W akcji, która miała miejsce w niedzielę 31 maja br., wzięło udział 16 rolników, którzy wykorzystali zbiorniki na gnojowicę, by wylać mleko na polu w gminie Krummhörn. Według Niemieckiego Stowarzyszenia Producentów Mleka (BDM) był to element szerszego, ogólnoeuropejskiego protestu przeciwko sytuacji na rynku mleka.

Organizatorzy podkreślali, że ich celem było zwrócenie uwagi na rosnące koszty produkcji i stawki, które nie pozwalają gospodarstwom wyjść na plus. Jak pisze Tygodnik Poradnik Rolniczy, powołując się na topagrar.com, w proteście uczestniczyło około 120 osób.

Przeczytaj również historię Krzysztofa Śliwowskiego, który prowadzi na Podlasiu gospodartswo mlecznewraz ze swoją rodziną. Rolnik miał plany na rozbudowę i nowe inwestycje, ale ceny mleka niestety na to nie pozwalają. Link do artykułu: TUTAJ.

Organizacje mleczarskie: praca producentów mleka traci na wartości

BDM i Europejska Rada ds. Mleka (EMB) opublikowały w związku z protestem wspólne oświadczenie, w którym ostro skrytykowały obecne warunki ekonomiczne w branży. Jak wskazali Karsten Hansen i Kjartan Poulsen, rolnicy tracą na wartości swojej pracy, podczas gdy handel i przemysł spożywczy zabezpieczają własne interesy.

– Dziś uwidaczniamy to, co w przeciwnym razie pozostaje niewidoczne – cichą dewaluację naszego mleka, a tym samym pracy zarówno ludzi, jak i zwierząt. Podczas gdy detaliści i przemysł spożywczy zabezpieczają swoje zyski i pozycję, producenci muszą sami radzić sobie z konsekwencjami politycznych błędów – wyjaśnili przewodniczący BDM  (Niemieckiego Związku Producentów Mleka) Karsten Hansen i przewodniczący EMB (Europejska Rada ds. Mleka) Kjartan Poulsen.

Organizacje zarzucają też Niemcom opóźnianie działań, które mogłyby ustabilizować rynek mleka w Europie. W ich ocenie obecne kryzysy nie są przypadkowe, lecz wynikają z polityki sprzyjającej nadprodukcji.

– Niemcy od lat zwlekają z europejskimi inicjatywami mającymi na celu stabilizację rynku mleka lub poprawę pozycji rynkowej producentów. Kilka krajów opowiada się za uruchomieniem dobrowolnych redukcji dostaw w obecnym kryzysie rynkowym. Niemcy wyraźnie się przed tym wstrzymują. Jednocześnie rząd niemiecki szuka luk prawnych dla przetwórców w zobowiązaniach umownych między przetwórcami a producentami, zainicjowanych przez Komisję Europejską, zamiast wzmacniać pozycję producentów mleka – krytykuje Hansen. 

Rolnicy mówią o realiach rynku mleka: „Produkować więcej, by zarabiać mniej”

Rolnicy wylali 30 tys. litrów mleka na pole. "Nie stać nas już na produkcję"

FOTO: Topagrar.com

Sytuacja gospodarstw mlecznych ma być coraz trudniejsza. Rosną ceny energii, pasz, maszyn i inwestycji, a jednocześnie rolnicy mają niewielki wpływ na stawki skupu. Te w dużej mierze zależą od mleczarni, sieci handlowych i sytuacji na rynku globalnym.

BDM i EMB alarmują, że wielu producentów zmuszonych jest zwiększać skalę produkcji tylko po to, by utrzymać się na rynku – często kosztem własnych dochodów.

– Produkować więcej, by zarabiać mniej – taka jest rzeczywistość wielu gospodarstw mlecznych. To nie jest wina pojedynczych rolników. To logika systemu rynku rolnego, która jest wciąż broniona pomimo wszelkich ostrzeżeń – wyjaśnia Poulsen.

Jakie postulaty stawiają rolnicy?

EMB i BDM domagają się:

• dobrowolnego ograniczenia dostaw mleka na poziomie UE,
• wiążących umów przed dostawą, obejmujących cenę, ilość, jakość i termin,
• rzeczywistych reform Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) i Wspólnej Organizacji Rynku (WOR).

Mleczarze zapowiadają dalszy opór

Przedstawiciele rolników zaznaczają, że nie chcą jedynie symbolicznych gestów, ale konkretnych zmian. Ich zdaniem Światowy Dzień Mleka nie powinien ograniczać się do świętowania, jeśli jednocześnie pogarszają się warunki życia i pracy producentów.

– Światowy Dzień Mleka (który zresztą jest dzisiaj, czyli 1 czerwca – od red.) nie może polegać wyłącznie na świętowaniu, podczas gdy źródła utrzymania rolników są osłabiane i niszczone. Każdy, kto zagraża naszym gospodarstwom, naszej pracy i naszej przyszłości, musi liczyć się ze zdecydowanym oporem – podkreśla Poulsen.

na podst. Tygodnik Poradnik Rolniczy

Impulsem do tych żądań było oświadczenie Litwy, w którym stwierdzono, że litewscy producenci mleka popadli w kryzys strukturalny, który obecnie dotyka również przetwórców mleka.

Przeczytaj również: Ceny mleka w kwietniu znów spadły. GUS pokazał nowe dane

Dlaczego UE nie chce teraz interweniować na rynku mleka?

Hansen uzasadnił swoje ponowne odrzucenie interwencji rynkowych stwierdzeniem, że ceny mleka osiągnęły już najniższy poziom. Ceny mleka w proszku i masła znacząco się ustabilizowały. Według komisarza ceny odtłuszczonego mleka w proszku wzrosły o 29%, a ceny serwatki w proszku o 41% od początku roku. Ceny obu produktów są obecnie znacznie powyżej poziomów z ubiegłego roku.

Rynek mleka pod nadzorem Brukseli. Interwencja tylko w razie pogorszenia sytuacji

Według Hansena popyt zarówno w UE, jak i na świecie pozostaje „dynamiczny”. Eksport z Unii Europejskiej wzrósł w ubiegłym roku, a w ostatnich miesiącach odnotował szczególnie silny wzrost. Luksemburczyk zapewnił, że będzie nadal bardzo uważnie monitorował sytuację na rynku mleka. Jeśli sytuacja tego wymaga, Komisja Europejska podejmie działania.

Część państw UE uważa, że rynek mleka nie potrzebuje dziś pomocy

Według niemieckiego sekretarza stanu ds. rolnictwa Markusa Schicka sytuacja na niemieckim rynku mleka już się uspokoiła. Jego zdaniem dalsza interwencja nie jest konieczna. Schick zwrócił się jedynie do Komisji o dalsze monitorowanie sytuacji. Delegacja francuska wyraziła zgodę.

Wysoka podaż mleka ciąży cenom. Polska zabiera głos w Brukseli

Belgia narzekała na niskie ceny skupu, ale domagała się, aby Komisja działała zgodnie z rynkiem, a nie przeciwko niemu. Można to interpretować jako odmowę uruchomienia PLH (Ochrony Krajowej Działalności Produkcyjnej) i rezerwy rolnej. Polska z kolei wskazała na wysoką podaż w połączeniu z niskimi cenami. Delegacja z Warszawy wyraziła jednak nadzieję, że najgorsze „być może” jest już za producentami mleka.

Portugalia, Czechy i kraje bałtyckie popierają apel o pomoc dla mleczarzy

Tymczasem Portugalia, Czechy, Węgry, Rumunia, Estonia i Łotwa wyraźnie poparły żądania Litwy. Portugalia opowiadała się również za podniesieniem cen interwencyjnych za prywatne przechowywanie.

Źródło: topagrar.com

Główny Urząd Statystyczny opublikował najnowsze dane o cenach produktów rolnych w kwietniu 2026 r. (link do raportu). Wynika z nich, że średnia cena skupu mleka w Polsce wyniosła 182,64 zł za 1 hl, czyli około 1,83 zł/l.

W porównaniu z poprzednim miesiącem oznacza to spadek o 0,3%. Miesięczna zmiana nie wygląda więc bardzo mocno. Inaczej wygląda jednak porównanie z ubiegłym rokiem. W stosunku do kwietnia 2025 r. mleko w skupie było tańsze aż o 19,5%. W kwietniu ceny skupu podstawowych produktów rolnych ogółem lekko wzrosły wobec marca, ale mleko znalazło się w grupie wyjątków, obok drobiu, gdzie GUS odnotował spadek.

Zobacz też: Nowe opłaty mogą kosztować mleczarnie miliony. Czeka nas dramat?

Podlaskie nadal płaci najwięcej za mleko

Dane regionalne pokazują, że różnice między województwami nadal są duże. Najwyższą średnią cenę skupu mleka w kwietniu 2026 r. odnotowano w woj. podlaskim, gdzie mleczarnie płaciły średnio około 1,97 zł/l. Najniższa średnia cena ponownie przypadła na woj. łódzkie. Tam według danych GUS rolnicy otrzymywali średnio około 1,68 zł/l. Różnica między tymi dwoma regionami wyniosła więc prawie 30 gr na litrze.

W większości województw ceny spadły. W części regionów obniżki były symboliczne, po 1 gr/l, ale w kilku przypadkach sięgnęły 2–3 gr/l. Tylko w trzech województwach GUS odnotował wzrost średniej ceny, a w dwóch stawki pozostały bez zmian.

Ceny skupu mleka w województwach w kwietniu 2026 r.

Średnie ceny skupu mleka w kwietniu 2026 r. wyglądały następująco:

GUS pokazuje kwiecień, a rynek patrzy już na maj

Przy ocenie tych danych trzeba pamiętać o jednej ważnej sprawie. Dane GUS pokazują sytuację w skupie w kwietniu, czyli w miesiącu już zamkniętym i rozliczonym. Tymczasem na rynku produktów mleczarskich pojawiają się już nowsze sygnały, między innymi z majowej aukcji Global Dairy Trade.

Ostatni przetarg GDT odbył się 19 maja 2026 r. i przyniósł lekkie odbicie cen produktów mleczarskich. Indeks GDT wzrósł o 0,6%. To może wskazywać na pewne uspokojenie sytuacji po wcześniejszej zmienności, ale trudno jeszcze mówić o wyraźnym przełomie.

Wzrosty objęły przede wszystkim część tłuszczów mlecznych i produktów serowarskich. Podrożało między innymi masło i mozzarella. Niewielkie zwyżki pojawiły się także przy pełnym i odtłuszczonym mleku w proszku oraz laktozie. Spadki dotknęły natomiast cheddara i bezwodnego tłuszczu mlecznego.

Wysoka produkcja mleka nadal ciąży cenom

Szersze tło dla polskich danych daje analiza ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka, opublikowana 11 maja. AVM wskazuje, że na początku 2026 r. produkcja mleka surowego nadal rosła w różnych regionach świata. Więcej mleka trafiało na rynek w Europie, USA, Nowej Zelandii i Australii.

W Europie ciepła wiosenna pogoda sprzyjała produkcji. Według przywoływanych przez AVM danych USDA, więcej mleka produkowały między innymi Niemcy, Francja, Holandia, Wielka Brytania. Taka sytuacja zwiększa presję na przetwórstwo, zwłaszcza gdy popyt nie rośnie w takim samym tempie.

AVM zwraca uwagę, że nadwyżka mleka przełożyła się na korektę cen produktów mleczarskich, przede wszystkim masła i sera. A kiedy tanieją produkty gotowe, trudniej utrzymać wyższe ceny skupu mleka surowego.

Podobny obraz wynika z innej analizy, poświęconej cenom mleka w UE. Według wstępnych danych Komisji Europejskiej (Milk Market Observatory) średnia cena mleka surowego w UE w kwietniu 2026 r. wyniosła 42,91 eurocenta za kg. Była o 0,37% niższa niż w marcu i aż o 19,05% niższa niż rok wcześniej.

Niższe ceny mleka spotykają się z wyższymi kosztami

Problemem producentów mleka nie jest jednak tylko niższa cena skupu. AVM podkreśla, że jednocześnie rosną koszty produkcji. W analizach pojawiają się między innymi paliwo, nawozy, pasze i energia. W podobnym kierunku idą również komentarze dotyczące kosztów opakowań w mleczarstwie.

To oznacza, że część gospodarstw odczuwa presję z dwóch stron. Z jednej strony cena mleka jest wyraźnie niższa niż rok temu. Z drugiej strony wiele kosztów nie wróciło do wcześniejszych poziomów. Dla rolników liczy się więc nie tylko sama stawka za litr, ale też to, ile zostaje po odjęciu kosztów produkcji.

Na rynku pojawiają się również czynniki zewnętrzne. AVM wskazuje między innymi na napięcia geopolityczne i sytuację na Bliskim Wschodzie, które mogą wpływać na koszty paliw, nawozów, transportu i handlu międzynarodowego. To dodatkowo utrudnia przewidywanie, jak szybko rynek mleka może wrócić do większej równowagi.

Likwidują gospodarstwo mleczne. Przy 1,46 zł za litr „to nie ma sensu”

Czy ceny mleka mogą odbić w kolejnych miesiącach?

Na razie kwietniowe dane GUS potwierdzają, że ceny mleka w Polsce pozostają pod presją. Miesięczna obniżka była niewielka, ale porównanie rok do roku pokazuje, jak mocno zmieniła się sytuacja producentów.

Majowa aukcja GDT daje lekki sygnał stabilizacji, ale nie wystarcza jeszcze, by mówić o trwałym odbiciu. Rynek nadal będzie zależał od kilku czynników: poziomu produkcji mleka w głównych regionach świata, popytu eksportowego, cen masła i sera, a także kosztów produkcji w gospodarstwach.

Dla polskich producentów mleka najbliższe miesiące będą więc okresem uważnego śledzenia nie tylko danych GUS, ale również sygnałów z rynku światowego. Jeżeli podaż mleka zacznie wyhamowywać, a popyt na produkty mleczarskie się ustabilizuje, presja na ceny może stopniowo słabnąć. Na razie jednak dane za kwiecień pokazują, że rynek wciąż nie wyszedł z trudniejszego okresu.

Syn nie chciał iść w mleko. Dziś ojciec przyznaje mu rację

Oprac. Maria Khamiuk na podst. danych GUS, GDT, AVM (Stowarzyszenie Producentów Mleka)

Rodzina prowadzi gospodarstwo liczące ok. 400 sztuk bydła, w tym 160 krów mlecznych. Na co dzień mleko trafia do mleczarni Zott w Opolu. Jak przyznaje Krystian Kretek, jeszcze niedawno cena skupu wynosiła ok. 2,30 zł za litr, ale po kolejnych obniżkach spadła poniżej 2 zł.

– Spadliśmy z ceny 2,30 zł/l mleka. Nasza mleczarnia wolniej obniżała ceny skupu, ale teraz doszliśmy do momentu, że są one bardzo niskie – mówi Krystian Kretek.

Pomysł podpatrzony u sąsiadów

Do inwestycji w mlekomat rolników skłoniły pytania mieszkańców o możliwość zakupu świeżego mleka prosto z gospodarstwa. Inspiracją była wizyta u znajomego rolnika w Czechach, który taki punkt prowadzi od lat.

Kretkowie postawili na rozwiązanie podłączone bezpośrednio do schładzalnika mleka. Dzięki temu klienci mogą kupować mleko niemal przez całą dobę, a gospodarze nie muszą przelewać go do dodatkowych pojemników ani dowozić do miasta.

Krystian Kretek pozostaje otwarty na pytania rolników i zapewnia, że chętnie na nie odpowie. 

FOTO: Gr Kretek

Mleko prosto od krowy przez 24 godziny

W gospodarstwie pracują trzy roboty udojowe, dlatego świeże mleko jest dostępne praktycznie non stop. Jedynie podczas odbioru mleka przez cysternę pojawia się krótka przerwa w sprzedaży.

Rolnik podkreśla, że kluczowe było odpowiednie usytuowanie mlekomatu. Klienci nie muszą wjeżdżać na podwórko ani poruszać się między budynkami gospodarczymi.

– Nie przelewam tego mleka do żadnych innych zbiorników. Zależało mi na takim rozwiązaniu. Nie chciałem, żeby obsługa mlekomatu kolidowała z codzienną pracą w gospodarstwie – podkreśla.

Klienci przyjeżdżają z własnymi bańkami

Przy mlekomacie można kupić plastikową butelkę, ale wielu klientów przywozi własne naczynia – bańki, szklane butelki czy emaliowane dzbanki. Za mleko można płacić gotówką, kartą albo specjalnym żetonem w ramach abonamentu.

Standardowa cena wynosi 4,50 zł za litr, natomiast osoby korzystające z przedpłaty płacą 4 zł. Jak przyznaje rolnik, zainteresowanie jest duże, a mlekomat stał się dodatkowym źródłem dochodu dla gospodarstwa.

Gospodarstwo Rolne Kretek znajduje się w Krzanowicach przy ul. Srebrna Góra 27 (pow. raciborski, woj. śląskie).

FOTO: Gr Kretek

Nie w każdym gospodarstwie to się sprawdzi

Krystian Kretek zaznacza jednak, że taka inwestycja wymaga dobrego przemyślenia. Duże znaczenie ma układ budynków, możliwość bezpiecznego dojazdu klientów oraz odległość od miasta.

W jego przypadku gospodarstwo znajduje się 12 km od najbliższego miasta, ale mimo to klientów nie brakuje. Wielu przyjeżdża nawet rowerami. Rolnik chętnie dzieli się doświadczeniami z innymi hodowcami, jednak podkreśla, że każdy musi sam ocenić, czy mlekomat będzie opłacalny w jego warunkach.

oprac. dkol na podst. tygodnik-rolniczy.pl

Pahls prowadzi gospodarstwo razem z ojcem i wspólnikiem w Dolnej Saksonii. Hodują 450 krów i produkują około 14,3 tys. kg mleka od sztuki rocznie. Jak przyznaje rolnik, jego sytuacja jest typowa dla wielu mleczarzy: nie ma dodatkowych źródeł dochodu, więc jest całkowicie zależny od ceny mleka. To właśnie dlatego zdecydował się część produkcji zabezpieczać na rynku.

Lennardt Pahls zabezpiecza do 70% swoich zapasów mleka na giełdzie, gdy marża jest odpowiednia.

FOTO: Reimink

Jak wygląda zabezpieczanie ceny mleka w praktyce jednego gospodarstwa?

Jak opisuje portal, rolnik nie zamyka wszystkich kontraktów od razu. Zamiast tego zabezpiecza mleko etapami – zwykle po 5-10% wolumenu. Jego zdaniem to bezpieczniejsze niż próba „trafienia” w jeden idealny moment. Sam przekonał się, że zbyt duży jednorazowy kontrakt może potem oznaczać stratę, jeśli rynek pójdzie jeszcze wyżej. Dziś Pahls patrzy przede wszystkim na marżę. Uwzględnia koszty paszy, śruty rzepakowej, amortyzacji i innych stałych wydatków. Dopiero gdy liczby się zgadzają, podejmuje decyzję o zabezpieczeniu kolejnej partii mleka.

„W połowie 2025 roku ceny na pierwszy kwartał 2026 roku były wysokie przez kilka tygodni. Po kilku transakcjach zabezpieczyłem 70% wolumenu mleka, uzyskując średnio 50,3 centa/kg” – cytuje rolnika topagrar.com i podkreśla, że jego mleczarnia płaciła mu w tym okresie średnio 38 centów/kg.

Nie chodzi o maksymalną cenę. W tym przypadku liczy się przewidywalność

Rolnik podkreśla, że hedging* nie ma być grą o najwyższą możliwą cenę. Ma przede wszystkim pomóc w planowaniu. Dzięki temu wie wcześniej, jaka część przyszłych wpływów będzie miała zabezpieczoną.

*Hedging to zabezpieczanie się przed ryzykiem cenowym. W praktyce oznacza to, że rolnik wcześniej ustala cenę przynajmniej dla części produkcji, aby późniejsze spadki rynku nie uderzyły w całe gospodarstwo.

To szczególnie ważne, bo gospodarstwo planuje kolejne inwestycje, w tym rozbudowę obory. Pewniejsza cena mleka ułatwia więc podejmowanie decyzji i zmniejsza presję związaną z wahaniami rynku.

Zabezpieczenie ceny mleka w praktyce wymaga wiedzy i przygotowania

Zabezpieczanie cen nie jest jednak proste. Jak opisuje topagrar.com, Pahls musiał założyć konto handlowe i przejść przez sporo formalności. W grę wchodzą też zabezpieczenia finansowe oraz koszty transakcyjne. Rolnik korzysta głównie ze swapów*, a cały proces zajmuje mu około dwóch godzin miesięcznie.

*Swap to jeden z instrumentów używanych do takiego zabezpieczenia. Najprościej mówiąc, jest to umowa pozwalająca rozliczać cenę według wcześniej ustalonego poziomu, niezależnie od późniejszych zmian na rynku.

To pokazuje, że taki model nie jest dla każdego. Wymaga znajomości rynku, chłodnej kalkulacji i gotowości na to, że cena na giełdzie może później jeszcze wzrosnąć. Mimo to dla Pahlsa najważniejsze jest coś innego: stabilność.

Od 3 krów do miliona litrów mleka. Tak zbudowała własną serowarnię

Lekcja z praktyki: zabezpieczenie ceny mleka to narzędzie, nie gwarancja

Historia opisana przez topagrar.com dobrze pokazuje, że zabezpieczanie ceny mleka może być narzędziem ograniczania ryzyka, ale tylko wtedy, gdy stosuje się je rozsądnie. Zbyt duży wolumen zamknięty za wcześnie może przynieść rozczarowanie. Zbyt mały – nie ochroni przed spadkiem cen. Dlatego Pahls wybiera drogę pośrednią: zabezpiecza część mleka, ale nie całość. Dzięki temu ma większy spokój i lepszą kontrolę nad finansami gospodarstwa.

Na podst. topagrar.com

W spotkaniu, które odbyło się 15 kwietnia, uczestniczyła także Dorota Grabarczyk z Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka, ekspertka Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych. Jak wynika z komunikatu federacji, rozmowy zostały zwołane po sygnałach o pogarszającej się sytuacji ekonomicznej gospodarstw mlecznych w całej Unii Europejskiej.

Ceny mleka spadają, ale koszty produkcji nadal obciążają gospodarstwa

Podczas marcowego spotkania branży z komisarzem UE ds. rolnictwa Christophe Hansen producenci wskazywali na coraz większą presję ekonomiczną. Problem jest dobrze znany także polskim rolnikom: ceny skupu mleka spadają, a koszty prowadzenia produkcji nadal pozostają wysokie.

Dane przedstawione podczas spotkania pokazują, że w lutym 2026 r. cena mleka w Polsce wyniosła 44,67 euro/100 kg. To o 1,2 proc. mniej niż w styczniu i aż o 18,3 proc. mniej niż rok wcześniej.

Jednocześnie sektor nadal odczuwa skutki drogich środków produkcji. W komunikacie zwrócono uwagę przede wszystkim na ceny paliw i nawozów, które nadal mocno wpływają na opłacalność produkcji mleka.

Skoki cen mleka utrudniają prowadzenie gospodarstw

Jednym z najmocniejszych wątków spotkania była rosnąca zmienność cen. Przedstawiciel niemieckiej organizacji DRV zwracał uwagę, że po liberalizacji rynków rolnych skala wahań cen stała się znacznie większa.

W praktyce oznacza to, że rolnik często ma coraz mniejszy wpływ na swoje przychody, a jednocześnie musi podejmować decyzje inwestycyjne z dużym wyprzedzeniem. Przy produkcji mleka, gdzie koszty są stałe i trudne do szybkiego ograniczenia, takie skoki cen bywają szczególnie dotkliwe. 

Przedstawiciele branży podkreślali, że dziś ryzyko rynkowe bardzo często trafia na końcu do producenta mleka, czyli najsłabszego ogniwa całego łańcucha dostaw.

Masło za 88 groszy w dyskontach. Rolnicy: to jest chore, przy takich kosztach

Branża szuka sposobów na stabilniejsze dochody z produkcji mleka

Podczas spotkania dyskutowano też o konkretnych rozwiązaniach, które mogłyby pomóc gospodarstwom lepiej radzić sobie z wahaniami rynku. Wśród proponowanych narzędzi pojawiły się m.in.:

• kontrakty terminowe,
• opcje cenowe,
• systemy zabezpieczania marży,
• ubezpieczenia dochodu,
• większe wsparcie państwa przy zarządzaniu ryzykiem.

Praktyczny przykład przedstawił amerykański hodowca John Koepke, który prowadzi gospodarstwo liczące 360 krów mlecznych. Jak podkreślał, podstawą jest dokładna znajomość własnych kosztów produkcji i regularne monitorowanie cen pasz, nawozów oraz paliwa.

W jego gospodarstwie część produkcji jest zabezpieczana kontraktami terminowymi, a część dodatkowymi programami ubezpieczeniowymi. W analizowanym modelu państwo pokrywa nawet 44 proc. składki ubezpieczeniowej.

Branża mleczarska chce systemowych zmian

Na koniec spotkania przedstawiciele Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych podkreślili, że sektor potrzebuje bardziej systemowych rozwiązań. Chodzi nie tylko o krótkoterminowe reagowanie na spadki cen mleka, ale również o stworzenie narzędzi, które pozwolą gospodarstwom stabilniej planować produkcję i chronić dochody.

Dla wielu polskich hodowców to temat szczególnie ważny. Zwłaszcza teraz, gdy ceny mleka pozostają pod presją, a koszty produkcji nadal nie wróciły do poziomów sprzed wcześniejszych kryzysów.

Na podst. FBZPR

Ceny mleka w regionach – gdzie płacą najwięcej?

Spadki dominowały w większości województw, choć były niewielkie i zwykle wynosiły kilka groszy na litrze. Najwyższe ceny nadal utrzymują się na Podlasiu, a najniższe m.in. w województwie łódzkim i świętokrzyskim. Nie wszędzie jednak ceny spadają. W części regionów utrzymały się na poziomie z lutego, a w kilku pojawiły się niewielkie wzrosty.

Mleko na tle innych produktów zachowuje się inaczej

Jak zwraca uwagę GUS, w marcu większość podstawowych produktów rolnych w skupie drożała. Mleko było jednym z wyjątków i nadal pozostaje pod presją spadkową.

Światowy rynek mleka pod presją kosztów i ostrożnych zakupów

Najnowsze dane z giełdy Global Dairy Trade pokazują wyraźne pogorszenie nastrojów na rynku produktów mlecznych. Podczas aukcji z 21 kwietnia indeks cen spadł o 2,7%, a średnia cena obniżyła się do 4143 USD za tonę. Jak wynika z analizy ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka (AVM), za tym ruchem stoją przede wszystkim rosnące koszty logistyki oraz coraz silniejsza konkurencja cenowa między głównymi regionami eksportowymi.

Tłuszcz mleczny tanieje. Rynek reaguje na koszty i konkurencję

Najmocniejsze spadki dotyczyły tłuszczu mlecznego. Cena odwodnionego tłuszczu mlecznego obniżyła się o 9,6%  – do 6357 USD/t, a masła o 7,9% – do 5702 USD/t. Na ceny wpływa jednocześnie kilka zjawisk. Z jednej strony na rynku pojawia się więcej konkurencyjnego produktu z USA i Unii Europejskiej. Z drugiej – rosną koszty transportu i ubezpieczenia, które podnoszą cenę końcową dla importerów.

To właśnie logistyka zaczyna odgrywać coraz większą rolę. Wzrost cen ropy, związany z napięciami w regionie Zatoki Perskiej, przekłada się na droższy fracht. W efekcie część odbiorców ogranicza zakupy, szczególnie w przypadku droższych produktów, takich jak masło.

Zmiany widać także po stronie konsumentów – w niektórych krajach rośnie zainteresowanie tańszymi produktami lub alternatywami, a import bywa ograniczany.

Pełne mleko w proszku: stabilny popyt, niewielkie zmiany cen

Na tle tłuszczów mlecznych spokojniej wygląda sytuacja na rynku pełnego mleka w proszku. Cena spadła jedynie o 0,6% i wyniosła 3666 USD/t, co świadczy o stosunkowo stabilnym popycie. Nie oznacza to jednak pełnej równowagi. W różnych regionach sytuacja wygląda inaczej: w USA i części Europy ceny rosną, podczas gdy w Oceanii i Ameryce Południowej spadają.

Analityk AVM Georgij Kuhiashvili zwraca też uwagę na kierunki handlu. Algieria nadal pozostaje dużym odbiorcą tego produktu, a w najbliższych miesiącach spodziewane są kolejne dostawy – głównie z Nowej Zelandii. Jednocześnie Chiny w ostatnich latach ograniczają import, stawiając większy nacisk na własną produkcję mleka.

Odtłuszczone mleko w proszku drożeje. Wpływ popytu i sezonowości

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku odtłuszczonego mleka w proszku. Na ostatniej aukcji jego cena wzrosła o 3,2% do 3448 USD/t. Wzrost ten jest związany ze zwiększonym popytem oraz sezonowym spadkiem produkcji mleka w Oceanii. W praktyce oznacza to mniejszą dostępność surowca w jednym z kluczowych regionów eksportowych.

Znaczenie ma również logistyka. Przy rosnących kosztach transportu przewagę zyskują dostawcy zlokalizowani bliżej odbiorców. W tym przypadku Unia Europejska ma lepszą pozycję w handlu z krajami Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu niż bardziej oddalona Oceania.

Sery pod presją sezonu i kosztów transportu

Na rynku serów sytuacja jest bardziej zróżnicowana. Cena sera cheddar wzrosła do 4798 USD/t (+1,1%), natomiast mozzarella potaniała – 3850 USD/t  (-3,1%). Na ceny wpływa przede wszystkim sezonowy wzrost produkcji mleka wiosną, który zwiększa dostępność surowca.

Jednocześnie rosnące koszty logistyki ograniczają zainteresowanie kupujących, szczególnie w przypadku eksportu na dalsze rynki. W niektórych krajach obserwuje się także spadek importu serów, co dodatkowo wpływa na poziom cen.

Laktoza z wyraźnym wzrostem. Kupujący zabezpieczają dostawy

Wyraźnie wyróżnia się natomiast rynek laktozy. Jej cena wzrosła o 7,2% do poziomu 1573 USD/t, a kupujący aktywnie kontraktują dostawy na kolejne miesiące. To jeden z sygnałów, że mimo ogólnej niepewności część segmentów rynku pozostaje stabilna, a nawet rośnie. Prognozy wskazują, że trend wzrostowy może się utrzymać również w kolejnych miesiącach.

Rynek coraz bardziej zróżnicowany

Całość danych pokazuje, że rynek mleka przestaje poruszać się jednym kierunkiem. Część produktów znajduje się pod presją kosztów i słabszego popytu, inne korzystają z bieżącej sytuacji rynkowej. Jak wynika z analizy AVM, w najbliższym czasie kluczowe znaczenie będą miały czynniki zewnętrzne – przede wszystkim koszty transportu, sytuacja na rynku ropy oraz decyzje importerów.

Kolejna aukcja Global Dairy Trade odbędzie się 5 maja i pokaże, czy obecny trend utrzyma się także w kolejnych tygodniach.

Oprac. Maria Khamiuk na podst. GUS, AVM

Jednocześnie przez aktualny konflikt na Bliskim Wschodzie rosną koszty produkcji. Wzrost cen energii sprawił, że poza paliwem podrożały również nawozy sztuczne – nawet o 21–38%. Co ważne, nawet po ewentualnym uspokojeniu sytuacji geopolitycznej ceny nawozów prawdopodobnie nie spadną szybko, co może szczególnie uderzyć w rolników kupujących nawozy w ostatniej chwili.

Stabilizacja cen mleka w Polsce

Na szczęście sprawdzają się wcześniejsze prognozy analityków, którzy pod koniec 2025 roku wskazywali, że spadki cen mleka powinny wyhamować. Z relacji rolników wynika, że w niektórych mleczarniach pojawiły się już informacje o niewielkich podwyżkach ceny za kwietniowe dostawy, rzędu kilku groszy na litrze.

Nie oznacza to jednak poprawy opłacalności. Jak zauważa jeden z hodowców z Wielkopolski, cena mleka poniżej 2 zł za litr nadal nie jest satysfakcjonująca i będzie weryfikować, które gospodarstwa rzeczywiście produkują mleko rentownie. Jego zdaniem szukanie oszczędności nie powinno polegać na ograniczaniu dodatków żywieniowych wpływających na wydajność i parametry mleka, bo w dłuższej perspektywie może to pogorszyć zdrowotność stada i obniżyć produkcję. Oszczędności warto raczej szukać w uprawie polowej, analizując, które zabiegi agrotechniczne są naprawdę konieczne.

GDT: po serii wzrostów lekki spadek

Na nowozelandzkiej giełdzie Global Dairy Trade (GDT) od początku roku przez sześć kolejnych aukcji notowano wzrosty cen. Dopiero notowanie z 7 kwietnia 2026 r. przyniosło spadek o 3,4%. Mimo to średnia cena wzrosła od początku roku z 3553 USD do 4288 USD za tonę, co nadal można uznać za sygnał stabilizacji światowego rynku mleka.

Warto jednak zwrócić uwagę, że wolumen sprzedaży na GDT jest obecnie niższy niż w poprzednich latach – około 16,5 tys. ton wobec około 40 tys. ton wcześniej. Może to sugerować słabszy popyt na światowych rynkach.

Polska i UE: podobna skala spadków

Według danych Milk Market Observatory (MMO) cena mleka w Polsce w lutym 2026 r. była o 18% niższa niż w tym samym miesiącu rok wcześniej. To dokładnie taki sam spadek jak średnio w całej Unii Europejskiej. Największe obniżki cen mleka rok do roku, sięgające około 30%, odnotowano natomiast w Belgii, Litwie i Holandii.

Więcej o krajowym rynku mleka przeczytasz w najnowszym majowym numerze top bydło! 

GUS podał, że w lutym 2026 r. średnia cena skupu mleka w Polsce wyniosła 186,44 zł za 1 hl, czyli ok. 1,86 zł/l. W porównaniu ze styczniem oznacza to spadek o 1,3%, natomiast w ujęciu rocznym aż o 18%.

Jeszcze miesiąc wcześniej średnia cena była na poziomie ok. 1,88 zł/l. Spadek nie jest więc gwałtowny, ale potwierdza wyraźny kierunek rynku. Mleko znalazło się wśród produktów rolnych, których ceny w lutym spadły miesiąc do miesiąca.

Ceny mleka w lutym 2026 r. według województw

Zmiany cen były widoczne niemal w całym kraju. Najmocniej ceny spadły w południowej Polsce, choć skala obniżek była zróżnicowana. Największe spadki odnotowano m.in w woj. świętokrzyskim, opolskim i śląskim, gdzie sięgały nawet kilkunastu groszy na litrze. W wielu innych regionach obniżki były jednak niewielkie i wynosiły od 1 do 5 groszy. Pokazuje to, że rynek obniża się raczej stopniowo niż gwałtownie.

Na tym tle wyraźnie wyróżnia się woj. podlaskie, gdzie ceny wzrosły do poziomu 2,03 zł/l. To jedyny region w Polsce z dodatnią zmianą miesiąc do miesiąca, co może wynikać z dużej koncentracji produkcji mleka i silnej pozycji lokalnych mleczarni.

Różnice między województwami pozostają znaczące i sięgają ponad 30 groszy na litrze, co dla wielu gospodarstw ma realne znaczenie ekonomiczne. Sprawdź średnie ceny skupu mleka według województw w tabeli niżej: 

Maria Khamiuk na podstawie danych GUS

Polska nie jest wyjątkiem. W UE ceny spadają szybciej

Zmiany widoczne w Polsce wpisują się w szerszy trend europejski. Dane Komisji Europejskiej pokazują, że średnia cena mleka w UE w lutym wyniosła ok. 44,2 euro/100 kg, co oznacza spadek o 5,8% w skali miesiąca. To ważne, bo ceny w Polsce w dużej mierze zależą od sytuacji na rynku unijnym. Choć spadek w kraju był łagodniejszy, kierunek zmian pozostaje taki sam.

Większa produkcja mleka zwiększa presję na ceny

Jednym z kluczowych powodów spadków jest rosnąca podaż mleka. Z danych Komisji Europejskiej wynika, że w styczniu 2026 r. skup mleka w UE był wyższy o 4,5% rok do roku. Podobne tendencje obserwuje się również globalnie, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych i Nowej Zelandii.

Większa ilość surowca na rynku oznacza większą konkurencję między przetwórcami i ogranicza ich skłonność do płacenia wyższych cen. To mechanizm dobrze znany z wcześniejszych cykli rynkowych.

Historyczne dane dotyczące cen surowego mleka krowiego w UE (w euro/100 kg)

FOTO: Milk Market Observatory/european Comission

Produkty mleczne jeszcze trzymają ceny, ale sygnały są mieszane

W pierwszej połowie marca ceny produktów mlecznych w UE nadal pozostawały stosunkowo wysokie, a w przypadku proszków i masła notowano wzrosty. Oznacza to, że ceny surowca zaczęły spadać szybciej niż ceny produktów. Taka sytuacja zwykle nie trwa długo i często zapowiada zmianę trendu na rynku.

GDT pokazuje, że globalny rynek zaczyna hamować

Najlepiej widać to w wynikach przetargów Global Dairy Trade. Jeszcze w lutym oraz na początku marca ceny większości produktów rosły, jednak aukcja z 17 marca przyniosła wyraźne wyhamowanie.

Indeks cen praktycznie się nie zmienił (+0,1%), średnia cena wyniosła 4330 USD za tonę, a wolumen sprzedaży sięgnął ok. 19,5 tys. ton. To pierwszy sygnał, że rynek przestaje rosnąć.

Jak wynika z analiz ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka (AVM), szczególnie istotny był spadek ceny pełnego mleka w proszku (PMP) o 4%. Analityk AVM Georgij Kuhiashvili wskazuje, że był to efekt słabszego popytu w krajach azjatyckich oraz ograniczenia zakupów przez odbiorców z Afryki Północnej.

W tym samym czasie ceny odtłuszczonego mleka w proszku (OMP) wzrosły, a ceny masła i serów przestały rosnąć tak dynamicznie jak wcześniej. Rynek przestał więc rosnąć równomiernie. To pierwszy wyraźny sygnał zmiany trendu na rynku światowym.

Rolniku, wygraj OWIJARKE DO BEL i zyskaj: lepszą fermentację, większą wydajność pracy i realną oszczędność czasu w sezonie. Więcej na: www.topagrar.pl/owijarka

Baner reklamowy konkursu – owijarka do bel na polu oraz hasło "Wygraj owijarkę do bel" z informacją o nagrodzie ponad 90 tys. zł.

FOTO: Agrohorti Media

Słabszy popyt i zmiany w handlu

Popyt na rynku globalnym staje się coraz bardziej nierównomierny. W części regionów – jak Chiny czy niektóre kraje Bliskiego Wschodu – pozostaje stabilny, w innych wyraźnie słabnie.

Szczególnie widoczne jest to w przypadku pełnego mleka w proszku (PMP), który jest jednym z kluczowych produktów w handlu międzynarodowym. Spadek jego cen i ograniczenie zakupów są ważnym sygnałem dla całego sektora. Zmiany te potwierdzają także dane Komisji Europejskiej, które pokazują spadek eksportu tego produktu z UE.

Rosnące koszty transportu i energii hamują rynek mleka

Na sytuację coraz silniej wpływają koszty transportu. Jak wskazuje analiza AVM, część kupujących ogranicza aktywność właśnie z powodu droższego frachtu i wyższych kosztów paliw.

Ten sam wniosek pojawia się w raporcie Rabobank, który wskazuje, że eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie podnosi ceny energii i utrudnia transport, szczególnie w rejonie cieśniny Ormuz.

Zakłócenia logistyczne oznaczają dłuższe trasy transportowe, wyższe koszty i większą niepewność. W efekcie część importerów ogranicza zakupy lub odkłada decyzje.

Rosną koszty produkcji, a ceny spadają

Jednocześnie rosną koszty produkcji. Dane Komisji Europejskiej pokazują, że koszty energii wzrosły w ostatnim czasie o blisko 28%, a koszty pasz również poszły w górę. W praktyce oznacza to, że przy niższych cenach mleka rolnicy muszą jednocześnie mierzyć się z wyższymi kosztami produkcji.

Rynek mleka wchodzi w bardziej wymagający etap

Zestawienie danych z Polski, UE i rynku światowego pokazuje wyraźnie, że rynek mleka zmienia kierunek. Jeszcze na początku roku dominowały wzrosty i stabilna sytuacja, dziś coraz więcej sygnałów wskazuje na wyhamowanie.

Rosnąca produkcja, słabnący handel, zmiany widoczne na GDT oraz rosnące koszty zaczynają się kumulować. Analizy AVM pokazują, że globalny rynek traci dynamikę, a kluczowe produkty zaczynają tanieć.

Dla rolników oznacza to większą niepewność i konieczność jeszcze uważniejszego pilnowania kosztów produkcji. Najbliższe miesiące pokażą, czy rynek znajdzie nową równowagę, czy też presja cenowa utrzyma się dłużej.

Oprac. Maria Khamiuk na podst. GUS, Milk Market Observatory/European Commission, Dairy Market News/USDA, AVM, Rabobank

Ze względu na szybki wzrost popytu, ograniczoną lokalną produkcję i strategiczną rolę regionu w zagospodarowaniu światowych nadwyżek mleczarskich, długotrwałe zaburzenia w żegludze przez cieśninę Ormuz mogą istotnie przekształcić globalne przepływy produktów mlecznych i zwiększyć zmienność cen na międzynarodowych rynkach.

Zapytaliśmy Marcina Hydzika, Prezesa Zarządu Związku Polskich Przetwórców Mleka o potencjalny wpływ konfliktu na rynek mleka.

Marcin Hydzik, Prezes Zarządu Związku Polskich Przetwórców Mleka. 

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Błażej Szczepański: Czy widać pierwsze oznaki wpływu wojny na Bliskim Wschodzie na rynek mleczarski w Polsce i na świecie?

Marcin Hydzik: Tak, pierwsze oznaki są już widoczne, choć na tym etapie mają one przede wszystkim charakter pośredni, a nie bezpośredni. Rosną koszty logistyki, pojawiają się dodatkowe opłaty paliwowe, a cena ropy rośnie. Widać wyraźnie, ze wojna i związane z nią napięcia polityczne zaczynają wpływać na handel międzynarodowy i zwiększają wrażliwość rynku mleczarskiego na gwałtowne zmiany.

Błażej Szczepański: Jakie działania lub skutki wojny mogą potencjalnie wpłynąć na rynek mleka?

Marcin Hydzik: Niewątpliwie wzrost cen energii i paliw, co uderza w mleczarstwo bardzo szybko, bo branża jest bardzo energochłonna. Takie elementy jak chłodzenie, suszenie, transport, magazynowanie i przetwórstwo są silnie zależne od cen energii. Są raporty, które mówią, że koszty wytwarzania mleka w proszku w Europie mogą rosnąć nawet o 20–40%. Wraz z ceną ropy będą rosnąć ceny opakowań.

Istotne są zakłócenia w transporcie morskim i wzrost kosztów logistyki. Napięcia w regionie podnoszą koszt paliwa dla statków i składki ubezpieczeniowe armatorów, a koszt transportu kontenera chłodniczego z Europy do Azji może wzrosnąć dwukrotnie.

Jeżeli wojna będzie się przedłużać, to nastąpi osłabienie popytu importowego w regionie Bliskiego Wschodu. Podobny efekt będzie miała destabilizacja gospodarek państw regionu i utrudnienia w handlu. Wtedy europejskie mleczarstwo będzie musiało szukać innych rynków zbytu, co zwykle zwiększa presję konkurencyjną, a w kosewencji cenową.

Błażej Szczepański: Jaką rolę odgrywa cieśnina Ormuz w globalnym handlu produktami mlecznymi?

Marcin Hydzik: Cieśnina Ormuz jest jednym z kluczowych punktów dla światowego handlu energią, czyli odbywa się tam blisko jedna piąta globalnego handlu ropą i dodatkowo około 30% światowego transportu LNG.

Dla mleczarstwa oznacza to tyle, że Ormuz działa jak dźwignia kosztowa. Jeżeli w tym rejonie pojawiają się napięcia lub ryzyko blokady, niemal natychmiast rosną ceny ropy, gazu, transportu i ubezpieczeń, a to przekłada się na koszty produkcji i eksportu produktów mleczarskich w Europie. Wbrew pozorom Cieśnina Ormuz i europejskie mleczarstwo łączy bardzo wiele i są blisko siebie.

Błażej Szczepański: O jakich wolumenach lub wartościach importu przez kraje Bliskiego Wschodu mówimy, jeśli chodzi o produkty mleczarskie?

Marcin Hydzik: Bliski Wschód jest dla UE istotnym odbiorcą, szczególnie w kategoriach serów i proszków mlecznych. W 2025r. wszystkie kraje UE, łącznie wyeksportowały na Bliski Wschód ponad 600 tys. ton produktów o łącznej wartości ponad 2,1 mld EUR – w tym serów 132 tys. ton (ponad 790 mln EUR), OMP ponad 130 tys. ton (330 mln euro), mleka skondensowanego ponad 105 tys. ton (236 mln EUR) – żeby wymienić tylko najważniejsze pozycje.

Błażej Szczepański: Jakie produkty mleczne głównie eksportujemy z UE i Polski na Bliski Wschód i w jakich ilościach?

Marcin Hydzik: W 2025 r. Polska wyeksportowała do krajów bliskiego wschodu łącznie 38,2 tys. ton produktów mleczarskich o wartości 147,3 mln EUR. Główną pozycję w polskim eksporcie mleczarskim do krajów tego regionu stanowiły sery tj. 20,6 tys. ton o łącznej wartości 102,3 mln EUR.Na dalszych pozycjach znajdują się OMP (6,7 tys. ton o wartości 19 mln EUR), serwatka w proszku (3,6 tys. ton, 3,8 mln EUR) oraz produkty fermentowane (2,3 tys. ton, 5,7 mln EUR), jednakże w tym czasie do samego Iranu z Polski trafiło zaledwie 93 tony białek serwatkowych o wartości 1,1 mln EUR.

W kontekście wielkości polskiego eksportu na Bliski Wschód stanowi to niewielką część polskiej produkcji i eksportu ogółem, ale tylko pozornie może się wydawać, ze utrudnienia w handlu z tym regionem spowodowane działaniami wojennymi będą miały niewielki wpływ na polską branżę mleczarską, bo masa towarowa produkowana w UE w przypadku zakłóceń w handlu w regionie Półwyspu Arabskiego będzie musiała zostać skierowana na inne rynki i może to stanowić zagrożenie w kontekście konkurencyjnym dla polskiego mleczarstwa.

Błażej Szczepański: Czego możemy spodziewać się w najbliższym czasie, jeśli chodzi o ceny w skupie?

Marcin Hydzik: W krótkim terminie możemy oczekiwać dużej zmienności, raczej nie silnego, trwałego wzrostu cen skupu. Mamy pozytywne sygnały z rynku: rosną ceny masła, śmietany, serów i proszków, a aukcje GDT od początku roku skutkują wzrostem indeksu giełdowego – ostatnio o 5,7%. Jednak z drugiej strony mamy świadomość, że globalna podaż mleka nadal pozostaje wysoka. Mówi się wręcz o jego nadpodaży w 2026 roku.

Czyli mamy przeciwstawne siły - ceny skupu mogą być podtrzymywane przez poprawę notowań części produktów, ale jednocześnie będą ograniczane przez wysoką podaż mleka i ryzyka logistyczno-energetyczne. Jednym słowem będzie dominować niepewność.

Błażej Szczepański: Czy mleczarnie w związku z nadpodażą mleka na światowym rynku zmieniły strategie produkcji, aby utrzymać konkurencyjność?

Marcin Hydzik: Zakłady starają się reagować na relacje cenowe między kategoriami produktów. Gdy drożeje energia, mniej opłacalne stają się produkty najbardziej energochłonne, zwłaszcza proszki, natomiast względnie bardziej atrakcyjna może być produkcja serów, co z kolei ograniczy dostępność tłuszczu i może spowodować wzrost cen masła.

Mleczarnie zarządzają nie tylko wolumenem, ale i strukturą przetwórstwa, szukając najlepszego wykorzystania mleka w warunkach nadpodaży i zmiennego popytu.

Błażej Szczepański: Czy hodowcy mogą jakoś wpłynąć na rynek mleka? Jaką strategię powinni przyjąć?

Marcin Hydzik: Pojedynczy hodowca nie zmieni rynku światowego, ale może pracować nad zwiększeniem odporności własnego gospodarstwa. Globalna podaż mleka pozostaje wysoka, a niskie ceny pasz mogą dodatkowo opóźniać oczekiwane spowolnienie produkcji. Strategia polegająca na produkowaniu jeszcze więcej, bo rynek wszystko wchłonie może być ryzykowna. Wydaje się, że najważniejsze dla producentów mleka dzisiaj to kontrola kosztów, praca nad wydajnością i jednak ostrożność w decyzjach inwestycyjnych. Pojęcie zarządzania ryzykiem powinno wejść na stałe do języka rolniczego.

Dziękuję za rozmowę.

Karol Bujoczek, AgroHorti Media

FOTO: Fot. Zieja

Produkcja rośnie wszędzie

Największym producentem mleka na świecie pozostaje Unia Europejska. Szacunki na 2025 r. mówią o 148,1 mln ton, czyli wzroście o 1,8% r/r.

– Szczególnie wysoki wzrost produkcji mleka nastąpił pod koniec ubiegłego roku. We wrześniu i październiku w Niemczech, Francji, Holandii i Polsce wzrost dostaw sięgał od 4 do 8%, a w Irlandii nawet blisko 15% – podkreślał Bujoczek.

W Stanach Zjednoczonych produkcja osiągnęła 105 mln ton (+2,8%), a w IV kwartale tempo wzrostu wyniosło 4–5%. Rośnie zarówno pogłowie (ok. 9,57 mln krów, +2,3%), jak i wydajność – średnio 11 064 kg mleka od krowy. W Nowej Zelandii, gdzie produkcja mleka oparta jest niemal w całości na systemie pastwiskowym, wyprodukowano 21,93 mln ton mleka (+1,8%), przy jeszcze większym wzroście ilości tłuszczu i białka (+2,6%)....

Główny Urząd Statystyczny poinformował, że w styczniu 2026 roku średnia cena skupu mleka w Polsce wyniosła 188,86 zł za 1 hl, czyli 1,88 zł/l. To o 5,2% mniej niż w grudniu 2025 r. oraz aż o 17,7% mniej niż w styczniu ubiegłego roku. Jeszcze w grudniu średnia krajowa wynosiła 1,99 zł/l. W styczniu spadła do 1,88-1,89 zł/l. Oznacza to obniżkę o około 11 groszy na litrze w ciągu jednego miesiąca. To są średnie ceny skupu liczone dla całego kraju i dla poszczególnych województw.

Cena skupu mleka w styczniu 2026 r. Opracowanie własne na podstawie danych GUS

FOTO: Maria Khamiuk/gus

Ile płaciły mleczarnie za mleko w poszczególnych województwach?

Obniżki objęły wszystkie województwa. Najwyższe ceny w styczniu 2026 r. nadal notuje Podlaskie – 2,01 zł/l, choć i tam cena spadła o 10 groszy. Najniższą stawkę odnotowano w woj. pomorskim – 1,74 zł/l. To jednocześnie największy miesięczny spadek w kraju (-18 groszy).

Różnica między najdroższym a najtańszym regionem wynosi dziś 27 groszy na litrze. To pokazuje, że regionalne zróżnicowanie rynku wciąż jest duże.

Warto zaznaczyć, że jest to już trzeci miesiąc z rzędu spadków cen skupu we wszystkich województwach kraju. We wrześniu i październiku były przypadki utrzymania stawek. Natomiast ostatnie podwyżki cen skupu mleka były ostatnio w sierpniu 2025 roku.

Rynek UE jest zróżnicowany. Copa-Cogeca nie widzi dziś podstaw do interwencji

Spadek cen w Polsce wpisuje się w szerszy obraz rynku europejskiego, choć sytuacja w UE nie jest jednolita. Jak pisze Tygodnik Poradnik Rolniczy, powołując się na stanowisko Copa-Cogeca, poziom cen skupu mleka jest wyraźnie niższy w krajach bałtyckich niż w pozostałych państwach członkowskich UE. Jednocześnie organizacja uznała, że rynek jest zróżnicowany i na tym etapie nie ma przesłanek do wnioskowania do Komisji Europejskiej o uruchomienie instrumentów interwencji rynkowej.

Copa-Cogeca zaznacza jednak, że rok 2026 może okazać się wymagający dla producentów mleka.

Luty przynosi inny sygnał z rynku światowego. Jakie są wyniki przetargu GDT?

Styczniowe dane GUS opisują średnie ceny skupu mleka w Polsce w konkretnym miesiącu. Natomiast 17 lutego br. odbyła się 398. aukcja Global Dairy Trade (GDT), która pokazuje, jak w połowie lutego zachowywał się handel na rynku międzynarodowym. To inna data i inny punkt odniesienia.

Indeks cenowy GDT wzrósł do 1202 pkt, czyli o 3,6% w porównaniu z poprzednią sesją. Sprzedano 22 240 ton produktów, a średnia cena na aukcji wzrosła do 4028 USD/t.

Najmocniej podrożało masło – do 6347 USD/t (+10,7%), oraz odwodniony tłuszcz mleczny – do 6751 USD/t (+3,8%). W górę poszły także pełne mleko w proszku (PMP) oraz odtłuszczone mleko w proszku (OMP) – odpowiednio do 3706 USD/t (+2,5%) oraz 2973 USD/t (+3%).

To ważne, bo GDT jest w praktyce „termometrem” dla segmentu eksportowego: szczególnie dla tłuszczów i proszków, które najłatwiej wysyła się na rynki globalne.

Skąd te wzrosty cen na GDT?

Końcówka sezonu w Oceanii

Jak wynika z analizy ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka, przygotowanej przez Georgija Kuhiashviliego, na wzrost cen mogło wpłynąć to, że szczyt sezonowej produkcji mleka w Oceanii już minął. Innymi słowy: Nowa Zelandia i okolice nie są już w fazie największej podaży surowca. Teraz ilość mleka w skupie zaczyna naturalnie maleć.

Dla rynku ma to duże znaczenie. Gdy w Oceanii mleka jest mniej, przetwórcy mają też mniej masła i proszków do zaoferowania. A jeśli dostępność towaru spada, kupujący szybciej podbijają stawki — zwłaszcza wtedy, gdy ktoś chce „zabezpieczyć” dostawy na kolejne tygodnie.

Ameryka Południowa: po okresie „dużego mleka” zaczyna się schłodzenie podaży

W Argentynie, Brazylii, Urugwaju i Chile minął sezon wysokiej produkcji. Dane rynkowe wskazują, że produkcja mleka zaczęła tam spadać. To ogranicza presję eksportową z tego regionu. Jeśli mniej proszku trafia na rynek światowy, kupujący muszą konkurować o dostępny wolumen.

USA – mniejsze zapasy, większy popyt detaliczny

W Stanach Zjednoczonych sytuacja jest nieco inna. Produkcja mleka nie rośnie dynamicznie, a jednocześnie zapasy części produktów – zwłaszcza odtłuszczonego mleka w proszku – są niższe niż wcześniej. Do tego dochodzi zwiększony popyt na masło w handlu detalicznym. Sieci handlowe kupują więcej, co podbija ceny.

Eksport amerykańskich produktów pozostaje stabilny, choć przy wyższych cenach może się on w kolejnych miesiącach osłabić.

Unia Europejska – rynek ostrożny, ale stabilny

W UE nie widać gwałtownego wzrostu produkcji mleka. Dostawy są stabilne, ale kupujący zachowują ostrożność – kontrakty często mają charakter krótkoterminowy. To oznacza, że europejski rynek nie znajduje się dziś w sytuacji nadpodaży. A brak nadwyżki to pierwszy warunek do zatrzymania spadków cen.

W skrócie: rynek nie wygląda na rozgrzany. Ale też nie widać tam masowego wyprzedawania towaru. To sprzyja stabilizacji, szczególnie gdy podaż poza Europą zaczyna się kurczyć.

Chińczycy uderzyli dodatkowymi cłami w polskie sery i śmietanę. Będzie reakcja?

Ministerstwo patrzy na wyniki GDT z nadzieją

Jak pisze „Tygodnik Poradnik Rolniczy”, Ministerstwo Rolnictwa dopatruje się w dodatnich wynikach ostatnich sesji GDT pierwszych oznak możliwego wyhamowania kryzysu na rynku mleka. Resort zwraca uwagę, że indeks w dwóch poprzednich notowaniach również był dodatni.

To pokazuje, że w tle styczniowych spadków w Polsce toczy się już dyskusja o możliwym odbiciu w handlu międzynarodowym.

Oprac. Maria Khamiuk na podst. GDT, AVM, Tygodnik Poradnik Rolniczy

Przypomnijmy, że historię Damiana Morcinka opisywaliśmy w połowie stycznia na łamach topagrar.pl w artykule Mlekomat rolniczym hitem: 120 l schodzi jak ciepłe bułeczki. „Żyję tylko z RHD"

W przypadku tego rolnika, można śmiało powiedzieć, że „apetyt rośnie w miarę jedzenia”, a młody producent mleka ma łeb na karku do interesów. W krótkim tempie od instalacji pierwszego mlekomatu, tuż obok wyrósł drugi.

Drugi mlekomat i 240 litrów dziennie prosto z gospodarstwa

Rolnik prowadzący sprzedaż bezpośrednią w ramach rolniczego handlu detalicznego sprzedaje mleko w dwóch wariantach cenowych: 7,5 zł/l w butelce szklanej i 5,5 zł/l w plastikowej. Każdy mlekomat ma wydajność ok. 120 litrów dziennie, co oznacza łącznie 240 litrów trafiających do klientów bez pośredników.

Automat ustawiony jest w Opolu, a zainteresowanie produktem – jak podkreśla rolnik – utrzymuje się na stabilnym poziomie. Jeszcze niedawno większość klientów przyjeżdżała po mleko bezpośrednio do gospodarstwa. Dziś zostało tylko dwóch stałych odbiorców z okolicy, którzy kupują je co drugi dzień.

Rośnie biurokracja i kontrole

Wszystko prosperuje znakomicie i widać niesamowite zaangażowanie w prowadzoną działalność. Jednak wymagania administracyjne rosną. Jak relacjonuje, sama rejestracja działalności w ramach RHD była prosta, lecz późniejsze kontrole przyniosły dodatkowe obowiązki. A ostatnia inwestycja zwiększyła liczbę wymaganych dokumentów i prowadzonych rejestrów.

Rolnik obecnie musi prowadzić kolejne ewidencje – m.in. zapisy temperatur transportu, mimo że przewóz odbywa się autem-chłodnią, a mleko znajduje się w zamkniętych opakowaniach, a sery z transportem do klientów w termoboksach. Doszedł także obowiązek prowadzenia rejestru dezynfekcji samochodu. Obowiązki administracyjne wzrosły, a pracy jednak przy dwóch mlekomatach również jest więcej.

 – Wychodzi na to, że muszę prowadzić około dziesięciu różnych rejestrów, to czasochłonne zajęcie – podkreśla rolnik.

Dodatkowym utrudnieniem jest lokalizacja urządzenia. Gospodarstwo znajduje się w innym powiecie niż mlekomat, dlatego – jak twierdzi rolnik – kontrole mają być zlecane właściwemu miejscowo inspektoratowi.

Morcinek uważa, że zwiększone zainteresowanie kontrolą zbiegło się w czasie z uruchomieniem drugiego urządzenia.  

Czasochłonna produkcja i logistyka

Obsługa mlekomatów wymaga dużego nakładu pracy. - Sam dój trwa około godziny, schładzanie kolejną, a butelkowanie 240 litrów następne 60 minut. Do tego dochodzi transport i załadunek mleka do automatu – zaznacza Damian Morcinek. Rolnik przyznaje, że połączenie prowadzenia gospodarstwa i obsługi mlekomatów w pojedynkę jest trudne i czasochłonne.

Łączna dzienna produkcja mleka w rodzinnym gospodarstwie wynosi ok. 750 litrów, z czego 350 litrów pochodzi ze stada krów Damiana. Surowiec od rodziców trafia do mleczarni OSM Włoszczowa, natomiast własne mleko sprzedaje w mlekomatach lub przerabia na produkty.

Co ciekawe od konsumentów pobierana jest zwrotna kaucja za butelki szklane, która wynosi 2 zł.

- Jest możliwość oddawania butelek, ale nie przez automat. Można je oddać tylko w określonych godzinach, kiedy przyjeżdżam z dostawą. Wtedy klienci przynoszą butelki, a my zwracamy im kaucję – tłumaczy rolnik.

Morcinek zaznacza, że opakowania zarówno plastikowe i szklane razem z etykietami to spora składowa ceny mleka z mlekomatu – 7,5 zł/l mleka w butelce szklanej (2 zł kaucja) i 5,5 zł/l w butelce plastikowej (nawet 1 zł z etykietą)

Biurokracja może niejednego rolnika zniechęcić

Choć dla Damiana Morcinka zrozumiałe jest to, że mleko musi być badane i pod kontrolą to jednak mimo zapewnień, że w RHD jest wiele uproszczeń, to jednak kontrole stały się częstsze a dokumentów przybywa. W związku z tym, że pojawia się ich coraz więcej zastanawia się nad zawieszeniem produkcji serów i masła. Pojawiają się problemy interpretacyjne dot. przepisów przy kontrolach produktów przetworzonych.

- Najbardziej zaskakuje mnie sama liczba tych rejestrów. Nakaz prowadzenia tylu zestawień, według mnie, mija się z celem – wychodzi na to, że mam prowadzić dziesięć różnych rejestrów. Z uwagi na ogólne, niedoprecyzowane rozporządzenia pojawiają się trudności w ich jednolitej interpretacji przez urzędników, co w praktyce ogranicza możliwość pełnego skorzystania z uprawnień przysługujących rolnikowi i osłabia go w chęci dalszego rozwoju – zaznacza Morcinek.

Lepszy dochód, większa satysfakcja

Damian Morcinek z mlekomatem wstrzelił się akurat w czasie gdy ceny mleka w skupie zaczęły drastycznie spadać. Ta ilość, którą produkują jego krowy wystarcza na razie na zaspokojenie potrzeb konsumentów korzystających z mlekomatów w Opolu, a dochód jest satysfakcjonujący.

Zaznacza, że w jego okolicy ceny skupu w mleczarniach spadły w ostatnich miesiącach nawet o ok. 50 gr/l i wynoszą średnio 2 zł, ale w niektórych spółdzielniach rolnicy otrzymują znacznie mniej, bo nawet 1,60 zł/l.

Z rozmowy z naszą Redakcją można wywnioskować, że rolnik jest zadowolony z produkcji, sprzedaży oraz dochodów, mniej z dodatkowej ponadmiarowej biurokracji.

– To jest najlepszy czas na to, żeby się zastanowić, jak wydajemy pieniądze, bo często dopiero sytuacja kryzysowa zmusza nas do refleksji – mówi. – Mamy wiele prostych rezerw, o których nie myślimy, kiedy jest nam dobrze.

Jako przykłady wymienia:

• jakość pasz objętościowych,
• przygotowanie krów do laktacji,
• mądre brakowanie.

– Krowa, która produkuje 20 litrów mleka, jest jak starej daty samochód – pali bardzo dużo, żeby przejechać 100 km. Krowa efektywna to nowy samochód hybrydowy – mało pali, a też jedzie 100 km – obrazuje profesor.

prof. Zygmunt M. Kowalski podczas Forum Mleko 2026

FOTO: Andrzej Rutkowski

Żywienie to ponad 50% kosztów. Gdzie szukać rezerw?

Według prof. Kowalskiego żywienie stanowi „grubo ponad 50%” całkowitych kosztów produkcji mleka. Do tego trzeba doliczyć koszty odchowu młodzieży, w dużej części także żywieniowe.

– Szczególną uwagę zwróciłbym na marnotrawstwo – zaznacza. – Inwestowanie w urządzenia do wybierania kiszonek, wóz z frezem czy nawet wóz samojezdny to poważne decyzje, ale w długim okresie się opłacają, bo nie trwonimy pieniędzy. Największą „ukrytą” rezerwą jest jednak… samo liczenie kosztów.

Faresin wprowadza elektryczny wóz paszowy Leader PF Full Electric

FOTO: Faresin Industries

– Widzę ogromną rezerwę w tym, żeby w ogóle zacząć liczyć koszty. Kiedy zaczniemy to robić, nagle odkryjemy wiele płaszczyzn, w które warto inwestować i gdzie można realnie zaoszczędzić. Jak zaczniemy liczyć, będziemy bardziej efektywni i po prostu mądrzejsi – podkreśla.

Kukurydza na kiszonkę: tania odmiana może drogo kosztować

Wybór odmiany kukurydzy na kiszonkę w wielu gospodarstwach traktowany jest jako szybka decyzja „pod cenę”. Zdaniem profesora to błąd, który mści się przez cały rok.

– Kupuję tańszą odmianę, ale konsekwencje tej decyzji trwają rok, półtora. To bardzo ważna decyzja – ostrzega. – Cena nie jest dobrym wyznacznikiem. Kowalski zwraca uwagę, że odmiana nie jest jedynym czynnikiem jakości kiszonki – liczą się także uprawa, zbiór i zakiszanie – ale jej rola jest wciąż kluczowa.

– Nie patrzyłbym wyłącznie na to, żeby kukurydza miała pełną kolbę i dużo ziarna. Dziś kluczowa jest strawność masy zielonej – podkreśla. Profesor wskazuje też na fundamentalne znaczenie strawności włókna NDF w dawce.

Strawność NDF – dodatkowy litr mleka na krowę

– Im krowa więcej trawi i lepiej trawi, tym więcej pobiera paszy i produkuje więcej mleka – wyjaśnia. Jeżeli zwiększymy strawność NDF-u (włókna) o 1%, to krowa zjada średnio około 0,17 kg suchej masy więcej i produkuje około 0,25 kg mleka więcej. Poprawa strawności o 4% – co naprawdę nie jest trudne – daje nam około 1 litr mleka więcej, praktycznie bez dodatkowego wydatku. „Płacimy” jedynie mądrzejszym wyborem odmiany. Dlatego rekomenduje, by wybierać odmiany zapewniające wysoką strawność masy organicznej. Takie odmiany są na rynku, często są droższe, bo są efektem kosztownej pracy hodowlanej firm nasiennych, ale te nakłady się zwracają.

Kolejnym dużym składnikiem kosztów jest praca ludzka. Stąd rosnące znaczenie automatyzacji – nie tylko w doju, ale również w żywieniu.

– Mamy coraz mniej ludzi do pracy i nie chcemy tak ciężko pracować. Produkcja mleka to ogromny wysiłek całej rodziny – zauważa prof. Kowalski.

W jego ocenie automatyzacja to naturalny kierunek dla nowoczesnych gospodarstw, bo zmniejsza pracochłonność, uniezależnia od problemów kadrowych i poprawia powtarzalność wielu czynności. Roboty są powtarzalne, nie strajkują i robią wszystko tak samo. Kowalski zwraca jednak uwagę na ograniczenia, bo roboty kosztują – wymagają analizy opłacalności w porównaniu z pracownikiem i nie obserwują krów tak jak człowiek, np. w kontekście rui czy kondycji.

– Ja jestem fanem automatyzacji. Myślę, że w przyszłości od niej nie odejdziemy. Smart farming to rzeczywistość XXI wieku – podsumowuje.

Trzeba liczyć koszty

Prof. Zygmunt Kowalski z UR w Krakowie przypomniał, że o zysku z produkcji mleka decydują nie tylko ceny skupu, ale także koszty, rozpoczynajc swoją prelekcję o tym jak w dzisiejszych realiach poprawić opłacalność produkcji mleka. I niestety, mało które gospodarstwo mleczne je liczy. Profesor Kowalski zaproponował liczenie kosztów produkcji mleka metodą IOFC. To obecnie najlepszy prosty wskaźnik opłacalności. Na czym polega ta metoda napiszemy w jednym z najbliższych wydań naszego Tygodnika. Niemniej - zdaniem prof. Kowalskiego - w tej kwestii, wyliczeń tych warto wymagać od doradców żywieniowych.

Opas cieląt i krów brakowanych - szansa na dodatkowe pieniądze

Prof. Marcin Gołębiewski z SGGW w Warszawie przedstawił jedną, ale jakże znaczącą pod względem finansowym strategię dla mlecznego gospodarstwa, jaką jest opas cieląt ras mlecznych oraz zagospodarowanie krów eliminowanych z produkcji mleka. Stanowić one może źródło dodatkowego dochodu gospodarstwa, szczególnie, że koniunktura na żywiec wołowy jest obecnie bardzo dobra.

40% krów możemy wykorzystywać do produkcji wołowiny. Również urodzone w stadzie buhajki, pod warunkiem, że do 8 dnia życia są wykastrowane. (wówczas zabieg ten nie ma żadnego wpływu na przyrosty) - mówił prof. Gołębiewski - a tucz wolców ma praktycznie ma same zalety. Okazuje się, że stek z wybrakowanej krowy mlecznej (dobrze tuczonej) może być tak dobry jak z najdroższej wołowiny rasy Wagyu.

Produkcja mleka zaczyna się na polu. Jaką kukurydzę wybrać w trudnym roku?

A że produkcja mleka zaczyna się na polu, na Forum Mleko nie mogło zabraknąć tematów związanych z najważniejszą rośliną w mlecznym gospodarstwie czyli kukurydzy.

SY Remco FAO 250 - to najnowsza odmiana firmy Syngenta, która charakteryzuje się bardzo dobrą odpornością na suszę i wyróznia się wielkością plonowania. Dla hodowców, którzy chcą więcej polecamy odmianę Powercell, o doskonałej strawności włókna - mówił Wojciech Łączny. Z kolei Marcin Wójtowicz przedstawił strategię najskuteczniejszego odchwaszczania w wcześnie powschodowo i powschodowo kukurydzy. Lumax Duo Pak to preparat dostępny od ubiegłego roku, który wyróżnia się mocnym składem sbustancji czynnej i skutecznością zwalczania chwastów. Tegoroczną nowością jest preparat Lumax Next, który wymaga jednak partnera na chwasty jednoliścienne, żeby mieć kompletne rozwiązanie- nikosulfuron.

Roboty udojowe coraz popularniejsze. Jak uniknąć kosztownych błędów w oborze?

Każdego roku odwiedzamy dziesiątki gospodarstw mlecznych w całej Polsce. Widzimy, jak bardzo zmieniają się obory i jak powszechne stają się w nich roboty udojowe. O tym, jakich błędów nie popełniać przy planowaniu obory z robotami oraz jak najlepiej wdrażać automatyzację i sztuczną inteligencję, mówi gość z Niemiec – Andreas Pelzer z Izby Rolniczej Nadrenii Północnej Westfalii.

-  Nowe koncepcje obór to inteligentne rozwiązania, pasujące do zwierząt, ich właścicieli i wymagań środowiskowych. To budynki o jednej, dużej powierzchni, gdzie roboty zbierają stałe części odchodów, a mocz przechodzi przez przepuszczalną posadzkę do zbiorników. Oddzielamy więc kał od moczu, dzięki czemu odchody możemy wykorzystać w biogazowni. 

Nie ma przy tym amoniaku, a sam mocz jest dobrym nawozem nie zawierającym fosforu. To idealne rozwiązanie spełniające warunki zrównoważonego rolnictwa - mówił nasz gość z Niemiec. Niemniej wciąż jest wiele obór, w których popełniono wiele błędów wpływających na komfort zwierząt. Aż w 70% obór rury karkowe są źle zamontowane uniemożliwiając krowom swobodne położenie się. 

Zautomatyzować możemy również oborę uwięziową, a rozwiązania dla tego typu budynków przedstawił Grzegorz Kędzierski z firmy Pellon.

Kiszonka decyduje o wydajności. Jak poprawić strawność pasz?

O tym jak można osiągnąć maksymalną strawność pasz dzięki specjalistycznym dodatkom mówiła Malwina Murawska z firmy Josera, podkreślając, jak ogromne znaczenie dla jakości i strawności paszy ma stosowanie zakiszaczy.

Choroby zakaźne skracają użytkowanie krów. Jak im przeciwdziałać?

Jednym z warunków opłacalności produkcji mleka jest zdrowe stado, dlatego nie mogło na Forum zabraknąć tematów "zdrowotnych". Sposób w jaki krowa przejdzie przez okres przejściowy decyduje o jej zdrowiu w późniejszej fazie laktacji, wydajności mleka oraz rozrodzie. Mówił o tym Tom van Giessen – EU Technikal Serwices Manager AHV International..

Bakterie patogenne tworzą w organizmie swoisty biofilm tworząc olbrzymie kolonie. W momentach stresowych bakterie wyczuwają ten moment słabości uwalniają się i zaczynają atakować organizm zwierzęcia. Technologia, jaką oferuje firma AHV zmniejsza zjadliwość chorobotwórczych bakterii poprzez zakłócanie i redukcję sygnałów jakimi się "porozumiewają".  Newralgicznym momentem w okresie fizjologicznym krowy jest zasuszenie, szczególnie nagłe, dlatego tak  ważne jest w tym czasie wsparcie krów preparatem np. AHV StopLac. 

Straty sięgające 400 zł na krowę

Z kolei dr Roman Jędryczko z Vet Lab Group uczulał hodowców na wpływ chorób zakaźnych na zdrowotność i długowieczność krów.

-  Za stwierdzeniem choroby u jednej krowy, kryje się zwykle 6 innych sztuk, które są subkliniczne chore, czyli takie u których nie widzimy objawów choroby -uczulał dr Jędryczko. Zmniejszoną produkcyjność stada i szybsze brakowanie powodują również choroby zakaźne jak np. IBR/IPV,BVD/MD, których to żaden lekarz weterynarii nie jest w stanie wykryć bez wykonania stosownych badań. Każde z tych schorzeń powoduje straty w wysokości ok. 400 zł na sztukę. 

Małe ilości mleka

Z ostatnich danych o skupie wynika, że rocznie do OSM Myszków trafiało 1,6 mln litrów mleka, czyli ok. 4500 l dziennie. To daje ok. 75 l na pracownika. Tymczasem w dobrych zakładach mleczarskich przerabia się ok. 1800 l mleka na jednego zatrudnionego. Przeabiane więc w OSM Myszków ilości mleka są bardzo małe. Dla porównania OSM Łowicz w 2024 skupował dziennie około 1,2 mln litrów.

Spółdzielnia w Myszkowie liczyła formalnie prawie 1000 członków, ale w 2022 r. „czynnych” dostawców było ok. 300. 

Jaka średnia cena skupu mleka w grudniu 2025 r.? Dane GUS

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego cena mleka w grudniu 2025 r. wyniosła 1,99 zł za litr. W porównaniu z listopadem oznacza to spadek o 6,6%, natomiast w zestawieniu z grudniem 2024 r. – aż o 23,1%. Taki spadek w ujęciu rocznym pokazuje, jak bardzo zmieniła się sytuacja na rynku mleka w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy i jak mocno producenci odczuli zmianę w swoich rozliczeniach.

Jak układały się ceny mleka w 2025 roku?

Przebieg 2025 r. był nierówny. Pierwsze miesiące roku przyniosły względną stabilizację. Ceny utrzymywały się na podobnym poziomie i nie było sygnałów gwałtownych zmian. Sytuacja zaczęła się zmieniać latem, gdy rynek stopniowo tracił równowagę. Jesienią spadki stały się wyraźniejsze, a kolejne miesiące nie przyniosły poprawy. Grudzień był więc logicznym zakończeniem tego procesu, a nie nagłym załamaniem.

Ceny skupu drobiu rzeźnego i mleka. Źródło danych GUS

FOTO: Gus

Ceny mleka różniły się między regionami

Ceny mleka w grudniu 2025 r. (zł/l)

FOTO: Khamiuk

Choć kierunek zmian był wspólny dla całego kraju, skala spadków różniła się w zależności od regionu. W grudniu 2025 r. najwyższe ceny skupu odnotowano w województwie podlaskim, gdzie średnia przekraczała 2,10 zł za litr (spadek o 19 gr/l). Najniższe stawki pojawiły się w Małopolsce – około 1,87 zł za litr. Takie różnice pokazują, że lokalne warunki, struktura produkcji i pozycja przetwórców nadal mają znaczenie, nawet przy ogólnokrajowej presji cenowej.

Spadek cen skupu mleka w Polsce nie jest zjawiskiem odosobnionym. Coraz silniejsze powiązania z rynkiem międzynarodowym sprawiają, że sytuacja w innych krajach szybko odbija się także na krajowych cenach. W ostatnich miesiącach problemem stała się przede wszystkim nadpodaż surowca przy jednocześnie ostrożnym popycie. To połączenie ogranicza możliwość poprawy cen, niezależnie od sytuacji w poszczególnych krajach.

Co pokazała styczniowa aukcja GDT?

Druga styczniowa aukcja Global Dairy Trade w 2026 r., która odbyła się 20 stycznia, przyniosła niewielkie odbicie cen. Indeks wzrósł, co można odczytać jako sygnał, że rynek próbuje się stabilizować. Jednocześnie sprzedano mniejszy wolumen produktów, a liczba aktywnych kupujących była niższa niż wcześniej. To pokazuje, że choć ceny niektórych produktów lekko wzrosły, popyt pozostaje ostrożny i selektywny. Wyniki aukcji GDT opisaliśmy w artykule: „Rośnie popyt na mleko? Wyniki najnowszej aukcji na Global Dairy Trade”.

Dlaczego światowy rynek mleka reaguje tak spokojnie?

Na globalny rynek mleka wpływa kilka czynników działających jednocześnie. Jak wyjaśnia analityk ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka (AVM), z jednej strony w Oceanii produkcja mleka sezonowo zaczęła hamować, co zwykle sprzyja wzrostom cen. Dodatkowo okres przed Chińskim Nowym Rokiem oraz Ramadanem tradycyjnie zwiększa zainteresowanie proszkami mlecznymi. Z drugiej strony Europa wciąż zmaga się z nadwyżkami, szczególnie w segmencie serów, co skutecznie hamuje wyraźniejsze odbicie cen.

Nadpodaż mleka w Europie widać w Szwajcarii

Skalę problemu dobrze pokazuje sytuacja w Szwajcarii. Produkcja mleka wzrosła tam szybciej, niż możliwości przerobu zakładów. Żeby rozwiązać problem, krajowi producenci poszukują rozwiązań. Jednym z nich jest przetworzenie surowca na proszek i masło. Mówi się również o obniżeniu ceny mleka w handlu oraz kampaniach promujących krajowe produkty.

Kryzys nadprodukcji mleka w Szwajcarii. Rolnicy liczą straty

Co to oznacza dla polskich producentów mleka?

Również przedstawiciele polskiej branży zwracają uwagę, że kluczowym problemem pozostaje brak równowagi między podażą a popytem. Mleka na rynku jest dużo, a możliwości jego zagospodarowania są ograniczone – mówiła w wywiadzie dla top agrar Polska Agnieszka Maliszewska, prezes Polskiej Izby Mleka. Nawet jeśli w kolejnych miesiącach produkcja zacznie spadać, poprawa cen skupu nie musi nastąpić od razu. Rynek potrzebuje czasu, by „wchłonąć” nadwyżki.

Ceny mleka spadają, ale co jest przyczyną? Odpowiada Agnieszka Maliszewska, prezes Polskiej Izby Mleka

Z jaką sytuacją rynek mleka wchodzi w 2026 rok?

Grudzień 2025 r. zamknął rok wyraźnym spadkiem cen skupu mleka. Początek 2026 r. przynosi pierwsze, bardzo ostrożne sygnały stabilizacji na rynku światowym, ale na razie nie zmienia to zasadniczego obrazu. Rynek mleka pozostaje pod presją, a producenci wchodzą w nowy rok z niepewnością co do tempa ewentualnej poprawy. Więcej o rynku mleka i opłacalności produkcji będziemy rozmawiać na Forum Mleko już w lutym.

FOTO: Ahm

Oprac. Maryia Khamiuk na podst. GUS, AVM, GDT

W Szwajcarii panuje obecnie poważny zastój na rynku mleka. Ponieważ rolnicy produkują zbyt dużo surowca, mleczarnie nie są w stanie nadążyć z jego przetwórstwem. Podobno na rynku jest o 10% więcej mleka – pisze topagrar.com.

Neue Zürcher Zeitung (NZZ), niemieckojęzyczny dziennik szwajcarski, donosi między innymi o korkach ciężarówek przed zakładem mleczarskim Emmi w Dagmersellen. Przed zakładem ustawiają się długie kolumny łśniących, srebrnych cystern. Ruch praktycznie stoi w miejscu, a część kierowców zawraca i kieruje się do innych mleczarni, aby zapobiec zepsuciu mleka. Rzecznik Emmi potwierdził, że moce przerobowe są już na granicy możliwości. Zatrudniono już dodatkowych pracowników i wprowadzono dodatkowe zmiany produkcyjne, jednak to wciąż nie wystarcza.

Zobacz też: Rośnie popyt na mleko? Wyniki najnowszej aukcji na Global Dairy Trade

Co doprowadziło do nadwyżki mleka?

Według NZZ główną przyczyną nadprodukcji jest wyjątkowo wysoka jakość pasz, które zebrano latem i jesienią ubiegłego roku. Siano oraz kiszonki były tak bogate i wartościowe, że rolnicy nie spodziewali się aż takiego efektu produkcyjnego.

Stowarzyszenie Przemysłu Mleczarskiego (BO Milch) zagroziła ostatnio producentom mleka potrąceniami, jeśli dostarczą więcej mleka niż w roku poprzednim. Ma to zapobiec sytuacji, w której tysiące litrów mleka musiałyby zostać wylane. Organizacja deklaruje, że chce za wszelką cenę uniknąć tego najgorszego scenariusza. Jednak, jak twierdzi BO Milch, to ryzyko jest realne.

Jakie działania planuje branża, by uniknąć wylewania mleka?

Do działania wezwany jest również szwajcarski przemysł spożywczy. Powinien on zwiększyć udział produktów krajowych w sprzedaży i zastępować importowane sery produktami szwajcarskimi. To samo dotyczy jogurtów. Stefan Kohler, dyrektor zarządzający BO Milch, planuje wysłać w najbliższych dniach list do sprzedawców detalicznych.

Producenci i handel detaliczny zapewniają, że robią wszystko, co możliwe. Jednocześnie podkreślają jednak, że są związani długoterminowymi umowami z dostawcami, dlatego nie planują gwałtownych, krótkoterminowych zmian. Sieć supermarketów Migros zapowiedziała jednak ukierunkowane kampanie, których celem ma być zwiększenie sprzedaży szwajcarskich produktów mlecznych.

Od 1 lutego cena mleka w obrocie handlowym również ma dodatkowo zostać obniżona na okres jedenastu miesięcy. Znaczna część nadwyżek mleka zostanie też przetworzona na mleko w proszku i masło. Po zapełnieniu magazynów produkty te będą mogły być sprzedawane po niższych cenach na rynku światowym – głównie do krajów Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, które są silnie uzależnione od importu mleka.

Ile tracą rolnicy na kryzysie nadprodukcji mleka?

Najbardziej na tej sytuacji tracą rolnicy. Według przedstawicieli środowiska rolniczego przeciętne gospodarstwo mleczne traci około 10 700 euro dochodu w wyniku obniżek cen mleka. Dodatkowo w rozliczeniach uwzględniany jest większy udział tańszego mleka (kategorii B i C), co jeszcze bardziej obniża dochody producentów mleka.

O tym, jak w dzisiejszych realiach poprawić opłacalność produkcji mleka, będziemy rozmawiać już w lutym na naszym Forum Mleko. Więcej szczegółów znajdziesz na stronie: Forum Mleko.

Forum Mleko

FOTO: AHM

Jednocześnie na giełdzie sprzedano 27 821 t produktów, o 1461 t mniej niż ostatnio. Liczba aktywnych uczestników spadła do 164, czyli o 13 firm mniej niż na sesji z 6 stycznia. Rynek płaci więc nieco więcej, ale przy mniejszej aktywności kupujących. Mimo to wolumen sprzedaży blisk 28 tys. t sugeruje silny popyt rynkowy.

Ceny poszczególnych produktów mlecznych

Ceny odwodnionego tłuszczu mlecznego, masła, pełnego mleka w proszku (WMP) oraz odtłuszczonego mleka w proszku (SMP) wzrosły. Powodem jest spowolnienie produkcji mleka surowego w Oceanii po szczycie sezonu oraz wzrost popytu eksportowego przed Chińskim Nowym Rokiem i Ramadanem.

FOTO: Global Dairy Trade

Odwodniony tłuszcz mleczny: 6191 USD/t, +3%

Kontrakty w Oceanii drożeją wraz ze spadkiem wydajności mleka; GDT prognozuje dalszy wzrost cen: +7,7% w lutym i +2,5% w marcu.

Masło: 5314 USD/t, +2,1%

Szczególnie mocny jest popyt na masło 82% tłuszczu. W Europie i Oceanii ceny lekko rosną, przy spadającej produkcji w Oceanii. Prognoza GDT: lekki spadek w lutym (–0,4%) i wzrost w marcu (+2,9%).

Pełne mleko w proszku (WMP): 3449 USD/t, +1%

Rosnący popyt z rynków eksportowych (m.in. przygotowania do Chińskiego Nowego Roku i Ramadanu). Argentyna i Urugwaj zwiększają dostawy do Algierii, natomiast produkt z Oceanii pozostaje tańszy od europejskiego i bardziej konkurencyjny. GDT przewiduje dalsze niewielkie wzrosty: +0,3% w lutym i +0,7% w marcu.

Odtłuszczone mleko w proszku (SMP): 2615 USD/t, +2,2%

Kupujący z Meksyku zwiększają zakupy mimo wyższych cen. SMP z Oceanii drożeje, ale nadal jest bardziej konkurencyjne cenowo niż europejskie. Popyt zwiększa się w związku z przygotowaniami do Ramadanu i Chińskiego Nowego Roku. Prognoza GDT: +2,2% w lutym i +2,1% w marcu.

Jeszcze więcej na naszym Forum Mleko!

Więcej o poprawie efektywności żywienia i zarządzania stadem w obliczu zmieniającego się rynku dowiesz się na naszym Forum Mleko.

Więcej szczegółów na stronie: Forum Mleko 

Forum Mleko 2026

FOTO: Ahm

Wyprodukować więcej mleka?

Z rozmów z producentami wynika to, co przewidzieli eksperci do spraw rynku mleka. Pierwszym sposobem na utrzymanie dochodów jest próba podniesienia wydajności.

– Wraz z obniżkami cen w listopadzie, zaczęliśmy w gospodarstwie zwiększać ilość pasz treściwych, a w szczególności kiszonego ziarna kukurydzy. Mimo to dodatkowe litry mleka nie wpłynęły na to, że kwota na fakturze w grudniu utrzymała się z tą z listopada – mówi nam dostawca z Wielkopolski.

Patrząc na nasz barometr cena w grudniu oscylowała w większości w granicach 2 zł/l. Według zebranych przez nas danych od rolników cena między mleczarniami (uzależniona również od parametrów mleka i wielkości dostaw) wynosiła aż 1,51 zł/l! Rolnicy otrzymujący powyżej 2 zł/l uważają, że da się jeszcze racjonalnie produkować, choć inwestycje muszą być bardzo ostrożne.

Czytaj cały artykuł w wydaniu top bydło 2/2026

Umowa z krajami Mercosur podpisana

Państwa UE dały 9 stycznia zielone światło umowie z Mercosur. Przeciw głosowały Polska, Francja i Irlandia, Austria i Węgry ale już 17 stycznia szefowa KE podpisała porozumienie w stolicy Paragwaju. 21 stycznia Parlament Europejski ma głosować nad skargą do TSUE. W mleczarstwie skutki umowy mogą być również odczuwalne. Brazylia produkuje ok. 36 mln ton mleka rocznie, choć niemal wszystko zużywa na rynku wewnętrznym. Inaczej Argentyna: ok. 11 mln ton mleka, nowoczesne przetwórstwo i wyraźnie eksportowy charakter sektora. Tańsze, często produkowane w mniej restrykcyjnych warunkach wyroby mogą uderzyć w nasz rynek. Choć dziś rynek mleczarski nie wydaje się skrajnie zagrożony, nie wiemy, jak szybko produkcja w krajach Mercosur może rosnąć i zacząć wypierać nas z rynków eksportowych. Tym bardziej, że za drzwiami stoi już kolejna umowa o wolnym handlu – z Indiami. 

Jak opłacalnie produkować mleko przy spadkach cen?

W obliczu trudnych realiów na rynku mleka należy zwrócić uwagę na to gdzie mamy największe koszty pordukcji. Podczas naszego Forum Mleko 3 i 4 lutego, eksperci przedstawią jak w obecnej sytuacji poprawić efektywność produkcji. 

Forum Mleko 2026

FOTO: Ahm

Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadziła ogólnopolską kontrolę jakości handlowej produktów mlecznych. Inspektorzy sprawdzili 127 podmiotów – 55 producentów oraz 72 sklepy detaliczne. Jak czytamy w komunikacie z początku stycznia, nieprawidłowości wykryto w ponad jednej trzeciej z nich. Kontrola nie koncentrowała się wyłącznie na przetwórniach. Równie uważnie przyjrzano się temu, co faktycznie trafia na półkę i jak jest opisane.

Jakie nieprawidłowości wykryła IJHARS w nabiale?

Smak i zapach rzadko był problemem

Z punktu widzenia jakości samego produktu wyniki kontroli mogą zaskakiwać. Cechy organoleptyczne (smak i zapach) w większości przypadków nie budziły zastrzeżeń. IJHARS zakwestionowała tylko jedną partię sera twarogowego, w której stwierdzono kwaśny, drożdżowy zapach oraz lekko gorzki posmak.

Zobacz też: Kary finansowe od IJHARS: fałszowanie kraju pochodzenia mięsa, wędlin i serów w 40 proc. sklepów!

Badania laboratoryjne pokazały rozbieżności z deklaracją

Więcej nieprawidłowości wyszło dopiero w badaniach laboratoryjnych. W ponad 13% zbadanych partii inspektorzy stwierdzili niezgodność zawartości tłuszczy z tym, co zadeklarowano na opakowaniu.

W dwóch przypadkach IJHARS wykryła już poważniejsze uchybienia. W kefirze stwierdzono obecność niedozwolonego tłuszczu obcego, a w jednej ze śmietanek – żelatynę, której producent nie podał w składzie. Takie przypadki inspekcja traktuje jako zafałszowanie produktu.

Najwięcej uchybień dotyczyło etykiet produktów mlecznych

Najczęstsze problemy dotyczyły oznakowania. IJHARS wskazuje m.in. na nieprawidłowe nazwy produktów, brak informacji o procesach technologicznych, błędy w wykazie składników oraz niewłaściwe oznaczanie alergenów.

Kontrola wykazała także uchybienia związane z datami przydatności do spożycia, warunkami przechowywania oraz sposobem prezentowania wartości odżywczych. W pojedynczych przypadkach na opakowaniu podano dłuższy termin przydatności niż w dokumentacji zakładowej, a u jednego producenta ujawniono przeterminowane surowce w magazynie.

Hiszpańska wieprzowina jako „Produkt Polski”? Rolnicy ujawniają skandal

Kary już nałożono, a kontrole będą kontynuowane

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami IJHARS zastosowała sankcje przewidziane w przepisach prawa żywnościowego. Inspekcja zapowiada też dalszy nadzór nad rynkiem mleczarskim, aby sprawdzić, czy kontrolowane podmioty wyciągnęły wnioski.

Oprac. Mkh na podst. IJHARS

Kolejny rok spadków produkcji mleka w UE

USDA prognozuje w 2026 roku kolejny spadek produkcji mleka w Unii Europejskiej. Produkcja ma zmniejszyć się o 700 000 ton, czyli 0,5%, do poziomu 144,80 mln ton w porównaniu z rokiem 2025. Byłby to drugi spadek z rzędu. Główną przyczyną pozostaje dalsza redukcja stad krów mlecznych.

Wzrost wydajności mlecznej na krowę i poprawa wydajności produkcji okazały się zatem niewystarczające, aby zrekompensować ten efekt. W związku z tym europejskie mleczarnie prawdopodobnie w 2026 roku jeszcze bardziej skoncentrują się na produktach o wysokiej marży, takich jak sery.

Co hamuje produkcję mleka w Unii Europejskiej?

Chociaż rentowność gospodarstw mlecznych w UE w minionym roku ogólnie się poprawiła, sektor nadal pozostaje pod presją przepisów środowiskowych. USDA wskazuje między innymi na podatek od emisji CO₂ dla duńskich hodowców bydła oraz na restrykcyjne regulacje dotyczące ochrony przyrody w Niemczech.

Dodatkowo w kilku państwach członkowskich wystąpiły choroby zwierząt, takie jak choroba niebieskiego języka (BTV) oraz choroba guzowatej skóry bydła (LSD), które czasowo powodowały spadki wydajności mlecznej, problemy z płodnością oraz zwiększone straty. Zmiany strukturalne pogłębia także brak następców w rolnictwie – wysokie obciążenie pracą oraz niepewne perspektywy dochodowe zniechęcają młodych ludzi do przejmowania gospodarstw.

Pomimo tych obciążeń Unia Europejska pozostaje zdecydowanie największym producentem mleka krowiego na świecie, wyprzedzając Stany Zjednoczone, Indie, Chiny, Rosję, Brazylię, Nową Zelandię, Wielką Brytanię, Meksyk, Argentynę, Kanadę oraz Australię.

Gdzie produkcja mleka będzie rosła w 2026 roku?

USDA przewiduje, że największy bezwzględny wzrost produkcji mleka wśród głównych eksporterów w 2026 roku USDA prognozuje w Stanach Zjednoczonych. Produkcja ma tam wzrosnąć o 1,23 mln ton, czyli 1,2%, do poziomu 106,19 mln ton w porównaniu z rokiem poprzednim.

Powodem jest planowana rozbudowa stad krów mlecznych w celu pełniejszego wykorzystania nowo powstałych mocy przetwórczych. Szczególnie rosnąca produkcja serów oraz silny eksport produktów mleczarskich zwiększają zapotrzebowanie na surowe mleko.

Dla Argentyny USDA prognozuje wzrost produkcji o 460 000 ton, czyli 4,0%, do rekordowego poziomu 11,95 mln ton. Sprzyjają temu dobre warunki pastwiskowe oraz niskie ceny pasz. Australia również ma zwiększyć produkcję mleka – o około 150 000 ton, czyli 1,8%, do 9,65 mln ton. Stabilne ceny mleka oraz relatywnie niskie koszty pasz zachęcały tam do powiększania stad krów mlecznych. Z kolei dla Nowej Zelandii USDA przewiduje spadek produkcji o 100 000 ton, czyli 0,5%, do 21,80 mln ton, w wyniku dalszej redukcji pogłowia.

Co pokazują notowania produktów mleczarskich na giełdzie?

Kontrakty terminowe na masło notowane na European Energy Exchange (EEX) w Lipsku wskazują na niewielką poprawę cen w bieżącym roku – choć z bardzo niskiego poziomu wyjściowego. Kontrakt terminowy na styczeń spadł na początku grudnia do 3925 euro/t, czyli do najniższego poziomu od lipca 2021 roku.

Do 7 stycznia cena rozliczeniowa wzrosła do 4270 euro/t. Od drugiego kwartału 2026 roku rynek kontraktów terminowych sygnalizuje dalsze wzrosty cen: kontrakt kwietniowy wyceniono na 4300 euro/t, a do listopada notowane są ceny do 4869 euro/t. Podobny obraz przedstawiają relacje cenowe kontraktów terminowych na odtłuszczone mleko w proszku na giełdzie EEX.

Jak efektywnie produkować mleko w nowych realiach rynku i klimatu? Odpowiemy na Forum Mleko

Na temat opłacalności produkcji mleka oraz rynku mleka będziemy rozmawiać na Forum Mleka, które w tym roku odbędzie się w dwóch lokalizacjach:

• 3 lutego w Wielkopolsce w Centrum Rekreacyjno-Hotelowym Bagatelka w Miłosławiu
• oraz 4 lutego w województwie mazowieckim w Hotelu Avangarda w Różanie.

Zapisy już trwają. Zapraszamy do rejestracji!

Forum Mleko 2026

FOTO: AHM

GUS podał, że średnia cena mleka w listopadzie wyniosła 2,13 zł/l. 

Problemy na rynku mleka nie tylko w Polsce

W październiku 2025 r. średnia cena skupu mleka w gospodarstwach rolnych w Unii Europejskiej spadła o 1,3% w porównaniu z miesiącem poprzednim, do poziomu 52,68 eurocentów/kg (w listopadzie już 51,15 eurocentów/kg wg. MMA). Jednocześnie była ona o 1,9% wyższa niż w październiku 2024 r. i aż o 16,6% wyższa od średniej z ostatnich pięciu lat. Szacunki państw członkowskich wskazują na dalszy spadek cen mleka w kolejnych miesiącach. W październiku 2025 r. skup mleka krowiego w Unii Europejskiej wyraźnie wzrósł – o 5,6% (o ok. 654 tys. ton) w porównaniu z październikiem 2024 r. Dostawy mleka zwiększyły się w 22 krajach członkowskich. 

Produkcja mleka zwiększyła się również u największych unijnych graczy na rynku mleczarskim w Niemczech o 6,8% oraz we Francji o 5,7%. Ponadprzeciętny wzrost produkcji (+4,7% r/r w 3q25) obserwowano również w Polsce. Sytuacja jest spowodowana mniejszym ubojem krów, nie najgorszymi warunkami dla produkcji pasz w ostatnim roku, automatyzacja w oborach systematycznie się rozwija, a więc wydajność rośnie. Eksperci mówią, że chwilowe wahania na rynku są także spowodowane chorobą niebieskiego języka.

- Prognozy dla unijnego rynku na 2026 są jednak mniej optymistyczne – w grudniowym raporcie USDA (FAS) oceniono, że produkcja mleka w UE-27 może zmniejszyć się o 0,5% w por. z 2025, w wyniku niższych cen mleka, czynników regulacyjnych (środowisko) i chorób zwierząt. Jednocześnie wzrost produkcji mleka u top-4 światowych eksporterów spowolni do +0,2% wobec +0,8% w 2025 - podaje z kolei PKO BP. Nie wróży to nic dobrego... 

Globalna nadpodaż mleka? 

W USA masowo rośnie liczba krów, ale i produkowanego mleka, rozwijają się zakłady przetwórcze. Produkowane jest także znacznie więcej masła. W Nowej Zelandii i Wielkiej Brytanii też wzrosła produkcja mleka. 

Na światowym rynku produktów mleczarskich, według stanu na 7 grudnia 2025 r., odnotowano spadki cen masła, odtłuszczonego mleka w proszku oraz pełnego mleka w proszku w Stanach Zjednoczonych i w Oceanii. W Oceanii ceny masła obniżyły się o 9,5%, a pełnego mleka w proszku o 2,2%. W Stanach Zjednoczonych ceny masła spadły o 2,6%, natomiast odtłuszczonego mleka w proszku o 2,5%. Ceny sera cheddar w Stanach Zjednoczonych ponownie silnie spadły – aż o 9,5%, podczas gdy w Oceanii zanotowano ich wzrost o 3,9%. Obecnie Stany Zjednoczone są najbardziej konkurencyjne cenowo w handlu serem cheddar i masłem. Unia Europejska utrzymuje przewagę cenową w segmencie odtłuszczonego mleka w proszku, natomiast Oceania pozostaje najbardziej konkurencyjna na rynku pełnego mleka w proszku.

W drugiej połowie 2025 roku na rynku światowym odnotowano większą podaż mleka, ale niestety przerasta ona zapotrzebowanie. Popyt na ser i masło rośnie, a z kolei popyt na mleko w proszku maleje i to niestety mocno wpływa na rynek. 

Chiny importowały ogromne ilości pełnego mleka w proszku, ale obecnie zmniejszyły ten import prawie o połowę. W rezultacie na światowy rynek trafia coraz więcej nowozelandzkiego mleka w proszku. Malejący popyt Chin na odtłuszczone mleko w proszku ma również wpływ na Niemcy i Unię Europejską. 

Do UE również trafiły większe ilości masła z USA. Jednym z powodów była wyższa cena w UE. 

Prognoza na rynku mleka - kiedy może nastąpić odbicie? 

Niestety jak zaznaczają analitycy banku PKO BP wyższa podaż będzie ciążyła na cenach w pierwszych miesiącach br. Eksperci prognozują, że najgłębsze spadki nastąpią w pierwszym i drugim kwartale br. 

- Końcówka roku może przynieść lekkie odbicie cen, zakładając materializację prognoz spadku produkcji w UE w 2026. Czynnikiem wsparcia dla cen będą dobre perspektywy konsumpcji w UE. Eksport może znaleźć się pod presją polityki celnej Chin – wprowadzone w grudniu 2025 czasowe cła na import produktów mlecznych z UE (22-43%) - czytamy w najnowszym AgroNawigatorze PKO BP. Szykuje się więc kilka słabszych miesięcy dla producentów mleka. 

W lutym odbędzie się Forum Mleko organizowane przez AgroHortiMedia, wydawcę m.in. Top Agrar Polka i Tygodnika Poradnika Rolniczego. To wydarzenie skierowane do producentów mleka, którzy dziś coraz częściej szukają dodatkowych źródeł dochodu i nowych kierunków rozwoju gospodarstw.

Jednym z prelegentów Forum Mleko będzie prof. Marcin Gołębiewski z SGGW w Warszawie, który podczas swojego wystąpienia przedstawi w jaki sposób prowadzić opas cieląt ras mlecznych oraz zagospodarować krowy eliminowane z produkcji mleka. Ekspert pokaże, jakie strategie najlepiej sprawdzają się w gospodarstwach i przynoszą realne efekty finansowe.

– Nie lubię określenia, że cielęta mleczne są uboczne czy niepotrzebne. To jest pełnowartościowy produkt, który bardzo często pozwala produkować bardzo dobrej jakości wołowinę – podkreśla profesor.

Prawie milion buhajków rocznie

Jak zwraca uwagę prof. Gołębiewski, w Polsce rodzi się prawie milion buhajków mlecznych rocznie. Przy odpowiedniej technologii mogą one stać się bardzo cennym materiałem do produkcji wołowiny kulinarnej.

– Strategia opasu cieląt mlecznych i krów produkcyjnych dziś nabiera nowego znaczenia. Rynek mleka jest trudny, a rynek wołowiny jest w dobrej kondycji. To jest moment, żeby te zwierzęta mądrze zagospodarować i podnieść ich wartość dodaną – mówi ekspert.

Dobra wołowina też z bydła mlecznego

Podczas Forum Mleko profesor pokaże, jak z bydła mlecznego uzyskać mięso o parametrach, których oczekują konsumenci, czyli o odpowiedniej barwie, kruchości, soczystości i smakowitości.

– Wołowina jakościowa pochodzi od jałówek i wolców. Dlatego buhajki mleczne powinny być kastrowane już w wieku 3–4 tygodni. Mięso od wolców jest delikatniejsze, lepiej się otłuszcza i ma większą marmurkowatość – wyjaśnia prof. Gołębiewski.

Jak dodaje, takie zwierzęta są też spokojniejsze, łatwiejsze w utrzymaniu i bezpieczniejsze w gospodarstwie.

Opas wybrakowanych krów

Kolejnym tematem będzie opas krów wybrakowanych. W Polsce rocznie brakowanych jest około 700 tys. krów, z których część przy dobrym stanie zdrowia może jeszcze trafić na opas i dać wartościową wołowinę.

– Są to młode zwierzęta, często wykluczane z produkcji mleka z powodu mastitis czy problemów rozrodczych, ale wciąż nadają się do produkcji dobrej jakości mięsa – podkreśla profesor.

Na Forum Mleko zostanie pokazane, jak długo i na czym powinien polegać taki opas oraz jakie efekty można dzięki temu uzyskać.

Gdzie i kiedy odbędzie się Forum Mleko?

Forum Mleko odbędzie się w dwóch terminach:

• 3 lutego – Wielkopolska, Centrum Rekreacyjno-Hotelowe Bagatelka w Miłosławiu
• 4 lutego – Mazowsze, Hotel Avangarda w Różanie

Przy rosnących kosztach i zmiennej sytuacji na rynku mleka coraz więcej gospodarstw szuka dodatkowych źródeł dochodu. Produkcja wołowiny z bydła mlecznego może być jednym z kierunków, który realnie poprawi opłacalność.

– Chcę pokazać, jak mądrze zagospodarować cielęta i krowy mleczne, żeby stały się pełnowartościowym produktem, a nie problemem – zapowiada prof. Gołębiewski.

Wydarzenie odbędzie się w dwóch miejscowościach:

• 3 lutego w Wielkopolsce w Centrum Rekreacyjno-Hotelowym Bagatelka w Miłosławiu
• 4 lutego w województwie mazowieckim w Hotelu Avangarda w Różanie.

PROGRAM FORUM MLEKO

SESJA ŻYWIENIE

• Jak w dzisiejszych realiach poprawić opłacalność produkcji mleka? – prof. Zygmunt M. Kowalski, Uniwersytet Rolniczy w Krakowie
• Genetyka przeciw suszy – hodowla odmian kiszonkowych dla producentów mleka – Wojciech Łączny, Syngenta
• Uwolnij moc swoich pasz: jak można osiągnąć maksymalną strawność pasz dzięki specjalistycznym dodatkom? – Malwina Murawska, Josera
• Opas cieląt ras mlecznych oraz zagospodarowanie krów eliminowanych z produkcji mleka – jakie strategie dla gospodarstwa dają najlepsze efekty finansowe – prof. Marcin Gołębiewski, SGGW w Warszawie
• Panel dyskusyjny: Jak poprawić efektywność żywienia przy utrzymaniu kosztów w ryzach?

SESJA AUTOMATYZACJA

• Trendy i najczęściej popełniane błędy w budowie obór z robotami udojowymi. Jak wprowadzać automatyzację pracy i sztuczną inteligencję w oborze? – Andreas Pelzer, Izba Rolnicza Nadrenii Północnej-Westfalii
• Jak robotyzacja żywienia zmienia oborę przyszłości? Praktyczne korzyści i doświadczenia gospodarstw z systemem Lely Vector – Sylwia Maćkowiak, Lely Center Krobia
• Panel dyskusyjny: Mądre korzystanie z danych to spokój hodowcy i stabilny rozwój stada

SESJA ZDROWIE

• Okres przejściowy – jak zarządzać zdrowiem krów w tym newralgicznym momencie? – Tom van Giessen, AHV International
• Wszyscy chcemy wzrostu wydajności mlecznej krów, ale czy potrafimy reagować na wyzwania zdrowotne z tym związane? Z jakimi problemami zdrowotnymi krów muszą się mierzyć właściciele stad z wysoką wydajnością? – lek. wet Dominik Ruciński VetLogic (3 lutego)
• Wpływ chorób zakaźnych na zdrowotność i długowieczność krów mlecznych – jak ograniczyć straty w stadzie? – dr Roman Jędryczko, Vet Lab Group (4 lutego)
• Panel dyskusyjny: Zdrowie determinuje wydajność produkcji mleka i opasu. Jakich błędów unikać?

Zapraszamy! Zapisz się na wydarzenie już dzisiaj!

FOTO: Ahm

Oczywiście, dochód w gospodarstwach uzależniony jest od skali produkcji, dlatego skupię się na czterech grupach gospodarstw, reprezentujących zróżnicowaną wielkość ekonomiczną gospodarstw rodzinnych, wyspecjalizowanych w produkcji mleka (tab. 1.):

8–25 tys. euro, ok. 6–8 krów,

25–50 tys. euro, ok. 14 krów,

50–100 tys. euro, ok. 26–27 krów,

100–500 tys. euro, ok. 57–60 krów.

W prezentowanym dochodzie z gospodarstwa rolniczego (przychody minus koszty utrzymania) nie odjęto pracy własnej rolnika i jego rodziny. Mówimy więc, że jest to dochód, który pozwala opłacić pracę rolnika i jeszcze opłacić kapitał zaangażowany w produkcję.

Tab. 1. Dochodowość p...

Agnieszka Maliszewska, prezes Polskiej Izby Mleka

FOTO: Maliszewska

Błażej Szczepański: Z czego wynika aktualny krach na rynku mleka w Polsce?

Agnieszka Maliszewska: Na sytuację na polskim rynku mleka trzeba spojrzeć globalnie, nie tylko przez polski, czy nawet europejski rynek mleka. Po pierwsze, rynek mleka w UE-27 w 2024 roku został poważnie dotknięty wirusem choroby niebieskiego języka. Chociaż częstość występowania choroby znacznie spadła w 2025 roku, to nadal negatywnie oddziaływała na płodność krów. Eksperci sądzą, że krowy, które miałyby cielić się od kwietnia do czerwca, potrzebowały więcej czasu na zajście w ciążę i rodziły z trzymiesięcznym opóźnieniem, czyli między lipcem a wrześniem. Zaburzyło to europejskie dostawy mleka, na skutek czego w pierwszej połowie roku było mniej mleka, a w drugiej więcej.

Błażej Szczepański: O ile wzrosła produkcja mleka w Europie?

Agnieszka Maliszewska: Najnowsze dane Eurostatu pokazują, że europejska produkcja mleka wzrosła o 4,3% rok do roku. Z wyjątkiem Irlandii wzrost napędzają rynki dotknięte wcześniej chorobą niebieskiego języka – w Niemczech o 126 mln litrów (5%), we Francji o 104 mln litrów (5,8%) i w Holandii o 73 mln litrów (6,9%). Polska również zwiększyła produkcję o 60 mln litrów (+5,7%), głównie dzięki dobrym marżom. W Wielkiej Brytanii, z powodu korzystnych marż i pogody produkcja we wrześniu była o 6% wyższa niż rok wcześniej. Ceny mleka spadają w UE i UK, co w najbliższych miesiącach ograniczy marże – najpierw podnosząc, a później zmniejszając produkcję.

Błażej Szczepański: Jak wygląda nadpodaż mleka w USA?

Agnieszka Maliszewska: Stany Zjednoczone, drugi największy eksporter mleka na świecie, odpowiadają za 33,9% produkcji mleka od sześciu czołowych eksporterów i również zmagają się z nadpodażą. Eurostat informuje, że produkcja mleka w USA wzrosła we wrześniu o 4% r/r, co wynika z dobrych marż w poprzednim roku i rozwoju branży. Znacznie zwiększono moce przetwórcze sera i serwatki dzięki otwarciu 15 nowych zakładów serowarskich. Rabobank podaje, że inwestycje o wartości 9 mld USD podniosą ich wydajność o 410 tys. ton rocznie. To pobudziło rozbudowę gospodarstw i powstawanie nowych, aby zapewnić surowiec dla przetwórstwa. StoneX szacuje, że pogłowie krów mlecznych wzrosło o 200 tys. sztuk w ostatnich 18 miesiącach, co stanowi najwyższy wskaźnik wzrostu od 25 lat. USA sprzedaje jednak masło i cheddar znacznie taniej niż UE, co obniża zyski. Rosnąca produkcja i moce przerobowe wywierają presję na ceny, a podobnie jak w UE i Wielkiej Brytanii spadki światowych cen towarów osłabiają opłacalność.

Błażej Szczepański: Jak kształtowała się produkcja mleka u innych kluczowych producentów?

Agnieszka Maliszewska: W Australii odnotowano nieznaczny spadek produkcji rok do roku, a dostawy spadły –0,5% r/r. Produkcja kształtowała się różnie w poszczególnych regionach, ale susza, braki paszy i mniejsze stado nadal ograniczają produkcję. Dostawy w Nowej Zelandii wzrosły o +2,5% w porównaniu z rokiem ubiegłym. Wysokie ceny mleka i wyższe zużycie paszy zwiększyło przepływy mleka. Dostawy w Argentynie wzrosły we wrześniu o +9,9% w ujęciu rok do roku. Większe inwestycje w przetwórstwo oraz zwiększony popyt krajowy i eksportowy wpłynęły na wzrost cen skupu i większą produkcję. To wszystko ma bezpośredni wpływ na sytuację w naszym kraju.

Błażej Szczepański: Co z mlekiem i produktami mlecznymi z Ukrainy?

Agnieszka Maliszewska: Import z Ukrainy jest tak niewielki, że mieści się w kategorii inne kraje i stanowi łącznie poniżej 1%. Od stycznia do września 2025 r. do Polski sprowadzono 120,3 tys. ton mleka płynnego i śmietany niezagęszczonej o wartości 955,1 mln zł i było to ilościowo mniej o 13,2% i wartościowo więcej o 8,8% niż od stycznia do września 2024 r. Jeśli chodzi o import mleka surowego, to ponad 50% trafia do nas z Litwy.

Błażej Szczepański: Kiedy możemy spodziewać się zatrzymania spadków cen?

Agnieszka Maliszewska: Podaż mleka znacznie przekracza możliwości globalnego popytu. Zapasy produktów mlecznych rosną na całym świecie, co oznacza, że nawet po zmniejszeniu produkcji ceny surowców będą potrzebowały trochę czasu, aby się odbudować. Może to przynieść pewien pozytywny efekt, ponieważ niższe ceny surowców przełożą się na wzrost rynku detalicznego. Szczególnie w przypadku masła występuje stłumiony popyt konsumencki i przemysłowy, ponieważ konsumenci i producenci musieli zastąpić masło tańszymi olejami roślinnymi. Ponadto, gdy obniżki cen mleka zaczną być odczuwalne, bardzo wysokie ceny wołowiny powinny zachęcić rolników do oceny wielkości stada. W UE i USA, choć ptasia grypa i wirus niebieskiego języka częściowo ustąpiły, nadal występują, a nowe zagrożenia, jak choroba guzowatej skóry bydła czy pryszczyca mogą dodatkowo spowalniać produkcję.

Błażej Szczepański: Jakie są aktualne prognozy na 2026 rok?

Agnieszka Maliszewska: Podsumowując, podaż w największych regionach produkujących mleko będzie wywierać wpływ na globalne perspektywy jeszcze w 2026 roku, kiedy to równowaga powinna zostać przywrócona. Do tego czasu rolnicy mogą spodziewać się trudności. Warto zauważyć, że europejskie masło i sery nie są w obecnie zbyt konkurencyjne na rynkach światowych, gdyż produkty z innych części świata, zwłaszcza ze Stanów Zjednoczonych są sprzedawane na całym świecie po znacznie niższych cenach. Mimo że produkty z USA nie trafiają w dużej ilości do UE, wypierają one produkty z UE na rynkach światowych, co pogłębia lokalną nadpodaż.

Dziękuję za rozmowę.

Trzy tąpnięcia na rynku mleka

- Od października były trzy obniżki, około 40 gr/l. Podejrzewam, że w grudniu też cena pójdzie w dół. Obniżki były zapowiadane wcześniej, rolnicy się tego spodziewali, ale raczej po Nowym Roku. Z jednej strony wiadomo, że obniżki nie są przyjemne, z drugiej to były stopniowe obniżki, więc można było się do tego jakoś przygotować i odłożyć trochę na gorszy czas – mówi rolnik z Podlasia. Zaznacza, że zdaje sobie sprawę z tego, że są górki i dołki na rynku. Obecnie ma około 60 krów mlecznych i oddaje miesięcznie 50-60 tys. l mleka. Według listopadowych cen mleka wg. GUS w woj. podlaskim rolnicy otrzymywali najwięcej, bo średnio 2,3 zł/l mleka (to o 17 gr/l więcej niż średnia krajowa).

GUS: ceny mleka coraz niższe! Już w trzech województwach poniżej 2 zł/l.

- Myślę, że ceny mleka spadną do poziomu 1,90 zł/l. Trzeba się zastanowić jak ten kryzys przetrwać. Są niskie ceny płodów rolnych, mam dużo pasz objętościowych; można te koszty pasz białkowych i rzepakowych jeszcze trochę obniżyć – mówi hodowca z Podlasia. Dodaje, że trudne do akceptacji jest to, że niedawno za litr mleka otrzymywał prawie 1 zł więcej, a trzeba wykonać tę samą pracę i ponieść te same koszty.

– Ale nie jesteśmy rolnikami od wczoraj, więc wiemy, że są górki i dołki – podkreśla hodowca i dodaje, że w listopadzie otrzymał za mleko 2,22 zł/l. Spodziewa się, że w grudniu będzie około 2,10 zł/l. Rozumie również, że na spadek cen mleka ma wpływ globalna sytuacja, zawirowania handlowe i celne oraz nadpodaż surowca do przetwórstwa. Zaznacza, że powoli od kilku lat wycofuje się z produkcji mleka i przekłada moce przerobowe na opas bydła.

Chińczycy wypychają unijne sery z rynku. Potężne uderzenie cłami

Była premia, teraz nie ma nic i do tego obniżki

- U mnie za mleko od krów simental w listopadzie otrzymałem fakturę VAT z ceną 1,75 zł/l i następnie kierowca przywiózł karteczkę, że za grudzień będzie następna obniżka 0,15 zł/l – informuje jeden z naszych Czytelników. Ceny mleka spadają od około 3 miesięcy, spadki są stopniowe, ale jednak każdy rolnik je odczuwa.

- U mnie w ciągu trzech miesięcy cena spadła o 45 gr/l. W każdym miesiącu opuścili po 15 gr/l – mówi rolniczka z Mazowsza, od której mleczarnia odbiera miesięcznie około 6 tys. l. Zaznacza, że we wrześniu na fakturach widniała stawka około 2,2 zł/l, dziś spadło sporo poniżej 2 zł/l, po odjęciu kosztów oceny użytkowości na sztukę, wychodzi jeszcze mniej.

- W tamtym roku dostaliśmy premię świąteczną, w tym roku nie dostaniemy nic. Dziwi nas ta sytuacja, nasi znajomi producenci mleka też mówią o spadkach, może nie drastycznych, ale odczuwalnych – mówi rolniczka. 

Światowe ceny mleka i masła spadają. Nadpodaż wywiera presję na rynek pod koniec 2025 r.!

Kobieta w rolnictwie musi być twarda

Zdaniem Lidii Kudły branża rolna jest dziś otwarta na kobiety, ale nie oznacza to, że jest łatwa. – Kobiety w tym zawodzie często pracują z mężczyznami, którzy chcą być liderami zarówno w domu, jak i w pracy. Dlatego kobieta musi być twarda – podkreślała producentka mleka. Jak dodała, kluczowe cechy to spryt, determinacja i wiara w siebie. – Kobieta nie musi mieć obok siebie mężczyzny, żeby prowadzić gospodarstwo. Musi uwierzyć w siebie, zdobywać doświadczenie i nie poddawać się – zaznaczyła.

Gospodarstwo jak każda inna firma

Prowadzenie nowoczesnego gospodarstwa rolnego Lidia Kudła porównała do każdej innej działalności gospodarczej. – To jest trudne zadanie, ale tak jak każda praca. Największym problemem jest dziś niestabilny rynek – mówiła. Rolniczka zwróciła uwagę na presję finansową wynikającą z inwestycji i kredytów. – Cały czas się rozwijam, dokupuję ziemię, inwestuję. Gdy ceny mleka spadają, a koszty rosną, zaczyna brakować płynności finansowej – przyznała.

Kukurydza i mleko pod presją cen

Lidia Kudła podała konkretne liczby, które pokazują skalę problemu. – W tym roku zebrałam średnio 11,5 tony kukurydzy z hektara i mogłam ją sprzedać po 390 zł. To jest totalnie nieopłacalne – mówiła. Dla porównania przypomniała sytuację sprzed roku: – W zeszłym roku miałam 18 ton z hektara i cenę 520 zł. To był zysk. W tym roku dokładam do produkcji.

Zobacz także: „Polskie rolniczki są świadome swojej roli”. Prof. Monika Stanny o cywilizacyjnej zmianie na polskiej wsi

Dobrostan zwierząt jako realna szansa

Zapytana o unijne programy wsparcia, rolniczka wskazała przede wszystkim na dopłaty do dobrostanu zwierząt. – Kocham zwierzęta i cieszę się, że Unia Europejska wspiera rozwiązania poprawiające ich warunki życia – podkreśliła. Jak wyjaśniała, chodzi m.in. o wypas, większą przestrzeń czy możliwość dłuższego przebywania cieląt z krowami. – Za takie działania są dodatkowe pieniądze, a przy okazji zwierzęta mają lepsze warunki – zaznaczyła.

Zobacz także: Sukces na wsi wymaga pracy, ale jest możliwy. Jakie formy wsparcia są dostępne?

Dopłaty, które zmieniają podejście

Według rolniczki programy dobrostanowe pełnią też ważną rolę edukacyjną. – Nie każdy hodowca ma szeroką wiedzę o behawiorze zwierząt. Te dopłaty mobilizują do bardziej świadomego i uważnego podejścia – mówiła. Jej zdaniem to przykład wsparcia, które łączy ekonomię z realną poprawą jakości produkcji. – Rolnik może zyskać finansowo i jednocześnie lepiej zadbać o swoje stado. To jest kierunek, który ma sens – podsumowała.

Jak wynika z najnowszego raportu Głównego Urzędu Statystycznego cena mleka w Polsce ukształtowała się na poziomie 2,13 zł/l i jest niższa niż w październiku o 7 gr. Niestety w każdym województwie widoczne są spadki i w wielu regionach stawki spadły poniżej 2 zł/l. Najwięcej za mleko płacono w województwie podlaskim (2,3 zł/l), a najmniej w województwie łódzkim, małopolskim i pomorskim (poniżej 2 zł/l).

Ceny mleka wg. GUS - październik vs listopad 2025

FOTO: Dorota Kolasińska/gus

Ceny mleka w UE spadają

W UE również widoczny jest spadek cen mleka, obecnie za listopad średnia cena wynosi 0,51 euro/kg. W porównaniu do ubiegłego miesiąca ceny spadły o 2,9 proc. Natomiast średnia cena mleka ekologicznego w UE wyniosła w październiku 0,63 euro/kg. 

W październiku 2025 r. produkcja mleka krowiego w Unii Europejskiej znacznie wzrosła o 5,6% (+654 000 ton) w porównaniu do analogicznego okresu rok temu. Dostawy mleka wzrosły w 22 państwach członkowskich. Najwyższy wzrost odnotowano w: Irlandii (+15,1%), na Cyprze (+12,3%) i w Austrii (+8,9%), a największy spadek odnotowano w Bułgarii (-11,2%), na Malcie (-8%) i w Grecji (-6,2%). Produkcja wzrosła w Niemczech o 6,8% i we Francji o 5,7%. 

W październiku 2025 r. mleko ekologiczne stanowiło 3,4% całkowitej produkcji, najwyższy udział odnotowano w Austrii (17,8%), Szwecji (10%), Danii (10%), Rumunii (6,0%), Francji (4,8%) i Niemczech (4,6%), a najniższy w Polsce (0,1%), Irlandii (0,1%), Bułgarii (0,3%), Portugalii (0,3%) i na Węgrzech (0,4%). 

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Na ceny mleka w UE wpływ ma również wzrost produkcji masła, produktów fermentowanych, odtłuszczonego mleka w proszku i serów w UE - odpowiednio o 4,7%, 2,1%, 0,8% w ciągu pierwszych 9 miesięcy. Z kolei spadła produkcja w przypadku innych kategorii produktów mlecznych, takich jak: pełne mleko w proszku (-10,5%), śmietanka (-1,7%), mleko pitne (-1,1%) i mleko skondensowane (-10,3%). To ważne czynniki kształtujące ceny mleka. 

- W drugiej połowie 2025 r. ceny masła, odtłuszczonego mleka w proszku i pełnego mleka w proszku zaczęły gwałtownie spadać, co wskazuje na prawdopodobną korektę w dół cen surowego mleka w nadchodzących miesiącach - czytamy w najnowszej długoterminowej prognozie KE. Jednak KE uważa, że do 2035 r. relacja podaży i popytu na produkty mleczne w UE będzie sprzyjająca, ponadto jest przewidywany wzrost cen większości produktów mlecznych, w tym mleka surowego.

Połączenie silnego popytu w UE i na świecie z ograniczonym potencjałem wzrostu globalnej produkcji surowego mleka może doprowadzić do ponownego osiągnięcia w UE rekordowych poziomów cen z 2022 r. Rynek tłuszczów mlecznych w UE prawdopodobnie pozostanie napięty w nadchodzącej dekadzie, co będzie sprzyjało stopniowemu wzrostowi cen serów. Chociaż ceny masła obecnie spadają, stabilny popyt w UE może przyczynić się do ich odbicia do 2035 r. Ceny serwatki mogą nadal rosnąć do 2035 r. ze względu na rosnący popyt zarówno w UE, jak i na kluczowych rynkach eksportowych. Biorąc pod uwagę założenia dotyczące przyszłej inflacji, oczekuje się, że ceny pozostaną stabilne.

Jakie prognozy na rynku mleka? 

Z najnowszej Agromapy banku Credit Agricole wynika, że uwaga rynku coraz bardziej koncentruje się na półkuli południowej, gdzie sezon mleczarski wchodzi w kluczową fazę – wzrost produkcji w Nowej Zelandii i Argentynie powinien z nadwyżką zrekompensować spadki w Australii. Jednocześnie, ze względu na wysokie zapasy pasz, nadpodaż mleka w UE będzie wygasać powoli, co sprzyja utrzymaniu presji spadkowej na globalne ceny co najmniej do III kw. 2026 r.

Mimo wyraźnego pogorszenia koniunktury na rynkach światowych ceny skupu w Polsce pozostają jak dotąd relatywnie odporne, choć skala spadków cen produktów mlecznych sugeruje możliwość głębszej korekty.

- Obecnie prognozujemy, że cena skupu mleka w Polsce na koniec 2025 r. wyniesie ok. 215 zł/hl, a na koniec 2026 r. ok. 230 zł/hl. Jednocześnie, ze względu na wysoką konkurencję pomiędzy mleczarniami o surowiec, najprawdopodobniej cena skupu mleka w Polsce będzie nadal odchylać się w górę od średniej unijnej. Czynnikami ryzyka dla naszej prognozy są kształtowanie się warunków agrometeorologicznych na głównych rynkach i tempo dostosowania podaży mleka do niższych cen - podają analitycy banku Credit Agricole. 

Jak poprawić rentowność produkcji mleka?

Zdaniem młodego hodowcy kluczem do opłacalności jest przede wszystkim praca nad kosztami produkcji, a w każdym gospodarstwie są one nieco inne. 

- Każdy hodowca musi popracować nad kosztami produkcji – zaznacza.

Pierwszym krokiem według niego powinna być maksymalizacja wykorzystania własnych pasz objętościowych.

- Na początku najlepszą drogą do tego jest uzyskanie jak najlepszych pasz objętościowych wyprodukowanych w gospodarstwie. (…) Mamy dzisiaj cenę zbóż, cenę mokrej kukurydzy bardzo niską, dlatego najlepszym rozwiązaniem będzie też wykorzystanie tego, zamiast sprzedaży do punktów skupu, wykorzystanie tego do produkcji własnej jako pasza - dodaje hodowca. Jak podkreśla, takie podejście pozwala mocno ograniczyć zakup drogich pasz z zakupu. 

- To bez wątpienia przełoży się na to, że będziemy mogli zmniejszyć zużycie pasz gotowych z zakupu, a to generuje naprawdę bardzo wysokie koszty - dodaje rolnik. 

Przyszłość młodych hodowców mleka

Żuraszek nie ma wątpliwości, że mleczarstwo nadal może być kierunkiem z przyszłością – pod warunkiem, że gospodarstwa będą się rozwijać w zgodzie z trendami rynkowymi.  - Przyszłość dla młodych, ogólnie dla hodowców jak najbardziej jest, natomiast hodowcy muszą podążać za rynkiem, muszą się dostosować do tego w jakiś sposób – zaznacza Żuraszek. 

Jednym z kluczowych kierunków jest automatyzacja i według niego ten kierunek jest słuszny. To oszczędność czasu i pracy. 

- Zmniejszenie tej najemnej siły roboczej na pewno w jakiś sposób się przyczyni do zwiększenia opłacalności – podkreśla.

Zwraca też uwagę, że sama próba ciągłego podnoszenia wydajności krów ma swoje granice i dobrostan oraz wydajność muszą iść razem w parze. Dla młodego hodowcy nie ma sprzeczności między inwestowaniem w wydajność a troską o dobrostan – przeciwnie, jedno warunkuje drugie.

- Wydaje mi się, że jedno i drugie powinno iść ze sobą w parze, ponieważ krowy, którym zapewnimy odpowiedni dobrostan, które będą dostawały jak najlepsze pasze, najlepsze mieszanki, oddadzą nam to mlekiem, oddadzą nam to mlekiem wysoką wydajnością, a to jak najbardziej wpłynie na rentowność każdego gospodarstwa – podsumowuje Żuraszek.

– W Europie produkujemy obecnie dużo mleka. Jeśli chodzi o wzrost rok do roku, jesteśmy na naprawdę wysokim poziomie, a na rynku, mleka jest obecnie zbyt dużo, co wywiera presję na producentach i ceny produktów mlecznych – wskazywał Phillip Goetz w rozmowie z red. Janem Bebą podczas X Forum Rolników i Agrobiznesu w Poznaniu. IFCN obserwuje szczegółowo zarówno rynek unijny, jak i polski. Z danych wynika, że nasza produkcja rośnie w dość stabilnym tempie.

– Widzimy dość stabilną dynamikę wzrostu produkcji mleka na poziomie około 2% w ciągu ostatnich lat i spodziewamy się, że ta tendencja się utrzyma. Chociaż ceny mogą być teraz niższe, to nadal są stosunkowo dobre w porównaniu z innymi krajami europejskimi – ocenia ekspert.

Dodaje jednak, że "obecnie presja na polski rynek wynika z całej tej nadpodaży mleka w Europie".

Koszty dziś pokryte, ale przetrwają najlepsi

Na razie wielu rolników podkreśla, że ceny mleka jeszcze pozwalają pokryć koszty. Goetz ostrzega jednak, że to nie jest stan gwarantowany na przyszłość.

– Cena mleka pokrywa koszty, a my musimy być na bieżąco i wyprzedzać wszystkie przyszłe wyzwania, które mogą pojawić się wraz z niższymi cenami i korzyściami skali – mówił ekspert IFCN. 

Receptą ma być stopniowy rozwój i poprawa efektywności. – Rozwój na większą skalę, wzrost efektywności, to najwłaściwszy sposób na rozwój i przetrwanie w przyszłości. Ponieważ jeśli masz mniejsze gospodarstwo, trudniej jest obniżyć koszty lub je zredukować niż w przypadku większego gospodarstwa - podkreśla ekspert. 

Rodzinne gospodarstwa to atut

Polska pozostaje krajem rodzinnych gospodarstw mlecznych – i to, zdaniem IFCN, jest atut.

– Prawie wszystkie gospodarstwa należą do rolników, a nie do banku. Tego nie widzimy obecnie w Polsce – podkreśla Goetz, zestawiając nasz model z sytuacją np. w Danii, gdzie "gospodarstwo nie należy do samego rolnika, lecz do banku, ponieważ jest to ogromny dług".

FOTO: Ahm

Ekspert nie namawia Polaków do kopiowania skali znanej z USA. – Nie oznacza to, że teraz będziecie musieli rozwijać gospodarstwa takie jak te w USA, gdzie jest ponad 1000 krów. Nie, to również nie jest właściwa droga naprzód. Dlatego powinniście rozwijać się powoli – zaznacza.

Jako docelowy kierunek wskazuje gospodarstwa średniej wielkości. – Przechodzimy do dwóch poziomów, na przykład do gospodarstw liczących 100 do 500 krów, aby w pełni wykorzystać ich potencjał, a jednocześnie nie przesadzać z ilością - mówił Goetz. 

Automatyzacja nie tylko dla wydajności, ale i dla poprawy jakości życia i pracy

W ostatnich latach w Polsce – także dzięki dotacjom – mocno przyspieszyły inwestycje w roboty udojowe i inne systemy automatyzacji. To trend szczególnie widoczny w gospodarstwach rodzinnych.

– Automatyzacja jest ważnym czynnikiem i sposobem na wspieranie rodzin, aby miały więcej wolnego czasu, a także na zwiększenie wydajności, na przykład produkując więcej przy mniejszej ilości paszy – mówi Goetz. Jak podkreśla, kluczowe jest lepsze wykorzystanie danych i precyzyjne żywienie. 

– Można to wykorzystać również do automatyzacji systemów dozujących paszę. Wszystko po to, aby producenci naprawdę zrozumieli, czego potrzebuje krowa, aby w pełni wykorzystać jej możliwości w efektywny sposób, a tym samym obniżyć koszty jednostkowe produkcji 1 kg mleka - zaznacza ekspert. 

Globalna luka w podaży – szansa dla Polski

W dłuższej perspektywie światowy rynek mleka może się odwrócić na korzyść eksporterów.

– Na świecie pojawi się luka między podażą a popytem. W rezultacie nie będziemy produkować wystarczającej ilości mleka, aby zaspokoić cały rosnący popyt, co może być dobrą okazją dla Polski – prognozuje przedstawiciel IFCN.Zwraca uwagę, że część krajów Europy Zachodniej traci impet rozwojowy.

– Polska ma silny i dobry potencjał do dalszego rozwoju i zaspokojenia rosnącego popytu, ponieważ widzimy, że kraje takie jak Niemcy, Holandia, Dania i Francja borykają się z problemami - mówi.  W tej sytuacji "produkcja, szczególnie w Polsce, może przejąć wiodącą rolę w Europie, aby wypełnić lukę i produkować więcej mleka, a tym samym pomóc światu w walce z ubóstwem i głodem".

Mleko bio, A2 i inne nisze? 

Zapytany o nowe trendy – mleko ekologiczne czy A2 – Goetz studzi emocje. Jego zdaniem to wciąż produkty niszowe, silnie zależne od zamożności konsumentów.

– To niszowe produkty, a ich popularność zawsze zależy od rynku i zachowań konsumentów w danym kraju" – zaznacza, wskazując przykłady Austrii, Szwajcarii i południowych Niemiec. Jednocześnie ostrzega przed łączeniem boomu inwestycyjnego ze słabnącą siłą nabywczą.

– Gdy tylko pojawi się inflacja, a do tego dojdą wysokie ceny mleka, zwłaszcza w przypadku biomleka, może nastąpić nadpodaż, a wtedy takie mleko stanie się zbyt drogie - podkreśla ekspert. W efekcie konsumenci wracają do standardowego produktu" i "szukają po prostu najtańszego rozwiązania". Nisze pozostaną, ale tylko przy rozsądnej podaży.

– Chodzi po prostu o to, żeby nie przesadzić z podażą danego produktu na rynku, nie zniszczyć całego rynku - mówi ekspert.

Podsumowując, Phillip Goetz pozytywnie ocenia kierunek rozwoju krajowego mleczarstwa:

– Myślę, że Polska jest na dobrej drodze i ma silną pozycję w Europie, zwłaszcza w kontekście rozwoju rynku średniej wielkości - zaznaczył Goetz.  Według IFCN, jeśli polskie gospodarstwa rodzinne połączą stopniowe zwiększanie skali, inwestycje w efektywność i rozsądną automatyzację z ostrożnym finansowaniem, mają realną szansę, by stać się jednym z filarów rynku mleka w Europie.

Największy spadek cen był związany z surowcami mlecznymi (masło i pełne mleko w proszku). Obecna podaż tłuszczu maślanego jest silna, co jest przeciwieństwem sytuacji z początku roku. Masło skorygowało ceny, powracając do poziomu z przełomu grudnia 2024 r.–stycznia 2025 r. Główny gracz – USA, również zmienił swoją pozycję, stając się eksporterem masła, a nie jak wcześniej importerem, co spowodowało zakłócenia na rynku. Mleko w proszku także odnotowało spadek, co jest związane ze wzrostem sezonowej produkcji mleka w Oceanii. Ser wykazał się większą stabilnością w październiku, ale już pod koniec miesiąca wykazuje spadek.

Wraz z tymi zmianami na rynku światowym, ceny są przenoszone również na poziom gospodarstw, przy czym ceny mleka spot (sprzedawanego w transakcjach natychmiastowych) reagują jako pierwsze. Oczekuje się, że w nadchodzących miesiącach ta silna presja na ceny mleka w gospodarstwach utrzyma się.

Sprawdź, jakie były ceny mleka w październiku 2025 r. według GUS.

Inicjatywy Fair Milk: alternatywa dla niestabilnego rynku mleka

W ubiegłym tygodniu w Brukseli odbyło się spotkanie członków EMB. Oprócz postulatu dotyczącego dobrowolnego zamrożenia dostaw mleka uczestnicy zwrócili uwagę również na projekty Fair Milk w Europie. Są to inicjatywy rolników, które, jak podkreślono, nie tylko zapewniają lepsze dochody producentom, ale także wzmacniają zaufanie konsumentów. Według EMB projekty te pokazują, że istnieją realne alternatywy dla obecnego modelu rynkowego oraz że działania polityczne na rzecz sprawiedliwego sektora mleczarskiego są absolutnie konieczne.

Dlaczego EMB żąda obowiązkowych umów na mleko?

Kolejnym kluczowym tematem dyskusji podczas spotkania była trwająca reforma wspólnej organizacji rynku. Zarząd EMB podkreślił, że obowiązkowe umowy na mleko to narzędzie wzmacniające pozycję producentów w łańcuchu dostaw. Obejmują one:

• Zakaz płacenia poniżej kosztów produkcji – na podstawie poprawnej i transparentnej kalkulację.
• Obowiązkowe uwzględnianie w umowach ilości dostaw, co ma zapewnić bezpieczeństwo planowania oraz uczciwe warunki współpracy.
• Włączenie spółdzielni w zakres tych regulacji – co EMB uznaje za pilną potrzebę. Spółdzielnie powinny ostatecznie podlegać tym samym zasadom, co reszta sektora.

Uczciwa konkurencja: EMB apeluje o klauzule lustrzane

Przedstawiciele EMB zwrócili również uwagę, że klauzule lustrzane w międzynarodowym handlu produktami rolnymi są niezbędne. Jeśli europejscy rolnicy spełniają surowe standardy, produkty importowane muszą podlegać tym samym zasadom, aby zapewnić uczciwą konkurencję.

Źródło: topagrar.com

Podczas spotkania branży mleczarskiej, które odbyło się 24 listopada 2025 r. w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, ogłoszono dwa najważniejsze zestawienia roku. Pochodzą one z informacji prasowej MRiRW oraz komunikatu Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich Związku Rewizyjnego.

To wydarzenie połączyło dwa światy: spółdzielnie rywalizujące o miano najlepszej mleczarni i gospodarstwa rodzinne, które walczą o tytuł największego dostawcy mleka. Wspólny wniosek jest jeden – widać ogromną mobilizację i rosnący profesjonalizm w całej branży.

Rekordziści z gospodarstw. 5 milionów litrów i krajowy tytuł dla Alojzego Serwina

Największe emocje wzbudziły wyniki XXI Mlecznych Mistrzostw Polski, konkursu doceniającego gospodarstwa nie tylko za wielkość dostaw, lecz także za jakość i dobrostan zwierząt.

Zgodnie z danymi KZSM Zw. Rew. Alojzy Serwin (OSM Włoszczowa) zdobył tytuł największego dostawcy w Polsce, oddając w 2024 r. aż 5 094 776 litrów mleka. Tuż za nim znalazł się również dostawca tej samej spółdzielni — Rajmund Pawełczyk, który dostarczył 4,1 mln litrów. Trzecie miejsce zajmuje Maciej Janusz z OSM Łowicz, z wynikiem 3 979 441 litrów.

To poziom produkcji, który jeszcze kilka lat temu wydawał się nieosiągalny dla gospodarstw rodzinnych.

20 tysięcy litrów od jednej krowy. Rekord wydajności w Rykach

Osobne wyróżnienie trafiło do rolnika, który osiągnął najwyższą średnią wydajność mleka w cyklu laktacyjnym. Nagrodę otrzymał Lech Bogdan, dostawca Spółdzielni Mleczarskiej Ryki. Jego wynik – 20 015 litrów mleka od jednej krowy – zdecydowanie wyróżnia się nawet na tle intensywnie produkcyjnych gospodarstw z Europy Zachodniej.

Najlepsi w województwach. Zestawienie liderów dostaw z całego kraju

W każdym województwie nagrodzono jednego rolnika o największych rocznych dostawach. Różnice są duże. Wyniki sięgają od niecałych 600 tys. litrów w woj. lubuskim po ponad 5 mln w Małopolsce. Najważniejsi liderzy regionów:

• Łódzkie: Cezary Kowalski (OSM Sierpc) – 3 078 007 l
• Świętokrzyskie: Dominik Łowicki (OSM Włoszczowa) – 886 979 l
• Opolskie: Martin Ziaja (OSM Włoszczowa) – 1 980 773 l
• Śląskie: Rajmund Pawełczyk (OSM Włoszczowa) – 4 105 372 l
• Małopolskie: Alojzy Serwin (OSM Włoszczowa) – 5 094 776 l
• Podkarpackie: Adam Buchajski (OSM Krasnystaw) – 2 560 457 l
• Mazowieckie: Ryszard Tomaszewski (OSM Sierpc) – 2 299 222 l
• Lubelskie: Leszka Kajda (SM Michowianka) – 1 960 059 l
• Lubuskie: Mieczysław Dudek (SSPM Strzelce) – 583 217 l
• Pomorskie: Andrzej Wieliczko (OSM Nowy Dwór Gdański) – 1 492 386 l
• Wielkopolskie: Mateusz Seraszek (SSPM Strzelce) – 3 210 737 l
• Kujawsko-pomorskie: Maciej Janusz (OSM Łowicz) – 3 979 441 l
• Warmińsko-mazurskie: Bogdan Serowik (OSM Giżycko) – 3 299 701 l
• Zachodniopomorskie: Konrad Buchajczyk (SSPM Strzelce) – 870 287 l

To gospodarstwa, które mają realny wpływ na pozycję swoich spółdzielni na rynku.

W każdym województwie nagrodzono jednego rolnika o największych rocznych dostawach.

FOTO: Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich Związek Rewizyjny

Która spółdzielnia była najlepsza? Wyniki rankingu spółdzielni

W osobnym zestawieniu KZSM wyłonił największe i najlepsze mleczarnie w Polsce za 2024 rok. Na podium stanęły:

1. OSM Giżycko
2. OSM Łowicz
3. OSM Włoszczowa

Kolejne miejsca zajęły:

4. OSM Sierpc
5. OSM Bieruń
6. OSM Koło
7. OSM Wart-Milk Sieradz
8. OSM Krasnystaw
9. OSM Garwolin
10. OSM Kosów Lacki

W czasie wręczania wyróżnień Leszek Szymański z ARiMR podkreślił, że część nagrodzonych spółdzielni utrzymuje wysoką pozycję od wielu lat. To potwierdzenie, że inwestycje współfinansowane z funduszy krajowych i unijnych przynoszą efekty. Solidna pozycja tych spółdzielni to w dużej mierze zasługa rolników, którzy inwestują w stada i w jakość produkcji.

10 najlepszych mleczarni za 2024 rok

FOTO: MRiRW

Nagroda również dla redaktora naczelnego Tygodnika Poradnika Rolniczego

W tegorocznej edycji Mlecznych Mistrzostw Polski uhonorowano nie tylko rolników. Zgodnie z informacją KZSM Zw. Rew., Paweł Kuroczycki, redaktor naczelny „Tygodnika Poradnika Rolniczego”, otrzymał okolicznościowy dyplom z okazji 20-lecia działalności pisma. To symboliczny gest doceniający rolę mediów rolniczych we wspieraniu edukacji i dobrych praktyk w sektorze mleka.

Oprac. Maryia Khamiuk na podst. KZSM Zw. Rew., MRiRW

Warto jednak zaznaczyć, że sytuacja nie jest jednolita. Spadki widoczne są niemal wszędzie, ale w kilku regionach ceny nie drgnęły ani o grosz.

Regionalne różnice w cenach mleka w Polsce

Zmiana cen mleka wrzesień-październik 2025 r. (GUS)

FOTO: Khamiuk/gus

Najwyższe stawki wciąż obowiązują w północno-wschodniej Polsce. W Podlaskiem rolnicy dostawali średnio 2,35 zł/l, czyli dokładnie tyle samo co miesiąc wcześniej. Stabilnie było też na Dolnym Śląsku, gdzie cena utrzymała się na poziomie 2,25 zł/l. To regiony, gdzie rynek tradycyjnie funkcjonuje w oparciu o dużą koncentrację przetwórstwa i silną konkurencję zakładów o surowiec – dlatego stawki zazwyczaj reagują wolniej.

Na Warmii i Mazurach oraz w Lubuskiem ceny lekko spadły, ale nadal utrzymują się powyżej średniej krajowej. W tych województwach rolnicy otrzymywali 2,25-2,26 zł/l. Wyraźniejsze korekty pojawiły się natomiast w Polsce południowej. Najmocniej spadła cena w Świętokrzyskiem (-8 gr) i Łódzkiem (-7 gr). W tych regionach średnia stawka obniżyła się do 2,05-2,09 zł/l. W Małopolsce i Pomorskiem spadki wyniosły po 4 grosze, co również wpisuje się w trend łagodnego osuwania się cen.

Różnice między województwami pozostają duże — w październiku przekraczały 20 groszy na litrze. Dla gospodarstw o większej skali to oznacza realne różnice w miesięcznym przychodzie, szczególnie teraz, kiedy koszty produkcji nie spadają tak szybko jak ceny surowca.

Skąd to ochłodzenie na rynku mleka?

Sytuacja krajowa coraz mocniej odbija globalne sygnały. W Europie rośnie wydajność krów, w USA i Oceanii produkcja również idzie do góry, a przetwórcy zgłaszają wysokie zapasy tłuszczów mlecznych i serów. Dodatkowo eksport w wielu regionach nie nadąża za rosnącą podażą.

To właśnie ten układ działa dziś jak hamulec: mleka jest dużo, ale rynek zbytu nie rozszerza się w takim tempie, jakiego życzyłby sobie sektor mleczarski. Do tego dochodzi końcówka roku, czyli moment, w którym część zakładów bardziej ostrożnie kształtuje cenniki, a rolnicy odczuwają to szybciej, niż wynikałoby to z samych danych giełdowych.

GDT: światowe ceny spadły na całej linii produktów mleczarskich

18 listopada odbył się kolejny przetarg GDT – i trudno mówić o zaskoczeniu. Indeks GDT obniżył się o 3%, a globalny rynek mocno odczuł presję rosnącej produkcji. Średnia cena produktów mlecznych wyniosła 3678 USD/t, czyli aż o 90 USD mniej niż na poprzedniej aukcji. Sprzedano 38,6 tys. ton towaru, a liczba uczestników wzrosła do 166 firm.

Najważniejsze jest jednak to, że potaniały wszystkie kluczowe produkty:

• masło – 5886 USD/t (-7,6%)
• odwodniony tłuszcz mleczny – 6543 USD/t (-5%)
• pełne mleko w proszku (PMP) – 3452 USD/t (-1,9%)
• odtłuszczone mleko w proszku (OMP) – 2542 USD/t (-0,9%)
• ser Cheddar – 4328 USD/t (-2,7%)
• ser Mozzarella – 3214 USD/t (-2,8%)

To rzadki przypadek, kiedy cały koszyk produktów jednocześnie idzie w dół. Według analityka rynkowego AVM Gieorgija Kuchalejszwilego to wynik rosnącej podaży mleka w regionach mleczarskich świata oraz wysokich zapasów, zwłaszcza w Europie. Popyt na wielu rynkach jest stabilny, ale nie zwiększa się na tyle, by wchłonąć dodatkowe ilości.

Prognozy na kolejne miesiące również nie są optymistyczne. Według GDT ceny tłuszczów mlecznych mogą spaść w grudniu o kolejne 7%, a w styczniu – o prawie 5%. W przypadku masła przewidywania są jeszcze bardziej zachowawcze: spadki mogą sięgnąć 8%.

Rolnicy są wściekli i protestują. "Potrzeba szybkich, odważnych kroków"

Jak GDT wpływa na rynek mleka w Polsce?

Polski rynek zwykle reaguje z opóźnieniem, ale gdy na giełdach potaniają zarówno proszki, jak i tłuszcze, producenci w Europie zaczynają ostrożniej patrzeć na nowe kontrakty. To może działać jak dodatkowy hamulec dla cen skupu w Polsce – zwłaszcza w regionach, gdzie mleczarnie już teraz odczuwają gorszą sytuację na rynku zbytu.

Z drugiej strony krajowy rynek ma swoją specyfikę: konkurencja o surowiec w Polsce jest silniejsza niż w wielu państwach Zachodu. To właśnie ona sprawia, że nasze ceny wciąż utrzymują się powyżej średniej unijnej. Ten czynnik może złagodzić ewentualne spadki na przełomie roku.

Czy Polska może stać się mleczną potęgą Europy? Właśnie o tym będziemy rozmawiać podczas sesji Mleko na X Forum Rolników i Agrobiznesu, które odbędzie się już w najbliższy czwartek 27 listopada 2025 r. w Poznaniu. Wraz z zaproszonymi ekspertami przyjrzymy się, jak wygląda sytuacja na europejskim i światowym rynku mleka. Jaką pozycję na nim zajmuje Polska i w jaką stronę powinny podążać nasze gospodarstwa? Zarejestruj się jeszcze dziś – forum.topagrar.pl.

Zapisz się na X Forum Rolników i Agrobiznesu w Poznaniu

FOTO: AHM

Oprac. Maryia Khamiuk na podst. GUS, AVM

Światowy rynek mleka w drugiej połowie 2025 r. przechodzi wyraźne ochłodzenie. W Stanach Zjednoczonych, Nowej Zelandii i części Europy produkcja rośnie szybciej, niż przewidywano. Z kolei zapotrzebowanie nie nadąża za tą ilością mleka. W efekcie ceny mleka i produktów mlecznych spadają, a nastroje w branży się pogarszają.

Według analizy Polskiej Izby Mleka jeszcze kilka miesięcy temu rynek był w miarę zrównoważony. Dziś jednak rosnąca podaż i słabszy popyt przesuwają światowy handel w stronę spadków. „Tendencję obniżek cen płaconych za mleko producentom widać już w całej Europie” – podkreśla Agnieszka Maliszewska, prezes PIM.

Kupujących mniej, a zapasów więcej

Z danych PIM wynika, że światowy popyt na nabiał wprawdzie się odbudowuje, ale zbyt wolno, by zrównoważyć rosnącą ilość mleka na rynku. Zapotrzebowanie rośnie jedynie o 1–1,5%, podczas gdy produkcja zwiększa się znacznie szybciej.

Eksperci liczą, że niższe ceny przyciągną odbiorców z Bliskiego Wschodu, Afryki Północnej i Azji. Na razie jednak najwięksi importerzy, tacy jak Chiny, kupują mniej. Tam ceny mleka surowego są niskie, więc krajowi producenci zaspokajają większość potrzeb z własnej produkcji.

Gdzie nabiał sprzedaje się lepiej, a gdzie rynek stoi w miejscu?

W lipcu globalny handel nabiałem wzrósł o 1,2% rok do roku. Co ciekawe, największym rynkiem zbytu okazała się Unia Europejska, gdzie trafiło więcej tłuszczu mlecznego z USA oraz brytyjskie masło, sery i mleko. Jednak sam eksport z UE lekko się zmniejszył – o 1,8%.

Z kolei Azja Południowo-Wschodnia, mimo pozytywnych perspektyw gospodarczych, pozostaje w stagnacji. Sprzedaż do Wietnamu i Malezji wzrosła, ale spadki w Indonezji, na Filipinach i w Tajlandii zniwelowały ten efekt. W rezultacie handel w całym regionie utrzymał się praktycznie na poziomie z ubiegłego roku.

Potrzebna współpraca w branży mleczarskiej – PIM

Polska Izba Mleka ostrzega, że obecne zawirowania na rynku szybko odbiją się także na polskich rolnikach. „Także nasi rolnicy będą powoli odczuwali światowe zawirowania. To trudny czas zarówno dla producentów, jak i przetwórców” – zaznacza Maliszewska.

Izba apeluje o mocniejsze wsparcie dla eksportu polskiego nabiału i promocję poza Unią Europejską. „Być może jest to czas na powrót do tematu konsolidacji, na przykład w zakresie tworzenia wspólnej oferty eksportowej” – dodaje prezes PIM. Według niej polski nabiał ma ogromny potencjał, ale żeby go w pełni wykorzystać, potrzebne są większe działania promocyjne. Jeśli chcemy, by polski nabiał był naprawdę zauważony, nasze stoiska powinny mieć nie 100 czy 200, a co najmniej 500 m² – mówi Maliszewska.

Co to oznacza dla polskich rolników?

Obecna sytuacja może oznaczać dla polskich gospodarstw kolejne obniżki cen skupu i trudniejsze rozmowy z mleczarniami. Nawet jeśli w Europie zapotrzebowanie utrzyma się na umiarkowanym poziomie, światowa nadprodukcja może pociągnąć ceny w dół. Sprawdź, regionalne ceny skupu mleka wg. GUS.

Dlatego ważne będzie, by polskie mleczarnie utrzymały eksport i potrafiły szybciej reagować na zmiany rynku. Najbliższe miesiące pokażą, czy rynek ustabilizuje się, czy też czeka nas dłuższy okres niższych cen.

Oprac. Maryia Khamiuk na podst. informacji prasowej Polskiej Izby Mleka

Grupa Polmlek zadebiutowała na Global Dairy Trade z ofertą sprzedaży najwyższej jakości laktozy w proszku – informuje Tygodnik Poradnik Rolniczy.

Czym jest GDT? Global Dairy Trade (GDT) to globalna giełda aukcyjna – światowy lider w tworzeniu i obsłudze platform handlu produktami mlecznymi. GDT Events zrzesza kupujących i sprzedających składniki mleczne, takie jak proszki mleczne, sery, tłuszcze mleczne itp., z 60 krajów, operując portfelem zamówień wartym 2-3 miliardy dolarów rocznie.

Polmlek: wejście na GDT wzmocni naszą pozycję w eksporcie produktów mlecznych

Global Dairy Trade (GDT) z radością ogłasza, że Grupa Polmlek dołącza do GDT Events, oferując wysokiej jakości laktozę kupującym na całym świecie.

- Jesteśmy dumni, że możemy zaprezentować wysokiej jakości laktozę firmy Polmlek na platformie GDT Events. Dołączenie do GDT pozwala nam wzmacniać naszą obecność na światowych rynkach i budować długoterminowe relacje z odbiorcami ceniącymi jakość i niezawodność – powiedział Szymon Borucki, prezes Polmlek Trading i menadżer ds. rozwoju rynków zagranicznych Grupy Polmlek.

Ceny mleka spadają. Jakie są tego przyczyny i jakie prognozy?

Giełda GDT o Polmleku: cieszymy się z rozszerzenia współpracy

Dyrektor ds. klientów Global Dairy Trade, Billy Quinn, powiedział, że jest zadowolony, że firma Polmlek zdecydowała się dołączyć do platformy GDT Events. - Z radością witamy firmę Polmlek, która podejmuje ten krok w celu poszerzenia swojego zasięgu i nawiązania kontaktu z nowymi klientami na całym świecie – podkreślił.

Jedyny taki producent w Polsce

Grupa Polmlek jest jedynym w Polsce producentem laktozy. Mleczarnia produkuje też laktozę farmaceutyczną. Dotychczasowy eksport laktozy na światowe rynki to ponad 35 tys. ton sproszkowanego produktu rocznie. Oferta giełdowa pozwoli wzmocnić pozycję eksportową Grupy Polmlek w sektorze proszków. Grupa zyskała miano światowego gracza na rynku wysokospecjalistycznych proszków mlecznych i ich pochodnych.

Niższe ceny mleka na rynku to efekt zarówno globalnego jak i krajowego wzrostu podaży mleka na rynku. Średnia krajowa cena skupu we wrześniu wyniosła o 2 grosze mniej niż w poprzednim miesiącu osiągając 2,23 zł/l. Również w naszym barometrze (top bydło 11/2025) zaobserwowaliśmy spadki we wrześniu średnio o 0,05 zł/l w stosunku do ubiegłego miesiąca, a średnia cena wyniosła 2,37 zł/l. Tradycyjnie już więksi dostawcy mogli liczyć na lepsze o nawet kilkanaście groszy ceny (ok. 5-16)– porównanie dostaw 5 tys. l i 50 tys. l.  Rozbieżność była duża, mleczarnie płaciły we wrześniu od 2,00 do 2,70 zł/l.

Sprawdź, regionalne ceny skupu mleka wg. GUS.

Krajowy wzrost podaży mleka

Jak informują w swoim raporcie eksperci z ING Banku Śląskiego, sierpień był kolejnym miesiącem 2025 r., w którym odnotowano wzrost skupu mleka w Polsce – o 4% w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego. Według danych Biuletynu Statystycznego GUS, skup mleka w sierpniu 2025 r. osiągnął 1 140 mln litrów, co oznacza wzrost o 53 mln litrów rok do roku (+4,9%). W okresie styczeń–sierpień 2025 r., skup mleka wyniósł 9 125 mln litrów, czyli o 196 mln litrów (2,2%) więcej niż w analogicznym okresie 2024 r.

Więcej mleka z USA

W Stanach Zjednoczonych liczba krów wzrosła do 9,5 mln sztuk (o 160 tys. więcej niż rok temu) a produkcja w lipcu osiągnęła 8,88 mln ton (+3,4% r/r). Według USDA produkcja mleka produkcja mleka w Stanach Zjednoczonych w 2025 r. ma wynieść około 101,2 mld litrów, co oznacza wzrost o około 0,35 mld litrów w stosunku do poprzedniej prognozy. Wzrost podaży pogorsza koniunkturę na globalnym rynku mleka. 

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Kolejne spadki na aukcjach GDT

Zarówno globalny jak i krajowy wzrost produkcji spowodował, że na ostatniej 390. aukcji GDT znów zaobserwowano spadki. Indeks spadł o 1,4%, a średnia cena wyniosła 3330 € za tonę. Jedynie odwodniony tłuszcz mleczny osiągnął lekki wzrost (o 1,5%). Pozostałe kluczowe produkty zaliczyły spadki masło (-0,8%), odtłuszczone mleko w proszku (-1,6%) i pełne mleko w proszku (-2,4%).

Również wskaźnik cen produktów mlecznych FAO we wrześniu spadł do 148,3 pkt (-2,6%) w porównaniu z sierpniem. To trzeci z rzędu miesięczny spadek, przy czym jest o prawie 9% powyżej poziomu z roku poprzedniego.

Lekko na plus na tle UE

Mimo globalnych spadków cen produktów mlecznych, cena mleka w Polsce według Milk Market Observatory (53,65€/100 kg) jest delikatnie na plus w porównaniu do średniej w UE (53,56 €/100 kg mleka). Przyczyną wyższych cen mleka w Polsce może być konkurencja o surowiec między mleczarniami. Eksperci Crédit Agricole podkreślają, że ta sytuacja może działać w kolejnych miesiącach na korzyść polskich producentów w porównaniu z cenami w Unii Europejskiej.

Jakie prognozy na rynku mleka?

Według informacji od naszych hodowców za październik możemy spodziewać się kolejnych obniżek. Podają oni, że niektóre mleczarnie przewidują obniżki od 15 do nawet 30 groszy na litrze.

– Ważne, żeby cena nie spadła poniżej dwóch złotych, bo wówczas trudno będzie utrzymać aktualne tempo rozwoju – mówi nam rolnik z centralnej Polski.

Na temat rynku mleka, produkcji oraz dobrostanu będziemy rozmawiać podczas X Forum Rolników i Agrobiznesu na sesji mleko. Zapraszamy do zapisów. 

Baner X Forum Rolników i Agrobiznesu w Poznaniu

FOTO: Ahm

Regionalne różnice w cenach mleka w Polsce

Najwięcej za mleko, podobnie jak w poprzednich miesiącach, płacono w województwie podlaskim, gdzie litr kosztował średnio 2,35 zł/l, choć i tam odnotowano spadek o 3 grosze. Niewiele mniej oferowały mleczarnie w województwie lubuskim (2,29 zł/l) oraz warmińsko-mazurskim (2,28 zł/l). W tych regionach ceny utrzymały się na stabilnym poziomie lub nawet nieznacznie wzrosły.

Sprawdź, jakie ceny mleka w sierpniu 2025 r. wg GUS i gdzie mleczarnie płaciły najwięcej?

Z kolei najniższe stawki wciąż obowiązywały na południu kraju – w Małopolsce rolnicy otrzymywali średnio 2,10 zł/l. W Łódzkiem średnia stawka wynosiła 2,12 zł/l, a w Pomorskiem i Zachodniopomorskiem – po 2,13 zł/l. W niektórych regionach, zwłaszcza na Mazowszu i Pomorzu, spadki sięgnęły 3 groszy na litrze.

Mimo tych różnic układ cen w kraju pozostaje typowy – północny-wschód utrzymuje pozycję lidera, natomiast południe i część zachodu plasują się wyraźnie niżej. Różnice między województwami sięgają już ponad 20 groszy za litr, co w przypadku dużych dostaw przekłada się na wymierne kwoty dla gospodarstw.

Sygnał z rynku światowego: przetarg GDT znów pod kreską

Na światowych giełdach również nie brakuje ochłodzenia. Na 390. aukcji GDT, która odbyła się 21 października, indeks spadł o 1,4%, a średnia cena produktów mleczarskich wyniosła 3881 USD za tonę. Wyniki poszczególnych produktów mleczarskich na GDT:

• odwodniony tłuszcz mleczny – 7038 dolarów (+1,5%),
• masło – 6662 dolarów (-0,8%),
• ser Cheddar – 4758 dolarów (-1,9%),
• odtłuszczone mleko w proszku (OMP) – 2559 dolarów (-1,6%),
• pełne mleko w proszku (PMP) – 3610 dolarów (-2,4%),
• ser Mozzarella – 3230 dolarów (-5,3%).

W aukcji wzięło udział 165 firm, a sprzedany wolumen wyniósł 40,6 tys. ton. Wyniki GDT pokazują, że na światowym rynku produktów mlecznych utrzymuje się delikatna tendencja spadkowa.

Jak ocenili analitycy PKO BP w najnowszym raporcie Agro Nawigator (4/2025), na światowym rynku mleka zwiększa się presja podaży: „Spadki cen produktów mleczarskich prawdopodobnie znajdą odzwierciedlenie w cenach skupu tego surowca”.

Dlaczego mleko tanieje?

Na łamach Tygodnika Poradnika Rolniczego Artur Puławski tłumaczy, że obecna sytuacja to efekt cyklicznych wahań cen po zniesieniu kwot mlecznych i rosnącej podaży przy ograniczonym popycie. Jak podkreśla, w samej Unii Europejskiej produkcja mleka w 2023 roku wyniosła aż 160,8 mln ton, a średnia wydajność krów osiągnęła 7791 kg mleka.

Wg niego nie jest to wyłącznie efekt nadprodukcji: silna konkurencja spoza UE i słabszy import Chin pogłębiają problem nadwyżek. Zdaniem eksperta, unijny eksport traci na sile, ponieważ produkty z Nowej Zelandii, USA czy Ameryki Południowej są tańsze, a do tego dochodzą wysokie koszty energii, pasz i pracy w Europie. Wspomina też, że sieci handlowe coraz silniej naciskają na mleczarnie, aby utrzymywały konkurencyjne ceny. W rezultacie, jak podkreśla autor analizy, spadek cen mleka surowego w UE to efekt wielu nakładających się czynników: nadprodukcji, słabego eksportu, inflacji ograniczającej popyt oraz rosnących kosztów i wymogów Zielonego Ładu.

Nadciąga rewolucja, która zmieni życie wielu gospodarstw. Jak się przygotować?

Jakie są prognozy dla rynku mleka?

W swoich analizach również banki podchodzą do sytuacji ostrożnie. W raporcie Agro Nawigator (4/2025) ekonomiści PKO BP prognozują, że w czwartym kwartale bieżącego roku roczna dynamika ceny skupu mleka w Polsce będzie się wahać od −2% do +3% r/r. Jak wskazano, „końcówka 2025 i pierwsza połowa 2026 roku mogą przynieść spadki cen w ujęciu rocznym”.

Z kolei eksperci Credit Agricole w jesiennym wydaniu AGROmapy zrewidowali swoje wcześniejsze założenia. Bank oczekuje, że na koniec 2025 roku cena mleka w Polsce wyniesie ok. 2,55 zł/l, natomiast w 2026 roku spadnie do ok. 2,40 zł/l.

- Uwzględniając silniejszy od oczekiwań wzrost podaży mleka, istotnie zrewidowaliśmy w dół nasze prognozy – podkreślono w raporcie Credit Agricole AGROmapa (Jesień 2025).

Analitycy zauważają przy tym, że cena w Polsce będzie nadal utrzymywać się nieco powyżej średniej unijnej, głównie ze względu na konkurencję mleczarni o surowiec. Ich zdaniem właśnie ten czynnik może złagodzić ewentualne spadki w najbliższych miesiącach.

X Forum Rolników i Agrobiznesu w Poznaniu baner na www

FOTO: Ahm

Czy Polska może stać się mleczną potęgą Europy? Właśnie o tym będziemy rozmawiać podczas sesji Mleko na X Forum Rolników i Agrobiznesu, które odbędzie się 27 listopada 2025 r. w Poznaniu. Wraz z zaproszonymi ekspertami przyjrzymy się, jak wygląda sytuacja na europejskim i światowym rynku mleka. Jaką pozycję na nim zajmuje Polska i w jaką stronę powinny podążać nasze gospodarstwa? Zarejestruj się już dziś – forum.topagrar.pl.

Oprac. Mkh na podst. GUS, GDT, Agro Nawigator/PKO BP, AGROmapa/Credit Agricole, Tygodnik Poradnik Rolniczy

Rosnące koszty pracy i energii, dodatkowe opłaty środowiskowe i nowe obowiązki dla firm – to dziś najważniejsze wyzwania dla przetwórców mleka. Jak powiedział w rozmowie z agencją Newseria prezes Związku Polskich Przetwórców Mleka Marcin Hydzik, wszystkie te czynniki obniżają konkurencyjność branży.

Zobacz też: Ceny mleka w sierpniu 2025 r. wg GUS. Gdzie mleczarnie płaciły najwięcej?

– Kiedy rosną koszty, to konkurencyjność naturalnie się obniża i osłabia. Musimy mieć świadomość tego, że na przykład koszty pracy, które były bardzo istotnym elementem konkurencyjności, już nim nie są – podkreślił Marcin Hydzik. – Gdzie indziej koszty pracy są ciągle niższe, coraz wyraźniej niższe niż w Polsce. Dlatego musimy się w jakiś sposób dostosować, szukać nowych rynków zbytu, czyli trwa walka o eksport.

Do rosnących kosztów dochodzą także składki na Fundusz Ochrony Rolnictwa, któremu środowisko mleczarskie się sprzeciwia, oraz planowane opłaty w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). ZPPM argumentuje, że te zobowiązania są nieadekwatne do ryzyka niewypłacalności sektora.

Konsolidacja postępuje. Małych mleczarni jest coraz mniej

Według prezesa ZPPM rynek mleka w Polsce pozostaje stabilny, ale liczba działających firm systematycznie spada. Mniejsi gracze nie wytrzymują presji kosztowej, a kolejne zakłady łączą się z większymi.

– Mówimy zarówno o cenach płaconych rolnikom, jak i cenach produktów, natomiast jest coraz mniej rolników, producentów mleka i coraz mniej przetwórców, czyli rynek się konsoliduje – ocenił Hydzik. – To jest bardzo zdrowe zjawisko. Tak silny rynek, trzeci co do wielkości producent w Europie, potrzebuje silnych podmiotów, także w relacjach z sieciami handlowymi.

Proces konsolidacji przyspieszył. Jeszcze kilka lat temu dochodziło do jednego lub dwóch połączeń co kilka lat. Teraz, jak zaznaczył prezes ZPPM, dzieje się to praktycznie co roku, często w kilku spółdzielniach naraz. Pisaliśmy na naszym portalu między innymi o fuzji spółdzielni mleczarskich Arli i DMK. Lepiej, gdy zakład się łączy, niż gdy musi ogłosić upadłość.

Kolejna spółdzielnia mleczarska upadła. Znikną kultowe produkty mleczarskie

Polska zwiększa produkcję mleka, gdy reszta Europy zwalnia

Dane z Eurostatu i Komisji Europejskiej pokazują, że w 2024 roku produkcja mleka w Unii Europejskiej wzrosła zaledwie o 0,3%, a w Niemczech, Holandii i Irlandii nastąpiły spadki. Polska na tym tle wypada lepiej – była w grupie nielicznych państw, które utrzymały wzrost produkcji surowca i największy wolumenowy przyrost w całej UE.

Ta przewaga może się jednak zmniejszyć, jeśli presja kosztowa będzie dalej rosła. Branża już teraz odczuwa spadek marż, a możliwości zwiększenia eksportu są ograniczane przez niepewną sytuację międzynarodową.

– W wielu ubiegłych latach bardzo dużo zarabialiśmy na eksporcie, natomiast w obliczu tego, co się dzieje na świecie, sytuacji niepewności, chaosu, jest to coraz bardziej ryzykowny biznes – wskazał prezes ZPPM. – Rynki się otwierają, zamykają, są przeszkody transportowe, choćby kwestia Białorusi i granicy, kwestia Tajwanu.

Poza UE mleka przebywa – USA, Argentyna i Wielka Brytania na czele

Podczas gdy unijna produkcja stoi w miejscu, kraje spoza Wspólnoty zwiększają podaż mleka w szybkim tempie. Jak informuje topagrar.com¸, Stany Zjednoczone, Nowa Zelandia, Wielka Brytania, Argentyna i Australia wyprodukowały łącznie ok. 104 mln ton mleka od stycznia do sierpnia 2025 r., czyli o 2,7% więcej niż rok wcześniej.

Najsilniejszy wzrost odnotowano w USA, gdzie populacja krów mlecznych po raz pierwszy od dekady przekroczyła 9,5 mln sztuk. W sierpniu amerykańscy producenci dostarczyli 8,9 mln ton mleka, o 3,2% więcej niż przed rokiem. Łączna produkcja od początku roku wyniosła ponad 70 mln ton (+2,1%).

Równie dobre wyniki notują brytyjscy rolnicy, którzy w sierpniu wyprodukowali prawie 1,3 mln ton mleka, co oznacza wzrost o 5,5% rok do roku. W okresie od stycznia do sierpnia produkcja w Wielkiej Brytanii wzrosła o 4,9%.

Argentyna, po trudnym 2024 roku i wyjątkowo silnej suszy, odbudowuje potencjał produkcyjny – w sierpniu tamtejsze mleczarnie przerobiły 1,1 mln ton surowca, czyli aż 9,8% więcej niż rok wcześniej. Od stycznia do sierpnia produkcja wzrosła o 11,1%.

Wzrost notują także Nowa Zelandia (+1,8%), natomiast Australia jako jedyna odnotowała spadek o 2,5% w porównaniu z ubiegłym rokiem.

Taki globalny przyrost produkcji poza UE może oznaczać silniejszą presję konkurencyjną na europejski eksport – zwłaszcza w segmencie mleka w proszku, masła i serów.

Mercosur a polski nabiał. Co oznacza porozumienie dla eksportu?

Kolejnym czynnikiem, który może wpłynąć na sytuację producentów mleka, jest umowa handlowa UE z krajami Mercosuru, czyli Argentyną, Brazylią, Paragwajem i Urugwajem. Komisja Europejska 3 września 2025 r. zarekomendowała państwom członkowskim przyjęcie porozumienia, podkreślając, że przyniesie ono korzyści w postaci zniesienia ceł i barier pozataryfowych, a także ochrony ponad 350 unijnych produktów o chronionym pochodzeniu.

W praktyce oznacza to jednak otwarcie europejskiego rynku dla części produktów z Ameryki Południowej. W przypadku sektora mleczarskiego kontyngent taryfowy w wysokości 30 tys. ton sera stanowi prawie dziesięciokrotność obecnego wolumenu eksportu do krajów Mercosuru. Z jednej strony to szansa dla unijnych eksporterów, z drugiej – wyraźny sygnał, że europejskie rolnictwo może mieć coraz słabszą pozycję w negocjacjach handlowych.

KE proponuje mechanizmy ochronne dla rolników po wejściu w życie umowy z Mercosur. Czego dotyczą?

– Umowa Mercosur może wpłynąć na naszą sytuację w długim okresie, ponieważ wbrew temu, co się słyszy, tam jednak produkcja mleka jest, i w niektórych krajach nawet dość istotna – ocenił Marcin Hydzik. – Ale oczywiście nie jest to taki wpływ, jaki miałoby otwarcie rynku na przykład na ukraińskie produkty, bo to zupełnie inna skala.

„Siła polityczna rolnictwa w Europie słabnie i nasze interesy są coraz mniej brane pod uwagę”

Zdaniem prezesa ZPPM sposób procedowania porozumienia niepokoi przetwórców. Jego zdaniem pokazuje on, że siła polityczna rolnictwa w Europie słabnie, a ostateczne decyzje handlowe coraz częściej faworyzują branże przemysłowe.

– Umowa z krajami Mercosur świadczy o tym, że rolnictwo w Polsce i Europie słabnie, jeżeli chodzi o jego pozycję polityczną, ponieważ wygrywają na tym branże chemiczna, samochodowa przede wszystkim – dodał Hydzik.

Oprac. Mkh na podst. Newseria Biznes, topagrar.com

Regionalne różnice w cenach mleka w Polsce

Najwyższe ceny mleka odnotowano w województwie podlaskim – 2,38 zł/l. Niewiele mniej płacili też w warmińsko-mazurskim i lubuskim – odpowiednio po 2,28 zł/l oraz 2,27 zł/l. Najniższe stawki odnotowano w Małopolsce, gdzie za litr mleka płacili średnio 2,10 zł. Różnice między regionami wynoszą więc prawie 20 groszy, co w skali dużych dostaw przekłada się na istotne kwoty dla rolników.

Zobacz też: Ile płaciły mleczarnie za mleko w lipcu? Sprawdź ceny i zmiany na rynku!

Wyniki aukcji GDT: jak zmieniły się ceny produktów mleczarskich?

Podczas gdy w Polsce ceny mleka są stabilne i przez dłuższy czas idą w górę, globalny rynek pokazuje zupełnie inną tendencję. W połowie tego miesiąca (15 września) odbyła się 388. aukcja Global Dairy Trade (GDT), która przyniosła spadek indeksu cen o 0,8% do poziomu 1199 punktów. Średnia cena produktów mleczarskich obniżyła się do 4041 USD/t, czyli o 2 dolary mniej niż dwa tygodnie wcześniej.

Sprzedano 39 tys. ton towarów – o ponad 2 tys. ton mniej niż w poprzedniej sesji. W aukcji wzięło udział 165 podmiotów, co również oznacza spadek liczby uczestników.

Nietypowy wzrost wydajności mlecznej w regionach mleczarskich doprowadził do nadwyżki surowego mleka na rynku, co wpłynęło na spadek światowych cen – komentuje Gieorgij Kuchalejszwili, analityk rynkowy ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mela (AVM).

Masło

Przejdźmy więc do wyników poszczególnych produktów mleczarskich na GDT. Podczas ostatniej sesji masło potaniało do 6892 USD/t (-0,8%). Jak podkreśla ukraiński analityk rynkowy, USDA sygnalizuje „trend spadkowy” w USA – zakłady ograniczają produkcję, remontują linie, a popyt ze strony przemysłu spożywczego jest słabszy niż zwykle. Podobna sytuacja dotyczy Europy, gdzie zapasy masła wzrosły o ponad 56 tys. ton względem pierwszej połowy 2024 roku, a eksport wyraźnie osłabł.

Z kolei w Oceania zmaga się z efektem nowego sezonu i większej produkcji surowego mleka, co dodatkowo naciska na ceny. Organizatorzy GDT prognozują, że masło może tanieć jeszcze w październiku i listopadzie.

Odwodniony tłuszcz mleczny

Spadek dotknął również odwodniony tłuszcz mleczny, którego cena wyniosła w połowie września 6802 USD/t (-1,5%). USDA wskazuje, że w Europie zapasy tłuszczu mlecznego są wyraźnie wyższe niż rok wcześniej, a popyt – zarówno wewnętrzny, jak i eksportowy – osłabł. Organizatorzy aukcji spodziewają się dalszych spadków tego produktu: o 3,3% w październiku i 1,5% w listopadzie.

Mleko w proszku (PMP, OMP)

Jeszcze mocniej obniżyły się ceny mleka w proszku. Pełne mleko w proszku (PMP) spadło do 3790 USD/t (-0,8%), odtłuszczone mleko w proszku (OMP) – do 2651 USD/t (-0,3%). To efekt rekordowej produkcji w USA, Oceanii i Ameryce Łacińskiej. Przy braku wystarczającego popytu przetwórnie kierują nadmiar surowca właśnie do produkcji mleka w proszku, która ma niższą marżę. W Brazylii spadł import, a w Europie i USA popyt spot na te towary jest obecnie słaby. Według prognoz GDT ceny PPM w najbliższych miesiącach mogą spaść nawet o kolejne 2%.

Sery

Sytuacja na rynku serów jest bardzo zróżnicowana. Cheddar jako jedyny utrzymał wzrost – cena sięgnęła 4814 USD/t (+2,2%), a organizatorzy przewidują dalsze zwyżki nawet o 3% w listopadzie. Tymczasem mozzarella spadła nawet o 9,6% do 3860 USD/t. W USA, gdzie sieci handlowe uzupełniają zapasy przed sezonem świątecznym, popyt pozostaje umiarkowany. W Europie natomiast serowarzy mają trudności ze sprzedażą – wielu odbiorców zwleka z kontraktami, licząc na dalsze spadki.

Dlaczego światowe rynki mleka są w trendzie spadkowym?

Zdaniem USDA i Vesper, to wyjątkowo wysoko podaż mleka w kluczowych regionach jest głównym czynnikiem spadków. W USA i UE produkcja surowca nadal rośnie, zaskakując skalą, bo korzystne warunki pogodowe pozwoliły na rekordowe wyniki wydajności. W Oceanii początek sezonu przyniósł bardzo dobre wyniki – szczyt produkcji nastąpi dopiero w październiku. Również w Ameryce Łacińskiej, zwłaszcza w Argentynie, mleczarnie zwiększają produkcję.

To oznacza, że światowe rynki są wręcz zlane mlekiem. A przy ograniczonym popycie – zwłaszcza ze strony Chin, które coraz mocniej stawiają na własną produkcję – na kolejnych przetargach GDT możemy się spodziewać dalszych spadków.

Kolejny cios w rolnictwo UE. Tani cukier, mleko i mięso z Indii jeszcze w tym roku?

Prognozy Credit Agricole: co dalej z cenami mleka w Polsce?

Jeszcze w letnim komentarzu rynkowym ekonomiści Credit Agricole spodziewali się, że pod koniec tego roku cena skupu mleka w Polsce wyniesie ok. 2,75 zł/l, a na koniec 2026 r. – 2,50 zł/l. Natomiast w najnowszym raporcie obniżyli swoje prognozy do 2,50 zł/l oraz 2,40 zł/l odpowiednio: „Uwzględniając silniejszy od naszych oczekiwań wzrost podaży mleka skutkujący nagłym pogorszeniem koniunktury na rynku istotnie zrewidowaliśmy w dół nasze prognozy”.

- Jednocześnie, ze względu na wysoką konkurencję pomiędzy mleczarniami o surowiec, najprawdopodobniej cena skupu mleka w Polsce będzie nadal odchylać się w górę od średniej unijnej – podkreślają eksperci w raporcie Agromapa.

Ryzykiem pozostają jednak czynniki pogodowe i geopolityczne – od sytuacji na rynkach eksportowych, przez konflikty handlowe, aż po wpływ warunków agrometeorologicznych na produkcję w Nowej Zelandii czy Ameryce Łacińskiej.

oprac. mkh na podst. GUS, GDT, AVM, Credit Agricole

Media obiegła informacja o likwidacji mleczarni w Lidzbarku Welskim, która działała nieprzerwanie od początku XX w. Do zamknięcia spółdzielni doprowadziły kłopoty finansowe. Zakład słynął z produkcji Sera Welskiego, którego smakiem rozkoszowało się wielu konsumentów.

Zobacz też: Choroba niebieskiego języka w kolejnym stadzie. Gdzie wykryto ognisko?

Co będzie z pracownikami mleczarni?

Jak informuje portal Olsztyn.com.pl, na który powołuje się tygodnik-rolniczy.pl, w związku z zamknięciem mleczarni w Lidzbarku Welskim wypowiedzenie wręczono 17 osobom pracującym w zakładzie. Niestety, spółdzielni nie udało się utrzymać wzrostu przychodów, które odnosiła jeszcze w roku 2021, kiedy w stosunku do roku 2020 zwiększyła je o 1 mln (z 10,43 do 11,30 mln zł).

Dlaczego mleczarnia w Lidzbarku Welskim upadła?

Największe straty mleczarnia w Lidzbarku Welskim miała ponieść wraz z końcem 2022 r. Wówczas strata netto mleczarni wyniosła 400 tys. zł netto przy przychodach wynoszących 14,53 mln zł.

Burmistrz Lidzbarka Welskiego Andrzej Piątkowski w rozmowie z portalem Olsztyn.com.pl przyznał, że mleczarnia była firmą z wieloletnimi tradycjami, której wyroby ceniono za wyjątkowy smak. Zdaniem Piątkowskiego, zamknięcie spółdzielni stanowi ogromną stratę dla całego regionu.

– Ubolewam, jako burmistrz, że ta decyzja (w gestii Spółdzielni oczywiście) została podjęta, ale muszę ją uszanować – mówił w rozmowie z Olsztyn.com.pl burmistrz Andrzej Piątkowski.

Nietypowy system sprzedaży mleka "prosto od konkretnej krowy". Na czym polega?

Takie produkty produkowała Spółdzielnia Mleczarska w Lidzbarku Welskim

FOTO: SM Lidzbark Welski

Co produkowała mleczarnia w Lidzbarku Welskim?

Mleczarnia w Lidzbarku Welskim zasłynęła z produkcji takich wyrobów jak:

• Ser Welski,
• maślanka,
• mleko,
• twaróg,
• kefir.

Oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. Olsztyn.com.pl

We wtorek, 2 września, odbyła się 387. aukcja Global Dairy Trade (GDT). Średnia cena produktów mleczarskich spadła o 248 USD, do poziomu 4043 USD za tonę. Indeks cen obniżył się o 4,3% osiągając 1209 punktów. Wzrosła za to ilość sprzedanych towarów – 41,5 tys. ton wobec 36,5 tys. ton na poprzedniej produkcji.

Sprawdż, ile płaciły mleczarnie za mleko w lipcu (dane GUS)?

W przetargu wzięło udział 154 uczestników – o sześciu mniej niż dwa tygodnie wcześniej. Jak zauważa Gieorgij Kuchalejszwili, analityk ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka (AVM), największe przeceny objęły mleko w proszku i masło, podczas gdy ser Cheddar był jedynym produktem, którego cena poszła w górę.

Dlaczego masło i tłuszcze mleczne tracą na wartości?

Cena odwodnionego tłuszczu mlecznego wyniosła 6917 USD/t i spada o 2,6%. To efekt rosnącej wydajności mlecznej w Nowej Zelandii i USA oraz większej podaży. Inaczej wygląda sytuacja w Europie, gdzie według USDA ceny tego produktu chwilowo wzrosły dzięki eksportowi.

Masło również potaniało – średnio do 6969 USD/t, czyli o 2,5%. W USA podaż śmietanki jest wystarczająca, a producenci przygotowują się do sezonu świątecznego. Konsumenci kupują masło stabilnie, ale sprzedaż hurtowa jest słabsza. W Oceanii natomiast wysokie ceny w sklepach budzą niezadowolenie mieszkańców Nowej Zelandii, mimo że na giełdzie masło tanieje.

Prognozy organizatorów GDT wskazują na dalszy spadek cen masła – o 3,5% w październiku i 3,1% w listopadzie.

Mleko w proszku pod silną presją

Największe spadki dotknęły mleko w proszku. Pełne mleko w proszku (WMP) potaniało o 5,3% do  3809 USD/t. Według USDA popyt na ten produkt jest stabilny, ale sprzedaż spot w USA i Europie pozostaje ograniczona.

Odtłuszczone mleko w proszku (SMP) kosztuje teraz 2620 USD/t, czyli o 5,8% mniej niż dwa tygodnie wcześniej. Popyt na rynkach eksportowych określany jest jako umiarkowany, a w Oceanii ceny dodatkowo spadły z powodu większych dostaw do Azji Północnej. Organizatorzy przetargu przewidują, że w październiku ceny odtłuszczonego mleka w proszku mogą spaść aż o 20%.

Nie lepiej wygląda sytuacja w przypadku maślanki w proszku, która potaniała o 6,3% – do 2686 USD/t.

Jak kształtują się ceny serów na GDT?

W segmencie serów jedynie Cheddar pokazał wzrost – cena wyniosła 4709 USD/t (+3,6%). To efekt stabilnego popytu ze strony sieci handlowych i sektora gastronomicznego, zwłaszcza w Europie Południowej. Eksport amerykańskiego sera tez trzyma się mocno.

Z kolei mozzarella straciła 4,6%, spadając do 4244 USD za tonę. Według prognoz GDT Cheddar ma szansę jeszcze podrożeć jesienią, podczas gdy mozzarella może dalej tanieć.

Ranking największych mleczarni na świecie. Kto wiedzie prym?

Co dalej z produktami mleczarskimi?

Zdaniem analityka AVM światowy rynek mleczarski wchodzi w okres dużej zmienności. Rosnąca wydajność w Oceanii i Ameryce Południowej zwiększa podaż, ale popyt w wielu regionach pozostaje umiarkowany. To powoduje presję na ceny, która szczególnie widoczna jest przy mleku w proszku i maśle.

Następna aukcja odbędzie się 16 września. Jej wynik pokaże, czy trend spadkowy się utrzyma, czy też rynek zacznie szukać równowagi.

Na podst. GDT, AVM

W Niemczech trwa boom na mleko ekologiczne. Według danych AMI, na które powołuje się topagrar.com, w lipcu 2025 r. średnia cena mleka ekologicznego o zawartości tłuszczu 4,0% i białka 3,4% sięgnęła 65,7 eurocenta/kg. To najwyższy poziom w historii i potwierdzenie trendu, który utrzymuje się od wielu miesięcy.

Zobacz też: Ranking największych mleczarni na świecie. Kto wiedzie prym?

Lipiec był już dziewiątym miesiącem z rzędu, w którym stawki utrzymały się powyżej 60 eurocentów/kg. Co więcej, w porównaniu z czerwcem ceny wzrosły o kolejne 0,6 eurocenta. W skali roku różnica jest jeszcze bardziej widoczna – mleko ekologiczne jest dziś średnio o 16,1% droższe niż w lipcu 2024 r., czyli to 9,1 eurocenta/kg różnicy.

W rankingu największych światowych producentów mleka i produktów mlecznych według przychodów w 2024 roku zaszły znaczące zmiany. Aż osiem firm zamieniło się miejscami w zestawieniu. Tak wynika z raportu „Global Dairy Top 20” opublikowanego przez Rabobank. Na przykład DMK spadł o jedno miejsce, Arla Foods nieznacznie wzrosła, a FrieslandCampina utrzymała swoją pozycję.

Newsy i porady dla ekspertów

Newsletter top agrar Polska

Zapisz się

Łączne przychody 20 największych mleczarni na świecie w 2024 roku wzrosły o 0,6%. Według prognoz w 2025 roku globalny sektor mleczarski wzrośnie o kolejne 0,5%, jednak na wyniki wpłyną m.in. wahania kursów walut oraz planowane fuzje i przejęcia.

Zobacz też: Top 20 mleczarni na świecie. Jak wyglądał ranking rok temu?

Kto jest liderem światowego rynku mleczarskiego?

Jak ogłoszono w piątek (22 sierpnia), nowozelandzki gigant mleczarski Fonterra porozumiał się z Lactalis – największym na świecie koncernem mleczarskim – w sprawie sprzedaży swojego globalnego biznesu konsumenckiego oraz powiązanych z nim działań. Transakcja jest elementem strategii restrukturyzacji, której celem jest skupienie się na kluczowych obszarach działalności i zwiększenie efektywności finansowej spółdzielni.

Przypomnijmy, że „plotki” dot. zakupu części biznesu nowozelandzkiej Fonterry przez francuskiego giganta pojawiły się jeszcze w maju bieżącego roku. Pisaliśmy o tym wcześniej w artykule „Fonterra rozważa sprzedaż swoich marek. Kolejna zmiana na rynku mleka?”.

Wartość transakcji warta miliardy euro

Wartość sprzedaży ustalono na 3,845 mld USD, co odpowiada około 3,288 mld euro. Jak podaje spółdzielnia, transakcja wymaga jednak jeszcze uzyskania zgód członków Fonterry oraz zezwoleń odpowiednich organów regulacyjnych w kilku krajach, w tym Nowej Zelandii, Australii, Kuwejcie, Nowej Kaledonii i Arabii Saudyjskiej.

Członkowie spółdzielni mają podjąć decyzję podczas nadzwyczajnego walnego posiedzenia, które zaplanowano na koniec października lub na początek listopada.

Fonterra nadal będzie dostarczać mleko

Umowa sprzedaży przewiduje, że Fonterra na podstawie długoterminowych kontraktów będzie nadal dostarczać surowe mleko, składniki mleczarskie i inne produkty do sprzedanych działów biznesowych.

Dzięki temu w produktach znanych marek, takich jak Anchor czy Mainland, nadal znajdować się będzie mleko pochodzące od nowozelandzkich rolników.

Przypomnijmy, że w ubiegłym roku Lactalis i Fonterra znalazły się na liście Top 20 największych mleczarni na świecie. Jakie inne mleczarnie dominowały na światowym rynku według ubiegłorocznego rankingu?

Top 20 mleczarni na świecie – kto prowadzi w tegorocznym rankingu?

Fonterra wybrała sprzedaż zamiast wejścia na giełdę

Prezes Fonterry Peter McBride poinformował, że w ciągu ostatnich 15 miesięcy spółdzielnia szczegółowo analizowała różne scenariusze, w tym sprzedaż biznesu oraz możliwość przeprowadzenia pierwszej oferty publicznej (IPO).

Ostatecznie zdecydowano się na sprzedaż, ponieważ pozwala ona uzyskać korzystną cenę oraz daje możliwość szybszego przekazania zysków członkom spółdzielni.

Źródło: topagrar.com

Zobacz też: Mleko i mięso z jednej krowy? Coraz więcej gospodarstw idzie w tym kierunku

Każda butelka mleka jest imienna i ma swoją historię

W Holandii powstał wyjątkowy system sprzedaży mleka. Jak wspomina portal Infagro, na farmie ElkeMelk każda krowa jest traktowana indywidualnie, a jej mleko nie trafia do wspólnego zbiornika, tylko od razu do osobnej butelki. To oznacza, że kupując w supermarkecie butelkę z napisem „Elkje 3” albo „Floortje 36”, pijemy mleko od jednej, konkretnej krowy.

W świecie, w którym większość produktów spożywczych staje się anonimowa, takie podejście budzi ciekawość i zaufanie. Konsument nie kupuje już „kolejnego litra mleka”, ale produkt z imieniem (a jednocześnie pyskiem) i historią. Rolnik odzyskuje dumę z pracy, a klient ma poczucie, że sięga po coś autentycznego.

Jak działa system mleka od jednej krowy?

Podstawą systemu jest robot udojowy, który, jak mówi sama mleczarnia, pracuje przez całą dobę. Krowy same decydują, kiedy podejść do doju – średnio robią to trzy razy dziennie. Zaraz po udoju mleko trafia do pasteryzatora. Cały proces – od sprawdzenia jakości po rozlanie do butelek – zajmuje około dziesięciu minut. Dzięki temu mleko może trafić na półkę jeszcze tego samego dnia.

ElkeMlek podkreśla, że różnica jest ogromna. W innych gospodarstwach mleko czeka dzień lub dwa w zbiorniku, zanim ruszy w drogę do przetwórni. Tu łańcuch dostaw został skrócony o co kilka dni. To przekłada się na smak – świeży, naturalny, z warstwą śmietanki, która pojawia się na powierzchni już po jednym dniu.

Etykieta na mleku podaje nie tylko imię krowy. Co jeszcze na niej znajdziesz?

Największą ciekawostką jest sama etykieta. To nie tylko imię krowy, ale także wskazówka smakowa oraz parametry mleka – zawartość tłuszczu, białka i laktozy. Na butelce umieszczony jest także kod QR, który pozwala zajrzeć wprost do obory. Po jego zeskanowaniu można zobaczyć zdjęcie krowy, dane hodowlane, a nawet komentarze innych konsumentów.

Na stronie ElkeMelk znajduje się prawdziwa galeria krów – https://elkemelk.nl/vind-je-koe/. Każda ma swój profil – z datą urodzenia, rodowodem i średnią wydajnością mleczną. Niektóre krowy doczekały się już własnych „fanów”, którzy chwalą smak mleka w komentarzach. To buduje więź między klientem a gospodarstwem, której próżno szukać przy zwykłym mleku w kartonie.

Dobrostan i środowisko również w centrum uwagi

Cały projekt opiera się też na trosce o zwierzęta i środowisko. Według producenta krowy mają dostęp do czystej wody ze źródła, pasz z własnych łąk i mogą swobodnie decydować o swoim rytmie dnia. Obora jest wyposażona w wentylatory i czochradła, a podłoga jest czyszczona co dwie godziny. Dzięki temu zwierzęta żyją w komforcie, co przekłada się na jakość mleka.

Dodatkowo każdy dój jest osobno badany pod kątem zdrowia wymion. Jeśli wyniki nie spełniają standardów, mleko nie trafia do butelki. To nie tylko zwiększa bezpieczeństwo żywności, ale pozwala też rolnikom szybciej reagować na problemy zdrowotne zwierząt i ograniczać stosowanie preparatów weterynaryjnych. 

Ile kosztuje mleko z imieniem krowy na etykiecie?

Za taką świeżość i transparentność trzeba jednak zapłacić więcej. Podczas gdy zwykłe mleko w supermarketach kosztuje około 1,20-1,40 euro za litr (ok. 5,10-5,96 zł/l), mleko ElkeMelk sprzedawane jest w butelkach 0,8 l w cenie 2,19 euro – czyli około 2,74 euro za litr, czyli ok. 11,65 zł/l. Różnica jest spora, ale klienci płacą nie tylko za mleko, lecz także za pewność co do jego jakości i poczucie wyjątkowości.

Holendrzy porównują to do zakupu chleba z piekarni – wiesz, że zapłacisz więcej niż za bochenek z dyskontu, ale masz gwarancję smaku, świeżości i rękodzielniczego podejścia. 

Tarcza Wschód: czy będą wywłaszczenia gospodarstw rolnych na Podlasiu i Mazurach?

Regionalna moda czy obiecujący początek trendu?

Holandia jest jednym z największych eksporterów mleka na świecie. Jednak tamtejsi rolnicy od lat borykają się z problemem niskich cen i coraz większych wymagań ze strony konsumentów. Te problemy zresztą są znane w całej Europie, w tym w Polsce. ElkeMelk pokazuje, że odpowiedzią może być innowacja: skrócenie łańcucha dostaw, przejrzystość i powrót do osobistego kontaktu z klientem.

To rozwiązanie, które może dać rolnikom większą kontrolę nad rynkiem i cenami. Zamiast anonimowo oddawać mleko do wielkiej mleczarni, można opowiedzieć historię każdej butelki. A konsumenci coraz częściej chcą płacić właśnie za taką autentyczność.

Na podst. infagro.com.ua, elkemelk.nl

Konsekwencje dla europejskiego rynku mleka

Rolnicy w pewien sposób mogą dostać rykoszetem toczących się wojen handlowych związanych z zupełnie inną branżą. Sytuacja jest absurdalna, dla wielu uczestników rynku totalnie niezrozumiała. Konsekwencje tego sporu poniosą europejskie mleczarnie i sami rolnicy. 

Napięcia handlowe między Chinami a UE pojawiły się w 2023 r., kiedy KE wszczęła dochodzenie w sprawie dotowanych pojazdów elektrycznych wyprodukowanych w Chinach. Chiny wszczęły w odwecie dochodzenie w sprawie importu unijnej brandy, wołowiny, wieprzowiny i produktów mlecznych.

Kontrola produktów mlecznych rozpoczęła się w sierpniu 2024 r. Jest związana z dofinansowaniami z WPR i krajowymi programami wspierającymi produkty, szczególnie te pochodzące z Austrii, Belgii, Chorwacji, Czech, Finlandii, Włoch i Rumunii. Weryfikowane są różne rodzaje sera, mleka i śmietany. Nawet jeśli sankcje miałyby nie dotknąć bezpośrednio polskich produktów, to jednak utrata rynku chińskiego dla tych produktów oznacza, że będzie ich więcej na europejskim rynku, gdzie lokujemy ponad 70 proc. eksportu polskich przetworów mlecznych. 

Jak podał Reuters, Alexander Anton, sekretarz generalny Europejskiego Stowarzyszenia Mleczarskiego uważa, że można było się spodziewać przedłużenia kontroli rynku, biorąc pod uwagę, że kolejne wizyty techniczne chińskich urzędników były już zaplanowane na początek września.

Chiny w 2023 r. zaimportowały produkty mleczarskie o łącznej wartości 1,15 mld dolarów, najwięcej z Nowej Zelandii. W 2024 r. z UE z kolei wyeksportowano do Chin:

• 29 574 ton OPM 
• 30 377 ton sera 
• 16 716 ton masła 
• 14 653 ton pełnego mleka w proszku

Rynek mleka bez eksportu ani rusz

Polski sektor mleczarski musi eksportować nadwyżki produkcyjne. Ponad 30% z Polski trafia na rynki pozaunijne, w tym do Chin. Zamknięcie lub ograniczenie chińskiego rynku może spowodować, że nadwyżki trafią na unijny rynek, co obniży ceny i rentowność polskich firm. Analizowane były trzy scenariusze po kontrolach - Chiny mogą całkowicie zamknąć swój rynek dla europejskich produktów mlecznych, wprowadzić restrykcje dla wybranych krajów lub dojść do porozumienia z Unią Europejską. Dwa pierwsze scenariusze stanowią poważne zagrożenie dla polskiego mleka. 

Żeby uzmysłowić sobie skalę problemu, warto przytoczyć dane. Jak wynika z raportu KOWR w 2024 r. Polska wyeksportowała ogólnie produkty rolno-spożywcze o wartości 53,5 mld euro, z czego produkty mleczne o wartości 3,6 mld euro. W strukturze wywozu produktów mlecznych z Polski dominującą pozycję zajmują sery i twarogi, których eksport w 2024 r. stanowił 34% wartości ogółem. Do Chin w 2024 r. wyeksportowaliśmy produkty za 63 mln euro (co stanowi 2 proc. całkowitego eksportu produktów mlecznych). Na ten rynek z Polski trafia przede wszystkim serwatka oraz mleko płynne i śmietany. To ważny rynek dla polskiego sektora mleczarskiego, szczególnie dla takich mleczarni jak Mlekpol, Mlekovita, Łowicz, Spomlek i Polmlek.

Eksport do Chin spada

Agnieszka Maliszewska, Polska Izba Mleka

FOTO:

- Niestety z przykrością obserwujemy jak zmniejsza się eksport niektórych produktów mlecznych z Polski do Chin. Mam tu na myśli przede wszystkim mleko UHT, która przez ostatnie lata było jednym ze sztandarowych naszych produktów eksportowych na ten rynek. Nadal sprzedajemy proszki, mleko i serwatkę, ale obawiamy się, że rosnąca produkcja w Chinach i konkurencja cenowa spowoduje zmniejszanie naszego eksportu. Włożyliśmy wiele wysiłku w budowanie naszej pozycji na rynku chińskim. Przez wiele lat prowadziliśmy kampanię promocyjną pod nazwą Trade Milk, ucząc chińskich konsumentów spożycia produktów mlecznych i nawiązując dobre relacje biznesowe. Niestety klimat dobrego biznesu został popsuty polityką międzynarodowych animozji o cła. Dlatego staliśmy się jako sektor, ofiarą wojny o samochody elektryczne sprzedawane w UE. Każde kolejne działania po obu stronach, odbiły swoje piętno na naszym sektorze. To bardzo niebezpieczne dla przyszłości naszych działań eksportowych. Mamy w Chinach wiernych konsumentów, którzy już poznali nasze produkty, lubią je i stosują w swojej diecie. Mam jednak cały czas nadzieję, że to zamieszanie wkrótce się skończy i będziemy mogli wrócić do relacji biznesowych jakie zbudowaliśmy wspólnie przez lata - komentuje Agnieszka Maliszewska, Prezes Zarządu Polskiej Izby Mleka. 

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego średnia cena skupu mleka w Polsce w lipcu 2025 r. wyniosła 2,23 zł/l. To oznacza spadek o 2 gr/l w porównaniu z czerwcem i jednocześnie wzrost o 14,4% względem zeszłego roku. 

Widać wyraźnie, że od początku bieżącego roku ceny mleka delikatnie spadają. W styczniu rolnicy otrzymywali średnio 2,29 zł/l, a w kolejnych miesiącach stawki oscylowały między 2,27 a 2,25 zł/l. Teraz, w lipcu, cena spadła już do 2,23 zł/ l.

Zobacz też: Gorąco w Głubczycach, czyli rolnicy indywidualni kontra pracownicy Top Farms

Warto jednak pamiętać, że zaledwie kilka miesięcy wcześniej, w grudniu 2024 r., mleko kosztowało rekordowe (w ciągu ostatniego roku) 2,59 zł/l. W sierpniu 2024 roku rolnicy dostawali zaledwie 2,00 zł/l, a w lipcu – 1,94 zł/l. Dzisiejsze notowania pokazują więc, że mimo lekkich korekt w ostatnich miesiącach, sytuacja jest znacznie lepsza niż rok temu. Należy jednak pamiętać, że koszty produkcji również się zmieniły.

W których województwach płacili za mleko najwięcej?

Najwięcej, tradycyjnie, płaciły mleczarnie w województwie podlaskim – ok. 2,34 zł/l. To jednak oznacza spadek o 4 grosze w porównaniu z czerwcem. Wysokie ceny utrzymały się także w woj. warmińsko-mazurskim (2,26 zł/l) i lubuskim (2,26 zł/l), gdzie dodatkowo widzimy największy miesięczny wzrost stawek.

Najniższe ceny były w Małopolsce i Łódzkiem – 2,12 zł/l. Tam ceny pozostały niemal bez zmian. W Kujawsko-Pomorskiem, Podkarpackiem i Pomorskiem mleko skupowano średnio po 2,16 zł/l.

Jakie są ceny produktów mleczarskich w Polsce?

Z danych KOWR wynika, że w tygodniu 4-10 sierpnia 2025 r.:

• masło ekstra w blokach kosztowało średnio 28,82 zł/kg (o 6% taniej niż miesiąc temu),
• masło ekstra konfekcjonowane – 30,88 zł/kg (-4%),
• odtłuszczone mleko w proszku (OMP) – 10,01 zł/kg (-3%),
• pełne mleko w proszku (PMP) – 17,71 zł/kg (-8%),
• sery: Edamski – 21,48 zł/kg (+3%), Gouda – 21,48 zł/kg (+0,5%).

KOWR podaje także, że eksport produktów mlecznych w I półroczu 2025 r. wzrósł o 14% rok do roku, osiągając wartość 2,1 mld euro. Najwięcej sprzedaliśmy do Niemiec, Czech i Niderlandów, ale duży udział miała też Algieria, Ukraina i Chiny.

Co pokazał ostatni przetarg GDT? Światowy rynek mleka i produktów mleczarskich

Na światowych rynkach mleka również widać mieszane sygnały. Podczas ostatniej aukcji GDT z 19 sierpnia indeks cen wyniósł 1264 punkty, co oznacza spadek o 0,3% w porównaniu z poprzednią sesją.

Średnia cena produktów mlecznych osiągnęła 4291 USD/t, czyli o 442 dolary więcej niż dwa tygodnie wcześniej. Sprzedano 36,5 tys. ton produktów – o niecałe 500 ton mniej niż poprzednio.

Największy zmiany dotyczyły:

• masła – spadek o 1% do 7144 USD/t,
• pełnego mleka w proszku (PMP) – lekki wzrost o 0,3% do 4036 USD/t,
• odtłuszczonego mleka w proszku (OMP) – spadek o 1,8% do 2756 USD/t,
• serów: Cheddar – -0,5% (4548 USD/t), Mozzarella – - 2,7% (4447 USD/t).

Warto zwrócić uwagę, że popyt na mleko w proszku wzmacniają przetargi w Algierii. Tylko w połowie sierpnia tamtejsza agencja ONIL zakontraktowała ponad 40 tys. ton pełnego mleka w proszku z Ameryki Południowej i Nowej Zelandii. To jeden z czynników, które ustabilizowały ceny PMP na GDT.

Z kolei spadki w OMP wynikają głównie ze słabszego eksportu z USA do Meksyku oraz rosnących zapasów na południowo-zachodnich stanach. Europa trzyma ceny stabilnie, ale tamtejsze lokalne mocno konkurują o każdą partię produktu. Jednocześnie dostawcy z UE wzięli udział w przetargu  ONIL i zabezpieczyli duże ilości dostaw odtłuszczonego mleka w proszku do Algierii. Dostawy 35 tys. ton OMP z UE do Algierii zaplanowano na listopad 2025 r. – grudzień 2026 r.

Podażowa presja wyciska ostatnie soki z cen zbóż

Co dalej z rynkiem mleka?

Według analityka AVM Gieorgija Kuchalejszwilego wyniki aukcji GDT w drugiej połowie sierpnia pokazują, że rynek znajduje się w fazie przejściowej. Masło i OMP zaczynają tanieć, co jest naturalną reakcją na wzrost dostaw w Oceanii. Jednocześnie popyt na mleko w proszku i sery w Afryce Północnej i Azji utrzymuje się na tyle mocny, że nie obserwujemy gwałtownego tąpnięcia cen.

Kuchalejszwili podkreśla także, że rynek coraz mocniej uzależnia się od dużych importerów – Algierii, Chin czy krajów Bliskiego Wschodu. Jeśli tamtejszy popyt osłabnie, Europa może odczuć tego skutki.

Produkcja mleka na świecie – Niemcy, Australia, Turcja

Z danych ZMB i AMI wynika, że w pierwszej połowie roku dostawy mleka w Niemczech były niższe o 2% niż rok wcześniej, m.in. z powodu skutków choroby niebieskiego języka. Jednak w sierpniu sytuacja zaczęła się poprawiać i produkcja była o 2,2% wyższa niż w tym samym tygodniu 2024 r.

W Australii w pierwszej połowie 2025 r. produkcja spadła o 2,2% rok do roku, a w czerwcu była aż o 5,2% niższa niż przed rokiem. W Turcji natomiast dostawy mleka rosły o 1,3%, choć tempo wzrostu jest wyraźnie wolniejsze niż rok wcześniej.

Prognozy: co czeka rolników i mleczarnie jesienią?

Najbliższe miesiące mogą przynieść dalsze wahania. Organizatorzy GDT przewidują, że we wrześniu ceny masła mogą spaść o 3,8%, a OMP lekko wzrosnąć. Październik może oznaczać dalsze spadki cen serów Cheddar i Mozzarella.

Na uwagę zasługują też prognozy Fonterry – nowozelandzka spółdzielnia podniosła prognozę ceny mleka dla rolników do 10,15 NZD/kg suchej masy (ok. 21,66 zł/kg), co wskazuje na oczekiwaną stabilność światowego rynku.

Na rynku krajowym rolnicy będą obserwować, czy lipcowy spadek cen skupu był jednorazowy i będzie stanowić kulminację, czy zapowiedź szerszego trendu. Wysoki eksport i stabilny popyt unijny dają szansę na utrzymanie relatywnie dobrych cen, ale globalne czynniki – od podaży na rynku światowym, przez sytuację epizootyczną po sytuację geopolityczną – będą coraz mocniej oddziaływać na sytuację w Polsce.

Na podst. GUS, KOWR, AVM, topagrar.com, AMI

Pozytywna dynamika cen w UE utrzymuje się głównie dzięki spadkowi wydajności w wielu państwach. Jednak jednocześnie hamują ją niższe światowe ceny masła i niejednoznaczny popyt na mleko w proszku. Wynika to z analizy Georgija Kuchalejszwilego, eksperta ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka (AVM).

Dane Komisji Europejskiej pokazują, że w lipcu 2025 roku średnia cena mleka surowego w UE wyniosła 53,17 eurocentów za kilogram (ok. 2,26 zł/kg) – o 0,5% więcej niż w czerwcu. To również o 14% więcej niż rok wcześniej.

Jak kształtują się ceny mleka w poszczególnych krajach UE?

W porównaniu z czerwcem ceny w zrosły w 12 państwach członkowskich. Największe wzrosty odnotowano w Belgii – do 56,75 eurocentów (2,42 zł/kg; +7,5%) – i w Słowenii – do 50,90 eurocentów (2,17 zł/kg; +4,2%).

W Polsce rolnicy otrzymywali średnio 53,38 eurocentów za kg, czyli ok. 2,27 zł/kg (+0,5%). Przypomnijmy, że wg danych GUS średnia cena mleka w czerwcu br. wynosiła 2,25 zł/kg. Więcej informacji przeczytasz TUTAJ.

Bez zmiany pozostały ceny m.in. w Niemczech, Danii, Irlandii, Hiszpanii, Włoszech czy Holandii. Z kolei spadki dotknęły 6 krajów – największe na Słowacji (- 8,2%), Litwie (-3,9%) i w Estonii (-3,4%).

Najdroższe mleko surowe w lipcu było na Cyprze i Malcie – odpowiednio 65,70 eurocentów/kg (ok. 2,80 zł/kg) oraz 61,90 eurocentów/kg (ok. 2,64 zł/kg). A w których krajach płacili najmniej w lipcu? Najtańsze mleko było w Rumunii, gdzie stawka wynosiła średnio 41,02 eurocentów/kg (ok. 1,75 zł/kg) i na Słowacji – 44,94 eurocentów/kg (ok. 1,89 zł/kg).

Produkcja mleka spada w części Europy

W 2025 roku produkcja mleka zmniejszyła się w dużych krajach mleczarskich, takich jak Niemcy i Holandia. USDA szacuje jednak, że w lipcu spadek był mniejszy niż rok wcześniej. Wydajność utrzymała się na stabilnym poziomie we Francji i Hiszpanii, a w Irlandii i Polsce nawet wzrosła.

Rynek masła i mleka w proszku wpływa na ceny

Brak większego skoku cen w UE tłumaczy się m.in. osłabieniem światowych notowań masła, co potwierdzają wyniki aukcji GDT. Maleje też popyt na surowiec od producentów mleka w proszku – w UE rośnie produkcja sera i serwatki, ale spada odtłuszczonego i pełnego mleka w proszku. Więcej informacji o 385. Sesji na giełdzie GDT i notowaniach cen produktów mleczarskich przeczytasz w artykule:

Sierpniowa aukcja GDT i lipcowy raport FAO. Co mówią o rynku mleczarskim?

Jak pisze Georgij Kuchalejszwili, powołując się na Agriland, w pierwszej połowie 2025 r. eksport produktów mlecznych z UE był pozytywny dzięki rynkom Bliskiego Wschodu i Azji Południowo-Wschodniej, choć Chiny ograniczyły zakupy pełnego mleka w proszku o 13% r/r.

Czy Chiny znów zwiększą import?

W dłuższej perspektywie Chiny mogą zwiększyć zakupy mleka w proszku. Ma to związek z rosnącą liczbą mieszkańców miast, wyższą siłą nabywczą i większym spożyciem białka. Rządowe dopłaty do opieki nad dziećmi mogą dodatkowo wspierać konsumpcję mieszanek mlecznych. To mogłoby podnieść globalne ceny i zwiększyć zapotrzebowanie na surowiec z UE.

Na podst. AVM