Ostatni raz krajowe mistrzostwa rasy salers zostały zorganizowane podczas Sommet w 2018 roku. Tak więc w tym roku, 6 lat później, rasa znalazła się w centrum uwagi na prestiżowym ringu Zénith d’Auvergne, gdzie odbył się międzynarodowy konkurs dla tych zwierząt.

Salers to rasa wytrzymała i harmonijna, pochodząca z regionu Cantal, co oznacza, że jest przyzwyczajona do pokonywania dużych odległości, w tym także na pasmach górskich. Dziś daleka od ograniczania się do obszaru pochodzenia, jej samodzielność i odporność nabierają pełnego znaczenia jako odpowiedź na wyzwania klimatyczne i ekonomiczne, przed którymi stoją hodowcy bydła. Niezależnie od tego, czy to ze względu na mleko, głównie wykorzystywane do produkcji sera, czy marmurkowe mięso, ta rasa bydła nadal zdobywa nowych hodowców na wszystkich pięciu kontynentach.

Salersy mają wiele zalet, które ułatwiają pracę hodowcom. Znana jest ze swojej łatwości wycieleń, dobrze produkuje mleko. Płodna i łatwa w hodowli, salers łatwo wpasowuje się we wszystkie systemy chowu. Dobrze radzi sobie zarówno na łąkach, jak i w strefach górskich, które odzwierciedlają ich naturalne środowisko w Masywie Centralnym.

Rasa ta ma jeszcze jedną ważną zaletę w obliczu zmian klimatycznych – jest wysoce odporna na zmiany temperatury. Co ciekawe, wg pomiarów przeprowadzonych w departamencie Cantal, bydło salers ma korzystny ślad węglowy.

Mięso marmurkowe i ser AOP

Tradycyjnie krowy rasy salers są hodowane zarówno dla mleka, jak i mięsa. Istnieją dwie gałęzie rasy, ponieważ ich pierwotnym przeznaczeniem była produkcja mleczna, zanim zostały zidentyfikowane jako mające również wyjątkowe cechy mięsne. Dojenie krów rasy salers jest wyjątkowym doświadczeniem, ponieważ cielę musi być obecne podczas doju, aby krowa mogła „puścić” mleko, które jest następnie przetwarzane na sery AOP, takie jak Salers Tradition, Cantal i Saint-Nectaire. Stowarzyszenie Tradition Salers pracuje nad tym, aby zachęcić młodych rolników do rozpoczęcia działalności związanej z dojeniem krów rasy salers i wykorzystywaniem ich mleka w dochodowej produkcji serów.

Mięso salersów jest delikatne, marmurkowe i bardzo cenione przez rzeźników i konsumentów. Jest to efekt wypasu, który nadaje mięsu wyjątkowy smak i marmurkowatość. Jako znak jakości 460 gospodarstw hoduje salersy w ramach rygorystycznych programów jakości Label Rouge.

Salersy w liczbach

Bydło rasy salers można znaleźć w 30 krajach na pięciu kontynentach. We Francji jest prawie 210 tys. krów hodowlanych, przy czym większość bydła znajduje się w regionie Cantal, co stanowi prawie połowę krajowego pogłowia krów. Solidna i wytrzymała rasa, której rogi są głównym atutem obronnym w krajach takich jak Chorwacja, Serbia i Bośnia, gdzie wilki zagrażają zwierzętom hodowlanym.

FOTO: Zieja

Międzynarodowa gala

Każdego roku podczas szczytu Sommet odbywa się międzynarodowy wieczór, organizowany przez France Génétique Elevage i Races de France na głównym ringu Zénith. Program dla międzynarodowych gości obejmował prezentację najpiękniejszych zwierząt. Na ringu pokazano 8 zwierząt różnych ras krów mlecznych, 10 zwierząt ras bydła mlecznego, 10 ras owiec, kozy oraz konie. W tym roku ze względu na sytuację związaną z chorobą niebieskiego języka na wystawę przyjechało tylko 40 owiec, normalnie było ich ok. 400.

Na Sommet 2025 rasą główną będzie charolaise.

FOTO: Zieja

Znana jest już data Sommet 2025, wystawa w przyszłym roku odbędzie się w dniach 7-10 października, a rasą główną będzie charolaise.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Konsekwencje upału

Jeśli nie zadbamy o odpowiedni komfort termiczny krów, konsekwencje przegrzania mogą się ciągnąć jeszcze długo, nawet pół roku po zakończeniu najcieplejszego okresu w roku. Główne skutki stresu cieplnego to:

• spadek pobrania paszy, a co za tym idzie produkcji mleka oraz jego parametrów (tłuszcz, białko),

• wzrost ryzyka chorób metabolicznych i infekcji,

• zaburzenia w rozrodzie (krótszy czas i osłabione objawy rui, mniej krów się zaciela, wczesne zamieranie zarodków).

Jak schładzać zwierzęta?

Istnieją różne rozwiązania, które pomagają obniżyć temperaturę w budynkach gospodarskich oraz temperaturę ciała zwierząt, należą do nich m.in.:...

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Konsekwencje upału

Jeśli nie zadbamy o odpowiedni komfort termiczny krów, konsekwencje przegrzania mogą się ciągnąć jeszcze długo, nawet pół roku po zakończeniu najcieplejszego okresu w roku. Główne skutki stresu cieplnego to:

• spadek pobrania paszy, a co za tym idzie produkcji mleka oraz jego parametrów (tłuszcz, białko),

• wzrost ryzyka chorób metabolicznych i infekcji,

• zaburzenia w rozrodzie (krótszy czas i osłabione objawy rui, mniej krów się zaciela, wczesne zamieranie zarodków).

Jak schładzać zwierzęta?

Istnieją różne rozwiązania, które pomagają obniżyć temperaturę w budynkach gospodarskich oraz temperaturę ciała zwierząt, należą do nich m.in.:...

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Konsekwencje upału

Jeśli nie zadbamy o odpowiedni komfort termiczny krów, konsekwencje przegrzania mogą się ciągnąć jeszcze długo, nawet pół roku po zakończeniu najcieplejszego okresu w roku. Główne skutki stresu cieplnego to:

• spadek pobrania paszy, a co za tym idzie produkcji mleka oraz jego parametrów (tłuszcz, białko),

• wzrost ryzyka chorób metabolicznych i infekcji,

• zaburzenia w rozrodzie (krótszy czas i osłabione objawy rui, mniej krów się zaciela, wczesne zamieranie zarodków).

Jak schładzać zwierzęta?

Istnieją różne rozwiązania, które pomagają obniżyć temperaturę w budynkach gospodarskich oraz temperaturę ciała zwierząt, należą do nich m.in.:...

Z informacji Ministerstwa Klimatu i Środowiska jasno wynika, że od czasu objęcia ścisłą ochroną gatunkową populacji wilka, systematycznie ona wzrasta, podobnie powiększa się też zasięg występowania tego gatunku. Obecnie na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego za lata 2014-2022, zauważalny jest stały wzrost liczebności wilków w Polsce (od ok. 1300 osobników w 2014 r. do blisko 4300 w 2022 r.).       

– Sukces z przyrodniczego punktu widzenia sprawia jednocześnie, że w ostatnim czasie wzrasta liczba doniesień na temat sytuacji konfliktowych z udziałem wilka. Gatunek zwiększa swoją liczebność i zasięg, przez co coraz częściej dochodzi do bezpośredniej styczności wilków z ludźmi, również na terenach, na których od dawna nie był widziany – napisał Mikołaj Dorożała, wiceminister klimatu i środowiska do sejmowej komisji rolnictwa.

Nieefektywny system odszkodowań

To, co Ministerstwo Klimatu i Środowiska nazywa „przyrodniczym sukcesem” jest dla wielu mieszkańców terenów wiejskich ogromnym problem. Kolejne doniesienia o rozszarpanych psach, owcach czy krowach stawiają pod znakiem zapytania kurczowe trzymanie się zasady ścisłej ochrony gatunkowej wilka. 

Hodowcy kwestionują proponowane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska mechanizmy: „łagodzenia konfliktów na linii człowiek-zwierzę” oraz przede wszystkim system wypłaty odszkodowań dla rolników poszkodowanych przez wilki, który jest całkowicie nieefektywny. Odszkodowania rekompensują hodowcom jedynie stratę, a nie refundują w całości utraconych dochodów. Jednocześnie bardzo często dochodzi do odmowy wypłacania odszkodowań, bo te nie przysługują w sytuacji, gdy powstały od wschodu do zachodu słońca, a zwierzęta pozostawały bez bezpośredniej opieki.

Apel do rządu o zmianę przepisów

W związku z narastającym problemem ataków wilków na zwierzęta gospodarskie, w szczególności na bydło, hodowcy apelują do rządu o pilne podjęcie działań mających na celu zmianę przepisów w ustawie o ochronie przyrody. Ich priorytetem jest  doprecyzowanie definicji „bezpośredniej opieki” nad zwierzętami gospodarskimi. Warto podkreślić, że w ostatnich latach hodowcy bydła, dbając o podniesienie dobrostanu zwierząt, często decydują się na wielomiesięczny wypas na otwartych pastwiskach, gdzie bydło przebywa przez całą dobę. Obecne przepisy wymagają dostosowania do realiów, aby skutecznie chronić zarówno hodowców, jak i ich zwierzęta.

Wprawdzie szacunki mówią, że „zaledwie” od 0,08% do 0,12% populacji bydła zagrożonych jest przez wilki, ale w liczbach bezwzględnych to między 6 a 7 tys. sztuk rocznie. Biorąc pod uwagę, że średnia wielkość gospodarstwa utrzymującego bydło w Polsce wynosi ok. 20 sztuk, oznacza to, że wilki zagryzają rocznie w Polsce około 300 średnich stad bydła.

– Minister Mikołaj Dorożała twierdzi, że hodowcy w sposób nieodpowiedni zabezpieczają swoje zwierzęta gospodarskie lub w ogóle ich nie zabezpieczają. Zapraszam Pana Ministra do polskich gospodarstw utrzymujących bydło. Niech wytłumaczy rolnikom, że jego zdaniem, cały teren pod pastwiska powinien być szczelnie ogrodzony od reszty świata oraz pilnowany przez hodowcę przez całą noc. Zejdźmy na ziemię. Zabezpieczenia, takie jak wysokie ogrodzenia i siatki pod prądem, okazują się nieskuteczne wobec zdeterminowanych drapieżników – mówi Jacek Zarzecki Prezes Polskiego Związku Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego, który podkreśla, że w latach 2020-2022, aż 146 razy odmówiono wypłaty odszkodowań dla rolników ze względu na niewystarczającą opiekę w porze w nocnej. 

Hodowcy oczekują działania

Hodowcy apelują także do rządu o zwiększenie środków w Regionalnych Dyrekcjach Ochrony Środowiska na dofinansowanie zakupu elektryzatorów, fladr do ochrony pastwisk oraz psów pasterskich wraz z kosztem przeszkolenia.

– Oczekujemy szybkiego i zdecydowanego działania ministerstwa w tym zakresie, co pozwoli na uniknięcie konfliktów. Zaproponowaliśmy rozwiązania w zakresie legislacyjne, które są proste do wdrożenia jednak do dnia dzisiejszego resort nic z tym nie robi a problem narasta. Próby przerzucania przez Ministerstwo Środowiska odpowiedzialności na Ministra Rolnictwa nie załatwią sprawy. My chcemy mądrego i przejrzystego prawa, które będzie chroniło naszą własność i nasze zwierzęta, a w przypadku strat wyrządzonych przez wilki Państwo za te straty godziwie zapłaci. Tylko to powstrzyma przed ostatecznością, czyli działaniami na rzecz zmniejszenia populacji wilków w Polsce – podsumowuje Jacek Zarzecki, Prezes Polskiego Związku Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego.

Nowe przepisy mogą wpłynąć na opłacalność produkcji zwierzęcej

W odpowiedzi na te propozycje, 1 marca 2024 r. rząd przyjął stanowisko, w którym podkreślono, że wyższe wymagania mogą prowadzić do wzrostu kosztów transportu, co z kolei wpłynie na rolników, obniżając opłacalność produkcji zwierzecej. Dodatkowo, wprowadzenie nowych przepisów może zmniejszyć dostępność cenową produktów pochodzenia zwierzęcego dla konsumentów oraz negatywnie wpłynąć na rynek, ograniczając wolność prowadzenia działalności gospodarczej.

– Z zadowoleniem przyjmujemy stanowisko rządu, który wskazał, że niektóre przepisy projektu unijnego rozporządzenia wydają się być zbyt ambitne lub trudne w stosowaniu i egzekwowaniu. Konieczne są dalsze prace nad tym rozporządzeniem w celu wypracowania optymalnych dla wszystkich państw członkowskich rozwiązań – mówi Jerzy Wierzbicki, Prezes Polskiego Zrzeszenia Producentów Bydła Mięsnego.

Istniejące przepisy są odpowiednie

Hodowcy stoją na stanowisku, że obecne przepisy w zakresie transportu zwierząt są wystarczające. Należy je tylko egzekwować z pełną stanowczością. Zaostrzenie ich nie poprawi dobrostanu zwierząt, a jedynie zwiększy koszty, w tym również środowiskowe, przedłuży czas transportu i w żaden sposób nie wpłynie na poprawę dobrostanu a w wielu przypadkach wręcz przeciwnie.

– Wprowadzenie zakazu transportu cieląt poniżej piątego tygodnia życia oznacza, że hodowcy będą potrzebować dodatkowych funduszy na inwestycje, ponieważ muszą przetrzymać te zwierzęta do osiągnięcia akceptowanego do transportu wieku – tłumaczy Jacek Zarzecki, Prezes Polskiego Związku Hodowców i Producentów Bydła Mięsnego.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w swojej opinii zauważyło, że firmy przewozowe będą miały 5 lat na dostosowanie się do nowych przepisów, co wiąże się z koniecznością zamiany pojazdów lub ich modernizacji, aby zapewnić więcej miejsca dla zwierząt.

oprac. dz na podst. LoweKrowe

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Zapobieganie obsysaniu

We wczesnym okresie odchowu cieląt w parach lub grupach, wzajemne obsysanie się może stać się problemem. Po wyczerpaniu innych możliwości, takich jak karmienie ...

Rolnicy od miesięcy apelują o zwolnienie z obowiązku rejestrowania dodatkowych siedzib stada, jeśli budynki gospodarskie i przylegające pastwiska położone są na różnych działkach oddzielonych od siebie tylko drogą lub rowem. W takiej sytuacji muszą rejestrować odrębne działalności (siedziby stad), bo ARiMR nie uznaje gospodarstwa jako zwartej zabudowy. I efekcie za każdym razem, gdy np. wyprowadzają krowę na pastwisko muszą zgłosić przemieszczenia stada. Wymóg ten bardzo utrudnia pracę i jest czasochłonny. 

Kiedy rolnik musi zgłaszać przemieszczenie zwierząt na swoich działkach?

- Przez środek gospodarstwa przebiega droga gminna. Z jednej strony drogi rolnik ma oborę. Z drugiej porodówkę wraz z cielętnikiem. ARiMR żąda posiadania 2 siedzib. Przy 100 sztukach mlecznych będzie to minimum 200 przemieszczeń rocznie dodatkowo. Wydawało mi się, że mamy iść w kierunku ułatwiania sobie życia, nie komplikacji – podkreślał kilka miesięcy temu Emil Mieczaj, rolnik z woj. zachodniopomorskiego.

Zmiana siedziby stada​ kilka razy dziennie?

Z kolei Konrad Krupiński, rolnik i wiceprezes Warmińsko-Mazurskiego Związku Hodowców Bydła Mlecznego wyliczał, że siedzibę stada musi zmienić... 4 razy.

- Muszę codziennie 4 razy zmieniać siedzibę stada.. 1.pastwisko. 2 dojenie. 3 pastwisko. 4 dojenie razy te 150 dni a nawet i więcej...brawo za kolejny poroniony przepis - denerwuje się rolnik.

Będzie zmiana przepisów?

Ministerstwo rolnictwa w odpowiedzi na postulaty izb rolniczych w tej sprawie wyjaśnia, że "posiadacze zwierząt są ustawowo obowiązani do zarejestrowania siedzib stad, w których przebywają – tymczasowo lub stale oznakowane zwierzęta gospodarskie, a każde przemieszczenie zwierzęcia do i z siedziby stada powinno być zgłoszone w terminach określonych w ustawie do komputerowej bazy danych ARiMR".

Ale wobec rolniczych apeli, ministerstwo informuje, że zwróciło się z prośbą do ARiMR o rozważenie zmiany zasad rejestracji siedzib stad (pastwisk) obecnie stosowanych przez ARiMR, a przyjętych w porozumieniu z Głównym Lekarzem Weterynarii.

ksz

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

W poprzednim numerze skupiliśmy się na wytykaniu mleczarniom, w których punktach konkretne ich umowy odbiegają od pozytywnych standardów i stawiają je w uprzywilejowanej pozycji. Artykuł spotkał się z odzewem rolników, którzy nie tylko potwierdzili nasze zastrzeżenia, ale podzielili się też swoimi doświadczeniami odnośnie do współpracy z mleczarniami i skarżyli się na złe praktyki. Na marginesie ciekawi jesteśmy, jakie zastrzeżenia do współpracy zgłaszałyby mleczarnie i czego one mogłyby dotyczyć.

Z deszczu pod rynnę

Pierwszy e-mail otrzymaliśmy od rolnika z Podkarpacia. Pisze w nim, że przez wiele lat współpracował z mleczarnią. Doświadczenia miał różne, ale do większych nieporozumień nie dochodziło i zapewne oddawałby mleko temu samemu odbiorcy, gdyby nie zmiana prezesa, a wkrótce pote...

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Zarząd zastanawiał się, jak pogodzić stare budynki z automatycznym systemem doju, tj. jak zmodernizować stare budynki, by roboty doiły krowy. Rozwiązaniem okazało się coraz popularniejsze w wielu krajach Europy Zachodniej, tzw. centrum udojowe, a więc dój krów w robotach zgrupowanych w jednym, oddzielnym budynku, który jest w praktyce traktowany jako automatyczna hala udojowa (w skrócie AMP, automatic milking parlor).

Anett Müller zajmuje się org...

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Niedoceniony surowiec

Rasa sprawdziła się i dziś stado jerseyów z Iwna (przeniesione na fermę Wiktorowo) liczy ok. 300 krów dojnych, o wydajności mlecznej ponad 7400 litrów rocznie. Ich mleko zawiera ok. 5% tłuszczu i 3,9% białka.

– Nad składem jeszcze pracujemy, choć trudno znaleźć motywację finansową… Wyższa cena za litr mleka (obecnie 2,4 zł/l) wynika wyłącznie z wyższej zawartości suchej masy. Nie ma premii za jakość mleka i rasę – mówi opiekun zwierząt. Tylko ...

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Ile przewodników?

W pierwszej kolejności podczas planowania pastwiska ważne jest określenie, jakie zwierzęta będą na nim utrzymywane, ponieważ wpływa to na wysokość osadzenia przewodów elektrycznych. W przypadku wypasania jedynie krów mlecznych wystarczające są dwa przewody na wysokości 60 i 90 cm n...

Ubezpieczenie zwierząt - wysokie składki

- Rolnicy powinni mieć możliwość ubezpieczenia swoich zwierząt, jednak składka, jaką muszą uiścić w firmach ubezpieczeniowych sięga kilkuset złotych za sztukę. Firmy ubezpieczeniowe posiadają w swoich ofertach ubezpieczenie dużych zwierząt, jednak w przypadku koni jest ograniczone np. wiekiem zwierzęcia, jego stanem zdrowia oraz warunkami jego utrzymania - podkreśla podpisany pod pismem skierowanym do KRIR Ruszar Borys, prezes Dolnośląskiej Izby Rolniczej. 

Ubezpieczenie bydła mlecznego od upadków i uboju z konieczności na skutek chorób i wypadków – pierwszy tego typu program wkracza na rynek polski!