Dla polskich gospodarstw największym zagrożeniem nie musi być jednak bezpośrednia zmiana pogody. Skutki mogą dotrzeć do Polski przez ceny soi, śruty sojowej, kukurydzy, olejów roślinnych i innych surowców wykorzystywanych w produkcji pasz.

Znaczenie tego kanału jest duże. Według danych Ministerstwa Rolnictwa Polska sprowadza około 2,5 mln ton śruty sojowej rocznie, a importowany surowiec pokrywa ponad 70% zapotrzebowania na białko wykorzystywane w produkcji pasz. Ewentualne problemy ze zbiorami lub eksportem soi mogą więc przełożyć się na koszty produkcji drobiu, trzody chlewnej, mleka i wołowiny.

Nie oznacza to jednak, że światową produkcję rolną czeka pewne załamanie. Analiza danych NOAA, FAO, Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej i Europejskiego Banku Centralnego pokazuje bardziej złożony obraz. El Niño może przynieść poważne straty w części regionów, a w innych poprawić warunki uprawy. Wiele zależy także od zapasów, przebiegu handlu i decyzji państw eksportujących.

Bardzo silne El Niño coraz bardziej prawdopodobne

El Niño rozwija się, gdy w środkowej i wschodniej części równikowego Pacyfiku utrzymują się wyższe niż zwykle temperatury powierzchni morza. Zmiana wpływa na cyrkulację atmosferyczną, a przez to na rozkład opadów i temperatur w wielu częściach świata.

W mediach pojawiają się określenia „super El Niño” lub „Godzilla El Niño”. Nie są to jednak oficjalne kategorie meteorologiczne. NOAA posługuje się określeniem „bardzo silne El Niño”.

Według prognozy amerykańskiej agencji z 9 lipca istnieje 81% prawdopodobieństwa, że zjawisko osiągnie taką siłę między październikiem a grudniem 2026 roku. NOAA ocenia również na 97% prawdopodobieństwo, że El Niño utrzyma się co najmniej do początku wiosny 2027 roku.

Jeżeli prognoza się sprawdzi, obecny epizod może znaleźć się wśród najsilniejszych w serii danych sięgającej 1950 roku. Nie przesądza to jednak o wystąpieniu suszy lub powodzi w każdym kraju.

NOAA wyraźnie podkreśla, że nawet bardzo silne El Niño nie zawsze wywołuje typowe skutki pogodowe we wszystkich regionach. Siła zjawiska zwiększa prawdopodobieństwo określonych anomalii, ale nie stanowi gotowej prognozy dla konkretnego gospodarstwa.

Gdzie rolnictwo jest najbardziej zagrożone?

Największe ryzyko dotyczy regionów, w których rolnictwo silnie zależy od opadów, a gospodarstwa mają ograniczony dostęp do nawadniania, ubezpieczeń i kapitału potrzebnego do odbudowy produkcji.

FAO przeanalizowała 41 lat obserwacji satelitarnych, aby wskazać obszary, na których podczas silnych i bardzo silnych epizodów El Niño najczęściej występowała susza rolnicza. Wśród szczególnie narażonych regionów organizacja wymienia:

• Sahel i południową Afrykę,
• Azję Południową i Południowo-Wschodnią,
• suchy korytarz Ameryki Środkowej,
• Karaiby,
• część północnej Ameryki Południowej.

Na niektórych obszarach prawdopodobieństwo wystąpienia suszy na gruntach rolnych lub pastwiskach przekracza 50%. Nie oznacza to jednak, że plony spadną tam o połowę.

Wskaźnik pokazuje ryzyko wystąpienia stresu wodnego na podstawie wcześniejszych epizodów El Niño. Rzeczywiste straty będą zależeć od momentu pojawienia się suszy, fazy rozwojowej roślin, rodzaju gleby, dostępności wody oraz możliwości przesunięcia terminu siewu.

Susza rolnicza obejmuje już 65% gmin w Polsce. Jakie uprawy są najbardziej zagrożone?

Brak opadów może również pogarszać stan pastwisk, ograniczać dostęp do wody dla zwierząt i zmniejszać dostępność pasz objętościowych. W gospodarstwach prowadzących produkcję zwierzęcą może to prowadzić do spadku wydajności, wcześniejszego uboju części stada lub konieczności zakupu droższej paszy.

W innych regionach problemem może być nadmiar wody. Według analiz przywołanych przez The Guardian El Niño zwiększa ryzyko intensywnych opadów w części Ameryki Południowej. Ulewne deszcze mogą powodować podtopienia pól, erozję, wymywanie składników pokarmowych oraz opóźniać siewy i zbiory.

El Niño nie obniży plonów każdej uprawy

Wpływ zjawiska na rolnictwo nie jest jednolity. Ten sam epizod może ograniczyć produkcję w jednym regionie, a jednocześnie poprawić warunki uprawy w innym.

Europejski Bank Centralny zwraca uwagę, że El Niño historycznie sprzyjało plonom soi w Stanach Zjednoczonych i części Ameryki Południowej, natomiast częściej szkodziło jej produkcji w Azji.

Znaczenie ma więc nie tylko to, czy pojawi się susza, ale również gdzie wystąpi. Straty w państwach odgrywających dużą rolę w światowym eksporcie soi, kukurydzy lub ryżu mogą mieć znacznie większy wpływ na ceny niż podobny spadek produkcji w kraju, który większość zbiorów zużywa na własnym rynku.

Sytuację komplikują także zależności między poszczególnymi surowcami. Producenci mogą zmieniać strukturę zasiewów pod wpływem cen, a przemysł paszowy zastępować jeden składnik innym. Spadek podaży kukurydzy może więc zwiększać popyt na inne zboża lub śrutę sojową.

Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej podkreśla, że prognozy cen podstawowych upraw nadal są obarczone dużą niepewnością. Modele JRC wskazują przede wszystkim na możliwość wzrostu cen pszenicy durum oraz, choć mniej jednoznacznie, kukurydzy.

Nie ma natomiast podstaw, aby zakładać jednoczesny spadek światowej produkcji wszystkich zbóż i roślin oleistych. Największe zagrożenie pojawi się wtedy, gdy straty wystąpią w tym samym czasie w kilku ważnych regionach eksportowych.

Dostawy z Ukrainy zagrożone. Ceny rzepaku mocno rosną

Skutki dla cen mogą być widoczne jeszcze w 2028 roku

Jak wynika z noty Goldman Sachs przytoczonej przez The Guardian, bardzo silne El Niño mogłoby podnieść światowe ceny surowców żywnościowych o 15,8%. W strefie euro ceny żywności dla konsumentów miałyby z tego powodu wzrosnąć o około 1,3%.

Pełne skutki rynkowe mogłyby być widoczne dopiero w drugiej połowie 2028 roku. Wynika to z różnych terminów siewu i zbiorów, stopniowego zużywania zapasów oraz czasu potrzebnego na przeniesienie kosztów przez kolejne ogniwa łańcucha żywnościowego.

Po nieudanych zbiorach najpierw zmieniają się notowania surowców. Dopiero później rosną koszty pasz, przetwórstwa, transportu i produkcji zwierzęcej. Podwyżki na sklepowych półkach mogą więc pojawić się znacznie później niż sama anomalia pogodowa.

Wartości Goldman Sachs należy jednak traktować jako scenariusz analityków banku. „The Guardian” nie przedstawił pełnej metodologii ani przedziału niepewności tych wyliczeń.

Bardziej przejrzyste, choć oparte na danych historycznych, szacunki opublikował Europejski Bank Centralny. Według jego analizy przejście od zwykłego do silnego El Niño mogło podnosić światowe ceny surowców żywnościowych maksymalnie o około 9%.

Najsilniejszy efekt następował średnio po 16 miesiącach, a wpływ mógł utrzymywać się przez dwa lata. Największą wrażliwość wykazywały soja, kukurydza i ryż. W przypadku pszenicy kierunek zmian był dodatni, ale wynik pozostawał statystycznie nieistotny. Oznacza to, że wzrost cen jest realnym zagrożeniem, ale nie można dziś wiarygodnie określić jednej wartości dla wszystkich produktów.

Start żniw daje nadzieję na wyższe ceny – Rynkowy Serwis Spod Lady – 17.07.26 r.

Spadek produkcji o 14,3% to skrajny scenariusz

Jedną z najbardziej alarmujących liczb przytoczonych przez The Guardian jest możliwy spadek światowej produkcji rolnej o 14,3%. Straty miałyby osiągnąć wartość 342,2 mld dolarów. Wyliczenie pochodzi od firmy Risilience, która analizuje ryzyko klimatyczne. Nie jest to jednak scenariusz bazowy, ale najwyższy z trzech wariantów przedstawionych przez firmę.

• W pierwszym scenariuszu Risilience zakłada anomalię temperatury powierzchni morza przekraczającą 2°C w analizowanym obszarze równikowego Pacyfiku. W takim wariancie model wskazuje na spadek produkcji rolnej o 3,7%. i straty o wartości 77,5 mld dolarów.
• Przy anomalii przekraczającej 3°C spadek produkcji miałby wynieść 9,1%, a wartość strat 192,9 mld dolarów.
• Dopiero trzeci wariant, łączący anomalię powyżej 4°C, silną falę upałów na półkuli północnej oraz wpływ na drugi sezon uprawowy, daje wynik 14,3%.

Progów stosowanych przez Risilience nie należy bezpośrednio porównywać z klasyfikacją NOAA. Instytucje mogą wykorzystywać inne wskaźniki, obszary pomiarowe i okresy odniesienia.

Risilience nie przypisała także poszczególnym scenariuszom konkretnego prawdopodobieństwa. Są to testy pokazujące możliwą skalę strat w określonych warunkach, a nie prognozy stwierdzające, że światowa produkcja na pewno spadnie o daną wartość.

Podobnie należy traktować możliwość wzrostu cen ryżu, oleju palmowego, cukru lub kawy o 50-100%. Tak silne podwyżki wymagałyby dotkliwych niedoborów, prawdopodobnie wzmocnionych ograniczeniami eksportowymi, działaniami rządów i reakcjami spekulacyjnymi.

Globalne zapasy zbóż są wysokie, ale nie każdy rynek jest odporny

Obecna sytuacja na światowym rynku zbóż nie wskazuje jeszcze na nieuchronny kryzys. FAO prognozuje, że światowe zapasy zbóż na koniec sezonów w 2027 roku wyniosą około 957,8 mln ton. Wskaźnik zapasów w relacji do zużycia ma utrzymać się na poziomie około 32%.

System Informacji o Rynku Rolnym AMIS oceniał na początku lipca, że rynki pozostają zasadniczo stabilne. Dostępne zapasy, dobre warunki części upraw i postęp zbiorów nadal ograniczają presję cenową.

Wysoki globalny poziom zapasów nie oznacza jednak, że cały zgromadzony towar jest łatwo dostępny dla importerów. Część znajduje się w krajach, które mogą ograniczyć eksport w przypadku obaw o własne bezpieczeństwo żywnościowe.

Zapasy pszenicy lub kukurydzy nie zrekompensują też bezpośrednio niedoboru ryżu, oleju palmowego, kawy czy kakao. Poszczególne rynki mają inną strukturę produkcji, zapasów i handlu.

Historia pokazuje, że obawy o braki żywności mogą skłaniać rządy do wprowadzania ograniczeń eksportowych. Takie decyzje zmniejszają podaż na rynku światowym i mogą podnosić ceny bardziej niż sam spadek zbiorów.

Dwa dni zmieniły rynek zbóż. Pszenica wyraźnie drożeje

Co El Niño może oznaczać dla polskich rolników?

Najbardziej bezpośrednie ryzyko dla polskiego rolnictwa wiąże się z rynkiem pasz. Polska produkcja zwierzęca w dużym stopniu zależy od importowanej śruty sojowej. Wzrost jej światowych notowań może podnieść koszty żywienia drobiu, trzody chlewnej i bydła, nawet jeżeli zbiory zbóż w Polsce będą dobre.

Poszczególne grupy producentów mogą jednak odczuć skutki El Niño w różny sposób.

Hodowcy drobiu i trzody będą zwracać uwagę przede wszystkim na ceny śruty sojowej, kukurydzy i innych komponentów wysokobiałkowych.

Producenci mleka i bydła mogą odczuć wzrost cen pasz, zwłaszcza gdy globalne niedobory zbóż lub roślin oleistych zbiegną się z gorszą sytuacją paszową w Europie.

Dla producentów zbóż wyższe światowe notowania mogą oznaczać lepsze ceny sprzedaży, jeżeli gospodarstwo uzyska dobre plony. Jednocześnie wzrost cen pasz i nawozów może podnieść koszty w gospodarstwach prowadzących produkcję mieszaną.

Kluczowe będzie także to, czy przetwórcy i odbiorcy zaakceptują wzrost cen produktów zwierzęcych. Wyższe koszty żywienia nie zawsze od razu przekładają się na ceny skupu żywca lub mleka.

Co warto obserwować w kolejnych miesiącach?

O rzeczywistym wpływie El Niño zdecyduje nie tylko jego oficjalna klasyfikacja. Dla rynków rolnych szczególne znaczenie będą miały:

• rozwój monsunu w Indiach i sytuacja na rynku ryżu,
• warunki dla soi i kukurydzy w Stanach Zjednoczonych oraz Ameryce Południowej,
• produkcja oleju palmowego w Azji Południowo-Wschodniej,
• stan pastwisk w Afryce i części Ameryki Łacińskiej,
• ewentualne ograniczenia eksportowe,
• ceny śruty sojowej, kukurydzy i olejów roślinnych,
• kolejne prognozy NOAA oraz oceny FAO i AMIS.

Dopiero połączenie tych informacji pozwoli ocenić, czy El Niño pozostanie głównie źródłem większej zmienności, czy przerodzi się w poważniejszy szok podażowy.

Sejm wraca do zakazu skupu poniżej kosztów produkcji. Co to oznacza dla rolników?

Większa zmienność jest bardziej prawdopodobna niż globalne załamanie

Bardzo silne El Niño stanowi realne zagrożenie dla rolnictwa. Najbardziej narażone są regiony zależne od opadów, w których gospodarstwa mają ograniczone możliwości ochrony przed suszą i odbudowy produkcji.

Nie ma jednak podstaw, aby traktować spadek światowej produkcji o 14,3% albo wzrost cen niektórych produktów o 100% jako scenariusz przesądzony. Są to wyniki skrajnych symulacji, zakładających jednoczesne wystąpienie kilku wyjątkowo niekorzystnych zjawisk.

Bardziej prawdopodobnym skutkiem będzie nierówny rozkład strat: susza i problemy z pastwiskami w jednych regionach, powodzie w innych oraz poprawa warunków produkcji w części krajów.

Dla polskich gospodarstw najważniejszym kanałem wpływu mogą okazać się ceny pasz i surowców importowanych. To właśnie notowania soi, kukurydzy i olejów roślinnych pokażą, czy globalne ostrzeżenia zaczną przekładać się na realne koszty produkcji w Polsce.

Oprac. Maria Khamiuk

W piątek na zachodzie kraju oraz nad morzem zachmurzenie będzie niewielkie lub umiarkowane. W pozostałych regionach należy spodziewać się większego zachmurzenia oraz przelotnych opadów deszczu. W centrum i na wschodzie możliwe będą także burze, a na północnym wschodzie lokalnie mogą wystąpić intensywne opady.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Temperatura w nocy spadnie do 10°C na wschodzie, około 13°C w centrum i do 15°C nad morzem. Najchłodniej będzie na Podhalu, gdzie termometry wskażą około 8°C.

pogoda piątek

FOTO: Imgw

W sobotę maksymalna temperatura wyniesie od 18°C na Podhalu i 19°C na południowym wschodzie do 25°C na zachodzie kraju. Wiatr będzie przeważnie słaby, jedynie na południowym wschodzie umiarkowany i porywisty. W czasie burz możliwe są silniejsze porywy.

pogoda piątek

FOTO: Imgw

Niedziela z burzami

W nocy z soboty na niedzielę zachmurzenie będzie umiarkowane i okresami duże. Przelotne opady deszczu wystąpią w większości kraju z wyjątkiem południowego zachodu. Na Pomorzu, w centrum i na północnym wschodzie nadal możliwe będą burze. Temperatura minimalna wyniesie od 12 do 16°C, a na Podhalu około 9°C. W ciągu dnia zrobi się wyraźnie cieplej. Na wschodzie i Podhalu termometry pokażą około 20°C, w centrum około 24°C, natomiast na południowym zachodzie temperatura wzrośnie nawet do 28°C. Wiatr pozostanie umiarkowany, okresami porywisty, szczególnie podczas burz.

pogoda niedziela

FOTO: Imgw

Zobacz także: Upały uderzają w buraki cukrowe. Europie grożą niższe zbiory i droższy cukier?

Początek tygodnia przyniesie nawet 30°C

Noc z niedzieli na poniedziałek będzie pogodniejsza na zachodzie kraju i na Pomorzu. W pozostałych regionach nadal utrzyma się umiarkowane i duże zachmurzenie, a miejscami wystąpią przelotne opady deszczu oraz burze, zwłaszcza na Pomorzu, w centrum i na wschodzie. Temperatura minimalna wyniesie od 13–14°C na południowym wschodzie do 17–18°C na zachodzie oraz miejscami w centrum i na północnym wschodzie. Na Podhalu będzie około 11°C.

Susza rozlewa się po Polsce. IUNG bije na alarm dla kluczowych upraw!

W poniedziałek nastąpi dalszy wzrost temperatury. Na północy oraz na Podhalu będzie od 21 do 22°C, w centrum około 27°C, a na południowym zachodzie kraju lokalnie nawet 30°C. Wiatr pozostanie słaby lub umiarkowany, z porywami na wschodzie i południowym wschodzie oraz w czasie burz.

Pogoda poniedziałek

FOTO: Imgw

Rolnicy planujący prace polowe powinni na bieżąco śledzić lokalne prognozy, ponieważ warunki pogodowe będą się różnić w zależności od regionu.

oprac. Patrycja Bernat

źródło: IMGW

Wtorek i środa według prognozy pogody prezentowanej przez IMGW, będą najgorętszymi dniami tygodnia. W centrum kraju temperatura wzrośnie do około 30°C, natomiast na południowym wschodzie i wschodzie osiągnie nawet 33–35°C. Jednocześnie na zachodzie Polski będzie znacznie chłodniej – zaledwie 19–22°C. Tak duże różnice temperatur stworzą warunki do rozwoju gwałtownych burz.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Miejscami prognozowane są przelotne opady deszczu, burze oraz lokalnie grad. Najsilniejsze komórki burzowe mogą przynieść porywy wiatru dochodzące do 85 km/h. Dla rolników oznacza to ryzyko uszkodzeń upraw, wylegania zbóż oraz utrudnienia podczas zbiorów i wykonywania zabiegów ochrony roślin.

Prognoza pogody wtorek

FOTO: Imgw

Prognoza pogody środa

FOTO: Imgw

Po upałach przyjdzie wyraźne ochłodzenie

Od czwartku temperatura wyraźnie spadnie. W większości kraju maksymalnie będzie od 21 do 26°C, a miejscami wystąpią przelotne opady deszczu. Zmiana pogody poprawi warunki termiczne dla roślin, jednak nadal utrudnieniem pozostaną lokalne opady.

Prognoza pogody czwartek

FOTO: Imgw

Piątek i sobota upłyną pod znakiem temperatur od 20 do 25°C, a nad morzem około 18°C. Nadal miejscami będzie padać, a na wybrzeżu wiatr może osiągać w porywach nawet 75 km/h. Najwięcej słońca prognozowane jest na południu kraju.

Prognoza pogody piątek

FOTO: Imgw

Prognoza pogody sobota

FOTO: Imgw

W niedzielę temperatura maksymalna wyniesie jedynie od 17 do 22°C. Nadal możliwe będą przelotne opady deszczu, a północno-zachodni wiatr miejscami osiągnie w porywach do 60 km/h.

Prognoza pogody niedziela

FOTO: Imgw

Wymagający tydzień dla rolników

Najbliższe dni będą wymagały uważnego planowania prac polowych. Krótkotrwałe, ale bardzo silne upały, następnie burze z gradem i gwałtowne ochłodzenie mogą utrudnić zbiory, opryski oraz inne zabiegi agrotechniczne. 

oprac. Patrycja Bernat

na podst. IMGW

Od piątku do soboty, jak podaje prognoza pogody IMGW nad Polską dominować będzie słoneczna i bardzo gorąca aura. Zachmurzenie będzie niewielkie, a opady nie są prognozowane.

Prognoza pogody piątek

FOTO: Imgw

Temperatury minimalne wyniosą od 15°C do 20°C, natomiast w ciągu dnia termometry pokażą od 27°C na północnym wschodzie kraju do nawet 36°C na zachodzie.

W centralnej Polsce temperatura osiągnie około 32°C. Wiatr będzie słaby, miejscami umiarkowany, wiejący głównie z kierunków południowych.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Największe upały w sobotę

Jeszcze cieplej zrobi się w sam weekend w sobotę oraz niedzielę. Według prognoz temperatura maksymalna wyniesie od 30°C na północnym wschodzie do około 35°C w centrum kraju. Najgoręcej będzie na zachodzie, gdzie możliwe jest nawet 38°C.

Nieco chłodniej pozostanie nad morzem, gdzie temperatura będzie kształtować się od 27°C do 30°C.

Prognoza pogody sobota

FOTO: Imgw

Zobacz także: Ponad połowa gmin zagrożona stratami plonów. Susza uderza w kolejne uprawy

Wraz z napływem gorącego powietrza wzrośnie także ryzyko wystąpienia burz. Największe prawdopodobieństwo ich pojawienia się prognozowane jest na północnym zachodzie kraju. Burzom mogą towarzyszyć przelotne, ale intensywne opady deszczu oraz porywy wiatru osiągające do 70 km/h.

Prognoza pogody niedziela

FOTO: Imgw

- Zachmurzenie małe i umiarkowane, na północnym zachodzie okresami duże i tam przelotne opady deszczu, miejscami burze z ulewnym deszczem - podaje IMGW. 

Problemy na polach

Prognozowana fala gorąca budzi niepokój wśród rolników. W wielu regionach kraju gleba już teraz zmaga się z niedoborem wilgoci, a kolejne dni z temperaturami przekraczającymi 30°C mogą przyspieszyć wysychanie pól. Szczególnie narażone są kukurydza oraz plantacje owoców miękkich.

Choć miejscami pojawią się burze i intensywne opady, będą one miały charakter lokalny i nie rozwiążą problemu suszy na większym obszarze. Pamiętajmy, że dla roślin znacznie korzystniejsze byłyby długotrwałe, spokojne opady niż krótkotrwałe ulewy połączone z silnym wiatrem.

oprac. Patrycja Bernat

Tutaj zobaczysz poprzedni raport: Susza uderza w kolejne uprawy. Sytuacja jest coraz poważniejsza [RAPORT IUNG]

Zboża jare w zasięgu suszy

Największy zasięg suszy odnotowano w uprawach zbóż jarych. Na podstawie analizy klimatycznego bilansu wodnego (KBW) dla okresu od 21 marca do 20 czerwca 2026 roku zagrożenie suszą stwierdzono w 1547 gminach, co stanowi około 63 proc. wszystkich gmin w Polsce.

Szczególnie trudna sytuacja występuje w województwach kujawsko-pomorskim i mazowieckim, gdzie problem objął wszystkie gminy. Bardzo wysoki poziom zagrożenia odnotowano również w województwach:

• lubelskim,
• lubuskim,
• pomorskim
• i łódzkim.

Susza zboża jare

FOTO: Iung-pib

Zboża ozime i 55 proc. suszy

Równie niepokojąco wygląda sytuacja suszy w przypadku zbóż ozimych. Suszę rolniczą stwierdzono w 1388 gminach, czyli w 55 proc. wszystkich gmin kraju. Największe zagrożenie występuje w województwach kujawsko-pomorskim, mazowieckim oraz lubelskim, gdzie problem obejmuje niemal cały obszar administracyjny. Wysoki udział gmin zagrożonych suszą odnotowano także w województwach:

• wielkopolskim,
• łódzkim,
• lubuskim
• i pomorskim.

Susza zboża ozime

FOTO: Iung-pib

Rzepak i rzepik w raporcie suszowym

Mniejszy zasięg suszy odnotowano w uprawach rzepaku i rzepiku. Problem stwierdzono w 206 gminach, co stanowi około 8 proc. wszystkich gmin w kraju.

Najbardziej zagrożone są województwa lubelskie i podkarpackie, gdzie udział gmin objętych suszą jest najwyższy. Straty mogą dotknąć przede wszystkim plantacje znajdujące się na glebach najbardziej podatnych na niedobory wody.

Susza rzepak i rzepik

FOTO: Iung-pib

Krzewy owocowe i truskawki

Niedobory wody coraz mocniej wpływają także na plantacje owocowe. W przypadku krzewów owocowych suszę stwierdzono w 809 gminach, czyli w około 32 proc. gmin kraju. Najtrudniejsza sytuacja panuje w województwie lubelskim, gdzie zagrożonych jest aż 87 proc. gmin. Wysokie wartości odnotowano również w województwach:

• kujawsko-pomorskim,
• mazowieckim,
• łódzkim
• i lubuskim.

Susza krzewy owocowe

FOTO: Iung-pib

Jeszcze większy zasięg problemu dotyczy truskawek. Susza została stwierdzona w 1182 gminach, co odpowiada 47 proc. wszystkich gmin w Polsce. Najbardziej zagrożone są województwa:

• kujawsko-pomorskie,
• lubelskie,
• mazowieckie
• oraz lubuskie. W niektórych regionach ponad jedna czwarta powierzchni upraw truskawek znajduje się w strefie podwyższonego ryzyka strat plonów.

Susza truskawki

FOTO: Iung-pib

Buraki tracą, soja bije rekordy. Zaskakujące dane z polskich pól od ARiMR

Drzewa owocowe i straty w sadach

Najmniejszy zasięg suszy spośród analizowanych upraw odnotowano w sadach. W przypadku drzew owocowych zagrożenie występuje w zaledwie 14 gminach, co stanowi około 0,5 proc. wszystkich gmin w kraju. Problem koncentruje się głównie w województwie lubelskim, a w niewielkim stopniu również w województwie podkarpackim.

Susza drzewa owocowe

FOTO: Iung-pib

Susza w kukurydzy na ziarno i kiszonkę

Czwarty raport Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej po raz pierwszy wskazał zagrożenie suszą dla kukurydzy na ziarno. Obecnie problem dotyczy 72 gmin, czyli około 2 proc. wszystkich gmin w Polsce. Największe zagrożenie odnotowano w województwach lubelskim oraz podkarpackim. Eksperci podkreślają jednak, że dalszy brak opadów może szybko zwiększyć skalę problemu.

Susza kukurydza na ziarno

FOTO: Iung-pib

Taka sama sytuacja występuje w przypadku kukurydzy na kiszonkę. Suszę stwierdzono również w 72 gminach, głównie na terenie województw lubelskiego i podkarpackiego. Chociaż obecny zasięg zagrożenia jest ograniczony, dalsze utrzymywanie się niekorzystnych warunków pogodowych może negatywnie wpłynąć na rozwój roślin i wysokość plonów.

Susza kukurydza na kiszonkę

FOTO: Iung-pib

Rośliny strączkowe

Na listę upraw zagrożonych suszą trafiły również rośliny strączkowe. Według najnowszego raportu problem występuje w 123 gminach, co odpowiada około 4 proc. wszystkich gmin w kraju. Największe zagrożenie odnotowano w województwach lubelskim i podkarpackim, a w mniejszym stopniu także w województwie lubuskim. To kolejny sygnał, że niedobory wody zaczynają obejmować coraz szerszy zakres produkcji rolnej.

Susza rośliny strączkowe

FOTO: Iung-pib

Niedobór opadów i wysokie temperatury pogłębiają problem

Eksperci podkreślają, że przyczyną pogłębiającej się suszy są utrzymujące się niedobory opadów oraz okresowo wysokie temperatury.

W czwartym okresie raportowania, obejmującym czas od 21 kwietnia do 20 czerwca 2026 roku, średnia wartość klimatycznego bilansu wodnego (KBW), będącego podstawowym wskaźnikiem oceny zagrożenia suszą rolniczą, wyniosła -114,6 mm. Najbardziej niekorzystne warunki odnotowano w województwach podkarpackim (-185 mm) i lubelskim (-183 mm), gdzie deficyt wody pozostaje największy. Dodatkowo w drugiej dekadzie czerwca najniższe sumy opadów wystąpiły właśnie na wschodzie i południowym wschodzie kraju, gdzie spadło zaledwie od 13 do 20 mm deszczu. Jednocześnie w wielu regionach utrzymywały się podwyższone temperatury – średnia temperatura powietrza wynosiła od 13,6°C do 17,9°C, a na zachodzie Polski odnotowano nawet cztery dni ze średnią dobową temperaturą przekraczającą 25°C. Zdaniem agrometeorologów połączenie niewielkich opadów z wysokimi temperaturami przyspiesza wysychanie gleby i zwiększa ryzyko dalszego pogłębiania się suszy w kolejnych tygodniach.

oprac. Patrycja Bernat na podst. IUNG-PIB

W okresie od 21 marca do 10 czerwca 2026 r. zagrożenie suszą rolniczą stwierdzono już dla sześciu grup upraw.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Susza w zbożach jarych

Najtrudniejsza sytuacja dotyczy zbóż jarych. Susza występuje już w 1547 gminach, czyli na około 62 proc. obszaru wszystkich gmin w Polsce.

Największą skalę problemu suszy odnotowano w województwach:

• kujawsko-pomorskim,
• mazowieckim,
• lubelskim,
• lubuskim,
• pomorskim,
• łódzkim.

Susza zboża jare

FOTO: Iung Puławy

Zboża ozime również pod presją suszy

Nie lepiej wygląda sytuacja w uprawach zbóż ozimych. Susza została stwierdzona w 1371 gminach, co oznacza, że problem dotyczy 55% wszystkich gmin w kraju.

Największe zagrożenie suszą występuje w województwach:

• kujawsko-pomorskim,
• mazowieckim
• i lubelskim.

Susza zboża ozime

FOTO: Iung Puławy

Susza w rzepaku i rzepiku

Najważniejszą zmianą w trzecim raporcie jest pojawienie się kolejnych upraw objętych suszą rolniczą.

Zobacz także: Susza uderza w polskie uprawy. Te rośliny są zagrożone

Po raz pierwszy w tym sezonie zagrożenie suszą stwierdzono dla:

• rzepaku i rzepiku,
• drzew owocowych.

Problem dotyczy obecnie województwa:

• lubelskiego. 

Susza rzepak i rzepik

FOTO: Iung Puławy

Susza drzewa owocowe

FOTO: Iung Puławy

Truskawki i krzewy owocowe zagrożone suszą

Suszę w uprawach krzewów owocowych stwierdzono już w 711 gminach, natomiast w przypadku truskawek zagrożonych jest aż 1166 gmin.

Najbardziej dotknięte suszą województwa to:

• lubelskie,
• kujawsko-pomorskie,
• mazowieckie,
• lubuskie.

Susza krzewy owocowe

FOTO: Iung Puławy

Susza truskawki

FOTO: Iung Puławy

Najgorzej na Lubelszczyźnie? 

Jak czytamy w komentarzu agrometeorologa, średnia wartość klimatycznego bilansu wodnego (KBW) wyniosła w analizowanym okresie -118,6 mm. Najgorszą sytuację odnotowano w województwie lubelskim, gdzie minimalna wartość KBW osiągnęła aż -180 mm.

Nie udało się wykonać T₂ w zbożach? Jak podejść do T₃?

- Najniższą wartość KBW odnotowano w województwie lubelskim, gdzie minimalna wartość osiągnęła -180 mm, co oznacza wystąpienie w tym regionie warunków suszy rolniczej na I kategorii glebowej – gleb bardzo podatnych na suszę dla kolejnych upraw: rzepaku i rzepiku oraz drzew owocowych - czytamy w komunikacie. 

Jeżeli chodzi o występujące temepartury to w maju na zachodzie i południowym zachodzie kraju wystąpiło nawet 11 dni z temperaturą przekraczającą 25°C. 

oprac. Patrycja Bernat

Jak wynika z drugiego raportu Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR), obejmującego okres od 1 kwietnia do 31 maja 2026 r., sytuacja wilgotnościowa w kraju wyraźnie się pogorszyła. Średnia wartość Klimatycznego Bilansu Wodnego dla Polski wyniosła -132 mm i była o 35 mm niższa niż w poprzednim okresie raportowania.

Najgorsze warunki odnotowano w województwach lubelskim, mazowieckim, łódzkim, wielkopolskim i kujawsko-pomorskim, gdzie lokalnie wartości KBW spadały do około -165 mm.

- Trzecia dekada maja była kolejnym okresem w 2026 roku charakteryzującym się bardzo niskimi sumami opadów atmosferycznych. Na przeważającym obszarze kraju suma opadów wyniosła jedynie od 1 do 5 mm, a lokalnie w centralnej, wschodniej oraz południowo-wschodniej Polsce nie przekroczyła nawet 1 mm - podaje IUNG-PIB w raporcie SMSR.

Gdzie stwierdzono suszę rolniczą w 2026?

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, oznaczających wystąpienie suszy, stwierdzono zagrożenie suszą dla upraw: 

• zbóż jarych,
• zbóż ozimych
• oraz truskawek
• i krzewów owocowych. 

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Susza w uprawie zbóż ozimych

W uprawach zbóż ozimych warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 1371 gmin, co stanowi 55% ogólnej liczby gmin w kraju. Obszary zagrożone stratami plonów w uprawie zbóż ozimych odnotowano w województwach:

• kujawsko-pomorskim (100% gmin w województwie),
• mazowieckim (97% gmin w województwie),
• lubelskim (97% gmin w województwie),
• lubuskim (81% gmin w województwie),
• wielkopolskim (65% gmin w województwie),
• łódzkim (63% gmin w województwie)
• oraz pomorskim (62% gmin w województwie). 

susza rolnicza zboża ozime

FOTO: Iung-pib

Zobacz także: 100 tys. ha rzepaku poszło do przesiania. IUNG w pierwszym raporcie suszy nie widzi

Susza w uprawie zbóż jarych

W uprawach zbóż jarych warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 1543 gmin, co stanowi około 62% ogólnej liczby gmin w kraju.

Największy procentowy udział gmin w których stwierdzono zagrożenie suszą zbóż jarych, odnotowano w województwach:

• kujawsko-pomorskim (100% gmin w województwie),
• mazowieckim (99% gmin w województwie),
• lubelskim (97% gmin w województwie),
• lubuskim (86% gmin w województwie),
• pomorskim (74% gmin w województwie)
• oraz łódzkim (72% gmin w województwie).

susza rolnicza zboża jare

FOTO: Iung-pib

Susza w uprawie truskawek

W uprawach truskawek warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 1165 gmin, co stanowi 46% ogólnej liczby gmin w kraju. 

Obszary zagrożone stratami plonów truskawek odnotowano w województwach:

• kujawsko-pomorskim (100% gmin w województwie),
• lubelskim (95% gmin w województwie),
• mazowieckim (84% gmin w województwie)
• oraz lubuskim (64% gmin w województwie). 

susza rolnicza truskawki

FOTO: Iung-pib

Krzewy owocowe - gdzie wystąpiła susza?

W uprawach krzewów owocowych warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 646 gmin, co stanowi 26% ogólnej liczby gmin w kraju.

Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach:

• kujawsko-pomorskim (77% gmin w województwie),
• lubelskim (61% gmin w województwie),
• mazowieckim (46% gmin w województwie),
• łódzkim (42% gmin w województwie)
• oraz lubuskim (40% gmin w województwie). 

susza rolnicza krzewy owocowe

FOTO: Iung-pib

W uprawie rzepaku i rzepiku, a także w burakach i kukurydzy suszy nie stwierdzono. 

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Pogoda na Boże Ciało

IMGW zapowiada na najbliższą środę oraz czwartek, umiarkowane zachmurzenie i przelotne opady deszczu, a we wschodniej połowie kraju miejscami również burze, na południowym wschodzie z gradem.

IMGW ostrzeżenia

FOTO: Imgw

- Temperatura minimalna od 11°C do 15°C, chłodniej miejscami w kotlinach górskich, około 10°C. Temperatura maksymalna od 18°C na wybrzeżu i Podhalu, około 22°C w centrum, do 25°C na Podkarpaciu - pisze IMGW. 

Wiatr w Polsce przeważnie słaby, ale w czasie burz porywy wiatru do około 60 km/h.

Zobacz także: IMGW ostrzega przed przymrozkami. W nocy przy gruncie nawet -2 st. C

Pogoda na czerwcowy weekend

Pogoda z piątku na sobotę oraz w sobotę to zachmurzenie umiarkowane i duże, a na Dolnym Śląsku i w Wielkopolsce bez opadów. Na pozostałym obszarze  przelotne opady deszczu.

Temperatura w tych dniach wyniesie od 11°C do 15°C, i maksymalnie  do 22°C w centrum. W niedzielę zachmurzenie umiarkowane okresami duże oraz przelotne opady deszczu na zachodzie. 

100 tys. ha rzepaku poszło do przesiania. IUNG w pierwszym raporcie suszy nie widzi

oprac. Patrycja Bernat na podst. IMGW

Rolnicy z wielu regionów Polski znów muszą uważać na przymrozki. IMGW wydał ostrzeżenia I stopnia dla dziewięciu województw. Synoptycy prognozują, że lokalnie przy gruncie temperatura może spaść nawet do -2 st. C. Największe ryzyko dotyczy obniżeń terenu, gdzie zimne powietrze utrzymuje się najdłużej.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej ostrzega, że w nocy z czwartku na piątek temperatura powietrza spadnie miejscami do ok. 3 st. C, a przy gruncie lokalnie poniżej zera.

– Prognozowany jest spadek temperatury powietrza do około 3°C, natomiast przy gruncie lokalnie do -2°C. Temperatura będzie zróżnicowana przestrzennie, a przymrozki będą miały charakter lokalny. Największe prawdopodobieństwo ich wystąpienia dotyczy obniżeń terenu – poinformował IMGW.

Alerty obowiązują od godz. 1.00 do 5.30 w piątek.

IMGW ostrzega rolników przed przymrozkami. Przy gruncie nawet -2 stopnie

FOTO: Imgw

Gdzie wystąpi przymrozek? 

Ostrzeżenia I stopnia przed przymrozkami wydano dla części województw:

• pomorskiego,
• warmińsko-mazurskiego,
• wielkopolskiego,
• kujawsko-pomorskiego,
• mazowieckiego,
• łódzkiego,
• świętokrzyskiego,
• małopolskiego,
• podkarpackiego.

Zobacz także: 100 tys. ha rzepaku poszło do przesiania. IUNG w pierwszym raporcie suszy nie widzi

Synoptycy podkreślają, że skala zjawiska będzie lokalna. W niektórych miejscach spadki temperatur mogą być groźne dla upraw.

Kwietniowa fala mrozów

Tej wiosny fala przymrozków już raz mocno uderzyła w polskie sadownictwo. Między 20 a 30 kwietnia w wielu regionach kraju temperatura przy gruncie spadała nawet do -10 st. C i utrzymywała się przez wiele godzin. Największe straty odnotowano w województwach mazowieckim, lubelskim, łódzkim i świętokrzyskim. Ucierpiały przede wszystkim sady jabłoniowe, czereśniowe i wiśniowe, ale także plantacje malin, porzeczek oraz część upraw pod osłonami. Straty notowali także rolnicy w rzepaku. Resort rolnictwa zapowiedział uruchomienie pomocy dla poszkodowanych sadowników.

Susza, drogie nawozy i fatalne ceny. "To może być rok walki o przetrwanie”

Kamila Szałaj

Prognoza pogody IMGW  pokazuje, że tydzień od 1 do 7 czerwca, kiedy wypada Boże Ciało będzie cieplejszy niż końcówka maja. W większości regionów kraju średnia temperatura maksymalna ma wynosić od 19 do 21 st. C.

Najcieplej będzie na zachodzie, południowym zachodzie i w centrum Polski, gdzie lokalnie średnie temperatury dzienne mogą osiągać ok. 21 st. C. Nieco chłodniej zapowiada się na północy oraz w rejonach podgórskich, gdzie prognozowane wartości wyniosą od 15 do 19 st. C.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Noce nadal chłodne

Mimo widocznego wzrostu temperatur w ciągu dnia, nocami nadal będzie dość chłodno. Średnia temperatura minimalna w większości kraju ma wynosić od 9 do 12 st. C. Najzimniejsze noce prognozowane są w rejonach górskich i południowej części kraju. Tam lokalnie temperatury mogą spadać nawet do około 7 st. C. Najcieplejsze noce przewidywane są z kolei na zachodzie i w centrum Polski.

Zobacz także: Rolnictwo pod presją przymrozków i suszy. "Najtrudniejsza sytuacja od 1986 roku"

Pogoda będzie sprzyjać pracom polowym?

Prognozowane temperatury mogą poprawić warunki dla wegetacji roślin i części prac polowych, szczególnie po chłodnym maju i wcześniejszych przymrozkach. Wyższe temperatury dzienne powinny przyspieszyć rozwój upraw, choć chłodniejsze noce nadal mogą ograniczać tempo regeneracji części roślin uszkodzonych przez wcześniejsze spadki temperatur.

Susza zabiera plony!

Jest tak źle, że IUNG stwierdził suszę już w 9 województwach!

Patrycja Bernat

Choć w ciągu dnia temperatury będą stopniowo rosnąć, noce nadal mogą być bardzo chłodne. Szczególnie niebezpieczne warunki prognozowane są z wtorku na środę oraz ze środy na czwartek. Lokalnie temperatura przy gruncie może spadać nawet do -3°C.

Ryzyko dotyczy głównie:

• wschodzącej kukurydzy,
• buraków cukrowych,
• warzyw gruntowych,
• plantacji sadowniczych,
• rzepaku w fazie kwitnienia.

Największe zagrożenie przymrozkami prognozowane jest we wschodniej i południowej Polsce oraz na terenach podgórskich.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Opady deszczu poprawią sytuację wilgotnościową

W wielu regionach kraju pojawią się przelotne opady deszczu. Choć nie będą one bardzo intensywne, mogą chwilowo poprawić sytuację wilgotnościową gleby po bardzo suchym początku wiosny.

Najwięcej opadów prognozowanych jest:

• na północy kraju,
• w centrum,
• lokalnie na zachodzie i południowym wschodzie.

Zobacz także: Ponad 100 hektarów rzepaku i 3 tony z hektara. „Roślina walczy dziś o przetrwanie”

Dla wielu gospodarstw będzie to ważne wsparcie dla wschodów roślin jarych i regeneracji ozimin.

Burze i porywisty wiatr utrudnią prace polowe

Od czwartku do weekendu miejscami mogą pojawiać się burze z silniejszym wiatrem. Porywy mogą osiągać do 60 km/h, co lokalnie utrudni wykonywanie oprysków i nawożenia dolistnego.

Rolnicy planujący zabiegi ochrony roślin powinni zwracać uwagę na:

• siłę wiatru,
• możliwość opadów po zabiegu,
• ryzyko znoszenia cieczy roboczej.

Weekend cieplejszy, ale nadal niestabilny

W drugiej części tygodnia temperatury wzrosną nawet do 22°C, jednak pogoda pozostanie zmienna. Nadal możliwe będą przelotne opady i lokalne burze, szczególnie w sobotę i niedzielę.

Mimo ocieplenia synoptycy podkreślają, że sytuacja pogodowa w maju pozostaje bardzo dynamiczna, a rolnicy powinni na bieżąco monitorować prognozy dla swoich regionów.

Rolnictwo pod presją przymrozków i suszy. "Najtrudniejsza sytuacja od 1986 roku"

Patrycja Bernat

na podst. IMGW

Jak wskazuje analiza IUNG Puławy, susza glebowa dla krajów Europy Środkowo-Wschodniej wskazuje na znaczące deficyty wody w glebie, szczególnie w centralnej i zachodniej Polsce. Względne nasycenie gleby wodą może osiągnąć tam w najbliższym czasie poziom 10 % (kolor intensywnie –brązowy).

IUNG - Mapa Clim4Cast - projekt finansowany przez UE

FOTO: Iung

Prognozy wskazują na dalszy spadek wilgotności gleby

Niestety prognozy na najbliższe dni co do wilgotności nie są dobre. Co prawda, jak czytamy na stronie WIR, spodziewane są opady, które chwilowo poprawią sytuację, zwłaszcza w południowo-zachodniej części kraju (niebieski kolor na mapie). Jednak już według prognoz na początkowe dni maja, sytuacja zacznie być bardzo zła, co do wilgotności gleby.

IMGW Stop Suszy

FOTO: Imgw

Susza obejmuje większość Polski

Obecnie oznaki suszy glebowej widoczne są już na większości powierzchni kraju.

• W Wielkopolsce z wyjątkiem środkowej części gleba jest mocna przesuszona. Wilgotność gleby wierzchniej warstwy w niektórych gminach wynosi tylko 25-25 %. 

Suma opadów I dekada 2026

FOTO: Imgw

Suma opadów II dekada 2026

FOTO: Imgw

Porównanie sum opadów z I i II dekady kwietnia 2026 r. wskazuje na bardzo dużą nierównomierność przestrzenną opadów w Polsce.

• W pierwszej dekadzie kwietnia więcej deszczu notowano głównie we wschodniej i południowo-wschodniej części kraju, podczas gdy zachód i północ pozostawały wyraźnie suche.
• W drugiej dekadzie sytuacja była jeszcze bardziej zróżnicowana, ponieważ większość kraju otrzymała bardzo małe ilości opadów. Jednocześnie pojawiły się lokalne strefy intensywnych deszczy, głównie w południowo-zachodniej i części centralnej Polski. W tych rejonach sumy opadów przekraczały miejscami 20–30 mm, ale miały charakter punktowy. Poza tymi obszarami opady często nie przekraczały kilku milimetrów. Oznacza to, że mimo chwilowych ulew nie doszło do trwałej poprawy uwilgotnienia gleby. Bilans wodny w wielu regionach nadal pozostaje ujemny. Tak duża zmienność opadów sprzyja utrzymywaniu się suszy glebowej. W efekcie warunki dla rolnictwa w wielu częściach kraju pozostają niekorzystne.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

- Jeżeli aura nie przyniesie opadów deszczu, na pewno odczują to plantacje, które w ostatnich dniach dodatkowo są narażone na przymrozki wiosenne. Przymrozki są groźne szczególnie dla roślin w fazie kwitnienia, zwłaszcza rzepaku, który rozpoczyna kwitnienie  i kwitnących sadów - dodaje WIR.

Przymrozki w kwietniu 2026 r. uderzyły w uprawy. Izba apeluje o pilne rekompensaty

Niższe plony i ryzyko strat

Niestety obecna susza glebowa w połączeniu z nierównomiernymi opadami i przymrozkami wiosennymi tworzy trudne warunki dla rolnictwa. Największym zagrożeniem są niższe plony oraz ryzyko strat w uprawach wrażliwych, szczególnie rzepaku i sadów. Jeśli sytuacja pogodowa się nie poprawi, skutki ekonomiczne dla gospodarstw rolnych mogą być znaczące.

Patrycja Bernat

Z najnowszego raportu nr 103 opublikowanego przez Centrum Meteorologicznej Osłony Kraju IMGW-PIB wynika, że fala chłodu nie odpuszcza. W okresie od nocy z 27 na 28 kwietnia do 1 maja prognozowane są spadki temperatury poniżej 0°C.

Lokalnie termometry mogą pokazać do -4°C, a przy gruncie nawet -8°C. Najbardziej zagrożone są północna, centralna i wschodnia część kraju, a także tereny podgórskie.

W komunikacie IMGW wskazano, że sytuacja jest istotna dla rolnictwa, sadownictwa oraz infrastruktury wrażliwej na mróz. Dla gospodarstw może to oznaczać kolejne nerwowe noce, szczególnie tam, gdzie trwa kwitnienie drzew owocowych, ruszyły już wschody roślin lub prowadzone są wczesne uprawy warzyw. O tym, jak obecnie walczą o swoje uprawy sadownicy i rolnicy przeczytasz w artykułach niżej:

• Przymrozki uszkodziły rzepak? Sprawdź łodygi i zobacz, co zrobić po spadkach temperatur
• Tej nocy sadownicy ratowali plony. Sprawdził się najgorszy scenariusz
• Nawet -9°C przy gruncie. Plantatorzy walczyli z mrozem
• Mróz już zrobił swoje na truskawkach. Straty sięgają 90%

Lokalnie na północy i wschodzie kraju możliwe są także słabe opady deszczu ze śniegiem i śniegu. Z kolei na północnym wschodzie oraz w Sudetach synoptycy prognozują silniejszy wiatr, który w wyższych partiach gór może osiągać do 70 km/h.

Gdzie obowiązują ostrzeżenia przed przymrozkami?

Na noc z 27 na 28 kwietnia IMGW wydał ostrzeżenia pierwszego stopnia dla bardzo dużej części kraju. Alerty objęły wszystkie powiaty w województwach:

Mapa aktualnie obowiązujących ostrzeżeń meteorologicznych: o przymrozkach (PR).

FOTO: Centrum Meteorologicznej Osłony Kraju IMGW-PIB

• łódzkim,
• podkarpackim,
• świętokrzyskim,
• wielkopolskim,
• zachodniopomorskim,
• kujawsko-pomorskim,
• lubelskim,
• mazowieckim,
• podlaskim,
• pomorskim,
• warmińsko-mazurskim.

Ostrzeżenia dotyczą także części powiatów w województwach dolnośląskim, lubuskim, małopolskim i śląskim. Mapa IMGW pokazuje, że zagrożenie objęło praktycznie większość kraju. Wyraźnie spokojniejsza sytuacja utrzymuje się jedynie w części południowo-zachodniej Polski.

Do kiedy potrwają przymrozki w Polsce? IMGW wskazuje konkretny termin

Według prognozy zagrożeń największy zasięg przymrozków zapadnie w najbliższe dwie noce – z 28 na 29 kwietnia oraz z 29 na 30 kwietnia.

• 28 kwietnia (noc na 29 kwietnia) – alerty obejmą 15 województw.
• 29 kwietnia (noc na 30 kwietnia) – przymrozki znów pojawią się w 16 województwach. Do listy wraca m.in. województwo łódzkie.
• 30 kwietnia (noc na 1 maja) – zagrożenie ograniczy się już do pięciu województw: małopolskiego, mazowieckiego, podkarpackiego, podlaskiego i warmińsko-mazurskiego.
• 1 maja (noc na 2 maja) – według obecnych prognoz przymrozki utrzymają się już tylko w dwóch województwach: małopolskim i podkarpackim.

To oznacza, że dopiero po majówce sytuacja zacznie się wyraźnie poprawiać.

Po majówce nagłe ocieplenie, ale wraca inny problem… susza

IMGW prognozuje, że po 1 maja nadejdzie wyraźne ocieplenie. W ciągu dnia temperatura ma wzrosnąć nawet do 20–26°C, a nocami temperatury mają już pozostać dodatnie.

Synoptycy zastrzegają jednak, że poprawa pogody nie rozwiąże wszystkich problemów. W najnowszym raporcie IMGW widać też pogarszającą się sytuację hydrologiczną. Aż 66 proc. rzek w Polsce znajduje się obecnie w strefie stanów niskich, a liczba stacji z przepływem poniżej poziomu SNQ wzrosła do 46. Obowiązują już ostrzeżenia przed suszą hydrologiczną m.in. w zlewni górnej Warty, górnej Noteci i Radomki.

IMGW nie wyklucza, że w najbliższych dniach pojawią się kolejne ostrzeżenia dotyczące suszy hydrologicznej. Dla wielu gospodarstw oznacza to więc trudny początek maja: najpierw walka z przymrozkami, a chwilę później powrót obaw o niedobór wody.

Oprac. Maria Khamiuk na podst. raport nr 103 dot. aktualnej i prognozowanej sytuacji meteorologicznej i hydrologicznej IMGW-PIB

System Monitoringu Suszy Rolniczej (SMSR) został opracowany i uruchomiony przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach (IUNG-PIB) na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. Podstawą działania systemu są wieloletnie badania IUNG-PIB, w tym modele prognoz plonów oraz unikatowa baza danych glebowych, która opisuje zdolność retencji wodnej gleb w skali całego kraju. System integruje dane meteorologiczne oraz informacje z cyfrowej mapy glebowo-rolniczej, co pozwala obliczać klimatyczny bilans wodny (KBW) i oceniać ryzyko suszy.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Jak wyznaczana jest susza rolnicza?

W Systemie Monitoringu Suszy Rolniczej uwzględnia się dwa główne czynniki:

• warunki pogodowe,
• podatność gleb na suszę.

Susza rolnicza występuje wtedy, gdy klimatyczny bilans wodny (KBW) w okresie sześciodekadowym (od 21 marca do 30 września) spada poniżej wartości krytycznych określonych dla danej uprawy i kategorii gleb.

Dla jakich upraw prowadzony jest monitoring?

System Monitoringu Suszy Rolniczej obejmuje m.in.:

• zboża ozime i jare,
• kukurydzę na ziarno i kiszonkę,
• rzepak i rzepik,
• ziemniaki,
• buraki cukrowe,
• chmiel i tytoń,
• warzywa gruntowe,
• drzewa i krzewy owocowe,
• truskawki,
• rośliny strączkowe.

Zobacz także: Czy skracać już zboża ozime? Pole polu nierówne. Jak to ocenić?

Do czego służy System Monitoringu Suszy Rolniczej?

Głównym celem systemu jest wskazywanie obszarów, na których wystąpiły straty w uprawach spowodowane suszą rolniczą. Dane te wykorzystywane są m.in. w systemie ubezpieczeń rolniczych.

Deszczu nadal jest mało - mapa opadów Polski

Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa (IUNG-PIB) opublikował najnowszą mapę sum opadów za początek kwietnia. Wyraźnie pokazuje ona kontrast między suchym zachodem a nieco bardziej wilgotnym wschodem kraju.

• Zachód i południowy zachód

W tej części kraju sytuacja wygląda najgorzej. Na wielu stacjach suma opadów nie przekroczyła 2 mm, co oznacza praktyczny brak realnego nawodnienia gleby. To poziom, który nie jest w stanie poprawić jej wilgotności po suchym początku wiosny.

• Centrum

W centralnej Polsce opady były nieco wyższe, ale nadal niewystarczające. Deszcz pojawiał się sporadycznie i miał raczej przelotny charakter, przez co nie wpłynął znacząco na poprawę warunków wilgotnościowych.

• Wschód

Najwięcej opadów odnotowano na wschodzie kraju, miejscami do około 12 mm. Choć to wyraźnie więcej niż na zachodzie, nadal nie są to wartości, które mogłyby skutecznie odbudować zapasy wody w glebie.

Pogoda długoterminowa 2026

Zimny początek roku, wilgotna wiosna i upalne lato tak zapowiada się sezon wegetacyjny 2026 według najnowszej prognozy przygotowanej przez prof. Hansgeorga Schönbergera z N.U. Agrar. Ekspert ostrzega przed presją chorób, szkodników i gwałtownymi zmianami pogody, które mogą mocno wpłynąć na plony.

Cała pogoda aż do sierpnia w artykule poniżej:

Rolników czeka trudny sezon? Prognoza pogody od lutego do sierpnia od eksperta

Patrycja Bernat

Czwartek i piątek (2-3 kwietnia): więcej chmur i lokalne opady

W tych dniach dominować będzie zachmurzenie duże z większymi przejaśnieniami. Na wschodzie oraz południowym wschodzie okresami wystąpią opady deszczu, a w rejonach podgórskich także deszczu ze śniegiem. Temperatura minimalna wyniesie od około 0°C w zachodniej, centralnej i północnej Polsce oraz w rejonach podgórskich do 5°C na południowym wschodzie. W ciągu dnia maksymalnie od 5°C w Karpatach i około 7°C na południowym wschodzie do nawet 13°C na zachodzie kraju. Wiatr będzie przeważnie słaby, z kierunków zachodnich i północno-zachodnich.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Piątek i sobota (3-4 kwietnia): cieplej, ale miejscami silny wiatr

Na wschodzie, południu i w centrum pojawi się więcej słońca, zachmurzenie będzie małe i umiarkowane. Na zachodzie i północy więcej chmur oraz przelotne opady deszczu. Noc może być chłodna,  temperatura spadnie do -2°C lokalnie w centrum i rejonach podgórskich, do około 4°C na zachodzie i nad morzem. W dzień wyraźne ocieplenie: od 9-10°C w rejonach podgórskich i nad morzem do 16°C w centrum i na wschodzie. Wiatr słaby i umiarkowany, ale na zachodzie i północy okresami dość silny, w porywach do 60 km/h. Co może zdecydować o możliwości wykonania niektórych zabiegów. 

Zobacz także: Kiedy siać kukurydzę? Kluczowa głębokość i temperatura gleby

Sobota i niedziela (4-5 kwietnia)

W południowo-wschodniej Polsce zachmurzenie umiarkowane i duże. W pozostałych regionach więcej chmur z przejaśnieniami oraz przelotne opady deszczu. Temperatura minimalna od 3°C do 7°C, w rejonach podgórskich około 1°C. W ciągu dnia wyraźnie cieplej: od około 12°C nad morzem do nawet 18°C na południu i zachodzie kraju. Wiatr słaby, okresami dość silny, szczególnie na północy, gdzie porywy mogą osiągać do 65 km/h.

Jak ogrzać glebę po zimie i nie zniszczyć jej struktury?

Co ta pogoda oznacza dla rolników?

Zmienna aura, przelotne opady i silniejszy wiatr mogą utrudniać wykonywanie prac polowych, szczególnie oprysków i nawożenia. Nocne spadki temperatur poniżej zera wciąż stanowią zagrożenie dla młodych roślin. Z drugiej strony stopniowe ocieplenie w ciągu dnia sprzyja wegetacji i może przyspieszyć prace w gospodarstwach, pod warunkiem, że warunki glebowe pozwolą na wjazd w pole.

Patrycja Bernat

Źródło: IMGW

Fot: Canva

W ostatnich dniach obserwowana jest intensywna odwilż i wzrost temperatury, ale trzeba pamiętać, że długotrwałe niskie temperatury, sięgające poniżej –15°C, a miejscami nawet do –20°C, spowodowały głębokie zamarznięcie gruntu.

- W związku z tym, mimo ocieplenia, woda z topniejącego śniegu nie mogła wsiąkać w glebę. Gwałtowne topnienie doprowadziło do intensywnego spływu wód powierzchniowych, co skutkowało szybkim wzrostem poziomu wód w rzekach, ich występowaniem z brzegów oraz licznymi podtopieniami i zalaniami - tłumaczy WIR.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Nadmiar wody w glebie może zagrozić plantacjom

Jak pokazuje powyższa mapa wody w rzekach prawie w całym kraju kształtują się w strefach wód średnich (kolor niebieski), wysokich (kolor żółty), niekiedy przekraczają stany ostrzegawcze (kolor pomarańczowy) i alarmowe (kolor czerwony).

FOTO: Imgw

Biorąc pod uwagę dane z powyższej mapy, trzeba mieć nadzieję, że temperatura gleby się podniesie i woda będzie miała szansę wsiąknąć, a nie spłynąć. Na ten moment wierzchnia warta jest bardzo mocno wysycona wodą, ale jeżeli ten stan potrwa dłużej, może doprowadzić to do zagrożenia plantacji, a rośliny mogą ulec uduszeniu.

Zobacz także: Czy roztopy poprawią sytuację na polach? Prognozy dla ozimin na wiosnę 2026

Mała retencja na polach – sposób na walkę z suszą i poprawę mikroklimatu

Jak pokazuje mapa, gleba na głębokości poniżej 28 cm nie wszędzie jest optymalnie uwilgotniona. Są obszary gdzie jej wilgotność wynosi ok. 35-40% - w Wielkopolsce taka sytuacja występuję na północnych krańcach.

FOTO: Imgw

- Teraz, kiedy woda jest dostępna, pomocne są małe zbiorniki retencyjne i oczka wodne, bo w nich można zatrzymać wodę, by później, w razie niedoborów, złagodzić skutki niedostatecznych opadów i spowolnić suszę. Jednak aby taki scenariusz zadziałał, takich zbiorników musi być całkiem sporo. Mówiąc jaśniej, zbiornik czy oczko wodne powinno się znajdować w każdym możliwym miejscu na polu. Wtedy działają one jak system naczyń połączonych i w większym stopniu oddziałują na glebę stwarzając dobre warunki roślinom i oddziałują korzystnie na mikroklimat okolicznych pól - pisze WIR. 

Jaki jest stan ozimin po zimie? Na co zwrócić uwagę przed ruszeniem wegetacji

Zimowe opady śniegu i deszczu poprawiły uwilgotnienie gleby, lepszy jest także stan hydrologiczny. Jednak czy poprawa ta będzie długotrwała, będzie można zaobserwować w późniejszym czasie.

oprac. Patrycja Bernat na podst. WIR

Fot: IMGW/ Katarzyna Sierszeńska

Jednym ze skutków zmian klimatu jest malejąca przewidywalność zjawisk pogodowych. W tym bogata w śnieg i niskie temperatury tegoroczna zima.

Jest to dobra wiadomość jednak dla rolników, na których polach znajduje się pokrywa śnieżna. Jeżeli nastąpi jej powolne topnienie, wpłynie to pozytywnie na sytuację hydrologiczną.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Pogoda, a klimat

Jak przypominają eksperci, nie można mylić pogody z klimatem. Pogoda opisuje bowiem krótkotrwałe zjawiska atmosferyczne, a klimat odnosi się do wieloletnich trendów.

– Pytanie o to, czy jeżeli spadnie śnieg, czy jest mróz, „odwołujemy” zmianę klimatu i kryzys klimatyczny, pojawia się co roku. Ta dyskusja odżywa zawsze, kiedy warunki meteorologiczne są takie, jakie powinny być. Rzeczywiście mamy teraz najzimniejszą i najprawdziwszą zimę od wielu lat, ale nie odwołuje to kryzysu klimatycznego – wyjaśnia w rozmowie z agencją Newseria dr hab. Zbigniew Karaczun, profesor Katedry Ochrony Środowiska i Dendrologii SGGW i ekspert Koalicji Klimatycznej.

Zobacz także: Zima zaatakowała – ciężki test dla ozimin… Jakie mrozy wytrzymają zboża i rzepak?

Susza hydrologiczna, a pokrywa śnieżna

Deficyt śniegu w ostatnich latach powodował suszę hydrologiczną, o której informowaliśmy na naszej stronie. Korzystne byłoby, gdyby tegoroczny śnieg topniał długo oraz powoli. Ryzykiem jest jednak wytworzenie się zatorów lodowych, co w konsekwencji może spowodować lokalne podtopienia i powodzie. 

Kolejne ryzyko to nagły skok temperatur, który może skutkować lokalnymi podtopieniami. 

- Mam nadzieję, że śnieg utrzyma się do połowy marca, będzie wolno topniał i będzie bezpiecznie. Wówczas będziemy mieli dobrą sytuację hydrologiczną w 2026 roku. Natomiast nie wykluczam tego, że może przyjść bardzo krótkie ocieplenie i wtedy śnieg zniknie bardzo szybko, powodując lokalnie podtopienia i powodzie błyskawiczne - dodał ekspert na stronie Newseria.

Rolników czeka trudny sezon? Prognoza pogody od lutego do sierpnia od eksperta

Patrycja Bernat

Źródło: Newseria
Fot: Jacek Daleszyński

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Taki przebieg pogody oznacza zwiększone ryzyko chorób grzybowych, presję szkodników oraz problemy z terminowością zabiegów polowych. Sprawdzamy, czego można się spodziewać od lutego do sierpnia i na co szczególnie powinni przygotować się producenci rolni.

Pogoda 2025/2026

Ekspert wyjaśnił, że swoją prognozę oparł na:

• analizie podobnych lat z przeszłości,
• danych meteorologicznych ze stacji w Niemczech,
• korekcie wynikającej z postępujących zmian klimatu,
• obserwacji tzw. powtarzalności pogodowych i przysłów ludowych.

- Dane sprzed 2010 roku podniosłem o jeden stopień, a sprzed 1990 roku o dwa stopnie, uwzględniając ocieplenie klimatu - mówił  prof. Hansgeorg Schönberger. 

Luty: Zima j...

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Mróz, śnieg i silny wiatr. Trudne warunki pogodowe w weekend

W sobotę 10 stycznia i niedzielę 11 stycznia zapowiadane są lokalne opady śniegu, a temperatura maksymalna od wynosić będzie od -12°C; -8°C we wschodniej części Polski. Cieplej w zachodniej części kraju do -8°C do -5°C.

- Wysoko w Sudetach wiatr w porywach do 75 km/h; wysoko w górach porywisty wiatr może powodować miejscami zawieje i zamiecie śnieżne - podaje IMGW.

Zobacz także: Wysmalanie roślin – czym jest i jak zapobiegać?

W niedziele opady śniegu mogą spowodować przyrost pokrywy śnieżnej do 2-5 cm, a na Pomorzu do 5-10 cm.

- Temperatura minimalna na znacznym obszarze od -15°C do -11°C, cieplej na północnym zachodzie, od -10°C do -7°C oraz na wybrzeżu, od -2°C do 0°C; najmroźniej miejscami w rejonach podgórskich, do -18°C; -17°C - wyjaśnia IMGW. 

W zachodniej części Polski uważać trzeba będzie na porywisty wiatr, który może sięgać nawet również na wybrzeżu do 65 km/h. 

A o tym, czy oziminy wytrzymają tak wysokie mrozy? Ile śniegu wystarczy, żeby je ochronić? Dowiesz się klikając w artykuł poniżej.

Czy oziminy wytrzymają tak wysokie mrozy? Ile śniegu wystarczy, żeby je ochronić?

Patrycja Bernat

Źródło: IMGW

Fot: Katarzyna Sierszeńska

Przede wszystkim warto sprawdzić jaką zasialiśmy odmianę pod względem zimotrwałości. Jeśli jest to ocena przynajmniej 4,5–5 st. w skali 9-stopniowej, to także możemy spać spokojnie. Jeżeli ocena zimotrwałości jest niższa, to trzeba liczyć na "kołderkę" śniegu i szczęście.

Na polach pokrytych warstwą co najmniej 2-centymetrową mamy już naturalną "polisę". Jeżeli tego śniegu jest ponad 10 cm, jak to ma miejsce w Polsce północno-wschodniej, to tym bardziej rośliny są chronione, ale… pojawia się większe ryzyko wyprzenia i pleśni śniegowej. Ryzyko to wzrośnie szczególnie dopiero gdy nadejdzie ocieplenie.

Ile wytrzymają oziminy?

• Najbardziej wrażliwe na skutki zimowania są ozime odmiany owsa. Te mogą mieć kłopoty z zimowaniem nawet okryte śniegiem. Następne w kolejności ryzyko dotyczy odmian grochu zimującego. Nie ma dokładnych danych co do temperatur jakie wytrzymują te "nowe gatunki" w Polskich warunkach, ale temperatury rzędu kilkunastu stopni poniżej zera mogą być dla owsa i grochu zabójcze, nawet pod śniegiem.
• Wytrzymałość jęczmienia ozimego na mróz zależy od odmiany, pokrywy śniegu oraz fazy w jakiej wchodzi w zimowanie. Najbardziej odporne są rośliny w fazie 4–6 rozkrzewień. Dla takich roślin oraz odmian o zimotrwałości co najmniej 4,5 przy warstwie śniegu 2–3 cm przetrwanie mrozu nawet –15 st. C nie powinno być problemem. Duże jednak jeszcze zależy od czasu trwania mrozu. Jeśli będzie to kilka dni w roku, to także nie powinno być problemów. Gorzej jeśli mrozy potrwają pond 1–2 tygodnie.
• Zimotrwałość rzepaku to także cecha odmianowa. Ocenie odmian rzepaku wg COBORU nie podlega jednak zimotrwałość, ale ich stan po zimie. Niestety, od 10 lat nie było mocniejszej zimy, aby w naszych warunkach dobrze poznać cechę zimotrwałości. Można jednak śmiało stwierdzić, że mrozoodporność w polu rzepaku jest nieco lepsza niż jęczmienia ozimego, ale ona także zależy od śniegu oraz stanu roślin przed chłodami. W tym roku na szczęście rzepak jesienią rozwijał się na większości pól bardzo dobrze. Zatem rzepaki powinny wytrzymać spadki temperatur do –16–18 st. C o ile nie potrwają te mrozy dłużej niż 2 tugodnie.
• Zdecydowanie lepsza jest zimotrwałość pszenicy ozimej, zwłaszcza uprawianych w Polsce odmian (choć niestety rejestrowane są odmiany o zimotrwałości ocenianej na zaledwie 2 st., a najlepsze oceny wynoszą 5,5 st. Medalistka, Lokata, Hondia, Euforia). Zimotrwałość zależy ona także od rozwoju roślin przed chłodami – najwyższa jest w fazie szpilkowania oraz później w fazie BBCH 13–15. Kilkucentymetrowa warstwa śniegu pozwoli na przetrwanie odmian o zimotrwałości wg COBORU ocenianej na 4,5 i więcej co najmniej –18 St. C, a często i niższych temperatur.
• Podobna jest odporność pszenżyta na chłody i warunki zimowania. W tym gatunku najsłabiej zimujące odmiany oceniono na 3, a najlepsze na 6 (Trapero, Stelvio, Panteon). Natomiast najbardziej odporne na mróz jest żyto. Zimotrwałość żyta jest na tyle duże, że nie prowadzi się oceny tej cechy w badaniach PDO. Gatunek ten (odmiany odporne) wytrzymuje temperatury poniżej 25 st. C bez śniegu, a pod śniegiem nawet poniżej 30 st. C.​

tcz

seminaria uprawowe 2026

FOTO: Ahm

Nie lekceważmy mrozu!

– Klimat się ociepla, ale to wcale nie oznacza mniejszego ryzyka mrozów. Wręcz przeciwnie, przymrozki występują częściej i w najbardziej newralgicznych momentach dla upraw – tłumaczył Lösche, przypominając, że w ostatnich latach straty dotknęły rzepak, zboża i sady w wielu krajach Europy, w tym także w Polsce.

Ekspert podkreślał, że coraz częściej mamy do czynienia z długimi okresami bez opadów, a następnie z gwałtownymi, nawalnymi deszczami, które zamiast pomagać, powodują dodatkowe szkody. Czy zatem w tak niestabilnej sytuacji możemy liczyć na firmy ubezpieczeniowe? Jak najbardziej, zaznaczył Michael Lösche, a dobre ubezpieczenie przestaje być dodatkiem, a staje się podstawowym narzędziem zarządzania ryzykiem.

– Rolnicy od lat zmagają się z anomaliami pogodowymi, ale dziś ich skala i intensywność są zupełnie inne niż jeszcze kilkanaście lat temu – tłumaczył dyrektor zarządzający VH Polska. Ocenia, że kluczem do sukcesu jest szybkie reagowanie i budowanie systemowej odporności gospodarstw. Jednocześnie zwrócił uwagę na sytuację w naszym kraju.

Zobacz także: Nowa Wspólna Polityka Rolna będzie w podobnym kształcie co obecnie. Teraz kluczowe są negocjacje budżetu dla rolnictwa

– Polska ma bardzo dobry system dopłat do ubezpieczeń rolnych, lepszy niż w wielu innych krajach europejskich. To realne wsparcie, które daje rolnikom większe poczucie bezpieczeństwa w obliczu coraz częstszych ekstremów pogodowych – podkreślił.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

W niektórych miejscach wiatr może powodować utrudnienia, zwłaszcza w rejonach podgórskich. Dla rolników oznacza to konieczność dokładnego planowania prac, szczególnie tych związanych z ostatnimi zabiegami jesiennymi czy przygotowaniem gospodarstwa do zimy.

Prognoza pogody listopad 2025

• 19 - 20.11 (środa/czwartek - czwartek) 

Na północy zachodzie kraju, przewidziane są przelotne opady deszczu, a loklanie nawet deszczu ze śniegiem. 

Temperatura minimalna będzie wynosić od -3°C do 1°C, a około 5°C na zachodzie i w centrum oraz do 7°C, 8°C na południowym wschodzie.

• 20- 21.11 (czwartek/piątek - piątek) 

Tego dnia na południowym wschodzie oraz na Pomorzu, mogą wystąpić opady deszczu, deszczu ze śniegiem i śniegu. Temperatura minimalna wynosić będzie od -3°C do 2°C, a temperatura maksymalna od 0°C do 5°C.

Zobacz także: Do kiedy można stosować glifosat jesienią na chwasty?

• 21 - 22.11 (piątek/sobota - sobota)

 - Zachmurzenie na północy i północnym zachodzie małe i umiarkowane, na pozostałym obszarze duże z większymi przejaśnieniami i okresami opady deszczu, deszczu ze śniegiem i śniegu - informuje IMGW.

Temperatura minimalna wynosić ma od -4°C do 1°C, natomiast temperatura maksymalna od 1°C do 5°C.

• 22 - 23.11 (sobota/niedziela - niedziela) 

Z soboty na niedziele przewidziane są opady deszczu, a także deszczu ze śniegiem na północy i zachodzie Polski. Temperatura minimalna wynosić ma od -3°C do 1°C, a temperatura maksymalna od 0°C, 2°C na północnym zachodzie i zachodzie. Cieplej w centrum i na południu od około 6°C do 10°C.

Nawóz RSM z ubiegłego roku. Czy można go jeszcze użyć?

Patrycja Bernat

Fot: Canva

Jasna i ciemna strona wody

Daria Mularczyk-Mędza z CDR w Brwinowie

FOTO: Fot. Tomasz Czubiński

– W dorzeczu Odry woda ma dwa oblicza – jest sprzymierzeńcem i w niektórych okresach to wielki wróg. prof. dr hab. inż. Mirosław Wiatkowski z UP we Wrocławiu. To jeden z problemów gospodarowania wodą, ale wskazał kolejne. Przykładowo obszary wiejskie stają się obecnie coraz bardziej zurbanizowane, a co za tym idzie ma tam miejsce kanalizacja i woda nie ma gdzie wsiąkać. Ponadto woda może mieć wymiar militarny – dostęp do niej nabiera charakteru strategicznego.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Profesor wyliczył największe problemy jakie stwarza woda to obecnie:

• powodzie,
• susze,
• nierównomierne występowanie opadów,
• odprowadzanie ścieków do wód,
• składowiska odpadów w pobliżu wód,
• jakość i ochrona wód oraz stan infrastruktury.

prof. dr hab. inż. Mirosław Wiatkowski z UP we Wrocławiu

FOTO: Fot. Tomasz Czubiński

– Podczas budowy infrastruktury wodnej, jak zapory czy zbiorniki retencyjne niestety nie bierze się pod uwagę zamulenia i tzw. rumowiska, które skracają żywotność takich urządzeń – przestrzegał ekspert z UP we Wrocławiu. Tymczasem obecnie prawie każda gmina chciałaby mieć zbiorniki, np. stawy rekreacyjne. Dodał, że intensyfikacja rolnictwa powoduje zanieczyszczenie wód powierzchniowych. To także zagrożenie erozją wodą i wietrzną. Aby temu zapobiegać konieczne są systemy monitorowania wód.

Poskromić wodę odmianami

– W ciągu najbliższych lat produkcja roślinna będzie ograniczana głównie przez zmiany klimatu, zanieczyszczenie środowiska oraz rosnące zapotrzebowanie ludzkości na żywność – powiedział prof. dr hab. inż. Grzegorz Żurek z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – PIB. Zauważył, że wzrost temperatury na Ziemi o 1% spowoduje w skali globalnej spadek plonów pszenicy o 6%, a kukurydzy o ponad 7%. Zmiany klimatu to także spadek jakości zbieranych roślin.

prof. dr hab. inż. Grzegorz Żurek z Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – PIB

FOTO: Fot. Tomasz Czubiński

– Negatywne zmiany klimatu możemy zmniejszać różnymi działaniami. Bardzo ważna jest tutaj hodowla odmian. Działanie to to łączy w sobie naukę, sztukę i biznes. Niestety hodowla odmian wymaga czasu. Jest to dla jednej odmiany 12–15 lat. Dotyczy to także cech odporności na zmiany klimatu, jak suszę, silne wiatry itd. Nie ma jednak odmian łączących wszystkie pozytywne z rolniczego punktu widzenia cechy. Zwykle są to 2–3 właściwości – tłumaczył prof. Żurek.

Nowoczesne odmiany zbóż, odporne na zmiany klimatu powinny charakteryzować się kilkoma cechami i dlatego powinny:

• później się kłosić,
• szybko wypełniać ziarno,
• szybko przemieszczać asymilaty,
• krótkie i sztywne źdźbła,
• większą MTZ,
• wysoką gęstość zsypową,
• odporne na porastanie,
• tolerancyjne na chłody.

Zobacz także: Susza a ekoschematy WPR – jak zabezpieczyć uprawy i spełnić warunki dopłat

– Innym sposobem przeciwdziałania skutkom zmian klimatu jest zmiana... gatunku uprawnego. Przykładowo można zamiast kukurydzy siać sorgo, zamiast owsa jarego owies zimujący. Do tego także konieczna jest hodowla odmian, które zapewnią wysokie i opłacalne plony – skwitował prof. Żurek.

Klimat ulega zmianie od zawsze

– Nie można spadku produktywność rolniczej na skutek zmian klimatu w rolnictwie Polskim, ponieważ rośnie u nas produkcja i eksport. Jednak w latach 2006, 2015, 2018 i 2019 miały miejsce susze, które istotnie wpłynęły na plony. Dotknęła ona różne gatunki upraw oraz różne rejony. Przykładowo w tym roku mieliśmy najniższe stany wód w rzekach, ale plony były wysokie – zauważył prof. Jerzy Kozyra z IUNG – PIB w Puławach. Tłumaczył, że rolnikom obecnie nie chodzi wyłącznie o wysokość plonów, ale o ich stabilność.

– Większą stabilność plonowania w obliczu zmian klimatu zapewnia uprawa bezorkowa. Wynika ona z np. mniejszego o 33% odpływu powierzchniowego wody oraz o 55-59% mniejszej erozji – dodał specjalista od klimatu z IUNG. Wskazał też na obecne rozwiązania prawne.

O suszy mówią w Polsce trzy akty prawne: ustawa o ubezpieczeniach rolnych, rozporządzenie o klimatycznym bilansie wodnym oraz rozporządzenie w sprawie przeciwdziałania skutkom suszy. W ich efekcie opracowano System Monitoringu Suszy Rolniczej oraz aplikację suszową. Ta ostania uruchamiana jest, gdy straty osiągają poziom 30%, To bardzo dużo i nie zawsze spełnia oczekiwania rolników – uważa prof. Kozyra.

– Wg naszych symulacji w 2050 r., a zwłaszcza w 2080 r. uprawa kukurydzy bez jej nawadniania będzie niemożliwa w wielu rolniczych rejonach Polski – dodał ekspert. Pojawiło się ostatnio pojęcie suszy błyskawicznej. Wynika ona z deficytu opadów lub fali upałów. Jest też pojęcie suszy zielonej, które charakteryzuje się tym, że wody brakuje w okresie wegetacji, a nie koniecznie w całym roku. To skutek niskich lub nieregularnych opadów. Z tego powodu należy wdrażać sposoby oszczędzania wody. Można wyróżnić 12 z nich:

1. Zielona infrastruktura, czyli rozwiązania oparte na przyrodzie, jak próchnica w glebie, zalesienia, pasy roślinne, miedze śródpolne, mokradła czy torfowiska.
2. Niebieska infrastruktura, czyli zbiorniki wodne, stawy, kanały i inne systemy retencji powierzchniowej oraz szara infrastruktura – np. techniczne systemy retencji, a zatem zbiorniki, przechwytywanie wody z dachów czy wybetonowanych powierzchni.
3. Zarządzanie jeziorami i obszarami podmokłymi, a w szczególności chronienie ich przed zanieczyszczeniem oraz retencja wody.
4. Powtórne wykorzystanie wody – odsalanie i recykling.
5. Poprawa efektywności nawodnień – nowoczesne systemy irygacyjne.
6. Kontrola erozji i ograniczanie degradacji środowiska, w tym gleb.
7. Zmiana systemów chowu zwierząt oraz uprawy roślin z wykorzystaniem praktyk odpornych na suszę.
8. Systemy monitoringu i wczesnego ostrzegania.
9. Ubezpieczenia gospodarstw i upraw.
10. Wspólnotowe zarządzanie zasobami wody.
11. Opłaty za użytkowanie wody.
12. Ograniczanie użytkowania na obszarach o wysokim ryzyku susz.

Mało wody do dyspozycji

Choć woda na kuli ziemskiej zajmuje 71% powierzchni to zaledwie jej 4% to woda słodka. Znaczna jej większość uwięziona jest w lodowcach. Do wykorzystania przez ludzi i w rolnictwie mamy zatem bardzo mało wody.

– Sposobem na łagodzenie skutków suszy jest retencja wodna. Jest to tym bardziej ważne, że w Polsce poziom opadów jest porównywalny do tego, który jest w Hiszpanii, a zasoby wodne Polski porównać można do Egiptu. W gorszej sytuacji są tylko Czechy, Cypr i Malta. Dlatego w najbliższych latach będziemy musieli podchodzić oszczędnie do gospodarowania wodę zarówno w skali mikro, jak i krajowej – mówiła dr Beata Bartosiewicz z Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB.

Jak gromadzić wodę z deszczu?

– Typowy mieszkaniec wsi zmienił się ostatnio. Ci, co przeprowadzili się z miasta przenoszą swoje wzorce na wieś. Obecni mieszkańcy wsi nie tylko nie tolerują piejącego koguta i zapachu z obory, ale także braku kanalizacji, zwłaszcza deszczowej czy tzw. ogólnospławnej – mówił prof. dr hab. inż. Paweł Licznar z UP we Wrocławiu. W miastach opłaty za wody opadowe są śmiesznie niskie. Tymczasem utrzymanie infrastruktury wymaga kolosalnych nakładów.

– Zagospodarowanie wody z opadów można rozproszyć, także na obszarach wiejskich. Jednym ze sposobów jest rozsączanie wód opadowych. Możliwe to jest na glebach lekkich, np. bielicowych. Na podstawie portalu waterfolder.com ustala się powierzchnię, np. dachów i na tej podstawie ustala powierzchnię do rozsączania. Tworzy się bilans rozsączania w zależności od natężenia deszczu. System proponuje też zbiornik rozsączeniowy, np. pod parkingiem lub zbiornik otwarty – tłumaczył ekspert.

prof. dr hab. inż. Paweł Licznar z UP we Wrocławiu

FOTO: Fot. Tomasz Czubiński

Tam, gdzie nie jest możliwe rozsączenie, ponieważ gleba jest zbyt gliniasta, można zbudować zbiornik retencyjny na wody opadowe. Woda z takich zbiorników może być wykorzystywana np. do nawadniania terenów zielonych, ale także do np. spłukiwania toalet. Dzięki temu oszczędzamy na zużyciu wody wodociągowej. Ma to znaczenie także w obronie cywilnej.

Gdzie gromadzić wodę?

– W Polsce jesteśmy w stanie retencjonować zaledwie 6,5% rocznego odpływu wód. Tymczasem w UE jest to poziom 15%. Zagrożeniem jest zmniejszanie ilości wód płynących w rzekach, które wynosi nawet 20% tego, co w latach ubiegłych – mówił dr hab. inż. Robert Kasperek, prof. UP we Wrocławiu.

dr hab. inż. Robert Kasperek, prof. UP we Wrocławiu

FOTO: Fot. Tomasz Czubiński

Kolejne niekorzystne zjawisko to stan tzw. dużych zbiorników retencyjnych. Wiele z nich jest zamulonych. Tymczasem tzw. mała retencja rozwija się bardzo wolo. Przyczyną tego wg eksperta jest biurokracja, brak finansowania oraz niska świadomość społeczna. To ostatnie przejawia się protestami przeciwko budowie małych zbiorników retencyjnych.

Woda zatrzymana w krajobrazie

– Rolnictwo wielkoobszarowe obniża potencjał retencyjny. Jest to efekt m.in. zmniejszenia bioróżnorodności krajobrazu, np. likwidacja miedz, zadrzewień śródpolnych, oczek wodnych, a z drugiej generuje duży pobór wody. Równolegle zachodzi zjawisko wysychania rzek. Powoduje to ubytek wody dostępnej w gospodarce – mówił dr hab. inż. Tomasz Kowalczyk, prof. UP we Wrocławiu.

dr hab. inż. Tomasz Kowalczyk, prof. UP we Wrocławiu

FOTO: Fot. Tomasz Czubiński

Rozwiązaniem na to mogą być zbiorniki wodne. Ekspert uważa jednak, że nie zawsze małe zbiorniki mają sens. Woda z nich zamiast być gromadzona, nie nadaje się do wykorzystania oraz nadmiernie paruje. Inny problem, to brak planów obejmujących szeroki teren i długi czas. To co kiedyś było planowane jako tereny rolnicze w tym łąki i miało być nawadnianie, obecnie staje się terenami zurbanizowanymi i nie ma co zrobić ze zgromadzoną na cele rolnicze wodą.

– Dobrym przykładem jest remont retencji gruntowo-glebowej. Modernizacja zastawek na rzece Stobrawie wart tylko 300 tys. zł pozwolił na retencjonowanie wody na poziomie połowy tego, co budowa zbiornika retencyjnego "Kluczbork", który kosztował aż 29 mln. zł – dodał ekspert. Budowa zbiornika była konieczna ze względu na ochronę przeciwpowodziową. Dlatego zwrócił uwagę, aby działania były kompleksowe. Konieczne są zmiany prawne.

Bałagan prawny

– Jeżeli budowa zastawki wodnej wymaga podobnej biurokracji jak budowa zaawansowanego jazu, to nikomu nie chce się w to wchodzić. Konieczne są zmiany prawne, np. budowa drobnych urządzeń tylko na podstawie zgłoszeń. Inne rozwiązanie prawne jakie proponuję, to automatyczne odszkodowania dla rolników w przypadku zalania ich upraw. Konieczne są także zasoby ludzkie, czyli kształcenie i zatrudnienie specjalistów i projektantów – dodał ekspert.

– Sprawę wykorzystania rolniczego wody reguluje aż 10 ważniejszych aktów prawnych oraz kilka pomniejszych. Wiele z nich jest wzajemnie sprzecznych i trudno się w tym poruszać. Na to nakłada się konieczność oszczędnego gospodarowania wodą. – mówił dr hab. Karol Kociszewski, prof. Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.

Oszczędności wody możliwe jest to dzięki tzw. dobrym praktykom. Jedną z nich jest zapobieganie silnym wiatrom zwiększającym ewapotranspirację. Sprzyjają temu zadrzewienia. Warto zauważyć, że drzewa rosnące wzdłuż rowów zapobiegają zarastaniu ich trawami i umożliwiają lepszy spływ nadmiaru wody, a zatem zapobiegają podtopieniom.

Woda z rowów i oczek

– Bardzo cenną praktyką jest zachowywanie oczek wodnych. Pozwalają one zatrzymać wodę z większych opadów i zatrzymają ja na polu. Woda w oczku wodnym wolniej zasila rzeki co zapobiega powodziom – uważa Kociszewski. Niestety, jego zdaniem na działanie w postaci spowolnienia odpływu wód wymagane są zgoda Wód Polskich i pozwolenia wodno-prawne. Wymaga to przygotowania operatu oraz pozwolenia na eksploatację.

Trzeba też płacić za użytkowanie wody. Dotyczy to korzystania z cieku wodnego. Jeśli jednak jesteśmy na własnym rowie, czyli urządzeniu wodnym, to też teoretycznie trzeba uzyskać pozwolenie. Natomiast zatrzymanie wody np. workiem z piaskiem, balotem lub obsuniętym gruntem i zatrzymamy do wysokości 1 m wody nie wymaga pozwolenia. Ale zatrzymanie wody więcej niż 1 metr może skutkować karą do 5 tys. zł. Także na zasilenie rowów śródpolnych wodą z cieku wodnego trzeba uzyskać pozwolenie wodno-prawne.

KE chce uproszczenia zasad finansowania WPR. Kiedy zmiany mają wejść w życie?

Lepiej korzystać z wody powierzchniowej

– Z punktu widzenia ochrony wód istotne jest zmniejszenie wykorzystania rolniczego wód podziemnych, a zwiększenie korzystania z wód powierzchniowych. Po prostu wody powierzchniowe są dużo łatwiej odnawialne. Tymczasem obecnie wody podziemne w praktyce nie są zasilane tłumaczył ekspert.

Warto także zauważyć, że wody powierzchniowe są ciepłe i mają latem od kilkunastu do ponad 20 st. C. Poza tym zawierają pewne ilości składników pokarmowych. Przykładowo, jeśli będziemy nawadniać wodą z jeziora Gopło w ilości 100 mm na sezon dostarczamy 2,5 kg/ha azotu. Ponadto korzystanie z wód powierzchniowych nie jest obciążone opłatą w wysokości 15 gr za kubik, jak to ma miejsce przy korzystaniu z wody podziemnej.

– Jeśli nie ma możliwości korzystania z wody powierzchniowej, to trzeba wiercić studnię. Do głębokości 30 m nie ma konieczności uzyskania pozwolenia – dodał profesor. Powyżej jednak już jest taki obowiązek. Tymczasem wody podziemne są coraz głębiej osiągalne.

Ekspert wskazał także kilka dobrych praktyk, jak nawadnianie kropelkowe, w przypadku deszczowania zabieg nocny, zakładanie na terenach zalewowych TUZ lub lokalizowanie tam nieużytków.

tcz

- Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, oznaczających wystąpienie suszy, w czternastym okresie raportowania — od 1 sierpnia do 30 września — odnotowano na niewielkim obszarze kraju zasięgi gleb zagrożonych suszą dla uprawy rzepaku i rzepiku - informuje IUNG Puławy. 

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Jesienny zasięg suszy, który szacowany jest o 13. okresu raportowania (link poniżej), został stwierdzony w 20 gminach w Polsce:

• 15 gmin w województwie mazowieckim,
• 5 gmin w województwie łódzkim. 

Zobacz także: Susza w ziemniakach - niższy plon i jakość handlowa. Które województwa są zagrożone?

Dla uprawy rzepaku i rzepiku (zasięg jesienny, szacowany od trzynastego okresu raportowania) kryterium suszy zostało spełnione dla 20 gmin w Polsce — w województwie mazowieckim 15 gmin i w województwie łódzkim 5 gmin.

Susza rzepak i rzepik

FOTO: Iung-puŁawy

Poprzednio dla uprawy rzepaku,  a także rzepiku susza rolnicza została stwierdzona w 39 gminach w Polsce. W nastepujących województwach:

• mazowieckim,
• łódzkim,
• świętokrzyskim. 

Susza a ekoschematy WPR – jak zabezpieczyć uprawy i spełnić warunki dopłat

Patrycja Bernat

Fot: Patrycja Bernat/Szymon Śliwiński

Uprawy zagrożone suszą

- Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, oznaczających wystąpienie suszy, w trzynastym okresie raportowania — od 21 lipca do 20 września — odnotowano na niewielkim obszarze kraju zasięgi gleb zagrożonych suszą dla upraw: ziemniaka i rzepaki i rzepiku - podaje IUNG. 

Ziemniaki - gdzie występuje susza rolnicza?

W przypadku uprawy ziemniaka susza rolnicza została stwierdzona w 22 gminach w Polsce. W województwie:

• mazowieckim,
• łódzkim,
• świętokrzyskim.

Zobacz także; Uprawa ziemniaków pod znakiem zapytania. Co dalej z produkcją w Polsce?

Przypomnimy, że wystąpienie suszy rolniczej w uprawie, może doprowadzić do obniżenia plonu, a także do większej podatności bulw na wystąpienie wad fizjologicznych, czy podatności na choroby, a także zmniejszenie jakości handlowej.

Susza rolnicza ziemniak

FOTO: Iung Puławy

Uprawa rzepaku

Dla uprawy rzepaku,  a także rzepiku susza rolnicza została stwierdzona w 39 gminach w Polsce. W nastepujących województwach:

• mazowieckim,
• łódzkim,
• świętokrzyskim. 

Susza rolnicza rzepak i rzepik

FOTO: Iung Puławy

Trudny rok dla rynku ziemniaka w całej Europie. Co w segmencie maszynowym?

Patrycja Bernat

Fot: Katarzyna Sierszeńska

Susza rolnicza w 12. raporcie IUNG Puławy została stwierdzona m. in. w uprawie kukurdzy na ziarno i na kiszonkę. Okres raportowania: od 1 lipca do 31 sierpnia 2025 r. 

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Kukurydza na ziarno

W uprawach kukurydzy na ziarno, susza rolnicza została stwierdzona na obszarze 161 gmin. 

Obszary, które są zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach:

• wielkopolskim,
• zachodniopomorskim,
• lubuskim,
• dolnośląskim,
• łódzkim,
• mazowiecki,
• lubelskim,
• oraz świętokrzyskim.

Zobacz także: Kukurydza na kiszonkę pod presją suszy – możliwe straty w uprawach?

Susza w uprawie kukurydzy na ziarno

FOTO: Iung

Kukurydza na kiszonkę

Natomiast w uprawie kukurydzy na kiszonkę, suszę rolniczą stwierdzono na obszarze większym: 180 gmin.
Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach:

• wielkopolskim,
• zachodniopomorskim,
• lubuskim,
• dolnośląskim),
• łódzkim,
• mazowieckim,
• lubelskim,
• oraz świętokrzyskim.

Susza w uprawie kukurydzy na kiszonkę

FOTO: Iung

Nowa definicja suszy rolniczej: czy pomoże w dokładnym monitorowaniu?

Patrycja Bernat

Źródło: IUNG Puławy

Fot: Tomasz Czubiński

Susza w uprawach kukurydzy

IUNG Puławy opublikował 11. raport suszowy. W dniach od 1 lipca do 31 sierpnia susza została odnotowana dla upraw kukurydzy na ziarno oraz na kiszonkę.

150 gmin zagrożonych suszą

W uprawach kukurydzy na ziarno warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 150 gmin, co stanowi 6,1% ogólnej liczby gmin w kraju.

Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach:

• wielkopolskim (14%),
• zachodniopomorskim (6%),
• lubuskim (24,4%),
• dolnośląskim (2%),
• łódzkim (1%),
• mazowiecki (9,6%),
• lubelskim (24,9%)
• oraz świętokrzyskim (3,9%).

Zobacz także: Susza rolnicza 2025: deficyt wody w niektórych regionach sięga nawet 80%

Susza kukurydza na ziarno

FOTO: Iung Pib

Kukurydza na ziarno: 8 województw z suszą

W uprawach kukurydzy na kiszonkę warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 162 gmin, co stanowi 6,5% ogólnej liczby gmin w kraju.

Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach:

• wielkopolskim (14%),
• zachodniopomorskim (6%),
• lubuskim (24%),
• dolnośląskim (2%),
• łódzkim (1%),
• mazowieckim (11%),
• lubelskim (24%)
• oraz świętokrzyskim (3,9%).

Susza kukurydza na kiszonkę

FOTO: Iung Pib

Nowa definicja suszy rolniczej: czy pomoże w dokładnym monitorowaniu?

Patrycja Bernat

Źródło: IUNG-PIB

Fot: IUNG-PIB/ Biernacki

Niestety wydawać by się mogło, że opady, które miały miejsce w lipcu oraz pierwszej połowie sierpnia uzupełniły niedobory w glebie. Sytuacja poprawiła się, ale tylko chwilowo. Stany wody w rzekach w kraju podniosły się do średnich, a miejscami nawet i wysokich poziomów, a wilgotność gleby poprawiła się, ale tylko do głębokości około 30 cm.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

- Obecnie w prawie w całym kraju odnotowuje się suszę hydrologiczną (szary kolor na mapie). Sytuacja jest już bardzo poważna. Ilustrują to poziomy wód w rzekach. W zdecydowanej większości stany są bardzo niskie, wręcz rekordowo niskie. Jest coraz więcej odcinków rzek ze stanem poziomu wody poniżej minimum okresowego - informuje WIR. 

Przesuszone gleby - utrudnione zasiewy

Jak się okazuje prognozy pogody, w najbliższym czasie, nie przewidują opadów, które mogłyby poprawić sytuację hydrologiczną w Polsce.

Gleby w kraju są bardzo przesuszone, a na obszarze około 3/4 Polski wilgotność gleby w wierzchniej warstwie oscyluje na poziomie około 20 do 35%. Taka sytuacja ma wpływ na utrudnioną uprawę gleby, a jesienne zasiewy będą miały problem ze skiełkowaniem.

Zobacz także: Susza 2025: opady nie uzupełniły zapasów wody. Kukurydza i buraki w zagrożeniu

- Gleba jest tak mocno wyschnięta, że sprzęt nie jest w stanie się wbić w ziemię, lub przesypuje się jak suchy piasek. Nieco głębiej sytuacja wygląda podobnie. Dopiero na głębokości poniżej jednego metra pojawia się wilgotność zadowalająca. Zasoby wód podziemnych się obniżają, nadmierna ich eksploatacja wpływa negatywnie na ogólny poziom uwilgotnienia środowiska - podaje dalej WIR.

Deficyt wody w Polsce od dekady

Już od ponad dekady deficyt wody w glebie i powtarzająca się susza występuje w Polsce. Na początku roku w okresie zima-wiosna opady są na poziomie niższym niż średnia z wielolecia. Dodatkowo powtarzający się brak okrywy śnieżnej i skąpe opady nie poprawiają sytuacji.

W sytuacji, kiedy pojawiają się intensywne opady, to często dzieje się tak, że spływają szybko z powierzchni gleby, co powoduje często podtopienia oraz zalania. Te opady jednak nie zasilają ani wód podziemnych, ani nie wnikają w głąb gleby.

Ulewy i gradobicia w całym regionie. Rolnicy zamiast żniw, liczą straty

Patrycja Bernat

Fot: Katarzyna Sierszeńska

W dziesiątym okresie raportowania — od 21 czerwca do 20 sierpnia — odnotowano zasięgi gleb zagrożonych suszą dla upraw:

• kukurydzy na ziarno,
• kukurydzy na kiszonkę,
• krzewy owocowe,
• rośliny strączkowe.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Susza w kukurydzy na ziarno

W uprawach kukurydzy na ziarno warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 150 gmin, co stanowi 6,1% ogólnej liczby gmin w kraju. 

Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach:

• wielkopolskim (14%),
• zachodniopomorskim (6%),
• lubuskim (24,4%),
• dolnośląskim (2%),
• łódzkim (1%),
• mazowiecki (9,6%),
• lubelskim (24,9%)
• oraz świętokrzyskim (3,9%).

Zobacz także: Nowa definicja suszy rolniczej: czy pomoże w dokładnym monitorowaniu?

Susza 2025 kukurydza na ziarno

FOTO: iung.pulawy

Susza w kukurydzy na kiszonkę

W uprawach kukurydzy na kiszonkę warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 162 gmin, co stanowi 6,5% ogólnej liczby gmin w kraju.

Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach:

• wielkopolskim (14%),
• zachodniopomorskim (6%),
• lubuskim (24%),
• dolnośląskim (2%),
• łódzkim (1%),
• mazowieckim (11%),
• lubelskim (24%)
• oraz świętokrzyskim (3,9%).

Susza 2025 kukurydza na kiszonkę

FOTO: iung.pulawy

Susza w strączkowych

W uprawach roślin strączkowych warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 44 gmin, co stanowi 1,8% ogólnej liczby gmin w kraju. 

Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach:

• zachodniopomorskim (12%),
• wielkopolskim (1%),
• lubuskim (24%),
• lubelskim (0,5%)
• oraz mazowieckim (2%).

Susza 2025 rośliny strączkowe

FOTO: iung.pulawy

Susza 2025: opady nie uzupełniły zapasów wody. Kukurydza i buraki w zagrożeniu

Patrycja Bernat na podst. IMGW

Fot: Canva/iung.pulawy

W lipcu tego roku rozkład opadów był dość zróżnicowany. Północna część Polski, a także północno-wschodnia i południowa cześć kraju odnotowały najwyższe sumy opadów.

Najwyższe sumy miesięczne, które wynosiły powyżej 200 mm odnotowano na stacjach synoptycznych na:

• Kasprowym Wierchu,
• w Bielsku-Białej
• oraz w Gdańsku
• i w Kętrzynie.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Najniższe sumy miesięczne, które wynosiły poniżej 60 mm, zanotowano:

• w Lublinie,
• Kłodzku
• i Warszawie.

Podtopienia i powodzie

- W pierwszej połowie sierpnia wystąpiły również opady deszczu, które miejscowo były całkiem spore. Jednak te opady niestety nie uzupełniły zapasów wody. Stany wód w rzekach podniosły się chwilowo do stanów średnich, na pewnych obszarach do wysokich i punktowo ostrzegawczych. Wystąpiły nawet chwilowe podtopienia, czy powodzie błyskawiczne. Jednak sytuacja hydrologiczna nie poprawiła się. Rzeki szybko wróciły do stanów niskich, susza hydrologiczna znów występuje na znacznym obszarze kraju - informuje WIR.

Rozkład opadów lipiec 2025

FOTO: Imgw

Zobacz także: Susza uderza w rolnictwo coraz mocniej. Zagrożone stratami kolejne uprawy

I mimo tego, gleba w Polsce jest przesuszona, gdzie wilgotność wierzchniej warstwy gleby od 0 do 7 cm wynosi od 15 do 30%.

Nie jest to korzystne dla upraw kukurydzy ani buraków, a także dla poplonów, czy zasiewów rzepaku ozimego.

Jak informuje WIR, w niektórych regionach stosowane są ograniczenia w dostarczaniu mieszkańcom wody pitnej.

- Mówi się o zagrożeniach ujęć wód podziemnych na potrzeby ludności. To naprawdę jest bardzo groźna sytuacja. Większość mieszkańców nie zdaje sobie sprawy z powagi zjawiska suszy, dopóki nie zabraknie wody w kranie. Mamy nadzieję, że aura przyniesie poprawę sytuacji hydrologicznej naszego kraju - dodaje WIR.

Susza uderza w rolnictwo coraz mocniej. Zagrożone stratami kolejne uprawy

oprac. Patrycja Bernat na podst. WIR

Fot: Canva

Od kilku godzin przez region przechodzą intensywne opady deszczu, które w wielu miejscach doprowadziły do lokalnych podtopień. 

Spore straty są także w miastach. W blisko 60-tysięcznej Białej Podlaskiej woda zalała wiele ulic, gdzie interweniowali strażacy. Z kolei w okolicach Zamościa pojawił się pokaźnych rozmiarów grad. Podobnie było w gminie Piaski k. Lublina. 

– Podczas burzy porywy wiatru na stacji IMGW w Ciciborze k. Białej Podlaskiej osiągnęły maksymalnie 52 km/h, więc obyło się bez większych szkód. Suma opadu wyniosła tam 15,6 mm. To wystarczyło, by w krótkim czasie doszło do punktowych zalań – mówi Paweł Reducha, założyciel facebookowego profilu Info Meteo LU – Biała Podlaska, gdzie na bieżąco można śledzić to, co dzieje się z pogodą. 

Komenda Wojewódzka Państwowej Straży Pożarnej w Lublinie podaje, że zdecydowanie najwięcej pracy strażacy mają w powiecie parczewskim, krasnostawskim i tomaszowskim, gdzie głównie usuwają powalone na drogi drzewa. 

Drzewo przewróciło się na samochód

Serwis lublin112.pl informuje, że burze, jakie w niedzielę przeszły przez Lubelszczyznę miejscami miały bardzo intensywny przebieg. Dla rolników najgorszy okazał się jednak nawalny deszcz i gradobicia, które spowodowały straty w uprawach. 

Do groźnie wyglądającego zdarzenia doszło w miejscowości Stryjno Pierwsze w powiecie świdnickim. Na poruszający się drogą wojewódzką nr 837 Piaski – Żółkiewka samochód osobowy spadło przewrócone przez podmuch wiatru drzewo. Na szczęście nikomu nic się nie stało. Na czas działań służb ratunkowych droga była całkowicie zablokowana – podaje lublin112.pl.

Burzowo także na Warmii i Mazurach oraz w Małopolsce

Z kolei profil Sieć Obserwatorów Burz ostrzega, że gwałtowne burze nadal występują od Warmii i Mazur przez Mazowsze po Lubelszczyznę.

"Dość silne burze przechodzą także przez część Małopolski. Niosą one silne opady deszczu, silny wiatr, a miejscami grad i gradobicia" – informuje SOB.

Dzisiaj we wschodniej części Polski, zapowiadane jest zachmurzenie wraz z opadami deszczu do około 15 mm. Wiatr słaby oraz umiarkowany, najsilniej jednak będzie wiało nad morzem, gdzie w porywach może być to nawet 65 km/h.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

IMGW ostrzega jednak przed wezbraniem z przekroczeniem stanów ostrzegawczych drugiego stopnia. Co widoczne jest na poniższej mapie.

Pogoda środa i czwartek

Natomiast pogoda zapowiada przez IMGW, na kolejne dwa dni również, stoi pod znakiem opadów o natężeniu umiarkowanym.

- Miejscami na Suwalszczyźnie, Podlasiu i Mazurach wysokość opadów do 15 mm. Miejscami przelotne opady deszczu na południu i zachodzie, lokalnie także burze. W czasie burz wysokość opadów do około 10 mm - informuje IMGW.

Zobacz także: Mokre żniwa 2025 - Jak ocenić sezon i co można zrobić, aby plony lepiej znosiły opady?

Temperatura będzie się wahać od 20°C do 23°C, chłodniej na północnym wschodzie. W nocy również zapowiadane są opady deszczu w wysokości około 10 mm.

Uprawy pszenicy na Żuławach Wiślanych pod wodą. 100 litrów deszczu na m2

120 mm deszczu z burzami

Przypomnijmy, że od wczoraj obowiązuje ostrzeżenie dla województwa opolskiego, śląskiego i południowo-zachodniej części małopolskiego. W tym regionie IMGW prognozuje silne opady deszczu o natężeniu od 90 do 120 mm, z burzami i porywami wiatru do 80 km/h, a także możliwością gradu.

Opolski Urząd Wojewódzki zaleca: 

• unikaj przebywania w pobliżu rzek i potoków,
• zabezpiecz piwnice, garaże i mienie przed zalaniem,
• zachowaj ostrożność na drogach — mogą wystąpić utrudnienia i lokalne podtopienia,
• śledź komunikaty imgw i lokalnych służb ratunkowych.
• W razie zagrożenia zadzwoń: 112 lub skontaktuj się z powiatowym centrum zarządzania kryzysowego

oprac. Patrycja Bernat

Fot: Canva/IMGW

Pogoda sprzyjała i przez weekend rolnicy mieli okazję kontynuować żniwa. Niestety wraz z nowym tygodniem, przyszło załamanie pogodowe i aktualnie pojawiają się ostrzegawcze alerty RCB.

Groźne alerty RCB

- Uwaga! 08-10.07 prognozowane intensywne, nawalne opady deszczu. Przygotuj się na ewentualne podtopienia. Słuchaj poleceń służb i śledź komunikaty pogodowe - tak brzmi treść jednego z alertów. 

Od nocy z wtorku na środę aż do czwartku prognozowane są intensywne opady deszczu:

• Centrum i południe – stopień 3, możliwe 130 mm, a w rejonie Beskidów nawet 170 mm!
• Lokalnie suma opadów (burze i deszcz) do końca ważności ostrzeżenia może na południu sięgnąć 200 mm!
• Otaczające obszary – ostrzeżenia stopnia 2 i 1 (do 130 mm i 80–100 mm).

Niestety takie wiadomości na pewno nie będą sprzyjać pracom na polu ani kondycji i jakości roślin. Jak wskazuje IMGW, pogoda na dzisiaj tj. 8 lipca zapowiada przelotne opady deszczu, ale także burze nawet z gradobiciem.

Suma opadów może sięgnąć nawet 40 mm w centrum kraju, a maksymalna temperatura będzie wahać się od 18°C na południowym zachodzie i nad samym morzem, około 23°C w centrum, do 28°C na wschodzie; w rejonach podgórskich Sudetów od 13°C do 16°C. Wiatr słaby i umiarkowany, miejscami w porywach do 55 km/h. W czasie burzy możliwe porywy wiatru do 70 km/h, na Podkarpaciu do 80 km/h.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

W nocy zapowiadane są już opady deszczu o silnym natężeniu i lokalnie spodziewane burze. Suma opadów deszczu na północy kraju do 30 mm, w centrum do 50 mm, na południu do 80 mm, a punktowo na południu woj. śląskiego do 100 mm.

Jaka pogoda w kolejnych dniach? 

Na jutro oraz czwartek, zapowiadane jest duże zachmurzenie, a przejaśnienia możliwe jedynie na północy kraju.  Opady deszczu, w centrum i na południu okresami o umiarkowanym i silnym natężeniu. Na wschodzie Polski możliwe burze.

- Suma opadów deszczu do 30 mm na północnym wschodzie i do 50 mm na południu i w centrum; najmniej opadów na zachodzie i północnym zachodzie, do 10 mm - informuje IMGW. 

W nocy na ten moment na północnym zachodzie Polski bez opadów, ale na pozostałym obszarze kraju spodziewane są deszcze do 40 mm.

Rolnik pokazuje zniszczenia po gradobiciu: "To był istny horror"

oprac. Patrycja Bernat

Źródło: IMGW

Fot: IMGW/Kolasińska

• zbóż jarych,
• zbóż ozimych,
• truskawek, 
• krzewów owocowych,
• kukurydzy na ziarno,
• kukurydzy na kiszonkę,
• rzepaku i rzepiku
• oraz roślin strączkowych.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

168 gmin w Polsce z suszą

W najnowszym raporcie suszowym czytamy również, ze w przypadku zbóż jarych susza została stwierdzona w 168 gminach:

• w województwie lubuskim (48 gmin),
• zachodniopomorskim (33 gmin),
• łódzkim (57 gmin),
• wielkopolskim (27 gmin),
• opolskim (2 gminy)
• oraz śląskim (1 gmina).

Susza zboża jare

FOTO: Iung Pib

Zobacz także: Susza rolnicza coraz poważniejsza. Zagrożone kolejne uprawy! RAPORT IUNG

Susza zboża ozime

- W uprawach zbóż ozimych warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 260 gmin, co stanowi ponad 10% ogólnej liczby gmin w kraju. Obszary zagrożone znacznymi stratami plonów zbóż ozimych odnotowano w województwach: zachodniopomorskim (66% gmin w województwie), lubuskim (51%), kujawsko-pomorskim (40%), wielkopolskim (28%), łódzkim (13%). Największy udział powierzchni zagrożonej stratami plonów – określony z uwzględnieniem podatności gleb na suszę – w stosunku do powierzchni potencjalnie zagrożonej odnotowano w województwach: lubuskim (13%) oraz zachodniopomorskim (11%) - podaje raport. 

Susza zboża ozime

FOTO: Iung Pib

Kukurydza na ziarno i kiszonkę

W przypadku uprawy kukurydzy na ziarno, suszę stwierdzono na obszarze 27 gmin, w następujacych województwcah: 

• zachodniopomorskim (6%)
• oraz lubuskim (24%)

W uprawie kukurydzy na kiszonkę, susza została stwierdzona na terenie również 27 gmin w województwach:

• zachodniopomorskim (24%)
• oraz lubuskim (6%) 

Susza kukurydza na ziarno

FOTO: Iung Pib

Susza kukurydza na kiszonkę

FOTO: Iung Pib

Rzepak i rzepik z suszą rolniczą

Susza rolnicza została również odnotowana w uprawie rzepaku oraz rzepiku. Podobnie jak w przypadku zbóż jarych na terenie 168 gmin. 

Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach:

• zachodniopomorskim (29%),
• lubuskim (58%),
• wielkopolskim (12%),
• łódzkim (32%),
• opolskim (3%),
• śląskim (<1%).

Susza rzepak i rzepik

FOTO: Iung Pib

Susza nie oszczędza strączkowych

Susza dotyczy również upraw roślin strączkowych. Stwierdzono ją na obszarze 34 gmin, a obszary zagrożone startami wynikającymi z niedoborów opadów znajdują się w województwach:

• zachodniopomorskim (12%)
• oraz lubuskim (24%) 

Susza rośliny strączkowe

FOTO: Iung Pib

• zbóż jarych,
• zbóż ozimych,
• truskawek, 
• krzewów owocowych,
• kukurydzy na ziarno, k
• ukurydzy na kiszonkę,
• rzepaku i rzepiku
• oraz roślin strączkowych.

Zobacz także: Susza rolnicza: zagrożenie dla zbóż jarych i ozimych. Raport IUNG-PIB

Susza zboża jare

- W uprawach zbóż jarych warunki suszy rolniczej stwierdzono dotychczas na obszarze 365 gmin, co stanowi 15 % ogólnej liczby gmin w kraju. Obszary zagrożone znacznymi stratami plonów zbóż jarych odnotowano w województwach: zachodniopomorskim (70 % gmin w województwie), kujawsko-pomorskim (57% gmin), lubuskim (58 % gmin), wielkopolskim (34% gmin), łódzkim (38% gmin), mazowieckim (2% gmin), podlaskim (2% gmin) oraz opolskim (1% gmin). Największy udział powierzchni zagrożonej stratami plonów w uprawach zbóż – określony z uwzględnieniem podatności gleb na suszę – w stosunku do powierzchni potencjalnie zagrożonej odnotowano w województwach: lubuskim (23%) oraz zachodniopomorskim (19%) - czytamy w raporcie. 

susza zboża jare

FOTO: Iung Pib

Susza zboża ozime

W uprawie zbóż ozimych susze stwierdzono w 254 gminach - 10% ogólnej liczny gmin w kraju. Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach: zachodniopomorskim (66% gmin w województwie), lubuskim (50%), kujawsko-pomorskim (40%), wielkopolskim (28%), łódzkim (10%). Największy udział powierzchni zagrożonej stratami plonów – określony z uwzględnieniem podatności gleb na suszę – w stosunku do powierzchni potencjalnie zagrożonej odnotowano w województwach: lubuskim (12%) oraz zachodniopomorskim (11%). 

susza zboża ozime

FOTO: Iung Pib

Susza kukurydza na ziarno i kiszonkę

W uprawach kukurydzy na ziarno suszę stwierdzono na obszarze 11 gmin. Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach:

• zachodniopomorskim (3%)
• oraz lubuskim (8%). 

W uprawach kukurydzy na kiszonkę suszę stwierdzono na obszarze 11 gmin. Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach:

• zachodniopomorskim (3%)
• oraz lubuskim (8%). 

susza kukurydza na ziarno

FOTO: Iung Pib

susza kukurydza na kiszonkę

FOTO: Iung Pib

Rzepak i rzepik zagrożone

- W uprawach rzepaku i rzepiku warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 33 gmin, co stanowi 1,33% ogólnej liczby gmin w kraju. Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach: zachodniopomorskim (13,27%) oraz lubuskim (21,95%) a ich udział powierzchni zagrożonej stratami plonów – określony z uwzględnieniem podatności gleb na suszę – w stosunku do powierzchni potencjalnie zagrożonej wynosił w województwie zachodniopomorskim (1,00%) oraz lubuskim (4,84%) - podaje raport IUNG. 

susza rzepak i rzepik

FOTO: Iung Pib

Strączkowe również zagrożone suszą

Również w uprawach roślin strączkowych suszę stwierdzono na obszarze 30 gmin. 

Obszary zagrożone stratami plonów odnotowano w województwach:

• zachodniopomorskim (11,50%)
• oraz lubuskim (20,73%). 

susza rośliny strączkowe

FOTO: Iung Pib

Mimo opadów deszczu, w glebie deficyt wody. W którym województwie jest największa susza?

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Susza w zbożach jarych

Susza rolnicza została stwierdzona w trzecim raporcie w 33 gminach w Polsce. W wójewództwie: 

• lubuskim (12 gmin),
• zachodniopomorskim (16 gmin)
• i łódzkim (5 gmin).

Zobacz także: Rolnik pokazuje zniszczenia po gradobiciu: "To był istny horror"

Zboża jare susza

FOTO: Iung-pib

- Największy udział powierzchni zagrożonej stratami plonów w uprawach zbóż – określony z uwzględnieniem podatności gleb na suszę – w stosunku do powierzchni potencjalnie zagrożonej odnotowano w województwach: zachodniopomorskim (17,6%) oraz lubuskim (15,3%) - czytamy w raporcie. 

Susza w zbożach ozimych

W przypadku zbóż ozimych kryterium suszy zostało spełnione w 7 gminach:

• w lubuskim (3 gminy),
• zachodniopomorskim (3 gminy)
• i łódzkim (1 gmina).

Zboża ozime susza

FOTO: Iung-pib

- Największy udział powierzchni zagrożonej stratami plonów – określony z uwzględnieniem podatności gleb na suszę – w stosunku do powierzchni potencjalnie zagrożonej odnotowano w województwach: zachodniopomorskim (10,4%) oraz lubuskim (9,9%) - podaje raport. 

Mimo opadów deszczu, w glebie deficyt wody. W którym województwie jest największa susza?

Patrycja Bernat

Fot: Canva/IUNG

FOTO: Krzysztof Rybka

Liczenie trwa, ale wiadomo, że jest źle

– Obraz strat jest wprost przerażający. Najstarsi mieszkańcy naszej wsi mówią, że nie widzieli nigdy czegoś takiego – relacjonuje Krzysztof Rybka, 38-letni rolnik ze wsi Bychowo k. Żmigrodu w powiecie trzebnickim. 

To właśnie w tym rejonie w ubiegłym tygodniu doszło do prawdziwego kataklizmu. – To był istny horror. Wszystko trwało niecałe 20 minut, ale wystarczyło, aby zniszczyć piękne rzepaki i pszenicę. Moje straty wyceniam na ponad 100 tys. zł, a przecież wielu rolników dookoła straciło jeszcze więcej – zaznacza Rybka, który prowadzi 155-hektarowe gospodarstwo rodzinne (143 ha gruntów ornych). 

Część ziemi jest własnością rodziny rolnika, a inne grunty są dzierżawione od KOWR i osób prywatnych. 26 ha zajmuje rzepak, 46 ha pszenica, 55 ha pszenżyto, reszta to kukurydza na ziarno. 

FOTO: Krzysztof Rybka

Grad, który niszczył dosłownie wszystko

– Spadło od 75 do 85 l wody w czasie trwania nawałnicy, a chmura gradowa zdziesiątkowała uprawy. Straty są niebotyczne – w moim gospodarstwie rzepaki zostały uszkodzone w 60-70%, a pszenica w ok. 20%. We wsi po sąsiedzku jest jeszcze gorzej, bo tam straty miejscami dochodzą do 100%! Chociaż trudno w to uwierzyć, na tamtejszych polach nic nie zostało – tłumaczy Krzysztof Rybka. 

Rolnik przyznaje, że u niego tylko 2 ha kukurydzy zostało zniszczone przez nawałnicę (resztę grad oszczędził). – Kataklizm szedł pasem, więc niektórym udało się uniknąć dramatu.  

– Po tym zdarzeniu wielu osobom doszło mnóstwo siwych włosów. Niektórzy są w kropce, ponieważ trzeba płacić zobowiązania, a nie ma z czego – wyjaśnia producent.

FOTO: Krzysztof Rybka

Jest strach i wielkie oczekiwanie

Rolnik po nawałnicy z żalem przyznaje, że nie ubezpieczył wszystkich upraw. – Rzepaki miałem ubezpieczone w 90%, zboża w ok. 30%. Teraz nie pozostaje nic innego jak tylko czekać na komisję klęskową. Liczę na pomoc, ale w głębi duszy wiem, że wszystkie uprawy powinny być ubezpieczone. Dopiero wtedy wszyscy rolnicy w Polsce będą mogli spać spokojnie – tłumaczy Krzysztof Rybka.

– Są ludzie, którzy nie mieli ubezpieczone praktycznie nic, więc stracili niemal wszystko – zaznacza. 

Za naszym pośrednictwem postanowił zwrócić się z apelem do innych rolników o ubezpieczenia upraw: – Zmiany klimatyczne spowodowały, że podobnych kataklizmów będzie więcej. Wiem, że ubezpieczenia kosztują, ale to kropla w porównaniu ze stratami, jakie mogą mieć miejsce. Ubezpieczajcie swoje uprawy – podkreśla młody rolnik.

– W przyszłym roku osobiście ubezpieczę 100% upraw od gradu, a w przypadku innych ryzyk trzeba się zastanowić, co i w jakiej skali należy ubezpieczyć – deklaruje.

FOTO: Krzysztof Rybka

– Jesteśmy naprawdę przygnębieni, bo teraz każda ciemna chmura, każda prognoza zwiastująca burzę, napawa nas lękiem. Mamy jeszcze półtora mięsiąca do żniw i dlatego obawiamy się, czy uda się uniknąć kolejnej nawałnicy – mówi Krzysztof Rybka.

Krzysztof Zacharuk

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Sytuacja ta najbardziej dotyczy województwa zachodniopomorskiego, gdzie suma opadów wyniosła zaledwie 35–45% normy wieloletniej (1991–2020), a także:

• województwa lubuskiego,
• kujawsko-pomorskiego
• oraz łódzkiego
• i wielkopolskiego.

Niedobory wody w glebie

- Niedobory wody odzwierciedlają stany wód w rzekach, które mimo w niektórych regionach kraju intensywnych opadów kształtują się w strefach wód niskich i średnich. (kolor niebieski stany średnie, kolor czarny stany niskie, kolor żółty stany ostrzegawcze). W Wielkopolsce stany ostrzegawcze wystąpiły na rzece Noteć, Polskim Rowie, Kopli i Swędrni - podaje WIR.

Niedobory wody w glebie WIR

FOTO: Wir

Susza rolnicza 2025

Zgodnie z komunikatem suszowym od IUNG-PIB, który obejmował dwa okresy raportowania od 21 marca do 20 maja oraz od 1 kwietnia do 31 maja wystąpienie suszy stwierdzono zagrożenie dla upraw:

• zbóż jarych,
• zbóż ozimych,
• truskawek
• i krzewów owocowych.

Szczegóły opis raportu suszowego znaleźć można w artykule poniżej:

Susza rolnicza w zbożach coraz większa! Raport suszowy IUNG

Patrycja Bernat

Źródło: WIR

Foto: Canva/WIR

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

- Według raportu Europejskiego Obserwatorium ds. Susz (EDO) za okres 11-20 maja, obszary w południowo-wschodniej Hiszpanii, na Cyprze, Grecji i na obszarach południowo-wschodnich Bałkanów stan "alertu" znajdują się w południowo-wschodniej Hiszpanii. Ale "ostrzeżenie" przed suszą obowiązuje również na dużych obszarach północnej i wschodniej Europy, po rekordowo gorącej i suchej wiośnie, napędzanej zmianami klimatycznymi - informuje euronews.

Obawa o rolnictwo

Susza w dużej mierze oczywiście dotyczy rolnictwa i tutaj pojawiają się kolejne obawy. Na sporych obszarach Ukrainy, Polski oraz zachodniej Syrii, oraz krajów sąsiadujących, jak czytamy na stronie euronews, szybko postępują stany alarmowe. W północnej Afryce stan alarmowy i ostrzegawczy utrzymuje się już od ponad roku.

Zobacz także: Dopłaty suszowe nie wystarczą! Są pomysły jak pomóc rolnikom!

Bruksela wnioskuje o mniejsze zużycie wody

Zgodnie z wnioskiem Brukseli o pomocy w poprawie efektywności wodnej w całej UE, kraje członkowskie Unii Europejskiej, miałyby własne cele w zakresie efektywności wodnej, ale nie byłyby one prawnie wiążące.

Mowa tutaj o co najmniej 10% do 20230 roku. Cel ten jest częścią opublikowanej w zeszłą środę strategii odporności na wodę, której istotą jest przywrócenie obiegu wody do środowiska.

- W osobnym zaleceniu Komisja Europejska zachęca kraje UE do "wyznaczenia własnych celów w zakresie efektywności wodnej w oparciu o uwarunkowania krajowe". Dzieje się to w momencie, gdy Europa boryka się z wieloma problemami związanymi z wodą, w tym zanieczyszczeniem PFAS i azotanami, nieszczelną infrastrukturą, bardziej dotkliwymi suszami i intensywniejszymi opadami deszczu - informuje Politico.

Susza rolnicza w zbożach coraz większa! Raport suszowy IUNG

Komisja Europejska ma współpracować z państwami członkowskimi, aby opracować wspólną metodologię w tym zakresie.

Europejski Bank Inwestycyjny ma wesprzeć te strategię wodną kwotą wynoszącą ponad 15 mld euro w latach 2025 do 2027, w tym środki mają zostać przeznaczone na "dużą infrastrukturę i rozwiązania oparte na zasobach przyrody".

oprac. Patrycja Bernat

na podst: euronews/politico

Fot: Canva

„Wielkopolski program zapobiegania suszy rolniczej” został opracowany z inicjatywy Mieczysława Łuczaka - Prezesa Wielkopolskiej Izby Rolniczej. Program powstał w oparciu o wiedzę oraz co ważne, doświadczenie, ale przede wszystkim na podstawie uwag, które Wielkopolska Izba Rolnicza otrzymała od pracowników terenowych i delegatów.

Strategicznym celem programu jest zatrzymanie wody. Obecnie zatrzymujemy zaledwie około 7,5% wody opadowej, pozostała część trafia do Bałtyku. Jezeli porównać te dane do innych państw, to przykładowo w Hiszpanii zatrzymanie wody wynosi nawet 40% i docelowo takie również powinno być w województwie wielkopolskim.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Pomoc suszowa to nie pomoc, potrzeba zmian

O program zapobiegania suszy rolniczej, zapytaliśmy o źródła - Mieczysława Łuczaka.

- Wielkopolska jest innowacyjna, gospodarna, przemysłowa, ale ona jest przede wszystkim rolnicza. I my sobie tutaj radzimy z tymi wszystkimi przeciwnościami administracyjnymi, które fundują nam politycy. Ja jestem spokojny o wielkopolskich rolników, ale z tym, z czym sobie nie możemy poradzić, to właśnie z suszą rolniczą - mówi Mieczysław Łuczak.

Zobacz także: Niedobory wody w całej UE. Rolnicy zagrożeni suszą ponoszą olbrzymie straty!

Jak zaznacza, susza rolnicza w Wielkopolsce, pojawia się najwcześniej i trwa najdłużej, przez co niszczy uprawy rolników, a przychody maleją z roku na rok. 

- Pomoc cykliczna, czyli pomoc suszowa do jednego hektara, która przecież nie ma się co oszukiwać, pojawia się, jak są jakieś wybory polityczne. Aplikacja suszowa wtedy troszeczkę lepiej zadziała i środki finansowe w budżecie państwa się nagle znajdują. Ale gdy nie ma wyborów, to jest tak, jak jest i dlatego też w związku z tym, że są duże zaniedbania, jeśli chodzi o gospodarkę wodną w naszym kraju, próbujemy poprzez nasz program, który zaprezentujemy w Ministerstwie Rolnictwa, to zmienić - dodaje Łuczak.

Mieczysław Łuczak chce przekonać decydentów w rządzie, aby Ci podeszli poważnie do gospodarki wodnej w Polsce i naprawili zaniedbania z ostatnich kilkudziesięciu lat. A to jak naprawić, zostało skrupulatnie opisane w Wielkopolskim programie zapobiegania suszy.

Wzmocnić rolę spółek wodnych

Jednym z bardzo ważnych punktów programu, jest wzmocnienie roli spółek wodnych.

- Potrzebne jest przede wszystkim przekonanie rolników, żeby była taka powszechność przystępowania ich do spółek wodnych, bo spółki wodne spełniają tę rolę, że odprowadzają wodę, gdy jest jej nadmiar, ale poprzez te inwestycje, które one realizują bezpośrednio w gospodarstwach rolnych i na tych podstawowych ciekach wodnych, także w okresach niedoboru wody, mogą tę wodę w jakiś sposób zatrzymywać poprzez zastawki, czy różnego rodzaju urządzenia melioracyjne i też w drugą stronę. Chcielibyśmy, żeby w Kodeksie Dobrych Praktyk Rolniczych była zapisana obowiązkowość uczestnictwa rolników w spółkach wodnych, ale też przede wszystkim chcielibyśmy przekonać w obecnej sytuacji, żeby było więcej inwestycji, też tych inwestycji najbliżej gospodarstw rolnych - tłumaczy Łuczak.

Jako przykład Mieczysław Łuczak podaje inwestycję pod nazwą przekopu Mierzei Wiślanej, która kosztowała ponad 2 mld złotych, ale jak zaznacza, takie inwestycje nie mogą odbywać się kosztem inwestycji najbliżej gospodarstwa rolnego. Rolnicy sygnalizują, że na tych podstawowych ciekach wodnych, które są oficjalnie administrowane przez Wody Polskie, nie było żadnej nowej inwestycji. Cieki nie są udrożnione, nie mówiąc już o budowę zastawek wodnych.

Przeciwdziałanie skutkom suszy – to rolnicy zrobią bez pozwolenia!

Powrót do programu nawadniania gospodarstw

- Za czasów Pana Ministra Ardanowskiego, akurat był uruchomiony program w ramach inwestycji w gospodarstwach rolnych pod nazwą nawadnianie gospodarstw. Ja w swoim gospodarstwie z tego programu skorzystałem, była to droga przez mękę, bo pozwolenie wodnoprawne było bardzo trudno uzyskać i ono już później znowu nie było kompatybilne z zakupem deszczowni, z przekrojem rur do wodociągu i tak dalej, ale na przykład mnie osobiście ten program zmotywował do tego, żeby w swoim gospodarstwie wybudować zbiornik retencyjny. Z tego programu skorzystałem, udało mi się kupić deszczownię, udało mi się zwodociągować tam, gdzie było możliwe swoje grunty, nawadniam zboża i radzę sobie z suszą, jestem uniezależniony od pogody. Proponujemy, żeby tego typu program zafunkcjonował poprzez drugi filar środków inwestycyjnych w Agencji - mówi Łuczak.

Wielkopolska Rada Wodna

W ramach programu ma również zostać powołana Wielkopolska Rada Wodna, która skupiałaby wszystkich interesariuszy związanych z wodą i kontynuowaliby pracę związaną z uratowaniem polskiego rolnictwa od suszy.

Jak zaznacza Wielkopolska Izba Rolnicza, program nie jest jeszcze skończonym dokumentem, aktualizowany będzie o konkretne wystąpienia WIR. Jeżeli ktoś ma uwagi, czy sugestie można jest przesłać na e-mail: a.poznanski@wir.org.p

Wielkopolski program zapobiegania suszy rolniczej dostępny jest tutaj

Patrycja Bernat

Susza rolnicza, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, oznaczających wystąpienie suszy, stwierdzono zagrożenie dla upraw: 

• zbóż jarych,
• zbóż ozimych,
• truskawek i krzewów owocowych.

- Analiza została przeprowadzona w Systemie Monitoringu Suszy Rolniczej, obejmując dwa okresy raportowania: od 21 marca do 20 maja (R1) oraz od 1 kwietnia do 31 maja (R2) i będzie uszczegółowiana w kolejnych raportach - podaje IUNG. 

Zobacz także: Pierwszy raport IUNG: które województwa zmagają się z suszą rolniczą?

Susza w zbożach jarych

Suszę rolniczą w uprawch zbóż jarych stwierdzono na obszarze 330 gmin. Jest to aż 13,3% ogólnej liczby gmin. W stosunku do ostatniego raportu nastąpił wzrost o 26 gmin. 

Obszary zagrożone znacznymi stratami plonów zbóż jarych odnotowano w województwach:

• zachodniopomorskim (70% gmin w województwie),
• kujawsko-pomorskim (57% gmin),
• lubuskim (55% gmin),
• wielkopolskim (34% gmin),
• łódzkim (22% gmin)
• oraz mazowieckim (2% gmin).

Susza rolnicza w uprawie zboża jarego

FOTO: Iung Puławy

Zboża ozime - straty suszowe w 251 gminach 

W przypadku zbóż ozimych susza rolnicza, stwierdzona została na obszarze 251 gmin, czyli na 10% ogólnej liczby gmin w Polsce. 

Obszary zagrożone znacznymi stratami plonów zbóż ozimych odnotowano w województwach:

• zachodniopomorskim (66% gmin w województwie),
• lubuskim (46%),
• kujawsko-pomorskim (40%),
• wielkopolskim (28%),
• łódzkim (10%).

Susza rolnicza w uprawie zboża ozimego

FOTO: Iung Puławy

Susza również w owocowych

Susza rolnicza została również siwterdzona w uprawie truskawek na na obszarze 174 gmin, co stanowi 7% ogólnej liczby gmin w kraju, w województwach:

• zachodniopomorskim (58%),
• lubuskim (38%),
• wielkopolskim (18%),
• kujawsko-pomorskim (17%),
• łódzkim (7%). 

W uprawach krzewów owocowych warunki suszy rolniczej stwierdzono na obszarze 33 gmin, co stanowi 1,3% ogólnej liczby gmin w kraju. Obszary zagrożone znacznymi stratami plonów odnotowano w województwach:

• zachodniopomorskim (20%),
• lubuskim (8%),
• wielkopolskim (0,4%),
• łódzkim (0,6%).

Patrycja Bernat oprac. na podstawie IUNG Puławy

Fot: Canva/IUNG

Firmy ubezpieczeniowe w tym roku odnotowały 913 strat gradowych

FOTO: Pixabay

Z danych Polskiej Izby Ubezpieczeń wynika, że łącznie do zakładów ubezpieczeń wpłynęło 36 558 zgłoszeń o likwidację szkód i wypłatę odszkodowań (stan na 29 maja). 

Wiadomo, że 32 311 wniosków dotyczyło przymrozków wiosennych, 2827 ujemnych skutków przezimowania, 913 strat gradowych, a 507 deszczu nawalnego. 

Dotychczas zakłady ubezpieczeń wypłaciły odszkodowania z tytułu ujemnych skutków przezimowania – 1,81 mln zł oraz 74,64 mln zł z tytułu przymrozków wiosennych. Ostateczne dane powinny pojawić się w lipcu. 

Komisje klęskowe nadal pracują

Aleksandra Szelągowska, zastępca dyrektora Departament Budżetu MRiRW

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi informuje, że w całym kraju powołano 397 komisji szacujących szkody w uprawach rolnych, z czego zaledwie 17 zakończyło pracę i raporty zostały przekazane do wojewodów.

Do tej pory oszacowano szkody w 12 552 gospodarstwach na powierzchni 59 832 ha UR.

– Straty wyniosły ponad 21 mln zł, w tym 19 mln zł to straty spowodowane przez przymrozki wiosenne – mówiła 29 maja podczas spotkania z dziennikarzami Aleksandra Szelągowska, zastępca dyrektora Departament Budżetu MRiRW.

Zwracała uwagę, że ostateczna kwota ulegnie zmianie. – Straty na pewno będą dużo wyższe – zastrzegła. 

Kredyt lub umorzenie części składek

Aktualne formy pomocy to przede wszystkim preferencyjny kredyty na wznowienie produkcji, ulga w opłaceniu bieżących składek na ubezpieczenie społeczne oraz regulowanie zaległości z tego tytułu w formie odroczenia terminu płatności składek i rozłożenia ich na dogodne raty, a także umorzenie w całości lub w części bieżących składek.

Poza tym odroczenie i rozłożenie na raty płatności z tytułu umów sprzedaży i dzierżawy nieruchomości Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa oraz ulg w opłatach czynszu, a także umorzenia raty płatności czynszu z tytułu umów dzierżawy. Warto pamiętać, że istnieje także możliwość uzyskania ulgi w podatku rolnym.

Dopłaty bezpośrednie 2025: przesiew upraw zniszczonych po przymrozkach. Jaki termin?

Minister musi walczyć o pomoc rolnikom

Minister rolnictwa Czesław Siekierski

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Obecny na spotkaniu z dziennikarzami minister rolnictwa Czesław Siekierski przyznał, że straty są potężne, a poszukiwanie pieniędzy na odszkodowania w budżecie państwa jest bardzo utrudnione. 

– Wieś i rolnictwo nie jest ulubionym obszarem, jeżeli chodzi o wsparcie. O wszystko muszę walczyć i zabiegać, błagać, a czasami nawet krzyczeć – zdradził szef resortu rolnictwa.

Wiadomo, że 23 kwietnia Komisja Finansów Publicznych pozytywnie zaopiniowała propozycję przeznaczenia kwoty 272 mln zł z rezerwy celowej ministra rolnictwa na dofinansowanie odszkodowań dla rolników w związku z wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych oraz na realizację zadań związanych ze zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt. 

Krzysztof Zacharuk

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Średnia roczna temperatura - będzie rekordowo

2024 rok został uznany, za ten, kiedy uzyskano najwyższą średnią temperaturę, jednak według raportu WMO, istnieje aż 80% szans, że rekord ten zostanie pobity w przeciągu najbliższych pięciu lat. Jest to tym bardziej prawdopodobne, ponieważ podobne wnioski wystosowało aż 15 instytucji, w tym Centrum Superkomputerowe w Barcelonie, Kanadyjskie Centrum Modelowania i Analizy Klimatu, Deutscher Wetter Dienst oraz brytyjskie Met Office.

Szacuje się, że średnia roczna temperatura powierzchni Ziemi w każdym roku między 2025 a 2029 rokiem będzie wyższa o 1,2–1,9 stopnia od średniej z lat 1850–1900.

Zobacz także: Pierwszy raport IUNG: które województwa zmagają się z suszą rolniczą?

Ekstremalne zjawiska pogodowe 

Jak podaje raport, takie podnoszenie się temperatury wpłynie na pojawianie się:

• fal upałów,
• ekstremalnych opadów deszczu,
• suszy,
• topnienia lodu,
• cieplejszych oceanów i wzrostu poziomu mórz.

Niestety taka zmiana klimatu nie będzie dla nas bez znaczenia. Wpłynie na naszą gospodarkę oraz codzienne życie, a także na ekosystemy. 

Mimo wszystko Komisja Europejska jest zdania, że cel klimatyczny może zostać w dalszym ciągu osiągnięty do 2030 roku. Przypomnijmy, że Unia Europejska dąży do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych o około 54% właśnie do 2030 roku. Europa również chce osiągnąć neutralność klimatyczną do roku 2050.

Pogoda długoterminowa na 2025 rok wg autorskiego modelu eksperta!

Patrycja Bernat

oprac. na podst. World Meteorological Organization/ topagrar.com

Fot: Canva

od 21 marca do 20 maja 2025 roku susza rolnicza wystąpiła na terenie 6 województw:

• łódzkiego,
• wielkopolskiego,
• lubuskiego,
• kujawsko-pomorskiego,
• mazowieckiego i zachodniopomorskiego.

- W bieżącym roku, począwszy od marca, na przeważającym obszarze kraju – szczególnie w zachodniej i centralnej części – odnotowano bardzo niskie sumy opadów atmosferycznych, nieprzekraczające 30% normy wieloletniej. W północno-zachodniej Polsce okres bez opadów trwał od początku marca do połowy maja. W rezultacie, już w pierwszym okresie monitorowania, odnotowano przekroczenie wartości klimatycznego bilansu wodnego, oznaczające wystąpienie strat związanych z suszą na glebach najbardziej podatnych na suszę tj. I i II kategorii podatności na suszę - poinformował prof. dr hab. Mariusz Matyka​, dyrektor IUNG. Dodał, że temperatura powietrza w marcu i kwietniu 2025 roku była wyższa od normy wieloletniej, co przyczyniło się do wyraźnego przyspieszenia rozwoju roślin w całym kraju.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

- Początek maja, przy nadal utrzymującym się deficycie opadów, charakteryzował się występowaniem przymrozków na dużym obszarze kraju. Tego typu warunki mogą prowadzić do dodatkowych strat w plonach roślin uprawnych - podkreślił. 

Które uprawy cierpią z powodu suszy? 

W okresie od 21 marca do 20 maja 2025 roku susza wystąpiła w 4 monitorowanych uprawach:

• zbóż jarych,
• zbóż ozimych,
• truskawek i krzewów owocowych.

Zobacz także: Zimno i sucho – kiepskie warunki wegetacji. Pogotowie polowe top agrar Polska!

Susza zboża jare

Susza najbardziej dotknęła uprawy zbóż jarych, w 6 województwach w 304 gminach (12 proc. gmin Polski). Obszary zagrożone znacznymi stratami plonów zbóż jarych odnotowano w województwach: zachodniopomorskim (67 proc. gmin w województwie), kujawsko-pomorskim (57 proc. gmin), lubuskim (50 proc. gmin), wielkopolskim (32 proc. gmin), łódzkim (18 proc. gmin) oraz mazowieckim (1 gmina).

Zboża jare - susza wg IUNG

FOTO: Iung

- Największy udział powierzchni zagrożonej stratami plonów – określony z uwzględnieniem podatności gleb na suszę – w stosunku do powierzchni potencjalnie zagrożonej odnotowano w województwach: zachodniopomorskim (13,5 proc.) oraz lubuskim (12,2 proc.) - podaje IUNG.

Susza zboża ozime

Suszę odnotowano również w uprawach zbóż ozimych, w 5 województwach, w 243 gminach (10 proc. gmin Polski). Obszary zagrożone znacznymi stratami plonów zbóż ozimych odnotowano w województwach: zachodniopomorskim (64 proc. gmin w województwie), lubuskim (45 proc.), kujawsko-pomorskim (40 proc.), wielkopolskim (27 proc.), łódzkim (8 proc.) oraz mazowieckim. Największy udział powierzchni zagrożonej stratami plonów w stosunku do powierzchni potencjalnie zagrożonej odnotowano w województwach: zachodniopomorskim (9,6 proc.) oraz lubuskim (8,8 proc.).

Zboża jare - susza wg IUNG

FOTO: Iung

Ucierpiały również truskawki. Suszę w tych uprawach notowano w 5 województwach w 169 gminach (7 proc. gmin Polski). Obszary zagrożone znacznymi stratami plonów truskawek odnotowano w województwach: zachodniopomorskim (57 proc.), lubuskim (35 proc.), wielkopolskim (18 proc.), kujawsko-pomorskim (17 proc.), łódzkim (7 proc.). Największy udział powierzchni zagrożonej stratami plonów w stosunku do powierzchni potencjalnie zagrożonej odnotowano w województwach: zachodniopomorskim (7,4 proc.) oraz lubuskim (5,2 proc.).

Również w uprawach krzewów owocowych wystąpiła susza. IUNG stwierdził ją w 1 gminie w województwie łódzkim (gmina Poddębice).

Przymrozki nie odpuszczają! Kolejny strzał dostały ziemniaki i buraki. Jak ratować uprawy?

Kamila Szałaj

Fot: Dorota Kolasińska

Paweł Dec, burmistrz Tarnogrodu w woj. lubelskim

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Zniszczenia trudne do opisania

Paweł Dec relacjonował, że 18 kwietnia był "czarnym piątkiem" w gminie Tarnogród (Lubelskie), gdzie gradobicie i oberwanie chmury uszkodziło uprawy na powierzchni setek hektarów.

Ucierpiały nie tylko zboża i rzepak, ale również krzewy i drzewa owocowe. – Czy ktoś kiedyś słyszał, aby grad padał z taką intensywnością w kwietniu? – pytał burmistrz Tarnogrodu.

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Nie chciał zagłębiać się w to, jak szybko postępują zmiany klimatu i kto za to odpowiada, ale – jak zauważył – klimat się zmienia, ale nie zmienia się prawo. – Ubezpieczenia w naszym kraju nie funkcjonują tak, jak powinny – stwierdził.

Pora przejść od gadania do działania

Dec mówił o tym, że przytłaczająca większość rolników w jego gminie opowiada się za tym, aby ubezpieczenia upraw były obowiązkowe i powszechne.

– Ludzie zdają sobie sprawę z tego, że jeżeli będą płacić wszyscy, to będą płacić mniej – zaznaczył. 

Posiedzenie sejmowej komisji rolnictwa 7 maja było poświęcone rozpatrzeniu informacji na temat pomocy rolnikom poszkodowanym w wyniku ostatnich klęsk żywiołowych 

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Samorządowiec przyznał, że "idzie o zakład", że państwo dopłaca dziś do ubezpieczeń znacznie więcej niż rolnicy z tego faktycznie otrzymują. 

– I taka sytuacja jest od wielu lat. Dlatego w imieniu rolników apeluję, aby spróbować to zmienić. Oczywiście jest jeszcze prawo unijne, którego musimy przestrzegać, ale trzeba coś wymyślić – zwracał się do posłów.

Jako jeden z pomysłów wymienił "bank obsługujący rolników" oraz towarzystwo ubezpieczeń wzajemnych. – Prywatna firma zawsze będzie inaczej działała, a tutaj powinno to być publiczne, pod kontrolą państwa. Wydaje się, że jest pora, aby przejść od gadania do działania – zakończył.

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Rolnik zostaje z ręką w nocniku

Paweł Jaruga, producent owoców jagodowych z powiatu puławskiego przypominał, że dziś największym zagrożeniem są pryzmrozki, które niszczą krzewy owocowe.

– Fala mrozów dotyka wiele gospodarstw ogrodniczych i warto przede wszystkim rozważyć, w jaki sposób można pomóc – apelował Jaruga i dodał: – Jeżeli nie ma owoców, nie ma pieniędzy, aby utrzymać gospodarstwo.

Nawiązując do tematu ubezpieczeń przedstawił własną sytuację, gdy od lutego starał się ubezpieczyć plantację jagodową od mrozu, ale się nie udało. – Firma ubezpieczeniowa przeciągała sprawę z tygodnia na tydzień. Ostatecznie odmówiono ubezpieczenia od mrozu czy suszy, a o gradzie już nawet nie wspominam. Jedyna możliwa opcja był to nawalny deszcz – mówił Paweł Jaruga.

Przyznał, że nie ukrywa swojej irytacji, gdy słyszy od osób postronnych, że przecież "można było się ubezpieczyć". – Niektórzy może i chcieli się ubezpieczyć, ale firmy ubezpieczeniowe nie dały im takiej możliwości – zaznaczył.

Zwracając się do przedstawicieli resortu rolnictwa, prosił o interwencję, aby "rolnik nie został z ręką w nocniku". 

Paweł Jaruga, producent owoców jagodowych z powiatu puławskiego

FOTO: Krzysztof Zacharuk

– Kolejny problem to szacowanie szkód i statystyki, które w przypadku krzewów jagodowych, a konkretnie młodych nasadzeń w ciągu pierwszych 2-3 lat generują straty. Nic się nie zbiera, a trzeba nawozić, dbać, chronić i wkładać pracę. We wnioskach o straty zaniżają statystyki i właśnie dlatego wielu rolników w minionych latach nie otrzymało odszkodowań, ponieważ odświeżało plantacje. 

– Proszę w imieniu rolników, aby ktoś wyciągnął do nich pomocną dłoń i pomógł utrzymać plantacje – zaapelował Paweł Jaruga.

Ardanowski: najwyższy czas na obowiązkowe ubezpieczenia w rolnictwie

Wkrótce powstanie Bank Rolny?

Stefan Krajewski, wiceminister rolnictwa powiedział, że powszechne i obowiązkowe ubezpieczenia są dobrym pomysłem. – Szukamy rozwiązań, aby pogodzić interesy rolników i firm ubezpieczeniowych – wyjaśnił.

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Co z "bankiem obsługujących rolników"? – Jest idea stworzenia Banku Rolnego. Są prowadzone analizy w tym zakresie, jednak nie jest to takie proste, ponieważ wymaga zmian instytucjonalnych, które trzeba byłoby przeprowadzić – wyjaśnił polityk i dodał: – Pozostaje pytanie na bazie jakich firm i instytucji miałby zostać zbudowany bank? Na dziś staramy się uruchamiać różne pomoce i kredyty, które mają wspierać rolników.

Wiceminister rolnictwa w Sejmie przyznał, że chociaż 50% upraw w Polsce powinno być ubezpieczonych, to realnie jest dużo mniej, bo ok. 1/3. 

Krzysztof Zacharuk

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

W buraku nie ma dodatkowych pąków, bo siejemy je z nasion jednokiełkowych. Siewka tego gatunku jednak często tuż po przymrozku wydaje się sina i zwiędnięta. Nie powinniśmy jednak od razu likwidować plantacji i siać nowej, chociaż czas goni. Trzeba poczekać 2-3 dni i obserwować rośliny. Najczęściej burak regeneruje się i choć także opóźnia wegetację, to tylko o kilka dni. Jeśli jednak siewki zaczną zasychać, to konieczne będzie przesianie plantacji.

Czy stosować stymulatory?

Stosowanie środków na stres niskiej temperatury, w tym stymulatorów i biostymulatorów oraz nawozów dolistnych jest możliwe, ale dopiero gdy stwierdzimy, że tkanki zielone są żywe. Wcześniej nie ma sensu, ponieważ zniszczone liście i tak nie podbiorą środka. Lepszym rozwiązaniem było zastosowanie takich preparatów przez przymrozkiem, kiedy liście jeszcze na pewno są żywe, ale na to zwykle jest już za późno.

Zobacz także: Czy majowe przymrozki uszkodzą kwitnący rzepak? Jak zimno będzie tej nocy?

Sposoby podniesienia tolerancji na mróz

Plantacje można czesiowo zabezpieczyć przez działaniem ujemnej temperatury. Jest kilka metod. Najdroższa, ale najskuteczniejsza, to przykrywanie roślin włókniną. Pozwala to na zwiększenie tolerancji nawet o 2-4 st. C.

Niektóre plantacje ziemniaka są tak okryte już od sadzenia. Często jednak włóknina została zniszczona przez zwierzynę. Wówczas rolnicy w miejsca z dziurami we włóknienie wstawiają wkłady do zniczy nagrobkowych i zapalają je w nocy, na kilka godzin przed spodziewanym spadkiem temperatury. Oddziaływanie takiego wkładu, jak twierdzą, ma zasięg do 2-3 metrów wokół takiego "ogniska".

Do skutecznych metod należy też zraszanie roślin przez mrozem i w czasie jego trwania (o ile nie jest tak silny, że zamarza dysza). To pozwala na zwiększenie tolerancji o ok 2-3 st. C. Trzeba jednak pamiętać, że dawka wody w takim zraszaniu musi być dość duża i nie zrobimy tego opryskiwaczem. Trzeba zatem podać co najmniej 30 tys. l/ha, co odpowiada opadowi 3 mm.

Zabezpieczenie roślin przez spływem fali mrozu możliwe jest przez zadymienie powierzchni pola. Tą metodą możemy liczyć na zwiększenie tolerancji o 1-2 st. C. W tym celu z brzegu pola, od strony nawietrznej, w kilku miejscach pali się ogniska, z np. wilgotnej słomy. Warto jednak zawiadomić o tej czynności lokalną straż pożarną, gdyż zdarzają się przypadki, że nieświadomi sąsiedzi wzywają strażaków do gaszenia tego "pożaru".

Przymrozek "zwarzył" kukurydzę! Co robić z uprawą po fali chłodów?

Jest jeszcze metoda mieszania powietrza nad roślinami. Ta pozwala na zwiększenie tolerancji o ok. 1 st. C. W tym celu z brzegu pola, także najlepiej od strony nawietrznej ustawia się przemysłowe wentylatory, które wymuszają poziomy ruch powietrza nad roślinami. Metoda ta jest skuteczna na przygruntowe przymrozki, kiedy na wysokości 1-1,5 m temperatura jest dodatnia.

tcz

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Naukowcy z brytyjskiego Centrum Ekologii i Hydrologii (UKCEH) odkryli, że wilgotność gleby – czyli to, jak mokra lub sucha jest gleba – odgrywa decydującą rolę w tym, jak silna może być burza.

Do badań wykorzystano duży pakiet danych o burzach z piorunami, gdzie odkryto pewną korelację. Jeżeli obok siebie znajdują się wilgotne i suche gleby na danym obszarze to może to doprowadzić do rozwinięcia tzw. mezoskalowych systemów konwekcji. Może wtedy dojść do największych i najniebezpieczniejszych burz.

Zobacz także: Niskie opady deszczu w marcu. Jaka progroza IMGW dla rolników na kolejne miesiące?

Wpływ wilgotności gleby na ekstremalne warunki pogodowe

Dlaczego tak się dzieje? Sucha gleba nagrzewa się znacznie szybciej niż wilgotna, co powoduje duże różnice temperatur w pobliżu ziemi. Następnie powietrze wprawiane jest w ruch. Wilgotne i ciepłe, unosi się do góry, tworząc ogromne chmury burzowe.

- Te ogromne systemy burzowe są jednymi z najsilniejszych burz na Ziemi. Zmiany klimatyczne sprawiają, że są one jeszcze bardziej dotkliwe – mówi dr Emma Barton, meteorolog z brytyjskiego Centrum Ekologii i Hydrologii, jak czytamy na agrarheute.

Zdaniem Barton ważne jest zatem, aby w przyszłości dokładniej zrozumieć, jaki wpływ ma wilgotność gleby na ekstremalne warunki pogodowe.

Jak zaznaczają naukowcy, wcześniej skupiano się na samej atmosferze, teraz jednak wiadomo, jak wilgotność gleby przekłada się na intensywność występowania tak ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Ważne jest, że dzięki tym odkryciom będzie można wydawać wcześniejsze ostrzeżenia w przyszłości. Nawet na dwa do pięciu dni przed wystąpieniem burzy, zmienia się wilgotność gleby. Na ten moment UKCEH pracuje nad specjalnym oprogramowaniem, które może być wykorzystywane do tych przewidywań, nawet do 6 godzin przed nadejściem ekstremalnej burzy.

Wszystkie uprawy w stanie zagrożenia - niedobory wody w całej Polsce

Patrycja Bernat 

Fot: Canva

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Druga połowa marca nie wypadła lepiej na tle pierwszej. Noce były mgliste, opady deszczu przejściowe, sporadycznie wystąpiły również przejściowo umiarkowane opady śniegu. Najniższą temperaturę powietrza w tym okresie odnotowano w Zakopanem (-12,7°C), natomiast najwyższą w Nowym Sączu (17,8°C). Najwięcej deszczu spadło w Mikołajkach, bo 32,7 mm, a najmniej w Świnoujściu (0,7 mm).

Koniec marca przyniósł podwyższenie temperatury i ciśnienia, przelotne opady deszczu oraz zachmurzenie umiarkowane i duże. Temperatura wahała się od -5,2°C do 18,7°C.

Jak podaje IMGW, średnia obszarowa temperatura powietrza w marcu dla Polski wynosiła 6,0 °C.

Zobacz także: Wszystkie uprawy w stanie zagrożenia - niedobory wody w całej Polsce

Opady deszczu w marcu

Analitycy IMGW określają marzec br. jako miesiąc suchy, bardzo suchy, a nawet skrajnie suchy, co stwierdzają na podstawie analizy opadów wykazującej, że w niektórych miejscach kraju suma opadów atmosferycznych nie przekroczyła 10 mm. Eksperci IMGW marzec br. oceniają jako miesiąc o ujemnej anomalii opadów.

– W tym miesiącu najwyższe sumy opadów przekraczały zaledwie 40 mm: odnotowano je w Mikołajkach (40,5 mm) oraz w Lesku (43,1 mm). Na niektórych obszarach, głównie w części północnej kraju, sumy opadu często nie przekraczały 10 mm (Koszalin 8,8 mm, Hel 7,3 mm, Szczecin 6,2 mm, Kołobrzeg 5,4 mm, Gorzów Wielkopolski 5,3 mm) – czytamy w raporcie IMGW.

Wilgotność gleby w marcu 2025

Zdaniem synoptyków, wilgotność gleby w marcu br. nie była najgorsza i wrosła w stosunku do końca lutego. Na obszarze całego kraju wskaźnik wilgotności gleby na głębokości 0-7 cm cechował się wilgotnością powyżej 50%.

– W warstwie 28-100 cm wilgotność wahała się znacznie. We wschodniej części kraju miejscowo osiągała 35%. Największe wartości natomiast odnotowano w północnej i zachodniej części Polski (około 90%). W porównaniu do wartości z wielolecia największe różnice obserwowano na wschodzie i południowym wschodzie, gdzie wilgotność była mniejsza o około 30-35%. Druga i trzecia dekada marca cechowała się prawie identycznym przestrzennym rozkładem wskaźnika jak podczas pierwszej dekady. W drugiej dekadzie najmniejsze wartości odnotowano na wschodniej, natomiast największe na północy i zachodzie, natomiast trzecia dekada różniła się bardzo nieznacznie – podają eksperci IMGW.

Utrudniona wegetacja?

W marcu br. deficyt wody w glebie po suchej i ciepłej zimie był głównym czynnikiem utrudniającym wegetację roślin. Ujemny, klimatyczny bilans wodny odnotowano w większości terenów Polski.

– W szczególności należy zwrócić uwagę na fakt, iż odnotowano bardzo mało opadów w postaci śniegu, który stanowi szczególnie wydajne źródło wilgoci wnikającej w glebę. Już na początku okresu wegetacyjnego występowało zagrożenie niedoborami wody dla szeregu upraw, począwszy od upraw ozimych – zwłaszcza na wschodzie i w centrum kraju, zaś z biegiem czasu deficyt rozwijał się również na północnym-zachodzie w wyniku bardzo niewielkich sum opadów, dotykając wierzchnie warstwy gleby i zasiane już uprawy jare. Występujący okresami silny wiatr, sprzyjał zmniejszaniu ilości wody w tkankach roślin, co stanowiło kolejny niekorzystny dla ich rozwoju element meteorologiczny – czytamy w raporcie IMGW.

IMGW nie pozostawia złudzeń. To może być wyjątkowo zły rok dla rolników

FOTO: Pixabay, Canva, IMGW

Jaka pogoda na kolejne miesiące?

Synoptycy spodziewają się, że w maju temperatura powietrza w całym kraju będzie przekraczać normę wieloletnią z lat 1991-2020. Nadmiar opadów spodziewany jest na zachodzie i północy kraju. W pozostałych częściach kraju prognozowane są unormowane opady deszczu.

– Nie jest to korzystna wiadomość dla tych obszarów, ponieważ w połączeniu z wysokimi temperaturami oraz słabymi opadami w miesiącach poprzednich może to powodować wystąpienie suszy w tych regionach i utrudnić wykonywanie przewidzianych na ten czas prac polowych. Może to powodować rozwój suszy glebowej – prognozują analitycy IMGW.

Czy susza znów zabierze rolnikom plony i dochody? Agro Komentator odc. 4

Oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na pdst. raportu IMGW

FotL Canva IMGW

– Rzeczywiście przebieg warunków atmosferycznych, z którymi mamy do czynienia od początku bieżącego roku daje podstawy do tego, aby mieć pewne obawy – mówi prof. dr hab. Mariusz Matyka, dyrektor Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – PIB.

Pomoc suszowa: dodatkowe kryteria do uzyskania wsparcia do zmiany

Dramat na południu i w zachodniej Polsce

Prof. Matyka 10 kwietnia w gmachu resortu rolnictwa spotkał się z dziennikarzami, aby poinformować, jak sytuacja wygląda obecnie. 

FOTO: IUNG - PIB

– Zjawisko suszy rolniczej, zależy od dwóch czynników, tj. opadów i temperatury. Jeżeli chodzi o opady, to od początku roku występuje niekorzystna sytuacja – przyznał naukowiec.

Jeżeli założymy, że średnia suma opadów z ostatnich 30 lat to 100%, w tym roku mamy od 0 do maksymalnie 50% w zależności od konkretnego województwa. Najlepiej sytuacja prezentuje się na północnym wschodzie, gdzie opadów było zdecydowanie najwięcej. 

Wiadomo, że największe deficyty wody w lutym i w marcu wystąpiły na południu naszego kraju. Zdecydowanie lepiej sytuacja wyglądała w przypadku wschodniej i centralnej Polski, a w północno-zachodniej części kraju jest wręcz dramatycznie sucho (od 13 do 29% średniej opadów z wielolecia). 

FOTO: IUNG - PIB

Teraz będzie już tylko cieplej

Jak wyglądały temeperatury w odniesieniu do średniej z ostatnich 30 lat? Pamiętajmy, że im wyższa temperatura, tym szybsze odparowywanie wody. I w tym przypadku IUNG nie ma dobrych informacji. 

– Odchylenie średnie temperatur w styczniu wahało się od 1,7 stopnia Celsjusza do 4,4 st. C. wyżej niż w ubiegłych latach. W lutym było nieco chłodniej (od 0,1 do 0,8 niż średnia wielolecia), ale marzec znowu okazał się cieplejszy niż średnie z trzech dekad – (od 0,4 do 1,6 st. C.). Widzimy więc, że z jednej strony są mniejsze opady i wyższe temperatury, a to już daje podstawę do pewnych obaw – zaznaczył dyrektor Instytutu Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach.

Nasycenie znacznie poniżej potrzeb

Wskaźnik suszy wg. Modelu SoilClim, wskazuje na warunki głębokiej suszy w profilu glebowym, co jest wynikiem niskich opadów atmosferycznych w czasie zimy 2024/2025 oraz wyjątkowo wysokiej temperatury w styczniu i w marcu 2025 r. – Ten sam problem dotyczy całej południowej Europy – informował prof. Matyka.

Nasycenie wierzchniej warstwy gleby wodą szacuje się na poziomie 20 do 40%, co stwarza duże zagrożenie dla roślin w przypadku braku opadów w kolejnych dniach i tygodniach. 

FOTO: IUNG - PIB

Pierwsze komunikaty pod koniec maja

IUNG podaje, że wyniki modelowania i pomiary wilgotności gleby wskazują na znaczący deficyt wody w profilu glebowym, co jest efektem niskiej sumy opadów atmosferycznych w lutym i marcu oraz deficytem opadów w kwietniu.

Na obecnym etapie rozwoju wegetacji wskaźniki pogodowe plon (IPO) nie wskazują na straty w plonach zbóż ozimych i rzepaku, wynika to m.in. z tego, że warunki przezimowania tych roślin były korzystne.

Pierwszy komunikat Systemu Monitoringu Suszy Rolniczej (www.susza.iung.pulawy.pl) dotyczący potencjalnych strat w plonach będzie opublikowany po 21 maja.

Krzysztof Zacharuk

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Można zaobserwować brak wody w rowach melioracyjnych, śródpolnych oczkach wodnych oraz w zaniżeniach terenu. Można więc stwierdzić, że tegorocznej wiosny nie obserwujemy obecności wody w standardowych miejscach jej obserwowania.

Niedoboru wody w całej Polsce

Już teraz możemy zaobserwować niedobory wody w całej Polce z powodu braku opadów. Na ten moment temperatury powietrza są dość niskie, ale od przyszłego tygodnia sytuacja ma się zmienić, a nawet już od weekendu. Wilgotność gleby jest zadowalająca w naszym kraju na południowym wschodzie i północno-wschodnich krańcach Polski. W pozostałej części obserwowane są niedobory wody.

Zobacz także: Jak się okazuje, to nie rolnictwo "kradnie" wodę

- Wyraźnie widać suszę. Jest wiosna, a wilgotność gleby na znacznym obszarze wynosi od 30 do 40%. Jeżeli pogoda w najbliższym czasie nie przyniesie znaczących opadów deszczu, wszystkie uprawy będą zagrożone. Może być znaczna obniżka plonów. Jeżeli stan się będzie pogłębiał, to grozi nam susza hydrologiczna i znaczny niedobór wody. Jeżeli sytuacja hydrologiczna nie ulegnie poprawie, może pojawić się nawet zagrożenie w zaopatrzeniu w wodę pitną - pisze Wielkopolska Izba Rolnicza. 

Wskaźnik wilgotności gleby w Polsce

FOTO: WIR

Na dzień 7 kwietnia br. stan wody w rzece Warta w Poznaniu wyniósł tylko 165 cm. W zlewni Noteci stan wody układa się podobnie jak w przypadku Warty w stronie wody niskiej i średniej, a na Odrze w strefie wody średniej oraz punktowo niskiej.

O znacznych niedoborach wody świadczą również stany rzek, które w przeważającej większości na dzień 7 kwietnia 2025 r. kształtują się w strefach wód niskich i średnich.

FOTO: WIR

Czy susza znów zabierze rolnikom plony i dochody? Agro Komentator odc. 4

oprac. Patrycja Bernat

Źrodło: WIR

Foto: Canva/WIR