Skup na plus

We wrześniu część mleczarni wypłaciła tzw. premie kukurydziane, wynoszące od kilku do kilkunastu groszy za litr mleka. Niektóre zakłady zapowiedziały utrzymanie dodatkowych dopłat również w październiku. Premie sezonowe mogą częściowo zrekompensować koszty produkcji, szczególnie odczuwalny w ostatnim czasie wzrost cen oleju napędowego.

Jak w Europie?

Od stycznia do sierpnia 2026 roku produkcja mleka w Europie, wg danych CLAL, wzrosła o 3% w porównaniu z analogicznym okresem ubiegłego roku. W ostatnich miesiącach tempo produkcji zaczęło jednak hamować, m.in. z powodu problemów z dostępnością pasz po letniej suszy.

Największy spadek produkcji odnotowano w Rumunii –11,6%, z kolei największy wzrost procentowy w Austrii o +6,6% natomiast w Polsce o +2,2%.

W sierpniu 2026 roku unijna cena mleka była ok. 20% niższa niż rok wcześniej. Średnia cena netto we wrześniu według danych Milk Market Observatory wyniosła 43,11 (euro/100 kg mleka) - (patrz tab. 1.). 

Tab. 1. Ceny mleka w UE WG MMO*

FOTO:

Tak duża różnica pokazuje, że mimo ostatnich sygnałów poprawy rynek wciąż odczuwa skutki wcześniejszego spadku cen. Jeżeli ograniczenie produkcji utrzyma się w drugiej połowie roku, może wspierać dalszą odbudowę stawek skupu. 

Na korzyść rynku działa również ożywienie eksportu. Niższe ceny produktów mlecznych mogą zwiększać zainteresowanie odbiorców zewnętrznych, co w konsekwencji może korzystnie wpływać na ceny surowca.

Popyt na białko

Rośnie zainteresowanie białkiem, a konsumenci coraz częściej wybierają produkty wysokobiałkowe, w tym jogurty, sery i napoje mleczne. Zmiana nawyków żywieniowych może tworzyć dodatkowe możliwości dla branży mleczarskiej, choć wpływ tego trendu na ceny surowca będzie zależał od skali popytu, możliwości przetwórczych i sytuacji na rynkach eksportowych.

Jednym z kilku nowych czynników zwiększających zapotrzebowanie na białko jest rosnące wykorzystanie analogów GLP-1 w leczeniu otyłości i cukrzycy. Leki te odpowiadają za zwiększenie uczucia sytości, dlatego osoby, które je stosują, powinny zwracać szczególną uwagę na odpowiednią podaż białka, aby ograniczyć utratę masy mięśniowej.

Co na aukcjach?

Wzrost popytu widoczny jest również na aukcjach Global Dairy Trade. Podczas ostatniej aukcji, przeprowadzonej 6 października, wolumen sprzedaży wyniósł ok. 41 tys. ton, średnie ceny wzrosły o 1,2%, a średnia cena koszyka wzrosła do 3,928 USD/t. Dla porównania podczas aukcji z 7 lipca sprzedano ok. 26 tys. ton produktów. Największe wzrosty odnotowano w przypadku odtłuszczonego mleka w proszku – 4,3% oraz pełnego mleka w proszku – 1,2%.

Jak mądrze ciąć koszty bez szkody dla produkcji?

Już 25. listopada podczas XI Forum Rolników i Agrobiznesu podczas sesji mleko przybliżymy jak w obecnych realiach rynkowych produkować efektywniej. Zapisy na forum.topagrar.pl 

FOTO: Agrohorti Media

Sprawdź również: 10 groszy oszczędności na litrze mleka to 2,3 mln zł rocznie. Ale nie na wszystkim chcą oszczędzać

Mleko tańsze niż przed rokiem. Koszty wciąż obciążają hodowców

Jak wynika z relacji FBZPR, w trakcie dyskusji poruszono temat trudnych warunków prowadzenia produkcji mleka w Polsce. Okazało się, że cena skupu mleka w lipcu br. była o 3,04 proc. niższa w stosunku do czerwca br. Zdecydowanie bardziej uderzająca okazała się różnica w stosunku do analogicznego okresu roku 2025, która wyniosła 24,82 proc. Co istotne, odnotowano również wzrost skupu mleka za pierwszych 7 miesięcy br. o 2,3 proc. również w stosunku do tego samego terminu w roku poprzednim. 

Eksperci nie ukrywali, że rolnicy wciąż zmagają się z presją kosztową, która towarzyszy wzrostowi dostaw.

– Wysokie ceny energii i paliw ograniczają marże gospodarstw, a susza rodzi obawy o przyszłą dostępność pasz. Zwrócono również uwagę na politykę cenową sieci handlowych, które wykorzystują głębokie obniżki cen produktów mlecznych do przyciągania konsumentów, a niepokój o przyszłość produkcji jest widoczny także w innych państwach członkowskich – informuje FBZPR.

Pogłowie krów może spaść, jeśli trudne warunki się utrzymają

W dyskusji podczas posiedzenia Copa-Cogeca nie zabrakło kwestii związanych z rosnącą światową podażą mleka oraz wysokimi kosztami ponoszonymi przez unijnych producentów. W ocenie przedstawicieli grupy dostępność pasz objętościowych będzie istotnym czynnikiem wpływającym na kondycję gospodarstw. Co więcej, prognozują, że jeśli niekorzystne warunki ekonomiczne się utrzymają, to pogłowie krów mlecznych może zacząć spadać. 

Z informacji FBZPR wynika, że zdanie przedstawicieli branży mlecznej podzieliła Komisja Europejska, wskazując, że w części państw widoczne są oznaki odbicia cen, jednocześnie podkreślając, że ma na uwadze występujące przy tym zróżnicowanie sytuacji. 

– Przedstawione podczas spotkania prognozy zakładały wzrost cen mleka w większości krajów członkowskich oraz spadek unijnej produkcji w porównaniu z poprzednim rokiem – dodaje FBZPR.

Mniej barier dla gospodarstw? Na razie to kierunek zmian

Podczas obrad przedstawiono również założenia unijnej strategii dotyczącej hodowli zwierząt, podkreślając strategiczne znaczenie sektora dla bezpieczeństwa żywnościowego, gospodarki i utrzymania społeczności wiejskich. Jak zauważa FBZPR z omówionych dokumentów nie wynikało jednak, jakie konkretne rozwiązania legislacyjne miałyby zostać podjęte, wskazywały one jedynie kierunki przyszłej polityki. 

– Dla producentów mleka szczególne znaczenie mają zapowiedzi ułatwień inwestycyjnych, uproszczenia procedur administracyjnych oraz przeglądu barier regulacyjnych – podkreśla FBZPR. 

Jak dodaje FBZPR, istotne jest to, że nie pominięto kwestii związanych ze zdrowiem zwierząt, które stanowi podstawę odporności gospodarstw, rozwoju narzędzi zarządzania ryzykiem oraz lepszym wykorzystaniu innowacji i postępu hodowlanego. 

Jedno rozwiązania nie pasują do wszystkich gospodarstw

Dyskutowano również o potrzebie uwzględniania różnorodności europejskich gospodarstw i lokalnych warunków produkcji, a także kierunkach takich jak inwestycje w magazynowanie nawozów naturalnych, odzyskiwanie składników odżywczych, biogaz i biometan oraz rolnictwo precyzyjne.

– Rozwiązanie te mają wspierać ograniczanie presji na środowisko, a jednocześnie poprawiać efektywność gospodarstw – wyjaśnia FBZPR.

Konkurencja spoza UE: branża postuluje wzajemność wymagań

Członkowie dyskusji poruszyli również temat zasad handlu z państwami trzecimi.

– Podkreślano znaczenie wzajemności wymagań, skuteczniejszych kontroli importu i promocji unijnego eksportu. Dla europejskich hodowców kluczowe będzie przełożenie tych zapowiedzi na praktyczne działania zapewniające uczciwe warunki konkurencji – twierdzi FBZPR.

Pasze białkowe: jak ograniczyć zależność od importu?

Eksperci dyskutowali również na temat planu białkowego mającego na celu zwiększenie odporności i konkurencyjności unijnego rolnictwa oraz ograniczenie zależności od zewnętrznych dostaw. 

– Z perspektywy sektora mleczarskiego temat ten ma bezpośrednie znaczenie dla kosztów żywienia zwierząt i stabilności produkcji. Wśród przedstawionych kierunków znalazły się rozwój upraw roślin strączkowych, wspieranie gatunków dostosowanych do lokalnych warunków oraz wzmacnianie współpracy w łańcuchach dostaw – dodaje FBZPR.

Nie zabrakło również kwestii dotyczących dywersyfikacji importu, wykorzystania produktów ubocznych oraz lepszego powiązania produkcji roślinnej i zwierzęcej. 

– W dyskusji zwracano uwagę, że realizacja tych zamierzeń wymaga konkretnych instrumentów oraz skuteczniejszego przenoszenia wyników badań do gospodarstw. Podkreślono znaczenie soi dla produkcji mleka i potrzebę rozwoju rozwiązań, które zwiększą bezpieczeństwo zaopatrzenia hodowców w pasze białkowe – dodaje FBZPR.

Ma 330 krów i 6 pracowników. Chce mieć 400 krów, ale zatrudniać już tylko 3 osoby

Nawozy naturalne i poferment w dyskusji o przepisach azotanowych

Podczas obrad KE przedstawiła ocenę funkcjonowania dyrektywy azotanowej.

– W dyskusji wskazywano na postęp w ograniczaniu presji składników odżywczych od lat dziewięćdziesiątych, przy jednoczesnym spowolnieniu poprawy od około 2010 r. z punktu widzenia gospodarstw hodowlanych istotne było zwrócenie uwagi na różnice między państwami, systemami produkcji oraz warunkami glebowymi i klimatycznymi – zauważa FBZPR. 

Co więcej, omówiono również znaczenie lokalnego bilansu składników odżywczych i możliwości uproszczenia wdrażania przepisów przy zachowaniu celów ochrony wód. 

– Podkreślono również potencjał fermentacji beztlenowej jako sposobu zagospodarowania nawozów naturalnych, produkcji energii odnawialnej i uzyskiwania dodatkowych dochodów przez gospodarstwa. Towarzyszyła temu dyskusja o konieczności uwzględniania pofermentu w bilansie składników odżywczych – komentuje FBZPR. 

oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. FBZPR

Od lipcowego dołka krajowa średnia wzrosła o niemal 15 gr/l. Nadal jednak była o ponad 36 gr/l, czyli 16,3%, niższa niż rok wcześniej, kiedy wynosiła około 2,23 zł/l. Wrześniowe odbicie pozwala więc odrabiać wcześniejsze spadki, ale nie przywróciło jeszcze ubiegłorocznego poziomu cen.

Podlaskie przekroczyło 2 zł/l. Gdzie płacono najmniej?

Najwyższą średnią cenę skupu mleka GUS odnotował w woj. podlaskim – ok. 2,01 zł/l. Było to jedyne województwo, w którym przeciętna stawka przekroczyła 2 zł za litr. Po miesiącach obniżek to zauważalna poprawa, choć nawet ten wynik pozostawał poniżej ubiegłorocznej średniej dla całej Polski.

Kolejne miejsca zajęły woj. warmińsko-mazurskie ze stawką 1,89 zł/l oraz mazowieckie – 1,88 zł/l. Nieznacznie powyżej średniej krajowej znalazło się również lubelskie, gdzie płacono 1,87 zł/l. Najniższą cenę odnotowano w woj. łódzkim – około 1,72 zł/l. Różnica między nim a Podlaskiem wynosiła ponad 29 gr na litrze.

Ile płacono za mleko w poszczególnych województwach?

Średnie ceny skupu mleka we wrześniu 2026 r. przedstawiały się następująco:

Co wspiera podwyżki cen mleka?

Na rynku produktów mlecznych sytuacja pozostaje nierówna. Mocny popyt wspiera ceny odtłuszczonego mleka w proszku i białek serwatkowych, natomiast rynek tłuszczu mlecznego znajduje się pod presją. Jak wynika z relacji topagrar.com z webinaru StoneX, przy takim układzie możliwości podnoszenia cen skupu zależą także od tego, jakie produkty wytwarza dana mleczarnia.

John Lancaster, analityk europejskiego rynku mleka w StoneX, zwraca uwagę, że dostawy surowca odbudowały się po lecie szybciej, niż oczekiwano. W Niemczech i Francji pozostają powyżej ubiegłorocznego poziomu. Na ostatni kwartał 2026 r. i początek 2027 r. przewiduje jednak osłabienie tempa ich wzrostu.

Zdaniem Lancastera zapowiadane przez część mleczarni podwyżki mogą poprawić marże gospodarstw. Przy wysokich kosztach pasz, energii i pracy prawdopodobnie nie wystarczą jednak, by zachęcić hodowców do większych inwestycji w stada i zwiększania produkcji.

Czy podwyżki cen mleka utrzymają się do końca roku?

Dalszego wzrostu oczekują analitycy Credit Agricole. We wrześniowej AGROmapie prognozują średnią cenę skupu mleka w Polsce na poziomie około 2,05 zł/l na koniec 2026 r. oraz 2,30 zł/l na koniec 2027 r. Poprawie ma sprzyjać ożywienie popytu eksportowego przy spodziewanym wyhamowaniu wzrostu podaży.

Realizacja tej prognozy zależy m.in. od pogody u głównych producentów mleka, tempa odbudowy popytu, zwłaszcza w Azji, oraz zmian kosztów energii i pasz. Nawet osiągnięcie zakładanych na koniec roku 2,05 zł/l oznaczałoby cenę niższą od tej, którą GUS notował we wrześniu 2025 r.

Jak relacjonuje portal tygodnik-rolniczy.pl, 6 października w MCC Mazurkas Conference Centre & Hotel w Ożarowie Mazowieckim rozpoczął się II Kongres Polskie Mleko. Tegoroczne spotkanie odbywa się pod hasłem „Od kryzysu do wzrostu”.

Producenci mleka funkcjonują dziś pod presją cen skupu i kosztów prowadzenia gospodarstw. Jednocześnie muszą decydować o inwestycjach, rozwoju stada oraz wdrażaniu rozwiązań, które ograniczą nakłady pracy i poprawią efektywność. Dlatego podczas kongresu dużo miejsca zajmują nie tylko prognozy dla rynku, ale również konkretne rozwiązania stosowane w gospodarstwach.

Czytaj dalej pod FOTO:

Program kongresu podzielono na cztery obszary: automatyzację doju, żywienie krów, bezpieczeństwo produkcji i przetwórstwa oraz sytuację rynku mleka w Polsce i za granicą.

Automatyzacja doju: nie tylko mniej pracy

Pierwsza blok dotyczy robotów udojowych i ich wpływu na codzienne funkcjonowanie gospodarstw. Swoimi  poświęcona jest automatyzacji doju. Swoimi doświadczeniami dzielą się Witold Glapa z Przedsiębiorstwa Rolnego Długie Stare oraz Jakub Juskowiak, prowadzący gospodarstwo rodzinne w Brzeziu w gminie Gostyń.

O doświadczeniach opowiada praktyk z rodzinnego gospodarstwa państwa Juskowiaków ze wsi Brzezie. Utrzymują 750 szt. Bydła w tym 280 krów. Doją je na 4 roboty. Odstawiają mleko do SM w Gostyniu

FOTO: Marek Kalinowski

W dyskusji pojawia się kwestia wydajności stada, dobrostanu oraz zdrowia krów. Irmina Newlacil z firmy Cargill, starsza specjalistka ds. żywienia bydła, ma przedstawić zależność między kondycją racic a produkcją życiową zwierząt w stadach korzystających z automatycznych systemów udoju

W programie znalazło się też zagadnienie biogazowni w gospodarstwie mlecznym. Adam Orzech, prezes NATURALNA ENERGIA.plus, przedstawi, jakie perspektywy rynkowe może otworzyć taka inwestycja przed gospodarstwem mlecznym.

Podlasie wydaje więcej na krowę, ale produkuje mleko taniej. Różnica sięga 43 gr/l

Wydajność stada bez skracania życia krów

Duża część spotkania poświęcona jest żywieniu. Prof. Zygmunt Maciej Kowalski z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie poruszy temat utrzymania wysokiej produkcji białka i tłuszczu bez skracania okresu użytkowania krów.

Eksperci będą również mówić o jakości kiszonek, jej wpływie na produkcję mleka oraz kosztach żywienia. O tym będzie mówiła Malwina Murawska z firmy Josera. Z kolei Marek Kostrzewski z Limagrain Polska odpowie na pytanie, ile mleka może „rosnąć” na hektarze i jak genetyka kukurydzy może przełożyć się na wydajność stada.

W tej części kongresu wystąpią również dr Ryszard Kujawiak i Bartosz Mendlewski z firmy Sano, którzy przedstawią rozwiązania dotyczące żywienia nowoczesnych stad.

Blok zakończy debata poświęcona fundamentom wydajności – jakości pasz, żywieniu i zdrowiu krów w nowoczesnym gospodarstwie. Wezmą w niej udział prof. Zygmunt Maciej Kowalski z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie, Malwina Murawska, Marek Kostrzewski, dr Ryszard Kujawiak oraz Bartosz Mendlewski.

Bezpieczeństwo mleczarstwa: od gospodarstwa po logistykę dostaw

Osobny blok poświęcono bezpieczeństwu produkcji i przetwórstwa mleka. Dyskusja obejmie nie tylko bezpieczeństwo samej fermy czy zakładu, ale również logistykę dostaw i funkcjonowanie całego łańcucha w sytuacjach kryzysowych.

Jednym z tematów będzie cyberbezpieczeństwo. Wraz z rosnącą automatyzacją gospodarstw i zakładów mleczarskich systemy informatyczne coraz mocniej wchodzą bowiem w obszary bezpośrednio związane z produkcją.

O rzeczywistym bezpieczeństwie produkcji, przetwórstwa i logistyki dostaw w sytuacji potencjalnych kryzysów będzie mówił Marek Klimaszewski z CyberHive.

Co może wpłynąć na ceny mleka w najbliższych miesiącach?

Dla producentów mleka szczególnie interesująca może być ostatnia część kongresu. Będzie ona poświęcona sytuacji na rynku w Polsce, Europie i na świecie.

Tom Boijink, Senior Dairy Specialist Europe&Africa w Rabobanku, przedstawi perspektywy europejskiego rynku i prognozy dla mleka na najbliższe miesiące.

O rynku białek serwatkowych i o tym, czy obserwowany w tym segmencie rozwój jest tylko bańką, czy trwałym trendem, będzie mówiła dr Justyna Tarapata z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. W programie znalazło się również wystąpienie dotyczące wpływu marek własnych sieci handlowych na mleczarstwo.

Prezesi mleczarni o eksporcie i przyszłości rynku

Jednym z najważniejszych punktów kończących tegoroczny Kongres będzie debata przedstawicieli mleczarni. Dyskusja odbędzie się pod hasłem „Od kryzysu do wzrostu” i ma dotyczyć sytuacji na rynku krajowym oraz perspektyw polskiego eksportu.

W debacie wezmą udział Iwona Grzybowska, prezes OSM Łowicz, Stefan Stachowiak, prezes SM Gostyń, Marek Kapica, prezes SDM Wieluń, oraz Tadeusz Proczek, prezes Krajowego Stowarzyszenia Mleczarzy. Dyskusja będzie dotyczyć sytuacji na krajowym rynku mleka oraz perspektyw polskiego eksportu.

Te zagadnienia znajdą się w centrum dyskusji podczas II Kongresu Polskie Mleko, zaplanowanego na 6 października w MCC Mazurkas Conference Centre & Hotel w Ożarowie Mazowieckim pod Warszawą. Program wydarzenia obejmuje cztery bloki, łączące doświadczenia gospodarstw, wiedzę ekspertów oraz analizę krajowych i światowych trendów.

Automatyzacja doju: gdzie gospodarstwo może zyskać najwięcej

Pierwszy blok będzie poświęcony nowoczesnym systemom doju. Uczestnicy poznają praktyczne doświadczenia gospodarstw, które zdecydowały się na automatyzację produkcji mleka. Rozmowy będą dotyczyły nie tylko organizacji pracy, lecz także wpływu technologii na kondycję krów, wydajność stada oraz dobrostan zwierząt. Ważnym wątkiem będzie też to, jak rozwiązania cyfrowe mogą wspierać hodowcę w codziennym zarządzaniu gospodarstwem.

Kongres Polskie Mleko

FOTO: Eventy

Żywienie krów a wydajność, zdrowotność i koszty produkcji

Druga część kongresu skoncentruje się na żywieniu krów mlecznych. Eksperci omówią rolę właściwie bilansowanej dawki w utrzymaniu wysokiej produkcji białka i tłuszczu w mleku. W programie znajdą się również zagadnienia związane ze zdrowotnością oraz dłuższym użytkowaniem krów. Uczestnicy poznają narzędzia, które pomagają kontrolować żywienie stada i szybciej reagować na zmieniające się potrzeby zwierząt.

Cyberbezpieczeństwo i odporność łańcucha dostaw mleka

Po przerwie tematem będą zagrożenia dla produkcji, przetwórstwa i logistyki mleka. Dyskusja obejmie odporność łańcucha dostaw na sytuacje kryzysowe oraz działania ograniczające ryzyko zakłóceń. Osobne miejsce zajmie cyberbezpieczeństwo. Wraz z rosnącą cyfryzacją gospodarstw i zakładów przetwórczych ochrona danych, systemów oraz procesów produkcyjnych staje się istotnym elementem bezpieczeństwa branży.

Sprawdź też: Z telewizyjnego studia prosto do obory. Dziennikarka pokazuje, jak wygląda praca w gospodarstwie

Co globalne trendy oznaczają dla polskich mleczarni i gospodarstw?

Ostatni ma dotyczyć perspektyw dla sektora mleczarskiego w Polsce, Europie i na świecie. Zaplanowano analizę sytuacji na europejskim rynku oraz rozmowy o znaczeniu białek serwatkowych w rozwoju oferty mleczarskiej.

Poruszony zostanie także wpływ marek własnych sieci handlowych na branżę oraz kierunki rozwoju polskiego przetwórstwa i eksportu. W debacie wezmą udział przedstawiciele sektora mleczarskiego.

Kongres Polskie Mleko to nie tylko solidna dawka wiedzy ale także doskonała okazja do wymiany poglądów i doświadczeń z kolegami z branży

FOTO: Archiwum

Wśród prelegentów znajdą się naukowcy, reprezentanci biznesu oraz praktycy prowadzący nowoczesne gospodarstwa mleczne. Kongres będzie okazją do wymiany doświadczeń i spojrzenia na wyzwania, które w najbliższych latach będą kształtować rynek mleka.

Zapraszamy producentów mleka, przedstawicieli mleczarni i wszystkich zainteresowanych przyszłością sektora do udziału w wydarzeniu.

II Kongres Polskie Mleko: jak się zapisać?

Zapisy pod adresem mleko.tygodnik-rolniczy.pl.

Polska branża mleczarska stoi dziś przed wieloma wyzwaniami – od rosnących kosztów produkcji i spadających cen skupu, przez zmieniające się wymagania rynku, po kwestie bezpieczeństwa i konkurencyjności. Odpowiedzi na te zagadnienia poszukamy właśnie podczas II Kongresu Polskie Mleko 2026, który odbędzie się 6 października w MCC Mazurkas Conference Centre & Hotel w Ożarowie Mazowieckim pod Warszawą.

Program wydarzenia został podzielony na cztery bloki tematyczne łączące praktyczne doświadczenia gospodarstw z wiedzą ekspertów oraz analizą trendów rynkowych.

Automatyzacja produkcji mleka

Pierwsza część kongresu poświęcona będzie nowoczesnym systemom udojowym. Uczestnicy poznają doświadczenia gospodarstw, które wdrożyły automatyzację produkcji mleka, a dyskusja skupi się na wpływie nowych technologii na zdrowie krów, wydajność stad oraz komfort pracy hodowców.

Nowoczesne systemy żywienia

Kolejny blok dotyczyć będzie żywienia stad mlecznych. Eksperci omówią znaczenie precyzyjnego żywienia dla utrzymania wysokiej produkcji białka i tłuszczu, poprawy zdrowotności oraz wydłużenia okresu użytkowania krów, a także zaprezentują nowoczesne rozwiązania wspierające zarządzanie żywieniem.

Zobacz także: Roboty udojowe, ceny skupu i eksport. Kongres Polskie Mleko już 6 października

Bezpieczeństwo produkcji mleka

Po przerwie, uczestnicy wysłuchają wystąpień dotyczących bezpieczeństwa produkcji i przetwórstwa mleka. Tematem będą zagrożenia dla łańcucha dostaw oraz sposoby zabezpieczenia produkcji i logistyki w obliczu potencjalnych kryzysów, w tym wyzwań związanych z cyberbezpieczeństwem.

Perspektywy rynku mleka w Polsce, Europie i na świecie

Ostatni blok skoncentruje się na perspektywach rynku mleka w Polsce, Europie i na świecie. Zaplanowano analizy sytuacji na europejskim rynku mleka, dyskusję o rosnącym znaczeniu białek serwatkowych, wpływie marek własnych sieci handlowych na sektor mleczarski oraz debatę przedstawicieli branży mleczarskiej poświęconą przyszłości polskiego przetwórstwa i eksportu.

W gronie prelegentów znajdą się przedstawiciele świata nauki, biznesu oraz praktycy prowadzący nowoczesne gospodarstwa mleczne. Kongres Polskie Mleko 2026 będzie okazją do zdobycia aktualnej wiedzy, wymiany doświadczeń oraz rozmów o kierunkach rozwoju jednej z najważniejszych gałęzi polskiego rolnictwa. Zapraszamy producentów mleka, przedstawicieli mleczarni oraz wszystkich zainteresowanych przyszłością sektora do udziału w wydarzeniu.

Zapisy pod adresem: mleko.tygodnik-rolniczy.pl. Naprawdę warto tam być!

fot. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz

Polski sektor mleczarski mierzy się obecnie z rosnącymi kosztami produkcji, spadającymi cenami skupu, nowymi wymaganiami rynku oraz wyzwaniami związanymi z bezpieczeństwem i konkurencyjnością. O sposobach radzenia sobie z tymi problemami będą rozmawiać przedstawiciele nauki, biznesu i praktycy prowadzący nowoczesne gospodarstwa mleczne.

Program kongresu obejmuje cztery bloki tematyczne. Połączą one doświadczenia gospodarstw, wiedzę ekspertów i analizę najważniejszych zmian zachodzących na rynku mleka.

Nowoczesne technologie i precyzyjne żywienie w oborze

Pierwszy blok poświęcony będzie nowoczesnym systemom udojowym. Uczestnicy poznają doświadczenia gospodarstw, które zdecydowały się na automatyzację produkcji mleka. Dyskusja obejmie wpływ nowych technologii na zdrowie krów, wydajność stad i komfort pracy hodowców.

Kolejna część dotyczyć będzie żywienia krów mlecznych. Eksperci omówią znaczenie precyzyjnego żywienia dla utrzymania wysokiej produkcji białka i tłuszczu, poprawy zdrowotności zwierząt oraz wydłużenia okresu ich użytkowania. Przedstawione zostaną również rozwiązania wspierające zarządzanie żywieniem stad.

Bezpieczeństwo łańcucha dostaw i perspektywy rynkowe

Po przerwie zaplanowano wystąpienia dotyczące bezpieczeństwa produkcji i przetwórstwa mleka. Prelegenci omówią zagrożenia dla łańcucha dostaw oraz sposoby zabezpieczenia produkcji i logistyki na wypadek kryzysów. Jednym z tematów będzie także cyberbezpieczeństwo.

Ostatni blok będzie poświęcony przyszłości rynku mleka w Polsce, Europie i na świecie. W programie znalazły się analizy sytuacji na europejskim rynku mleka, rozmowa o rosnącym znaczeniu białek serwatkowych i wpływie marek własnych sieci handlowych na sektor mleczarski. Uczestnicy wezmą również udział w debacie o przyszłości polskiego przetwórstwa i eksportu.

Kongres Polskie Mleko 2026 będzie okazją do zdobycia aktualnej wiedzy, wymiany doświadczeń i rozmowy o kierunkach rozwoju jednej z najważniejszych gałęzi polskiego rolnictwa.

Do udziału zapraszamy producentów mleka, przedstawicieli mleczarni oraz wszystkich zainteresowanych przyszłością sektora mleczarskiego.

Zapisy: mleko.tygodnik-rolniczy.pl.

Kongres Polskie Mleko

FOTO: Eventy

Nie przegap tego wydarzenia!

Z informacji przekazanych przez analityków GUS wynika, że w sierpniu 2026 r. za litr mleka płacono ok. 1,77 zł, podczas gdy w lipcu było to jeszcze ok. 1,72 zł. Aktualna podwyżka oscyluje w granicach 2,5%, jednak w skali roku jest to wciąż stawka o 21,5% niższa. 

Kongres Polskie Mleko

FOTO: Eventy

W których województwach skup mleka płaci najwięcej?

Najwyższe podwyżki cen skupu mleka odnotowano w woj. podlaskim, gdzie średnia stawka osiągnęła poziom ok. 1,91 zł/l i była wyższa o 0,07 zł/l w stosunku do poprzedniego miesiąca. Podwyżka rzędu 0,05 zł/l mleka została wprowadzona w woj. opolskim (1,74 zł/l); warmińsko-mazurskim (1,75 zł/l) i wielkopolskim (1,71 zł/l).

Zobacz też: Europa nie wygra ceną mleka. Ekspert mówi, co czeka rolników

Ceny mleka stoją w miejscu lub rosną tylko o grosze

Minimalna podwyżka cen skupu mleka wynosząca 0,01 zł/l została z kolei wprowadzona w woj. kujawsko-pomorskim (1,65 zł/l); małopolskim (1,70 zł/l) i świętokrzyskim (1,68 zł/l). Natomiast stawka z poprzedniego miesiąca utrzymała się w woj. łódzkim (1,62 zł/l); podkarpackim (1,72 zł/l) i zachodniopomorskim (1,66 zł/l).

Ceny skupu mleka w województwach – sierpień 2026

Średnie ceny skupu mleka w poszczególnych woj. w Polsce w sierpniu 2026 r. były następujące:

• dolnośląskie: 1,74 zł/l (wzrost o 0,02 zł/l);  
• kujawsko-pomorskie: 1,65 zł/l (wzrost o 0,01 zł/l);
• lubelskie: 1,77 zł/l (wzrost o 0,02 zł/l);
• lubuskie: 1,71 zł/l (wzrost o 0,04 zł/l);
• łódzkie: 1,62 zł/l (bez zmian);
• małopolskie: 1,70 zł/l (wzrost o 0,01 zł/l);
• mazowieckie: 1,78 zł/l (wzrost o 0,04 zł/l);
• opolskie: 1,74 zł/l (wzrost o 0,05 zł/l);
• podkarpackie: 1,72 zł/l (bez zmian);
• podlaskie: 1,91 zł/l (wzrost 0,07 zł/l);
• pomorskie: 1,63 zł/l (wzrost o 0,03 zł/l);
• śląskie: 1,75 zł/l (wzrost o 0,02 zł/l);
• świętokrzyskie: 1,68 zł/l (wzrost o 0,01 zł/l);
• warmińsko-mazurskie: 1,75 zł/l (wzrost o 0,05 zł/l);
• wielkopolskie: 1,71 zł/l (wzrost o 0,05 zł/l);
• zachodniopomorskie: 1,66 zł/l (bez zmian).

​Rynek mleka na zakręcie: od czego zależy dalszy wzrost cen?

Informacje o wzroście średnich cen skupu mleka w Polsce przekazali również eksperci banku Credit Agricole. Z przygotowanych przez nich analiz wynika, że światowy rynek mleka może się znajdować w punkcie zwrotnym. Jak twierdzą spowolnienie wzrostu podaży, przy jednoczesnym ożywieniu popytu eksportowego zwiększa szanse na dalszy wzrost cen produktów mlecznych i mleka surowego.

Najnowsze prognozy wskazują, że cena skupu mleka w Polsce może wzrosnąć do ok. 2,05 zł/l na koniec 2026 r., a na koniec 2027 r. nawet do 2,30 zł/l. 

– Odbicie cen widoczne jest również na giełdzie GDT. W Polsce cena skupu mleka obniżyła się silniej niż średnio w UE i obecnie kształtuje się nieznacznie poniżej średniej unijnej, wspierając konkurencyjność polskiego eksportu – dodają analitycy. 

Na razie sierpniowe dane dają hodowcom sygnał, że po wielu miesiącach spadków sytuacja na rynku mleka zaczyna się stabilizować. Skala podwyżek jest jednak zróżnicowana w zależności od regionu, a ceny nadal pozostają wyraźnie niższe niż przed rokiem. O tym, czy obecne odbicie przerodzi się w trwalszy trend wzrostowy, zdecydują przede wszystkim sytuacja na światowym rynku mleka, popyt na produkty mleczne oraz tempo wzrostu podaży surowca.

​oprac. Justyna Czupryniak-Paluszkiewicz na podst. GUS, Agromapa Credit Agricol

Europejskie mleczarstwo jest silne, ale nie może spać spokojnie

Europejski sektor mleczarski pozostaje jednym z filarów unijnego łańcucha rolno-spożywczego. Jego atutami są duży rynek konsumencki, rozwinięty przemysł przetwórczy, zaawansowane technologie, wiedza oraz różnorodność systemów produkcji w państwach UE.

Jednocześnie obecnej pozycji nie można uznawać za zagwarantowaną. – Europejski sektor mleczarski jest silny, jest jednym z kluczowych filarów łańcucha rolno-spożywczego. Ale patrząc długoterminowo, tej konkurencyjności nie można uznać za coś oczywistego – powiedział Bascou.

Skala europejskiego mleczarstwa jest znacząca. Jak podał przedstawiciel Komisji Europejskiej, unijny sektor generuje rocznie niemal 20 mld euro nadwyżki w handlu produktami mleczarskimi.

To pokazuje siłę sektora, ale nie oznacza, że producenci mleka mogą ignorować zmieniające się warunki rynkowe.

Co czeka producentów mleka w ciągu 10 lat? Znamy prognozy

Koszty produkcji coraz większym zagrożeniem

Jednym z najpoważniejszych problemów jest opłacalność produkcji. Na sektor oddziałują napięcia geopolityczne, zakłócenia w handlu oraz zmienność cen.

Szczególnie istotne są ceny energii, pasz i nawozów. Ich gwałtowne zmiany mogą szybko zwiększać koszty produkcji, ograniczać marże i zmniejszać zdolność gospodarstw do inwestowania.

Dla producenta mleka oznacza to rosnące znaczenie odporności gospodarstwa na wahania cen. Nowoczesna obora, robot udojowy, system żywienia czy instalacja energetyczna mogą poprawiać efektywność, ale wymagają dużego kapitału i długoterminowego planowania.

Tanie mleko przestaje być przewagą Polski. Co czeka producentów?

Zmiana klimatu już uderza w produkcję mleka

Kolejnym wyzwaniem jest klimat. Bascou podkreślił, że nie można już traktować zmian klimatycznych wyłącznie jako problemu przyszłości. – Często mówimy o zmianie klimatu jako o wyzwaniu długoterminowym, ale zmiana klimatu dzieje się teraz i ma bardzo bezpośredni wpływ na sektor – zaznaczył.

Fale upałów, stres cieplny, susze, niedobór wody i ekstremalne zjawiska pogodowe mogą ograniczać możliwości produkcyjne zwierząt i pogarszać dostępność pasz.

Dlatego sektor będzie musiał jednocześnie ograniczać emisje i dostosowywać gospodarstwa do zmieniających się warunków.

Stracili 49% gospodarstw mlecznych – mimo to produkują więcej mleka

Zdrowie zwierząt to także bezpieczeństwo ekonomiczne

Choroby zwierząt pozostają kolejnym istotnym zagrożeniem. Bascou wymienił m.in. chorobę niebieskiego języka i pryszczycę.

Ich występowanie może powodować poważne straty ekonomiczne i zakłócać handel. Dlatego potrzebne są skuteczne systemy monitoringu, wczesnego ostrzegania, zapobiegania i kontroli chorób.

Dla gospodarstw mlecznych zdrowotność stada będzie więc miała jeszcze większe znaczenie dla stabilności produkcji i dochodów.

Pierre Bascou, zastępca dyrektora generalnego DG AGRI Komisji Europejskiej

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Rolnictwo potrzebuje następców i pracowników

Nie mniej ważnym problemem jest odnowa pokoleniowa. Bascou zwrócił uwagę, że szczególnie trudna sytuacja występuje w sektorze hodowlanym i mleczarskim.

– Odnowa pokoleniowa jest trudna, szczególnie w sektorze hodowlanym i mleczarskim – powiedział. Wskazał również na niedobór pracowników i specjalistów na obszarach wiejskich, w tym lekarzy weterynarii.

Jeżeli sektor ma się rozwijać, potrzebuje nie tylko kapitału, lecz także ludzi, którzy będą prowadzić gospodarstwa w kolejnych dekadach.

Europa chce konkurować jakością, nie ceną

Najważniejszy przekaz Bascou dotyczył sposobu konkurowania europejskiego mleczarstwa.

– Nasza przewaga konkurencyjna nie może opierać się wyłącznie na kosztach. Nasza siła polega na połączeniu produktywności z jakością, innowacyjnością, odpornością, zrównoważeniem i zaufaniem konsumentów – podkreślił.

Komisja Europejska zakłada więc, że przyszłość sektora nie będzie polegała wyłącznie na zwiększaniu wolumenu produkcji.

– Przyszłość europejskiego sektora mleczarskiego nie polega po prostu na produkowaniu większego wolumenu. Powinna coraz bardziej polegać na tworzeniu większej wartości poprzez jakość, produktywność, innowacje, dobrostan zwierząt i lepsze wyniki środowiskowe – mówił Bascou.

Dla rolników kluczowe będzie jednak to, czy rynek rzeczywiście wynagrodzi tę dodatkową wartość. Wyższe standardy, inwestycje w dobrostan czy ograniczanie wpływu produkcji na środowisko oznaczają bowiem konkretne koszty po stronie gospodarstw.

Potrzebne są pieniądze na modernizację

Bascou wskazał inwestycje jako jeden z warunków utrzymania konkurencyjności. Komisja Europejska chce rozwijać instrumenty finansowe ułatwiające sektorowi hodowlanemu dostęp do kapitału. Wsparcie ma obejmować m.in. inwestycje w bardziej zrównoważone systemy produkcji i poprawę dobrostanu zwierząt.

Równie ważne jest uproszczenie procedur administracyjnych.

– Szybsze i przewidywalne procedury wydawania pozwoleń oznaczają większą pewność, mniejsze ryzyko i szybszą modernizację – zaznaczył przedstawiciel Komisji Europejskiej.

Dla gospodarstwa mlecznego krótsze procedury mogą oznaczać szybszą realizację inwestycji i mniejsze ryzyko związane ze zmianą warunków ekonomicznych.

Obornik i produkty uboczne mogą mieć większą wartość

Komisja widzi także potencjał w gospodarce obiegu zamkniętego. Bascou wskazał na możliwość wykorzystania produktów ubocznych powstających w łańcuchu mleczarskim.

Serwatka może być źródłem wysokowartościowego białka, obornik może być przetwarzany na biogaz i biofertylizatory, a woda ponownie wykorzystywana. Cyfrowe technologie mogą pomagać w ograniczaniu zużycia energii.

– Produkty uboczne i współprodukty łańcucha mleczarskiego mogą tworzyć nowe źródła przychodów, zamiast pozostawać odpadem – wskazał Bascou.

To kierunek, który może pomóc gospodarstwom lepiej wykorzystywać własne zasoby i ograniczać koszty.

Europejscy rolnicy nie powinni ponosić kosztów nierównej konkurencji

Bardzo ważny dla producentów mleka był również wątek importu. Bascou podkreślił potrzebę zapewnienia uczciwych warunków konkurencji.

– Europejscy producenci nie powinni ponosić kosztów wyższych standardów, konkurując z importem produkowanym w znacząco odmiennych warunkach – powiedział.

To istotne dla gospodarstw, które inwestują w dobrostan zwierząt, ochronę środowiska czy ograniczanie emisji. Wyższe wymagania oznaczają bowiem dodatkowe nakłady, podczas gdy na rynku obecne są produkty pochodzące z systemów produkcji podlegających innym zasadom.

UE chce zdobywać nowe rynki

Europejska strategia zakłada również dalszy rozwój eksportu. Bascou wskazał na negocjacje handlowe z Indiami, Australią i państwami Azji Południowo-Wschodniej oraz wcześniejsze działania dotyczące m.in. Mercosuru, Meksyku i Kanady.

Komisja chce zwiększyć liczbę misji handlowych i mocniej promować europejskie produkty rolno-spożywcze na rynkach zagranicznych. Dla mleczarstwa oznacza to poszukiwanie nowych odbiorców i zwiększanie wartości eksportu.

Roboty i sztuczna inteligencja wkroczą do mleczarstwa

Wśród kierunków inwestycji Bascou wymienił automatyzację, robotykę, sztuczną inteligencję, cyfrową produkcję, efektywność wykorzystania zasobów oraz czystą energię.

Technologie mają pomagać zwiększać efektywność, ograniczać koszty i zmniejszać zapotrzebowanie na pracę. Jest to szczególnie ważne w sytuacji niedoboru pracowników i problemów z odnową pokoleniową.

Bez rolników nie będzie mleka. Branża ostrzega polityków

"Nie najtańsze mleko, ale najbardziej godne zaufania"

Wystąpienie Bascou można sprowadzić do jednego zasadniczego przesłania: Europa nie zamierza budować przyszłości mleczarstwa na produkcji najtańszego mleka. – Naszą przewagą konkurencyjną nie będzie produkowanie najtańszego mleka, ale produkowanie najbardziej godnego zaufania mleka – powiedział Bascou.

W jego ocenie europejskie mleko powinno łączyć bezpieczeństwo, wysoką jakość, dobrostan zwierząt, niższe emisje oraz nowoczesne przetwórstwo.

To stawia przed całym łańcuchem mleczarskim konkretne zadanie. Jeżeli gospodarstwa mają inwestować w nowe technologie, dobrostan, ochronę środowiska i odporność na zmiany klimatu, ich produktywność i jakość muszą przekładać się na wartość rynkową.

Bascou uważa, że właśnie w tym kierunku powinno rozwijać się europejskie mleczarstwo. – Ta droga do doskonałości, do produktów o wyższej jakości i innowacyjnych produktów, będzie reprezentować przyszłość sektora – podsumował.

Dla producentów mleka pozostaje jednak kluczowe pytanie: czy za wyższymi standardami i rosnącymi kosztami produkcji pójdzie również odpowiednio wyższa wartość mleka? Od tego będzie w dużej mierze zależeć konkurencyjność europejskich gospodarstw mlecznych w kolejnych latach.

Krzysztof Zacharuk

Kongres Polskie Mleko 2026

FOTO: Kongres Polskie Mleko 2026

Obejmuje on 45 działań dotyczących gospodarstw mlecznych, zakładów przetwórczych i logistyki. Spośród nich organizacje wskazały 19 jako proponowane obszary priorytetowe, które mają zostać przedstawione Grupie Roboczej Mleczarstwo przy Okrągłym Stole ESG.

Katalog ma charakter ekspercki i roboczy. Nie jest więc zamkniętą listą nowych wymagań dla gospodarstw, lecz propozycją uporządkowania działań związanych ze zrównoważonym rozwojem mleczarstwa. Kolejnym krokiem ma być dyskusja nad tym, które rozwiązania warto poddać dalszej analizie i praktycznym pilotażom.

Bez rolników nie będzie mleka. Branża ostrzega polityków

Co z tego może mieć rolnik?

Dla producenta mleka najważniejsze będą nie same deklaracje dotyczące zrównoważonego rozwoju, ale konkretne efekty, koszty i możliwość finansowania proponowanych działań. Dlatego każda praktyka została opisana według wspólnego schematu, uwzględniającego m.in. źródło emisji lub problem, potencjalny efekt, dane potrzebne do jego potwierdzenia, orientacyjny koszt wdrożenia oraz możliwe mechanizmy wsparcia.

– Rolnik nie potrzebuje kolejnej listy wymagań, lecz jasnej informacji, które działania w jego gospodarstwie rzeczywiście przyniosą efekt, ile kosztuje ich zastosowanie i w jaki sposób można je sfinansować – mówi dr Olaf Horbańczuk, dyrektor Polskiego Stowarzyszenia Zrównoważonego Rolnictwa i Żywności oraz główny autor katalogu.

Takie podejście ma szczególne znaczenie w produkcji mleka. Każda zmiana technologii żywienia, nawożenia czy zarządzania stadem musi bowiem uwzględniać nie tylko efekt środowiskowy, ale również wpływ na koszty i wynik ekonomiczny gospodarstwa.

Żywienie krów może ograniczyć emisję metanu

Jednym z kluczowych obszarów jest żywienie krów. Według katalogu optymalizacja dawki pokarmowej pod kątem ograniczenia emisji metanu może przynieść redukcję emisji z fermentacji jelitowej na poziomie 5–15%.

W przypadku zweryfikowanych dodatków paszowych efekt, zależnie od zastosowanej technologii, może przekraczać 15%. Autorzy zaznaczają jednak, że ich wykorzystanie wymaga także oceny kosztów i opłacalności.

Dla rolnika oznacza to, że kluczowe będzie nie tylko ustalenie potencjalnego ograniczenia emisji, ale również sprawdzenie, czy dane rozwiązanie przyniesie wymierną korzyść gospodarstwu.

Stracili 49% gospodarstw mlecznych – mimo to produkują więcej mleka

Azot i gnojowica – mniej strat, lepsze wykorzystanie

Kolejny obszar dotyczy gospodarki azotem. W katalogu wskazano bilans azotu gospodarstwa, precyzyjne nawożenie oraz niskoemisyjną aplikację gnojowicy.

Działania te mogą ograniczać straty azotu oraz emisje amoniaku i podtlenku azotu, a jednocześnie poprawiać wykorzystanie składników nawozowych znajdujących się już w gospodarstwie.

To rozwiązania, które mogą łączyć cele środowiskowe z ekonomią produkcji. Efektywniejsze wykorzystanie dostępnego azotu oznacza bowiem ograniczenie jego strat i lepsze gospodarowanie zasobami.

Zdrowie krów może poprawić efektywność stada

Wśród wskazanych obszarów znalazła się również efektywność stada, związana ze zdrowiem, dobrostanem i długością użytkowania krów. Autorzy katalogu wskazują, że zdrowe i długowieczne zwierzęta pozwalają ograniczać emisje przypadające na kilogram wyprodukowanego mleka, a jednocześnie mogą poprawiać ekonomiczne wyniki gospodarstwa.

Z punktu widzenia hodowcy oznacza to, że zdrowotność i długość użytkowania krów mogą być rozpatrywane jednocześnie jako element dobrostanu, efektywności produkcji i ograniczania wpływu środowiskowego.

Większy nie zawsze znaczy lepszy? Tak zmienia się polskie mleczarstwo

Katalog to nie tylko ślad węglowy

Proponowane działania wykraczają poza samą redukcję emisji. Katalog obejmuje również ochronę wód, gleby i bioróżnorodności, gospodarkę wodną, dobrostan zwierząt, odpowiedzialne stosowanie antybiotyków, bioasekurację, bezpieczeństwo pracowników oraz sukcesję gospodarstw.

Oznacza to szersze spojrzenie na przyszłość mleczarstwa, w którym obok emisji znaczenie mają także zdrowie zwierząt, wykorzystanie zasobów i bezpieczeństwo produkcji.

Część zmian dotyczy mleczarni i transportu

Nie wszystkie praktyki odnoszą się bezpośrednio do gospodarstw. W zakładach przetwórczych katalog wskazuje m.in. odzysk ciepła i kondensatu, optymalizację systemów parowych, pompy ciepła i elektryfikację procesów. W zależności od technologii mogą one przynieść od kilku do ponad 15% redukcji emisji związanych z wytwarzaniem ciepła procesowego.

Ważnym obszarem jest również ograniczanie strat mleka podczas przyjęcia surowca, produkcji, przezbrojeń i mycia. Według autorów może to jednocześnie ograniczać wpływ środowiskowy i koszty funkcjonowania zakładu.

W przypadku transportu optymalizacja tras odbioru mleka i dystrybucji produktów, lepsze wykorzystanie cystern oraz ograniczenie pustych przebiegów mogą zmniejszyć zużycie paliwa o 5–15%.

Na robocie doją 78 krów, a nie 60. Jak do tego doszli?

Kto zapłaci za zmiany?

To jedno z najważniejszych pytań z punktu widzenia gospodarstw. Autorzy katalogu wskazują jako potencjalne źródła finansowania m.in. ekoschematy, dotacje, kredyty ESG, rozwiązania w formule ESCO oraz mechanizmy premiujące osiągnięty efekt środowiskowy.

Na obecnym etapie nie oznacza to jednak, że wszystkie te instrumenty są już przypisane do konkretnych praktyk. Katalog wskazuje je jako możliwe mechanizmy wsparcia, które wymagają dalszej analizy.

Dla rolnika będzie to kluczowa kwestia. O zastosowaniu konkretnego rozwiązania w dużej mierze zdecyduje bowiem relacja między kosztem inwestycji, uzyskanym efektem i możliwością jego sfinansowania.

Najpierw pilotaże, później decyzje

ZPPM i ASAF wstępnie wskazały kilkanaście praktyk jako kandydatów do dalszej analizy. Ewentualne pilotaże w gospodarstwach i zakładach mają zostać poprzedzone dyskusją w Grupie Roboczej Mleczarstwo.

Istotnym elementem ma być pomiar efektów. Pod uwagę będą mogły być brane m.in. emisje CO₂e w przeliczeniu na kilogram mleka lub tonę produktu, a także zużycie energii, wody i paliwa oraz emisje związane z gospodarką azotem.

Dopiero takie dane pozwolą ocenić, które rozwiązania rzeczywiście sprawdzają się w gospodarstwach i jakie przynoszą efekty.

Co czeka producentów mleka w ciągu 10 lat? Znamy prognozy

Dekarbonizacja mleczarstwa nie może być zbiorem haseł

– Dekarbonizacja mleczarstwa nie może być zbiorem haseł. Potrzebujemy działań, których efekt da się policzyć, których koszt i możliwość wdrożenia można ocenić i dla których jesteśmy w stanie znaleźć odpowiednie źródła finansowania – mówi Marcin Hydzik, prezes zarządu ZPPM i przewodniczący Grupy Roboczej Mleczarstwo przy Okrągłym Stole ESG.

Jak podkreśla, katalog jest materiałem wyjściowym do dalszych prac, a nie zamkniętą listą działań dla całej branży. 

Krzysztof Zacharuk

Maciej Tomaszewski, prezes zarządu Hochland Polska

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Każdy musi mieć własną strategię

Jednym z głównych tematów panelu była strategia polskiego mleczarstwa do 2035 roku. Maciej Tomaszewski zwrócił uwagę, że nie należy przeciwstawiać strategii całej branży indywidualnym planom przedsiębiorstw.

– Nie wyobrażam sobie, że istnieje którykolwiek z podmiotów, który nie miałby swojej strategii – mówił prezes Hochland Polska.

Jak zaznaczył, w Hochland nadal pracuje się na strategiach pięcioletnich. Taki okres pozwala nie tylko planować inwestycje i rozwój, ale także reagować na zmiany rynkowe. Jednocześnie są obszary, w których poszczególne firmy powinny działać wspólnie. Nie oznacza to jednak rezygnacji z konkurencji.

– Wszyscy jesteśmy konkurentami i to się nie zmieni – podkreślał Tomaszewski.

Wspólne działania całej branży

Prezes Hochland Polska wskazał cztery obszary, w których potrzebna jest szersza współpraca sektora. Pierwszym są legislacja i regulacje, zarówno krajowe, jak i unijne. Tomaszewski wskazywał w tym kontekście również na bezpieczeństwo energetyczne i żywnościowe oraz odporność przedsiębiorstw.

Drugim jest promocja mleczarstwa, w tym zachęcanie młodych ludzi do przejmowania gospodarstw i rozwijania produkcji mleka.

Trzeci obszar stanowi promocja produktów mlecznych wśród konsumentów. Chodzi m.in. o jasne komunikowanie ich znaczenia i przeciwdziałanie dezinformacji. Czwartym filarem jest eksport.

Tomaszewski podkreślał więc potrzebę współpracy tam, gdzie wspólne działania mogą przynieść korzyść całemu sektorowi, przy zachowaniu konkurencji pomiędzy przedsiębiorstwami.

Co czeka producentów mleka w ciągu 10 lat? Znamy prognozy

"Większy nie zawsze znaczy lepszy"

Jedna z najważniejszych tez Tomaszewskiego dotyczyła skali działalności. Przez lata wzrost produkcji i rozbudowa przedsiębiorstw były naturalnym sposobem wzmacniania pozycji rynkowej. Zdaniem prezesa Hochland Polska w kolejnej dekadzie sama wielkość może jednak nie wystarczyć.

– Nie musi być tak, że ci, którzy będą więksi, będą lepsi od tych, którzy mądrzej wybiorą – powiedział.

Tomaszewski nie kwestionował znaczenia efektu skali. Zwracał jednak uwagę, że dalsza ekspansja powinna być bardziej celowana i prowadzona w określonych kierunkach.

To istotna kwestia również z perspektywy producentów mleka. Sam wzrost wolumenu produkcji nie przesądza bowiem o rentowności całego łańcucha.

Rentowność zamiast samej skali

Zdaniem Tomaszewskiego jednym z ważnych kierunków rozwoju branży powinno być zwiększanie udziału produktów o wysokiej wartości dodanej. – Wydaje mi się, że ten akcent lekko powinniśmy przesunąć na rentowność, czyli produkty z wysoką wartością dodaną – mówił.

Wskazywał m.in. na produkty funkcjonalne i markowe. Jak zaznaczył, budowanie własnych marek wymaga jednak czasu i inwestycji.

Z perspektywy producentów mleka oznacza to, że istotne pozostają nie tylko wielkość produkcji i ilość surowca, ale także jego jakość oraz sposób wykorzystania przez przetwórstwo.

Bez rolników nie będzie mleka. Branża ostrzega polityków

Eksport nie może być tylko sprzedażą nadwyżek

Dla polskiego mleczarstwa eksport jest jednym z ważnych kierunków rozwoju. Tomaszewski zwrócił jednak uwagę, że nie powinien on być traktowany wyłącznie jako sposób na sprzedaż nadwyżek. – Nie może eksport być traktowany na zasadzie: eksportujemy nadwyżki – podkreślał.

Jego zdaniem przedsiębiorstwa powinny świadomie wybierać regiony geograficzne, w których chcą budować swoją pozycję przez lata. Chodzi więc o długofalową obecność na konkretnych rynkach, a nie wyłącznie o bieżące poszukiwanie odbiorców.

Z punktu widzenia producentów mleka rozwój eksportu zwiększa możliwości zagospodarowania krajowej produkcji. Nie oznacza to automatycznie wyższych cen mleka, ale może ograniczać uzależnienie sektora od sytuacji na rynku krajowym.

Maciej Tomaszewski, prezes zarządu Hochland Polska

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Automatyzacja odpowiedzią na zmiany demograficzne

Kolejnym elementem przyszłości branży wskazanym przez Tomaszewskiego są efektywność operacyjna, automatyzacja i robotyzacja. Powodem są m.in. zmiany demograficzne i problemy z dostępnością pracowników. – Demografia to nie są procesy, które odwracają się nawet w kilka lat – zauważył.

Dlatego technologie mają coraz większe znaczenie dla utrzymania konkurencyjności przedsiębiorstw. Podobne wyzwania stoją przed gospodarstwami mlecznymi, które również szukają sposobów na ograniczenie nakładów pracy i poprawę efektywności.

Tanie mleko przestaje być przewagą Polski. Co czeka producentów?

Konkurencja i współpraca muszą iść razem

Wizja przedstawiona przez prezesa Hochland Polska nie zakłada rezygnacji z konkurencji między mleczarniami. Przedsiębiorstwa nadal będą ze sobą rywalizować, ale mogą jednocześnie współpracować tam, gdzie interes całej branży jest zbieżny.

Dotyczy to przede wszystkim regulacji, promocji mleczarstwa, komunikacji z konsumentami oraz eksportu.

Co to oznacza dla producentów mleka?

Z wypowiedzi Tomaszewskiego wynika, że przyszłość sektora nie musi opierać się wyłącznie na zwiększaniu skali. Coraz większe znaczenie mogą mieć rentowność, wartość dodana, efektywność i zdolność do budowania trwałej pozycji na rynkach zagranicznych.

Dla gospodarstw mlecznych oznacza to przede wszystkim potrzebę dalszego zwiększania efektywności i dbałości o jakość surowca. Jednocześnie ważne pozostaje silne i konkurencyjne przetwórstwo, zdolne zagospodarować krajową produkcję zarówno na rynku krajowym, jak i zagranicznym.

Najważniejszy przekaz Tomaszewskiego można więc sprowadzić do jednej myśli: w przyszłości o pozycji w mleczarstwie może decydować nie ten, kto będzie największy, lecz ten, kto najlepiej wybierze kierunek rozwoju.

Krzysztof Zacharuk

Kongres Polskie Mleko 2026

FOTO: Kongres Polskie Mleko 2026

Debata "Czy polskie mleczarstwo ma wspólną strategię do 2035 roku? Czy polskie firmy mają sprecyzowane plany strategiczne i wyznaczone kierunki rozwoju?"

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Więcej mleka nie zawsze oznacza większy zysk

Polskie mleczarstwo ma mocną pozycję, ale przed sektorem stoją poważne wyzwania. Jednym z najważniejszych jest pytanie, czy dalszy rozwój powinien opierać się przede wszystkim na zwiększaniu skali produkcji.

Podczas debaty zwracano uwagę, że Polska jest samowystarczalna w produkcji mleka, a około 30% surowca musi znaleźć zagospodarowanie poza krajowym rynkiem. Dlatego o przyszłości sektora w dużej mierze decydować będą możliwości sprzedaży oraz zdolność mleczarni do zwiększania wartości produktów.

Paweł Gaca, prezes Spółdzielczej Mleczarni Spomlek, wskazywał, że efekt skali, który przez lata był jednym z motorów rozwoju polskiego mleczarstwa, w kolejnych latach może już nie wystarczyć. – Nie zawsze ci, którzy będą więksi, będą lepsi od tych, którzy mądrzej wybiorą – podkreślał.

Z perspektywy gospodarstwa oznacza to, że sama liczba wyprodukowanych litrów nie przesądza o wyniku ekonomicznym. Coraz większego znaczenia nabierają koszt produkcji, efektywność i zdolność do utrzymania opłacalności.

Stracili 49% gospodarstw mlecznych – mimo to produkują więcej mleka

Od lewej: Maciej Tomaszewski, prezes Hochland Polska oraz Tadeusz Mroczkowski, prezes Spółdzielni Mleczarskiej Mlekpol

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Kluczowe pytanie: na czym branża chce zarabiać?

Jednym z najważniejszych tematów debaty była wartość dodana. Uczestnicy wskazywali na potrzebę rozwijania produktów funkcjonalnych, specjalistycznych i markowych, które mogą zapewniać większą rentowność niż produkty masowe.

Paweł Gaca zwracał uwagę, że budowanie takich produktów wymaga czasu, kapitału i konsekwentnych inwestycji. – Musimy szukać większej wartości dodanej, bo sam efekt skali nie będzie wystarczający – przekonywał.

To właśnie przejście od myślenia o ilości do myślenia o wartości może stać się jednym z najważniejszych kierunków rozwoju polskiego mleczarstwa do 2035 roku.

Dla producenta mleka oznacza to, że sytuacja na rynku będzie zależała nie tylko od wielkości krajowej produkcji, ale także od tego, jak skutecznie mleczarnie będą potrafiły sprzedać produkty powstałe z krajowego surowca.

Międzynarodowe Forum Spółdzielczości Mleczarskiej 2026 w Białymstoku

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Eksport nie może być tylko sposobem na nadwyżki

Przy wysokiej krajowej produkcji eksport pozostanie jednym z filarów polskiego mleczarstwa. Jednocześnie uczestnicy debaty podkreślali, że sprzedaż zagraniczna powinna być elementem długofalowej strategii. – Nie może eksport być traktowany na zasadzie: eksportujemy nadwyżki – mówił Paweł Gaca.

Polskie firmy powinny więc świadomie wybierać kierunki geograficzne i budować na nich swoją pozycję przez lata. Wymaga to rozwijania produktów i marek, które mogą konkurować na zagranicznych rynkach.

Dla gospodarstw mlecznych silna pozycja eksportowa ma znaczenie przede wszystkim dlatego, że zwiększa możliwości zagospodarowania krajowej produkcji mleka.

Mleczarstwo chce ważnych zmian. "Prawo nie nadąża za rzeczywistością"

Specjalizacja może być ważniejsza niż sama skala

W dyskusji pojawił się również temat specjalizacji. Większe przedsiębiorstwa mają większe możliwości inwestycyjne, jednak sama wielkość nie musi przesądzać o przewadze konkurencyjnej.

Znaczenie może mieć wybór właściwego kierunku rozwoju. Jedne mleczarnie mogą stawiać na skalę, inne na produkty specjalistyczne, marki czy konkretne rynki.

Taki model pozwala różnicować polskie mleczarstwo i ograniczać ryzyko związane z uzależnieniem całej branży od jednego sposobu konkurowania.

Zielona transformacja coraz bliżej gospodarstw

Jednym z istotnych tematów dla producentów mleka była transformacja środowiskowa. Anna Link z BNP Paribas Bank Polska podkreślała, że do 2035 roku nie należy traktować jej jako oddzielnego elementu strategii. Jej zdaniem będzie ona coraz silniej wpływała na konkurencyjność przedsiębiorstw.

W 2025 roku wartość eksportu produktów mlecznych z Polski osiągnęła 3,9 mld euro, a większość sprzedaży zagranicznej trafiała na rynki europejskie. W takich warunkach znaczenie będzie miała nie tylko cena i jakość produktu, lecz także sposób jego wytworzenia.

Anna Link zwracała uwagę, że znaczna część oddziaływania środowiskowego powstaje wcześniej w łańcuchu dostaw. – Większość emisji powstaje dużo wcześniej i współpraca z rolnikami będzie tutaj kluczowa – podkreślała.

Oznacza to, że wymagania związane ze zrównoważoną produkcją będą coraz mocniej dotyczyć także gospodarstw dostarczających mleko do zakładów.

Tadeusz Mroczkowski, prezes Spółdzielni Mleczarskiej Mlekpol oraz Anna Link, dyrektorka wykonawcza Obszaru Zrównoważonego Rozwoju i Agrobiznesu BNP Paribas Bank Polska

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Kto sfinansuje konieczne inwestycje?

Transformacja może oznaczać dla gospodarstw potrzebę kolejnych inwestycji. Część działań poprawiających efektywność energetyczną czy ograniczających zużycie zasobów może jednak jednocześnie przynosić oszczędności.

Anna Link wskazywała, że mniejsze zużycie energii i wody oznacza nie tylko ograniczenie śladu środowiskowego, ale także niższe koszty i większą odporność modelu biznesowego.

Zmienia się również podejście do finansowania inwestycji. Banki zwracają uwagę nie tylko na obecną sytuację przedsiębiorstwa, ale także na plan transformacji, zakres inwestycji, harmonogram ich realizacji i przyszły model biznesowy.

Dla producentów mleka oznacza to potrzebę bardziej długoterminowego planowania inwestycji i uwzględniania wymagań, które mogą pojawić się na rynku w kolejnych latach.

Bez rolników nie będzie mleka. Branża ostrzega polityków

"Więcej danych, mniej emocji"

Kolejnym wyzwaniem pozostaje rynek pracy. Paweł Gaca wskazywał na automatyzację i robotyzację jako odpowiedź na problemy związane z demografią. – Demografia to nie są procesy, które odwracają się nawet w kilka lat – zauważał.

Sama technologia nie wystarczy. Potrzebne jest również profesjonalne zarządzanie i wykorzystywanie danych. – Więcej danych, mniej emocji, bardziej długoterminowe strategie – mówił Gaca.

W gospodarstwach mlecznych takie podejście może mieć coraz większe znaczenie. Przy zmiennych cenach mleka i kosztach produkcji analiza danych pozwala lepiej oceniać efektywność i podejmować decyzje inwestycyjne.

Debata podczas Międzynarodowego Forum Spółdzielczości Mleczarskiej w Białymstoku

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Stabilna mleczarnia to stabilny partner dla rolnika

Ważnym elementem debaty była odporność przedsiębiorstw na kryzysy. Stefan Stachowiak zwracał uwagę, że okresy dekoniunktury mogą cofnąć firmę o kilka lat, dlatego rozwój powinien być łączony z budowaniem stabilności.

Z punktu widzenia producenta mleka ma to znaczenie nie tylko biznesowe. Gospodarstwo potrzebuje odbiorcy surowca, który będzie w stanie funkcjonować również w trudniejszych warunkach i utrzymywać możliwości dalszego rozwoju.

Przyszła strategia mleczarstwa powinna więc obejmować nie tylko wzrost, lecz także odporność przedsiębiorstw na kryzysy.

Konsolidacja nie jest celem samym w sobie

Jednym z bardziej złożonych tematów była konsolidacja sektora. Prof. Andrzej Babuchowski zwracał uwagę, że sama koncentracja przedsiębiorstw nie może być traktowana jako rozwiązanie wszystkich problemów branży.

Jeżeli pojawią się warunki do konsolidacji, proces powinien przynosić korzyści zarówno przedsiębiorstwom, jak i konsumentom. Jednocześnie możliwości współpracy ograniczają przepisy dotyczące konkurencji, szczególnie w przypadku największych firm.

Dyskusja pokazała więc, że przyszłość polskiego mleczarstwa zależy nie tylko od decyzji podejmowanych przez same mleczarnie, lecz także od otoczenia regulacyjnego.

Andrzej Babuchowski, prezes Instytut Innowacji Przemysłu Mleczarskiego Centrum Badawczo-Rozwojowe w Mrągowie

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Branża potrzebuje dobrego prawa i strategii

Prof. Andrzej Babuchowski wskazywał na dwa podstawowe elementy potrzebne do dalszego rozwoju: dobre prawo i strategię. Strategia powinna wyznaczać kierunek, natomiast przepisy powinny tworzyć przedsiębiorstwom warunki do podejmowania decyzji i inwestowania.

To szczególnie istotne w sektorze, w którym decyzje inwestycyjne podejmowane są z perspektywą wielu lat. Dotyczy to zarówno zakładów mleczarskich, jak i gospodarstw. 

Stabilność prawa może więc mieć dla producentów mleka podobne znaczenie jak poziom cen czy koszty produkcji.

Tanie mleko przestaje być przewagą Polski. Co czeka producentów?

Bez innowacji trudno będzie konkurować

Ważnym elementem przyszłości branży będą również badania i rozwój. Prof. Babuchowski zwracał uwagę na potrzebę opracowywania nowych produktów, w tym funkcjonalnych i specjalistycznych. Produkty masowe nie zawsze zapewniają bowiem wystarczającą rentowność.

Rozwój zaplecza badawczo-rozwojowego może pozwolić polskim mleczarniom konkurować nie tylko ceną, ale również innowacyjnością.

W debacie wskazywano także na potrzebę rozwiązań technologicznych pozwalających ograniczać energochłonność i jednocześnie utrzymywać odpowiednie parametry produktów.

Krzysztof Zacharuk

Jego zdaniem bez długoterminowej stabilności trudno będzie zatrzymać niekorzystne zmiany zachodzące w europejskim mleczarstwie.

Stracili 49% gospodarstw, ale dziś nadają ton

Niemiecki sektor mleczarski od lat przechodzi głębokie zmiany strukturalne. Liczba gospodarstw systematycznie spada, rośnie natomiast średnia wielkość stad i wydajność krów. – Przez ostatnie 15 lat straciliśmy 49% naszych gospodarstw. Straciliśmy również 14% krów. W efekcie średnia wielkość stad wzrosła – mówił Friedrich Diesselhorst, starszy doradca ds. relacji z producentami, logistyki i polityki handlowej w Niemieckim Związku Przemysłu Mleczarskiego.

Mimo mniejszej liczby gospodarstw i krów Niemcom udało się utrzymać, a nawet zwiększać produkcję mleka. Zdaniem eksperta kluczowe jest jednak zatrzymanie spadkowego trendu i stworzenie producentom warunków do długofalowego planowania.

Ceny mleka spadły o ponad 20%. Eksperci prognozują, kiedy nastąpi odbicie

5 lat to dla rolnika właściwie nic

W gospodarstwie mlecznym inwestycje planuje się na wiele lat. Budowa obory, zakup stada, modernizacja systemu udojowego czy wprowadzanie nowych technologii wymagają dużych nakładów i czasu na ich zwrot.

– Jeśli spojrzymy na gospodarstwo, pięć lat to właściwie nic, ponieważ rolnicy muszą planować z myślą o kolejnych pokoleniach. Muszą również mieć możliwość odzyskania pieniędzy zainwestowanych w gospodarstwo – podkreślał Diesselhorst.

W jego ocenie ważnym elementem stabilności są relacje pomiędzy rolnikami a mleczarniami. W Niemczech funkcjonują długoterminowe kontrakty, często zawierane na pięć lat lub dłużej, a w niektórych przypadkach nawet na 12 lat. – Jeśli mamy długoterminowe umowy i długoterminowe kontrakty, daje nam to przestrzeń do planowania i inwestowania – mówił. Umowy obejmują również zobowiązanie do odbioru całej ilości mleka objętej kontraktem.

Friedrich Diesselhorst z Niemieckiego Związku Przemysłu Mleczarskiego (MIV)

FOTO: Krzysztof Zacharuk

6% więcej mleka. Gdzie zagospodarować dodatkowy surowiec?

Niemiecki sektor stoi dziś przed paradoksem: liczba gospodarstw spada, ale dzięki rosnącej wydajności produkcja mleka może rosnąć. Diesselhorst wskazał, że w tym roku produkcja była o 6% wyższa niż rok wcześniej. Zwiększyła się również zawartość białka i tłuszczu, co oznacza jeszcze większą ilość składników do zagospodarowania przez przemysł.

Ekspert zobrazował skalę zjawiska, odnosząc ją do sali, w której odbywało się forum. Ma ona 622 m kw. powierzchni, a przy wysokości ośmiu metrów ilość dodatkowego mleka z jednego dnia odpowiadałaby – według jego wyliczenia – objętości całej sali. – Do końca konferencji mielibyśmy dwie takie sale, wraz z galerią, wypełnione dodatkowym mlekiem, które trzeba przetworzyć – mówił.

Jednocześnie przemysł nie może w nieskończoność zwiększać mocy przetwórczych. – Musimy realistycznie podchodzić do rozbudowy mocy produkcyjnych – zaznaczył.

Wejście Ukrainy do UE. Tyle mogą zyskać lub stracić polscy rolnicy

Nie wystarczy produkować taniej. Liczy się wartość dodana

Większa produkcja musi znaleźć odbiorców, dlatego ogromne znaczenie ma eksport. Jak mówił Diesselhorst, 50% mleka zebranego i przetworzonego w Niemczech trafia na eksport, przy czym około trzy czwarte sprzedaży kierowane jest do innych państw europejskich, a jedna czwarta na rynek światowy.

Niemcy nie chcą jednak konkurować wyłącznie ceną. – Nie możemy konkurować tylko kosztami. Musimy się dywersyfikować i być gotowi spełniać szczególne wymagania oraz potrzeby rynku światowego – podkreślał. Jednym z przykładów jest produkcja sera, do której trafia około połowa niemieckiego mleka.

Znaczenia nabierają także produkty białkowe, w tym te pozyskiwane z serwatki. – Rynek białka będzie rósł i będzie rósł jeszcze bardziej ze względu na zmiany demograficzne – mówił ekspert. Rosnące zapotrzebowanie na białko, m.in. w związku ze starzeniem się społeczeństw, może być więc dla mleczarstwa szansą na rozwój produktów o wyższej wartości.

Indonezja otwiera szansę dla polskiego mleka i wołowiny. Rynek wart 1,6 mld dolarów

Pryszczyca pokazała, jak szybko można stracić rynek

Na sytuację sektora wpływają nie tylko ekonomia i popyt, ale również bezpieczeństwo zdrowotne zwierząt. Diesselhorst przypomniał przypadek pryszczycy w Niemczech, która została wykryta w stadzie 14 bawołów wodnych utrzymywanych przez hodowcę hobbystycznego.

– Zakażenie w stadzie zaledwie 14 bawołów wodnych zatrzymało na kilka dni cały handel produktami mlecznymi – powiedział. Niemcy stosunkowo szybko wznowiły handel z innymi państwami UE, ale znacznie większym wyzwaniem było przywrócenie eksportu na rynki państw trzecich. Dlatego – zdaniem eksperta – równie ważne jak otwieranie nowych rynków jest ich utrzymanie.

Przykładem konieczności dostosowania się do wymagań odbiorców jest Indonezja. Rosnący rynek oznacza możliwości dla eksporterów, ale jednocześnie wymaga spełnienia określonych wymagań, m.in. dotyczących produktów halal. – Jeśli chcemy eksportować nasze produkty do Indonezji, musimy spełnić określone wymagania – wskazał.

Mleczarstwo chce ważnych zmian. "Prawo nie nadąża za rzeczywistością"

Europa musi myśleć o mleczarstwie jak o jednym rynku

Otwieranie i utrzymywanie rynków eksportowych wymaga współpracy przemysłu, polityków i instytucji międzynarodowych. Diesselhorst wskazał m.in. na Światową Organizację Handlu, Światową Organizację Zdrowia Zwierząt oraz Unię Europejską.

Jego zdaniem Europa powinna w większym stopniu wykorzystywać siłę wspólnego rynku. – Musimy lepiej wykorzystywać naszą siłę jako Unia Europejska, jeśli chodzi o otwieranie rynków – przekonywał.

Jednocześnie zwrócił uwagę, że problem jednego kraju może szybko stać się problemem całej UE – Musimy myśleć o naszym rynku jako o rynku unijnym. Jeśli jakiś kraj nie może sprzedawać ani eksportować swoich produktów na inne rynki, pozostają one na rynku unijnym – zauważył ekspert.

Krzysztof Zacharuk

Kongres Polskie Mleko 2026

FOTO: Kongres Polskie Mleko 2026

Produkcja mleka jest dziś uzależniona nie tylko od sytuacji rynkowej, ale również od coraz bardziej rozbudowanego systemu przepisów. Wymogi dotyczące bezpieczeństwa żywności, przetwarzania, opakowań, oznakowania, środowiska czy raportowania wpływają na funkcjonowanie całego łańcucha – od gospodarstwa po mleczarnię.

O najważniejszych wyzwaniach dla europejskiego sektora mleczarskiego mówiła podczas 23. edycji Międzynarodowego Forum Spółdzielczości Mleczarskiej w Białymstoku Kinga Adamaszwili, zastępca sekretarza generalnego Europejskiego Stowarzyszenia Mleczarzy (EDA).

Kinga Adamaszwili, zastępca sekretarza generalnego Europejskiego Stowarzyszenia Mleczarzy (EDA)

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Mleczarstwo jest jednym z najbardziej regulowanych sektorów

Jak podkreślała przedstawicielka EDA, regulacje dotyczą praktycznie każdego etapu funkcjonowania branży. – Mleczarstwo jest bardzo silnie regulowanym sektorem – mówiła Adamaszwili.

Przepisy obejmują m.in. higienę i bezpieczeństwo żywności, procesy przetwarzania, składniki, dodatki, enzymy, materiały przeznaczone do kontaktu z żywnością, poziomy zanieczyszczeń, opakowania i oznakowanie. Do tego dochodzą wymagania związane ze zrównoważonym rozwojem, raportowaniem, kredytami węglowymi i obliczaniem emisji gazów cieplarnianych.

To jednak nie koniec wymagań. Na regulacje nakładają się oczekiwania konsumentów, którzy chcą wiedzieć, skąd pochodzi produkt, czy jest lokalny, jak wygląda kwestia dobrostanu zwierząt, co dokładnie zawiera oraz jaki może mieć wpływ na zdrowie.

Dodatkową presję wywierają sieci handlowe, które często wprowadzają własne standardy i wymagania wykraczające poza obowiązujące przepisy.

Bruksela ponownie mówi o konkurencyjności

Zdaniem Adamaszwili w podejściu obecnej Komisji Europejskiej można dostrzec zmianę w porównaniu z poprzednimi latami. – Widzimy istotną zmianę politycznego nastawienia w porównaniu, szczególnie, do poprzednich pięciu lat – mówiła.

Przedstawicielka EDA pozytywnie oceniła działania komisarza ds. rolnictwa i żywności Christophe‘a Hansena. Wskazała na strategię dotyczącą hodowli oraz plan białkowy, które – w jej ocenie – ponownie umieszczają produkcję zwierzęcą w centrum unijnej debaty. Wśród najważniejszych słów pojawiają się dziś konkurencyjność i odporność sektora.

To istotna zmiana dla europejskiego rolnictwa. Nie oznacza rezygnacji z wymagań dotyczących środowiska, dobrostanu czy bezpieczeństwa żywności. Pokazuje jednak, że przy tworzeniu nowych regulacji coraz częściej pojawia się pytanie o to, czy europejska produkcja będzie w stanie konkurować na rynku.

Omnibus ma ograniczyć biurokrację

Jednym z najważniejszych narzędzi upraszczania unijnego prawa są pakiety określane jako Omnibus. Ich zadaniem jest ograniczenie niepotrzebnych obciążeń i uproszczenie wybranych przepisów.

Jak wskazuje EDA, Komisja Europejska rozpoczęła już działania w tym kierunku, ale dla sektora mleczarskiego możliwości uproszczeń jest więcej. – Mamy całą listę pomysłów dotyczących tego, gdzie można uprościć istniejące przepisy – podkreślała Adamaszwili.

W przypadku pakietu dotyczącego bezpieczeństwa żywności i pasz branża zwraca uwagę, że obecnie większy nacisk położono na obszary związane z paszami i pestycydami. Zdaniem EDA można byłoby objąć uproszczeniami również kolejne elementy prawa dotyczącego sektora mleczarskiego.

Na razie nie wiadomo jednak, jaki będzie ostateczny zakres zmian. Propozycje Komisji muszą przejść przez Parlament Europejski. – Komisja ma właściwe podejście, ale dużym wyzwaniem jest to, czy zostanie ono poparte przez PE – zauważyła przedstawicielka EDA.

"Prawo nie nadąża za rzeczywistością rynkową"

Dla producentów mleka równie ważne jak samo upraszczanie przepisów jest to, aby zmiany były przewidywalne i odpowiednio wcześniej komunikowane. – Prawo bardzo często nie nadąża za rzeczywistością rynkową – powiedziała Adamaszwili.

Dlatego, jej zdaniem, Komisja Europejska powinna częściej wykorzystywać także narzędzia inne niż kolejne zmiany legislacyjne. Chodzi m.in. o jasne wytyczne publikowane odpowiednio wcześnie, zanim nowe przepisy zaczną obowiązywać.

Producenci potrzebują czasu, aby prawidłowo zastosować nowe wymagania i się do nich przygotować. Stabilność prawa ma natomiast pozwolić firmom planować inwestycje i bieżącą działalność.

Dla gospodarstw mlecznych ma to szczególne znaczenie. Inwestycje w produkcję i infrastrukturę są planowane na lata, dlatego częste i trudne do przewidzenia zmiany przepisów zwiększają ryzyko podejmowanych decyzji.

Sieci handlowe stawiają własne wymagania

Nie wszystkie wymagania, z którymi mierzy się mleczarstwo, wynikają bezpośrednio z unijnego prawa. Część pochodzi od sieci handlowych.

Jako przykład Adamaszwili wskazała oznakowanie dotyczące wartości odżywczej. Według niej Komisja Europejska zrezygnowała z wcześniejszego pomysłu wprowadzenia obowiązkowego systemu takiego oznakowania. Jednocześnie na wielu rynkach, w tym w Polsce, podobnych informacji wymagają od producentów detaliści.

EDA uważa, że nie zawsze jest to najlepsze rozwiązanie w przypadku produktów mlecznych. Problemem jest przede wszystkim właściwe przedstawienie ich specyfiki.

To pokazuje, że producent i przetwórca muszą dziś uwzględniać nie tylko przepisy prawa, lecz także wymagania rynkowe narzucane przez odbiorców.

Kinga Adamaszwili, zastępca sekretarza generalnego Europejskiego Stowarzyszenia Mleczarzy (EDA)

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Branża obawia się regulacji dotyczących żywności ultraprzetworzonej

Jeszcze większe znaczenie mogą mieć przyszłe regulacje dotyczące polityki żywieniowej. Jednym z tematów, które budzą obecnie szczególne zainteresowanie EDA, jest żywność ultraprzetworzona. Jak wskazuje organizacja, produkty mleczne są bardzo zróżnicowane – część z nich jest minimalnie przetworzona, podczas gdy inne przechodzą bardziej zaawansowane procesy technologiczne.

Obawy branży dotyczą sytuacji, w której regulacja przygotowana z myślą o określonej grupie produktów obejmie również wyroby mleczne, mimo ich odmiennej charakterystyki. – Czasami jesteśmy przypadkową ofiarą regulacji – mówiła Adamaszwili.

Jednocześnie przedstawicielka EDA podkreśliła, że cel takich działań – ochrona zdrowia publicznego i konsumentów – jest zrozumiały. Problemem może być natomiast nieuwzględnienie specyfiki produktów mlecznych.

Branża zwraca uwagę m.in. na zawartość tłuszczu i soli. Szczególnie dotyczy to serów, które mogą zostać niekorzystnie sklasyfikowane w ramach części polityk żywieniowych.

EDA chce mocniej reprezentować sektor w Brukseli

Europejskie Stowarzyszenie Mleczarzy skupia krajowe organizacje mleczarskie z 20 europejskich państw oraz dwóch krajów spoza Unii Europejskiej. Według Adamaszwili organizacja reprezentuje około 95% przetwórstwa mleka w UE.

Dzięki temu EDA może wypracowywać wspólne stanowisko europejskiego sektora i przedstawiać je Komisji Europejskiej oraz Parlamentowi Europejskiemu.

Jak podkreśla Adamaszwili, szczególnie dobre relacje organizacja ma z Dyrekcją Generalną ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich (DG AGRI). Trudniejszy dialog pojawia się natomiast przy polityce żywieniowej, zdrowotnej i środowiskowej, gdzie EDA współpracuje m.in. z DG SANTE i DG ENV. Zdaniem organizacji w tych obszarach potrzebne jest lepsze zrozumienie realiów funkcjonowania mleczarstwa.

Stabilne przepisy ważniejsze niż kolejne obietnice

Dla europejskiego mleczarstwa najważniejsze nie jest samo hasło deregulacji. Chodzi o stworzenie takich warunków, w których producent i przetwórca będą mogli przewidzieć, jakie wymagania będą obowiązywać w kolejnych latach.

Z perspektywy gospodarstwa mlecznego oznacza to przede wszystkim większą pewność przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych i prowadzeniu produkcji.

Komisja Europejska deklaruje dziś większą uwagę dla konkurencyjności i odporności sektora, a branża dostrzega w tym zmianę podejścia. Teraz kluczowe będzie to, czy zapowiedzi uproszczeń rzeczywiście przełożą się na obowiązujące przepisy i czy producenci dostaną wystarczająco dużo czasu na dostosowanie się do zmian.

Europejskie mleczarstwo nie domaga się rezygnacji ze standardów bezpieczeństwa, jakości czy ochrony konsumentów. Chce natomiast, aby nowe regulacje były możliwe do zastosowania w praktyce, uwzględniały specyfikę produktów mlecznych i nie odbierały europejskim producentom konkurencyjności.

Krzysztof Zacharuk

23. edycja Międzynarodowego Forum Społeczności Mleczarskiej w Białymstoku

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Opłacalność produkcji to podstawa

Przyszłość polskiego mleczarstwa zależy zarówno od kondycji gospodarstw, jak i zakładów przetwórczych. Początkiem całego łańcucha pozostaje producent mleka. Jeżeli produkcja przestanie być opłacalna, problemy szybko odczuje cały sektor.

Agnieszka Maliszewska zwracała uwagę, że konkurencyjność trzeba postrzegać przez pryzmat całego łańcucha – od rolnika, przez przetwórcę, po handel.

– Najdrobniejszym elementem tego całego łańcucha jest rolnik. Jeżeli zapomnimy o rolniku, o przetwórcy, a także o tych sieciach handlowych, które muszą pracować za odpowiednią marżę, to cały system zaczyna się rozpadać – mówiła prezes Polskiej Izby Mleka.

Dla producenta mleka oznacza to, że jego sytuacji nie można analizować w oderwaniu od kondycji całego sektora.

Konkurencyjność zaczyna się w gospodarstwie

W dyskusji o przyszłości mleczarstwa często pojawiają się wyniki zakładów, eksport i sytuacja na światowych rynkach. Tymczasem podstawą całego systemu pozostaje gospodarstwo rolne.

Jeżeli hodowca bydła nie będzie w stanie utrzymać opłacalnej produkcji, zmniejszy się baza surowcowa dla mleczarni. Dlatego ekonomika gospodarstwa jest jednym z kluczowych elementów przyszłości całej branży.

– Konkurencyjność nie jest dana nam raz na zawsze – podkreślała Maliszewska.

Jej zdaniem trzeba patrzeć na sektor całościowo i tworzyć warunki, które pozwolą zarówno rolnikom, jak i przetwórcom utrzymać zdolność do konkurowania.

Znikające zakłady to problem także dla rolników

Kondycja przetwórstwa ma bezpośrednie znaczenie dla gospodarstw. Jeżeli mleczarnia przestaje produkować, może pojawić się problem z odbiorem mleka od rolników. – Kiedy przestajemy produkować, nie jesteśmy w stanie odebrać mleka od rolników. A jeżeli nie jesteśmy w stanie odebrać mleka od rolników, to oznacza to katastrofę ekologiczną – mówiła Maliszewska.

W przypadku mleka szczególne znaczenie ma ciągłość. Surowca nie można po prostu odłożyć na później. – Mleko nie może czekać. Na każdym etapie produkcji musi być zachowana ciągłość – podkreślała prezes PIM.

Dlatego bezpieczeństwo przetwórstwa jest również ważne z punktu widzenia gospodarstw, które codziennie produkują mleko.

Energia coraz ważniejsza dla mleczarstwa

Koszty energii są jednym z czynników wpływających na konkurencyjność sektora. Zakłady mleczarskie potrzebują energii nie tylko do samego przetwarzania mleka, ale również do utrzymania ciągłości produkcji.

Branża inwestuje w odnawialne źródła energii i szuka sposobów na ograniczenie kosztów. Maliszewska wskazywała jednak, że potrzebne są również odpowiednie mechanizmy ze strony państwa.

– My chcemy i inwestujemy w przyszłość związaną z energią odnawialną, ale bez silnych mechanizmów ze strony państwa nie będziemy w stanie poradzić sobie z tymi wyzwaniami – zaznaczyła.

Agnieszka Maliszewska, prezes Polskiej Izby Mleka

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Czy mleczarnie są częścią bezpieczeństwa państwa?

Jednym z ciekawszych wątków wystąpienia była kwestia bezpieczeństwa infrastruktury mleczarskiej. Maliszewska zwracała uwagę, że żywność powinna być traktowana jako element bezpieczeństwa państwa. Wskazywała jednocześnie na potrzebę szerszej dyskusji o bezpieczeństwie zakładów, które odpowiadają za przetwarzanie i dostarczanie żywności.

– Żywność musi być dzisiaj traktowana jako element bezpieczeństwa państwa – mówiła prezes Polskiej Izby Mleka.

W przypadku mleczarstwa znaczenie tego problemu jest szczególne. Zakłócenie pracy zakładu może bowiem szybko wpłynąć na możliwość odbioru mleka od gospodarstw.

Energia, paliwa i cyberbezpieczeństwo

Branża musi brać pod uwagę nie tylko koszty energii, lecz także bezpieczeństwo dostaw i możliwość utrzymania produkcji w sytuacjach kryzysowych.

W wystąpieniu pojawił się również temat cyberbezpieczeństwa. Nowoczesne zakłady są coraz bardziej zależne od technologii i systemów sterowania, dlatego bezpieczeństwo cyfrowe staje się jednym z elementów odporności całego sektora.

Dla producenta mleka oznacza to, że bezpieczeństwo łańcucha mleczarskiego zaczyna się nie tylko w oborze, ale obejmuje również transport, przetwórstwo i infrastrukturę potrzebną do utrzymania produkcji.

Tanie mleko przestaje być przewagą Polski. Co czeka producentów?

Polska ma mocne atuty, ale konkurencja rośnie

Polskie mleczarstwo ma ważne przewagi. Jedną z nich jest jakość produktów. Polska branża jest również obecna na rynkach zagranicznych. Eksport daje możliwości rozwoju, ale jednocześnie oznacza większą zależność od sytuacji na światowym rynku. Zmiany popytu, cen czy warunków prowadzenia handlu mogą wpływać na sytuację krajowych producentów i przetwórców.

Dlatego – jak podkreślała Maliszewska – konkurencyjność nie jest dana raz na zawsze.

23. edycja Międzynarodowego Forum Społeczności Mleczarskiej w Białymstoku

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Rachunek ekonomiczny zdecyduje o przyszłości

Wszystkie te wyzwania ostatecznie sprowadzają się do ekonomiki produkcji. Jeżeli rolnik nie będzie w stanie uzyskać odpowiedniej rentowności, może ograniczyć produkcję lub z niej zrezygnować. Podobny problem dotyczy przetwórstwa.

– Jeżeli rachunek ekonomiczny jest taki, że do tego koszyka trzeba coraz więcej dołożyć, bo rentowność spada, to zakłady będą znikały z mapy, rolnicy będą znikali z mapy – ostrzegała prezes PIM.

Dlatego rozmowa o przyszłości mleczarstwa nie może ograniczać się wyłącznie do ceny skupu mleka. Musi uwzględniać cały rachunek ekonomiczny gospodarstwa i zakładu.

Ceny mleka szorują po dnie, a rolnicy zwiększają produkcję. Jak długo wytrzyma rynek?

Potrzebna strategia dla mleczarstwa do 2035 roku

Branża chce patrzeć dalej niż na najbliższe miesiące. Potrzebna jest długofalowa strategia rozwoju mleczarstwa, która odpowie na pytania dotyczące konkurencyjności, bezpieczeństwa i przyszłości produkcji.

Jak wynika z wystąpienia, strategia powinna uwzględniać sytuację rolników, przetwórców oraz zmieniające się warunki funkcjonowania całego sektora. Ważnym elementem ma być również dialog między branżą a administracją.

– Jesteśmy w stanie to zrobić, kiedy połączymy siły, kiedy będziemy konstruktywnie ze sobą rozmawiać, kiedy będziemy mogli usiąść do jednego stołu i wymienić się informacjami, doświadczeniem i wiedzą – przekonywała Maliszewska. 

Krzysztof Zacharuk

Podczas 23. edycji Międzynarodowego Forum Społeczności Mleczarskiej w Białymstoku odbyła się debata "Polski sektor mleczarski – trendy, prognozy i wyzwania". W dyskusji uczestniczyli przedstawiciele nauki, resortu rolnictwa, przemysłu mleczarskiego oraz Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Z wypowiedzi panelistów wynika, że polskie mleczarstwo nadal ma możliwości dalszego rozwoju, ale musi przygotować się na bardziej wymagające warunki. Dla producentów mleka szczególnie ważne pozostają koszty produkcji, możliwości inwestowania oraz pozycja w całym łańcuchu dostaw.

Piotr Szajner, kierownik Zakładu Rynków Rolnych i Metod Ilościowych w Instytucie Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Sektor musi przygotować się na zmienność

Piotr Szajner z Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej zwrócił uwagę, że w perspektywie do 2035 roku sektor powinien przygotować się na dużą zmienność warunków funkcjonowania zarówno gospodarstw rolnych, jak i przemysłu mleczarskiego.

W jego ocenie jednym z kierunków odpowiedzi na te wyzwania powinny być przemiany strukturalne, koncentracja oraz wzmacnianie siły ekonomicznej uczestników rynku. Ważne będzie także zwiększanie siły przedsiębiorstw na rynkach zagranicznych.

Zdaniem Szajnera dotychczasowe przewagi polskiego mleczarstwa stopniowo się wyczerpują. – Przewagi konkurencyjne bazujące na tanim surowcu i niskiej płacy siły roboczej w Polsce się wyczerpały – mówił ekspert.

To jedna z najważniejszych tez całej debaty. O konkurencyjności sektora coraz bardziej będą decydować technologia, efektywność, skala działania i siła ekonomiczna przedsiębiorstw.

Mleko i zboża tanieją, ale koszty produkcji rosną. Tak wygląda bilans w UE

23. edycja Międzynarodowego Forum Społeczności Mleczarskiej w Białymstoku odbyła się w dniach 9–10 września

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Polska nadal może być jednym z liderów

Mimo rosnących wyzwań perspektywy polskiego sektora nie są jednoznacznie negatywne. Piotr Szajner ocenił, że Polska ma szansę pozostać jednym z największych producentów mleka w Europie. Zwrócił uwagę, że w części krajów Europy Zachodniej produkcja nie rozwija się już tak dynamicznie jak w Polsce. Wskazał m.in. na Niemcy, Francję i Holandię.

Jednocześnie podkreślał, że sam potencjał nie wystarczy. – Ten potencjał trzeba wywołać, trzeba to umieć wykorzystać. Trzeba o to wszystko zadbać – zaznaczył. Oznacza to konieczność dalszych inwestycji i zmian zarówno po stronie gospodarstw, jak i przemysłu mleczarskiego.

Eksport będzie ważnym czynnikiem rozwoju sektora

Jednym z najważniejszych tematów debaty był eksport. Szajner wskazywał, że będzie on prawdopodobnie jednym z głównych czynników rozwoju polskiego sektora mleczarskiego. Jednocześnie zwracał uwagę na potrzebę zwiększania siły przetargowej polskich przedsiębiorstw na rynkach międzynarodowych.

Dla polskich mleczarni oznacza to konieczność skuteczniejszego konkurowania na zagranicznych rynkach. Znaczenia nabiera przy tym nie tylko wielkość produkcji, ale również zdolność do tworzenia i sprzedaży produktów odpowiadających na zmieniające się oczekiwania konsumentów.

Łukasz Kalinowski, prezes Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Piątnicy

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Piątnica: inwestycje mogą pomóc trwale obniżyć koszty

Wysokie koszty produkcji mogłyby skłaniać przedsiębiorstwa do ograniczania inwestycji. Łukasz Kalinowski, prezes Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Piątnicy, przekonywał jednak, że inwestowanie i ograniczanie kosztów nie muszą się wykluczać.

– Nie widzę sprzeczności pomiędzy inwestowaniem a ograniczaniem kosztów. Wręcz przeciwnie, wydaje mi się, że inwestycje są najlepszym sposobem na trwałe ograniczanie kosztów w przyszłości, na zbudowanie przewagi konkurencyjnej – mówił.

Jak poinformował Łukasz Kalinowski, w tym roku Piątnica przeznacza na inwestycje 300 mln zł. Środki mają być kierowane m.in. na rozwój mocy produkcyjnych, zwiększenie skali, efektywność energetyczną oraz projekty związane ze sztuczną inteligencją.

Jednocześnie prezes Piątnicy podkreślał, że firma koncentruje się na eliminowaniu nieefektywności i marnotrawstwa. Są jednak obszary, w których ograniczanie kosztów nie jest właściwym kierunkiem. – Jeśli chodzi o jakość, to nie tylko nie ograniczamy kosztów, a wręcz świadomie zwiększamy te koszty – mówił.

Ceny mleka mogą odbić. Analityk wskazuje, kiedy rolnicy zobaczą poprawę

Specjalizacja może poprawić efektywność mleczarni

W dyskusji pojawił się również temat specjalizacji zakładów. Łukasz Kalinowski wskazywał, że specjalizacja połączona z centralizacją wspólnych funkcji może pozwalać na uzyskanie efektów skali, rozwój kompetencji i zwiększenie efektywności.

Jednocześnie zbyt daleko posunięta specjalizacja może być ryzykowna ze względu na sezonowość i zmienność popytu. Dlatego – jak wskazywał prezes Piątnicy – poszczególne grupy produktów powinny się wzajemnie uzupełniać.

Magdalena Szabłowska, dyrektor eksportu w Grupie Mlekovita

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Kefir, maślanka i twaróg wracają do łask

Ciekawy sygnał dotyczący zachowań konsumentów przedstawiła Magdalena Szabłowska, dyrektor eksportu Grupy Mlekovita. Jak mówiła, na europejskich rynkach rośnie zainteresowanie najbardziej naturalnymi produktami mlecznymi.

– Klienci zaczęli się zachwycać najbardziej naturalnymi produktami. Takimi jak kefir, maślanka, serek wiejski, twaróg – mówiła.

Wśród obserwowanych trendów wymieniła również rosnące zainteresowanie produktami wysokobiałkowymi.

Wśród kierunków rozwoju wymienianych podczas debaty znalazły się więc produkty odpowiadające na rosnące zainteresowanie naturalnością i wysoką zawartością białka.

Bez innowacji trudno będzie utrzymać przewagę

Zmiany na rynku wymuszają również inwestowanie w nowe produkty. – Długofalowa przewaga nie byłaby możliwa bez innowacji. Jeżeli ktoś myśli inaczej, to po prostu nic nie robiąc cofamy się – podkreślała Magdalena Szabłowska.

Mlekovita w poprzednim roku przeznaczyła 165 mln zł na innowacje. Firma rozwija m.in. produkty wysokobiałkowe oraz napoje fermentowane. W debacie innowacje zostały wskazane jako jeden z warunków budowania długofalowej przewagi konkurencyjnej.

Małgorzata Gromadzka, wiceminister rolnictwa

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Koszty energii i nawozów pozostają ważnym problemem

Presja kosztowa dotyczy całego łańcucha mleczarskiego – od gospodarstw, przez przetwórstwo, po handel. Małgorzata Gromadzka, sekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wskazywała na znaczenie inwestycji w nowoczesne technologie, odnawialne źródła energii oraz rozwiązania pozwalające odzyskiwać wodę i energię.

Jednym z kierunków wskazanych przez resort jest również rozwój biogazu rolniczego. Jak mówiła przedstawicielka ministerstwa, może on być stabilnym źródłem energii i pomóc ograniczać koszty. MRiRW zwracało także uwagę na koszty nawozów i potrzebę stabilizacji rynku nawozowego.

Chcą większej równowagi między handlem a dostawcami

Podczas debaty sporo uwagi poświęcono również relacjom pomiędzy dostawcami a sieciami handlowymi. Małgorzata Gromadzka wskazywała na potrzebę większej równowagi w łańcuchu dostaw. Zwracała uwagę, że presja cenowa w handlu może wpływać na sytuację dostawców.

Ten problem jest istotny również dla mleczarstwa, ponieważ przetwórcy negocjują z handlem warunki sprzedaży produktów, a jednocześnie muszą rozliczać się z dostawcami surowca.

Jacek Marczak, zastępca dyrektora Delegatury UOKiK w Bydgoszczy

FOTO: Krzysztof Zacharuk

UOKiK: wszystko, co ustalono z siecią, powinno być zapisane

Bardzo konkretną część debaty przedstawił Jacek Marczak, zastępca dyrektora Delegatury UOKiK w Bydgoszczy.

Wskazywał m.in. na ryzyka związane z dodatkowymi opłatami, usługami, które nie były przewidziane w umowie, oraz zmianami warunków współpracy. Jego wskazówka dla dostawców była jednoznaczna: – Domaganie się pisemnych umów, domaganie się zapisania w umowach wszystkiego, co jest negocjowane – mówił.

Jak wyjaśniał, przepisy dotyczące przewagi kontraktowej pozwalają dostawcy żądać potwierdzenia ustaleń na piśmie. Odmowa nabywcy może zostać potraktowana jako nieuczciwa praktyka.

Ceny mleka szorują po dnie, a rolnicy zwiększają produkcję. Jak długo wytrzyma rynek?

Bez dokumentów trudniej dochodzić swoich praw

Jacek Marczak zwrócił również uwagę na praktyczny problem związany z dokumentowaniem współpracy. W badaniu przeprowadzonym wśród wybranych dostawców tylko trzy podmioty zwróciły się o pisemną umowę, podczas gdy sieci handlowe wskazywały, że nikt się do nich w tej sprawie nie zwracał.

W sytuacji sporu brak dokumentów może znacznie utrudniać wykazanie, jakie warunki zostały rzeczywiście uzgodnione. Dlatego przedstawiciel UOKiK wskazywał na znaczenie dokumentowania negocjacji, wsparcia prawnego i współpracy organizacji branżowych.

Wśród praktyk, które UOKiK kwestionował, wymieniono m.in. opłaty logistyczne, opłaty za wykładanie produktów w sklepach, nieuzgodnione wcześniej rabaty oraz zmiany warunków umów na niekorzyść dostawcy.

Krzysztof Zacharuk

Jak podkreślił dr Piotr Szajner, kierownik Zakładu Rynków Rolnych i Metod Ilościowych w Instytucie Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB, podczas 23. Międzynarodowego Forum Społeczności Mleczarskiej w Białymstoku, główną przyczyną pogorszenia sytuacji jest słabsza koniunktura na rynku międzynarodowym.

Polskie mleczarstwo jest silnie powiązane z rynkiem światowym, dlatego zmiany na rynkach zagranicznych szybko przekładają się na krajową sytuację. Przy spadku cen skupu o mniej niż 20% dostawy mleka w Polsce zwiększyły się o blisko 2,5%.

Ceny mleka spadają, ale produkcja nadal rośnie

Dla producentów mleka szczególnie istotne jest to, że niższe ceny nie doprowadziły do ograniczenia produkcji. Gospodarstwa towarowe nadal zwiększają dostawy. – Pomimo tej trudnej sytuacji, jeśli chodzi o dochodowość produkcji, gospodarstwa rolne cały czas zwiększają produkcję – mówił Szajner.

Jednocześnie w sektorze postępuje koncentracja. Liczba gospodarstw dostarczających mleko do przemysłu zmniejszyła się ponownie o około 6% i wynosi 150 tys. podmiotów. Rośnie natomiast średnia wielkość dostaw z gospodarstwa.

Zdaniem eksperta proces ten będzie kontynuowany. Odpowiednia skala produkcji ma zwiększać siłę ekonomiczną gospodarstw i pomagać im przetrwać okresy gorszej koniunktury.

Polska traci przewagę opartą na tanim mleku

Jednym z największych wyzwań dla polskiego mleczarstwa jest zmiana warunków konkurencji. Przez lata polski sektor korzystał z przewagi wynikającej m.in. z relatywnie niskich cen surowca i kosztów pracy. Dziś ten model wyraźnie się zmienia. Ceny skupu mleka w Polsce zbliżyły się do poziomu obserwowanego w innych państwach Unii Europejskiej, a okresowo są nawet wyższe niż w Niemczech i Francji.

– Główny fundament budowy naszych przewag konkurencyjnych, czyli tanie surowce i niskie koszty pracy, przestał w tej chwili obowiązywać – ocenił Szajner.

W kolejnych latach większego znaczenia będą więc nabierały restrukturyzacja, koncentracja, specjalizacja i modernizacja. Ekspert wskazywał również na inwestycje związane m.in. z gospodarką energią i wodą.

Eksport będzie coraz ważniejszy dla polskiego mleczarstwa

Krajowy popyt na produkty mleczarskie zbliża się do granicy nasycenia. Dalszy rozwój produkcji będzie więc w dużym stopniu zależał od możliwości sprzedaży produktów za granicą.

– Nasza branża, chcąc się rozwijać, przy popycie krajowym zbliżającym się do granicy nasycenia, będzie bardzo silnie uzależniona od eksportu – mówił Szajner.

Rosnące znaczenie eksportu oznacza jednak również większe ryzyko handlowe. Sytuacja na światowych rynkach, polityka handlowa czy zmiany koniunktury w innych krajach mogą coraz silniej wpływać na krajowe ceny mleka.

W ostatnim okresie pogorszyły się wyniki handlu zagranicznego. Jednocześnie zwiększył się wolumen importu. Szajner zwracał jednak uwagę, że znaczna część importu ma charakter przetwórczy. Do Polski trafiają m.in. odtłuszczone mleko w proszku, serwatka, mleko płynne i śmietana, które są następnie wykorzystywane przez krajowe zakłady.

Ceny mleka mogą odbić. Analityk wskazuje, kiedy rolnicy zobaczą poprawę

Piotr Szajner, kierownik Zakładu Rynków Rolnych i Metod Ilościowych w Instytucie Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Przemysł mleczarski zarabia mniej, ale nadal inwestuje

Słabsza koniunktura dotyka również przemysłu mleczarskiego. W pierwszym półroczu jego przychody spadły o około 10%, podczas gdy koszty zmniejszyły się o niecałe 9%. Koszty surowca były natomiast ponad 15% niższe. W efekcie zyski spadły o około 20%. Mimo tego sektor nadal utrzymuje nadwyżkę finansową.

– Branża cały czas utrzymuje nadwyżkę finansową. Nie ma jakiegoś takiego wyraźnego kryzysu – zaznaczył ekspert.

Potwierdzeniem względnie dobrej kondycji przemysłu są inwestycje. W pierwszym półroczu ich wartość była 60% wyższa niż w analogicznym okresie odniesienia do 2021 r. Jednocześnie inwestycje były około 56% wyższe od wartości amortyzacji.

Rolnicy muszą przygotować się na słabsze okresy

Rynek mleka podlega cyklicznym wahaniom. Według Szajnera cykl koniunkturalny w branży trwa średnio około trzech lat, a pierwsze sygnały obecnego pogorszenia pojawiły się już w połowie ubiegłego roku.

Dlatego gospodarstwa powinny uwzględniać w swoich planach również okresy niższych cen. – Rolnicy powinni gromadzić zasoby kapitału, przede wszystkim obrotowego, aby te trudne okresy przetrzymać i swoje gospodarstwa mimo tych trudnych warunków rozwijać – podkreślał Szajner.

Dla gospodarstw planujących inwestycje oznacza to szczególne znaczenie płynności finansowej. Rozwój produkcji musi uwzględniać możliwość wystąpienia kolejnego okresu słabszej koniunktury.

Woda będzie jednym z największych wyzwań

W dłuższej perspektywie producenci mleka będą musieli mierzyć się również z większą zmiennością warunków pogodowych. Jednym z najważniejszych problemów jest dostępność wody. – Polska ma bardzo mało wody. To jest nasze główne wyzwanie – mówił ekspert.

Dla gospodarstw mlecznych oznacza to m.in. większe znaczenie stabilnej produkcji pasz. Zmienność pogody może wpływać na ich dostępność i koszty, a tym samym na ekonomikę produkcji mleka.

Kolejne wymagania będą dotyczyły także gospodarki energią, odpadami i emisjami gazów cieplarnianych. Zarówno gospodarstwa, jak i przemysł będą musiały się do nich dostosowywać.

Rolnik musi inaczej zbilansować dawkę dla 400 krów. Słabsza kukurydza komplikuje żywienie

Problemem jest także sukcesja gospodarstw

Kolejnym wyzwaniem pozostaje demografia. Starzenie się społeczeństwa znajduje odzwierciedlenie również w strukturze wiekowej gospodarstw rolnych. – Są kłopoty z sukcesją gospodarstw. To są problemy oczywiście typowe dla całej Unii Europejskiej, ale w Polsce jest to szczególnie wyraźne – wskazywał Szajner.

Jednocześnie rolnictwo i przemysł spożywczy mają problemy ze znalezieniem odpowiednich pracowników. Niskie bezrobocie i zmiany demograficzne zwiększają presję na rynek pracy.

Kiedy ceny mleka mogą zacząć rosnąć?

Najważniejsze pytanie dla producentów mleka dotyczy tego, jak długo potrwa obecne pogorszenie koniunktury.

Szajner wskazuje, że rynek mleka działa cyklicznie, dlatego obecnego spadku nie należy traktować jako trwałego załamania. Jednocześnie nie należy oczekiwać natychmiastowej poprawy.

Ekspert liczy, że sytuacja zacznie poprawiać się w połowie przyszłego roku. – W połowie przyszłego roku będzie już naprawdę wznosząca – powiedział podczas forum w Białymstoku.

Krzysztof Zacharuk

Kongres Polskie Mleko 2026

FOTO: Kongres Polskie Mleko 2026

Cena mleka nadal pod presją

Najnowsze dane GUS pokazują, jak trudna jest obecnie sytuacja producentów mleka. W lipcu 2026 r. cena skupu mleka spadła o 1,1% w porównaniu z czerwcem i była aż o 22,8% niższa niż rok wcześniej. Jednocześnie producenci dostarczyli do skupu o 1,0% więcej mleka niż w lipcu 2025 r.

Marek Kapica, prezes zarządu Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich Związku Rewizyjnego

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Presja cenowa jest więc nadal silna. Z jednej strony mleczarnie mają do dyspozycji dużo surowca, z drugiej muszą funkcjonować na rynku, na którym ceny produktów mleczarskich są znacznie niższe niż przed rokiem.

Zdaniem Marka Kapicy, prezesa Krajowego Związku Spółdzielni Mleczarskich Związku Rewizyjnego, pojawiły się jednak pierwsze sygnały, które mogą świadczyć o zmianie sytuacji. Wzrosły ceny mleka w tzw. przerzucie, czyli w transakcjach między zakładami, a także ceny tłuszczu mlecznego.

– Jest to istotny sygnał bieżącej koniunktury, jednak na tym etapie trudno przesądzić, czy tendencja wzrostowa okaże się trwała i przełoży się na wyższe ceny skupu mleka w dłuższej perspektywie – zaznacza Kapica.

Rosnąca podaż mleka ciąży cenom

Zdaniem Marcina Hydzika, prezesa Związku Polskich Przetwórców Mleka i przewodniczącego Porozumienia dla mleczarstwa, obecne problemy mają przede wszystkim charakter międzynarodowy.

– Już od dłuższego czasu mamy na rynku mleka sytuację zdecydowanie gorszą od tej, do której przyzwyczailiśmy się w ostatnich latach. Mechanizm obecnego kryzysu jest przy tym dość czytelny – ocenia.

Najważniejszym czynnikiem jest wzrost podaży mleka na głównych rynkach światowych. W pierwszych pięciu miesiącach 2026 r. dostawy mleka w Unii Europejskiej zwiększyły się o 3,7% rok do roku. W Nowej Zelandii wzrost wyniósł 5,4%, w Australii 2,9%, a w USA 2,8%.

Tempo wzrostu produkcji zaczyna wprawdzie na części rynków hamować, jednak dodatkowa ilość surowca mocno wpływa na ceny. W UE szczególnie wyraźnie zwiększyła się produkcja masła i odtłuszczonego mleka w proszku, czyli produktów, które pozwalają zagospodarować nadwyżki mleka.

Polska nie jest więc wyjątkiem. Większa krajowa podaż nakłada się na sytuację na całym europejskim rynku.

– Nie mamy więc do czynienia wyłącznie z problemem wzrostu polskiej produkcji, ale przede wszystkim z konsekwencjami znacznie szerszej nadpodaży na rynku europejskim i światowym – podkreśla Hydzik.

Premia kukurydziana podbija wypłaty za mleko. W niektórych mleczarniach zapowiadają podwyżki

Marcin Hydzik, prezesa Związku Polskich Przetwórców Mleka

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Tańsze produkty ograniczają możliwości mleczarni

Problemem dla przetwórców jest również presja cenowa ze strony handlu. Według danych przywoływanych przez Hydzika, średnie ceny zakupu przez sieci handlowe podstawowych produktów mleczarskich były wyraźnie niższe niż rok wcześniej. W przypadku masła paczkowanego spadek wyniósł 37,2%, mleka UHT 23,9%, a goudy 26,7%.

Część obniżek wynika oczywiście ze spadku cen surowców i notowań produktów mleczarskich. Jednak – jak wskazuje Hydzik – przetwórcy zwracają uwagę także na swoją coraz słabszą pozycję negocjacyjną wobec handlu.

– Z relacji przetwórców wynika jednak również, że w obecnej sytuacji ich pozycja negocjacyjna wobec handlu jest zdecydowanie słabsza – wskazuje prezes ZPPM.

To ma znaczenie również dla producentów mleka. Mleczarnie nie mogą bowiem w nieskończoność obniżać marż, jeśli jednocześnie mają utrzymywać zakłady, inwestować i zapewniać rolnikom odbiór surowca.

Marek Kapica zwraca uwagę, że potrzebny jest bardziej równomierny podział wartości w całym łańcuchu. – Stabilny sektor wymaga właściwego podziału wartości w całym łańcuchu – od gospodarstwa, przez mleczarnię, po handel – podkreśla.

Eksport większy, ale pieniędzy jest mniej

Jednym ze sposobów na poprawę sytuacji polskiego mleczarstwa pozostaje eksport. Polska produkuje dużo mleka, dlatego krajowy rynek nie jest w stanie samodzielnie zapewnić wystarczającego popytu na cały surowiec i wyroby mleczarskie.

Problem w tym, że w pierwszej połowie 2026 r. polscy przetwórcy zwiększyli wolumen eksportu produktów mleczarskich, ale uzyskali za niego mniej pieniędzy niż rok wcześniej. Jednocześnie import produktów mleczarskich do Polski zwiększył się o 11,9%.

– To dobrze pokazuje skalę presji cenowej i konkurencji na rynku międzynarodowym – ocenia Hydzik.

Zdaniem Kapicy polskie mleczarstwo powinno więc jeszcze mocniej dywersyfikować kierunki sprzedaży. Chodzi nie tylko o zwiększanie eksportu, ale również o poszukiwanie nowych rynków poza Unią Europejską.

– Większa dywersyfikacja kierunków sprzedaży może być jednym z ważnych elementów stabilizujących sytuację całego sektora – podkreśla prezes KZSM.

Dla branży oznacza to konieczność dalszego poszukiwania nowych odbiorców, usuwania barier weterynaryjnych i administracyjnych oraz rozwijania produktów o większej wartości dodanej.

Mieli tylko 5 mamek, a już hodują czempiony. Postawili na charolaise i nie żałują

Kiedy ceny mleka zaczną rosnąć?

To pytanie jest dziś najważniejsze dla producentów mleka. Eksperci nie chcą jednak wskazywać konkretnego miesiąca, w którym należy oczekiwać wyraźnych podwyżek.

Na poprawę sytuacji musi przede wszystkim wpłynąć relacja podaży i popytu. Jeżeli nadwyżka mleka zacznie się zmniejszać, a ceny produktów mleczarskich ustabilizują się, mleczarnie mogą zyskać większą przestrzeń do podnoszenia cen skupu.

Kapica pozostaje ostrożnym optymistą. – Jeżeli obserwowane obecnie sygnały poprawy utrzymają się, może pojawić się przestrzeń najpierw do stabilizacji, a następnie stopniowej odbudowy cen skupu – mówi.

Jednocześnie zaznacza: – Na obecnym etapie nie można jednak odpowiedzialnie wskazać konkretnego terminu ani skali takiego wzrostu.

Podobnie sytuację ocenia Hydzik. W połowie sierpnia pojawiły się pierwsze sygnały stabilizacji, ale jego zdaniem jest jeszcze zbyt wcześnie, aby uznać je za trwałą zmianę trendu.

– Wprawdzie pewne sygnały stabilizacji, ale jest jeszcze zdecydowanie za wcześnie, aby mówić o trwałym odwróceniu trendu – podkreśla.

Wybudowali oborę na 237 legowisk i zrezygnowali z oceny. Młodzi przejmują stery na robotach

Trudny czas dla mleczarni

Niskie ceny produktów mleczarskich i surowca uderzają nie tylko w gospodarstwa. Coraz większą presję odczuwają także zakłady przetwórcze, szczególnie te mniejsze i średnie. – Jak każdy kryzys, także ten zweryfikuje odporność polskich mleczarni, zwłaszcza małych i średnich, na trudne warunki rynkowe – mówi Hydzik.

W takich warunkach ponownie pojawia się temat konsolidacji branży. Rosnące koszty inwestycji, wymogi regulacyjne i konieczność poprawy efektywności mogą sprzyjać współpracy, łączeniu potencjału czy przejmowaniu słabszych podmiotów.

Nie oznacza to jednak, że cały sektor stoi przed falą zmian właścicielskich. Sytuacja poszczególnych mleczarni jest bardzo różna, a decyzje dotyczące ich przyszłości zależą od kondycji finansowej, struktury produkcji i pozycji rynkowej konkretnych zakładów.

Tysiąc krów, a prawie nie ma much. Rozwiązanie zajmuje pół godziny

Polskie mleczarstwo ma potencjał

Mimo obecnego kryzysu nie ma podstaw, aby mówić o zagrożeniu dla całego polskiego sektora mleczarskiego.

Polska dysponuje dużą bazą surowcową, rozwiniętym przetwórstwem oraz doświadczeniem na rynkach zagranicznych. Problemem pozostaje jednak utrzymanie rentowności na wszystkich poziomach łańcucha.

– Nie ma podstaw, aby mówić o zagrożeniu dla dalszego funkcjonowania polskiego mleczarstwa jako całego sektora. Mamy silną bazę surowcową, rozwinięte i nowoczesne przetwórstwo, doświadczenie oraz znaczący potencjał produkcyjny i eksportowy – ocenia Kapica.

Jednocześnie branża musi inwestować w efektywność, nowe produkty, marki i technologie. Rosnące wymagania dotyczące środowiska, energii czy opakowań będą oznaczały kolejne koszty, dlatego polskie mleczarstwo musi szukać sposobów na utrzymanie konkurencyjności również wobec producentów spoza UE. 

Krzysztof Zacharuk

– Nawet taki miesięczny dodatkowy dochód jest dużym wsparciem dla gospodarstwa – mówią hodowcy.

Inne mleczarnie także dają premie

Hodowcy informują, że również mniejsze podmioty wypłacają producentom mleka premie kukurydziane w wysokości 10 gr (np. Mleko Łazorko, InterMilk) lub 5 gr (np. SM Gostyń).

W większości mleczarni premia wypłacana jest jednorazowo, tylko we wrześniu.

Warto podkreślić, że dane nie są oficjalnymi cennikami mleczarni. To zestawienie informacji przekazywanych przez rolników.

Będzie odbicie cen?

Z rozmów z hodowcami wynika, że niektóre mleczarnie poinformowały o podwyżkach dotyczących również cen bazowych. Mlekpol zapowiedział podwyżkę ok. 10 gr.

– Dostaliśmy całkiem dobrą informację ze Strzeleckiej Spółdzielni Producentów mleka, że we wrześniu możemy się spodziewać podwyżki za mleko – mówi hodowca z Wielkopolski.

Ważna jakość mleka!

Niektóre mleczarnie wprowadziły także premie jakościowe.

– Od jakiegoś czasu OSM Włoszczowa dopłaca ok. 6 groszy do litra mleka, jeśli w gospodarstwie komórki somatyczne utrzymują się poniżej 200 tys. – mówi producent mleka z województwa śląskiego.

Nie wszędzie podnoszą

Nie wszystkie mleczarnie jednak podniosły ceny, niektóre nadal trzymają bardzo niski poziom, a rolnicy obawiają się kolejnych miesięcy. 

– Obecnie za litr mleka dostajemy 1,62 zł, jeśli taka cena będzie utrzymywała się przez dłuższy czas to nie ma mowy o jakichkolwiek nawet najmniejszych inwestycjach, to będzie raczej walka o przetrwanie – mówi dostawca z OSM Wieluń.

Powiew optymizmu?

Upalne lato spowodowało, że w wielu miejscach w Europie produkcja mleka spadła, co oznacza, że jest szansa na zwiększone zapotrzebowanie na biały surowiec i zarazem wzrost cen.

Jednocześnie jednak upały i susza spowodowały, że w wielu miejscach może brakować paszy lub będzie ona słaba jakościowo, trudno będzie więc precyzyjnie zbilansować dawki, by zapewnić odpowiednią energię do dużej produkcji mleka. Jeśli ktoś ma zapasy paszowe z poprzednich lat, jego produkcja na pewno będzie bardziej opłacalna. Dodatkowo wciąż rosnące koszty produkcji, paliwa, nawozów będą powodowały, że niewielki wzrost cen mleka w skupie może nie pozwolić zwiększyć rentowności gospodarstw mlecznych.

Miejmy jednak nadzieję, że rynek mleka faktycznie powoli zaczyna odbijać i jesień będzie dla producentów bardziej optymistyczna niż ostatnie miesiące. 

Jeśli chcesz się podzielić cenami mleka w Twoim gospodarstwie prosimy o kontakt z działem top bydło.

Rabobank przygotował ranking na podstawie przychodów firm osiągniętych w 2025 roku, uwzględniając również fuzje i przejęcia z pierwszej połowy 2026 roku. Łączne przychody 20 największych firm mleczarskich wzrosły w 2025 roku o 5,4% i osiągnęły 267 mld dolarów.

Kto znalazł się w czołówce największych mleczarni świata?

Podobnie jak rok wcześniej pierwsze miejsce zajmuje francuski Lactalis. Na kolejnych pozycjach znalazły się Nestlé oraz Dairy Farmers of America. Arla Foods, dzięki połączeniu z DMK, awansowała na czwarte miejsce.

Z zestawienia zniknęło natomiast samo DMK, które połączyło się z Arlą. Nie ma w nim już również Unilevera, ponieważ po wydzieleniu działalności lodowej koncern nie prowadzi już biznesu zaliczanego do sektora mleczarskiego.

Wśród nowych firm w rankingu znalazły się The Magnum Ice Cream Company, powstała w wyniku wydzielenia działalności lodowej Unilevera, oraz szwajcarska Emmi.

Niżej zapoznasz się z tabelą, przedstawiającą 20 największych firm mleczarskich na świecie:

Źródło: topagrar.com 

Miesiąc wcześniej średnia krajowa wynosiła 174,09 zł/hl. Różnica to dokładnie 1,92 gr/l. Na pierwszy rzut oka lipcowy spadek może wydawać się niewielki, zwłaszcza po czerwcowej obniżce przekraczającej 6 gr/l. Dla producenta, który obserwuje kolejne cięcia od wielu miesięcy, mniejsza obniżka nadal pozostaje jednak obniżką.

Zanim porównamy 1,72 zł/l z konkretną fakturą, potrzebne jest jedno zastrzeżenie. GUS podaje średnią statystyczną, a nie cenę z cennika określonej mleczarni. Indywidualna stawka zależy między innymi od parametrów mleka, wielkości dostaw i systemu premiowania w danym zakładzie. To dlatego część rolników otrzymuje wyraźnie mniej lub więcej niż wynosi średnia dla województwa.

Zobacz też: Mleczarnie liczą na ratunek, resort wskazuje programy inwestycyjne

Cena mleka spada od jedenastu miesięcy

Najważniejsza w lipcowych danych nie jest sama obniżka o niespełna 2 gr/l, lecz długość całego trendu. Po wzroście odnotowanym w sierpniu 2025 r. średnia krajowa zmniejszała się w każdym kolejnym miesiącu.

W sierpniu ubiegłego roku wynosiła około 2,25 zł/l. W grudniu spadła do 1,99 zł/l, w styczniu 2026 r. do 1,88 zł/l, a w lipcu osiągnęła 1,72 zł/l.

W efekcie średnia cena zmniejszyła się:

• od stycznia do lipca – o około 16 gr/l;
• od końca 2025 r. – o około 27 gr/l;
• od sierpnia 2025 r. – o około 53 gr/l.

Ta chronologia jest istotna. Spadki trwały nie tylko wiosną i na początku lata, kiedy na rynek sezonowo trafia więcej mleka, lecz także jesienią i zimą. Większa bieżąca podaż mogła pogłębić obniżki, ale nie wyjaśnia całej przeceny.

Ceny mleka spadły w 14 województwach

W lipcu ceny obniżyły się w 14 z 16 województw. Niewielkie wzrosty pojawiły się jedynie w Małopolsce – o 0,74 gr/l – oraz w woj. świętokrzyskim – o 0,32 gr/l. Największą miesięczną obniżkę GUS odnotował w Lubelskiem, gdzie średnia cena spadła o 5,15 gr/l.

Te dwa lokalne wzrosty nie zmieniają ogólnego obrazu. W porównaniu z grudniem 2025 r. lipcowe ceny były niższe we wszystkich województwach. Najwięcej za mleko nadal płacono w Podlaskiem – średnio 1,84 zł/l, a najmniej w Pomorskiem – 1,60 zł/l. Różnica między tymi regionami wyniosła dokładnie 23,42 gr/l.

Szczegółowe ceny oraz miesięczne zmiany dla wszystkich województw przedstawia tabela.

Opracowanie własne na podstawie danych GUS. Ceny za czerwiec i lipiec zaokrąglono do dwóch miejsc, natomiast zmianę obliczono z dokładnych wartości w zł/hl.

Dlaczego presja na ceny mleka nie odpuszcza?

Odpowiedzi nie znajdziemy w jednym wydarzeniu ani w cenniku jednej mleczarni. Na europejskim rynku było więcej surowca, rosła produkcja trwałych produktów mlecznych, a kupujący nie chcieli odbierać wszystkich ilości po wcześniejszych cenach.

Z najnowszego dashboardu rynku mleka Komisji Europejskiej wynika, że od stycznia do maja 2026 r. unijny skup mleka wzrósł o 3,7% rok do roku. Produkcja masła zwiększyła się w tym czasie o 9,7%, a odtłuszczonego mleka w proszku aż o 12%.

Na rynek trafiało więc nie tylko więcej mleka, lecz także więcej masła i proszków, które mleczarnie musiały sprzedać albo magazynować. Rosła konkurencja o odbiorców, a importerzy mogli ostrożniej podchodzić do zakupów i negocjować niższe ceny.

Potwierdza to indeks FAO. Światowe ceny produktów mlecznych spadły w lipcu o 0,7% i były o 24,8% niższe niż rok wcześniej. Na rynku ciążyły duże dostawy z UE i Oceanii oraz słabszy popyt na pełne mleko w proszku, szczególnie ze strony Chin. Niewielkie odbicie cen serów nie wystarczyło, aby zmienić kierunek całego indeksu.

Słabsze otoczenie widać również w wynikach polskiego handlu. Według raportu Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa wartość polskiego eksportu produktów mlecznych w pierwszym półroczu 2026 r. wyniosła 1,9 mld euro i była o 10% niższa niż przed rokiem. Przychody ze sprzedaży do państw UE zmniejszyły się o 16%, podczas gdy eksport poza Unię wzrósł o 8%.

Nie oznacza to, że polskie firmy wywiozły o 10% mniej produktów – KOWR podaje wartość sprzedaży, a nie jej wolumen. Dane pokazują jednak, że eksport przyniósł mniejsze przychody. Ma to szczególne znaczenie, ponieważ rynek unijny nadal odpowiadał za 68% wartości polskiego wywozu produktów mlecznych.

Rolnik dostaje mniej, a w sklepie masło kosztuje 99 groszy

Trudno się dziwić, że takie zestawienie wywołuje frustrację producentów. Na fakturach od miesięcy pojawiają się kolejne obniżki, koszty utrzymania stada pozostają wysokie, a w tym samym czasie sklepy przyciągają klientów mlekiem lub masłem po 99 groszy. Dla hodowców takie promocje stają się symbolem sytuacji, w której wartość ich pracy i ponoszone koszty zupełnie znikają z pola widzenia konsumenta.

Promocyjna cena na półce nie jest wprawdzie ceną otrzymywaną przez rolnika, ale rodzi uzasadnione pytania: kto ponosi koszt tak dużej obniżki i czy silna konkurencja między sieciami nie zwiększa presji na wcześniejsze ogniwa łańcucha dostaw?

Jak sprzedaż masła za 99 groszy wyjaśnia UOKiK i czy takie promocje mogą naruszać prawo? Odpowiedzi Urzędu przedstawiliśmy w artykule:

Masło za 99 groszy oburzyło rolników. UOKiK odpowiada, czy dyskonty łamią prawo

Proszki zaczęły drożeć, ale tłuszcze nadal są pod presją

Po mocnej przecenie z 7 lipca, kiedy indeks międzynarodowej platformy aukcyjnej Global Dairy Trade spadł o 4,9%, rynek zaczął częściowo odrabiać straty. Indeks wzrósł o 1,5% 21 lipca, o 0,1% 4 sierpnia i o 2,3% 18 sierpnia. Po połączeniu tych zmian nadal pozostawał jednak około 1,2% poniżej poziomu sprzed lipcowej przeceny.

Najnowsza aukcja pokazała również, że rynek nie poprawia się równomiernie. Według zestawienia AHDB opartego na wynikach Global Dairy Trade 18 sierpnia:

• OMP podrożało o 7,6%;
• PMP – o 3%;
• cheddar – o 0,6%;
• masło potaniało o 2%;
• bezwodny tłuszcz mleczny – o 6%.

Proszki zaczęły więc odrabiać wcześniejsze straty, ale tłuszcze mleczne nadal taniały. Dla producentów surowca ma to znaczenie, ponieważ poszczególne mleczarnie wytwarzają różny zestaw produktów. Poprawa notowań OMP może być ważniejsza dla zakładu nastawionego na proszki niż dla mleczarni, której sprzedaż opiera się głównie na maśle albo serach.

Sierpniowe wyniki GDT nie tłumaczą ceny za mleko dostarczone w lipcu. Pokazują jedynie, w jakich warunkach mleczarnie będą sprzedawały część produktów w kolejnych tygodniach. Na razie poprawa jest zbyt krótka i obejmuje zbyt małą część rynku, aby uznać ją za odwrócenie trendu w cenach surowca.

Delegacja z Indonezji odwiedziła m.in. zakłady produkujące mleko i wyroby mleczarskie, zakład produkujący mięso wołowe, a także gospodarstwa utrzymujące bydło

FOTO: KZSM

Audyt zakończony. Teraz ważny będzie wynik

W dniach 3–7 sierpnia 2026 r. przedstawiciele indonezyjskiej administracji weterynaryjnej przeprowadzili w Polsce audyt systemu nadzoru weterynaryjnego oraz standardów stosowanych przy produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego.

Delegacja odwiedziła zakłady produkujące mleko i wyroby mleczarskie, zakład produkujący mięso wołowe, gospodarstwa utrzymujące bydło, laboratorium Zakładu Higieny Weterynaryjnej oraz punkt kontroli granicznej. Oceniano m.in. system urzędowego nadzoru weterynaryjnego, bezpieczeństwo żywności, zdrowie zwierząt oraz rozwiązania zapewniające identyfikowalność produktów.

Audyt obejmował więc cały łańcuch – od gospodarstwa, przez zakład i laboratorium, aż po kontrolę graniczną.

Główny Inspektorat Weterynarii wskazywał, że audyt jest elementem działań mających na celu optymalizację warunków dostępu polskich produktów mleczarskich do rynku indonezyjskiego oraz otwarcie go na eksport polskiej wołowiny.

Na razie nie można jednak mówić o pełnym otwarciu rynku. Krajowy Związek Spółdzielni Mleczarskich Związek Rewizyjny podkreśla, że pozytywny wynik audytu może przyczynić się do uzyskania korzystniejszych warunków dostępu polskich produktów mleczarskich oraz otwarcia Indonezji na polską wołowinę.

To ważne rozróżnienie. Audyt jest etapem procedury, a nie jej finałem.

Marcin Hydzik, prezes zarządu Związku Polskich Przetwórców Mleka i przewodniczący Porozumienia dla Mleczarstwa

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Indonezja potrzebuje importowanych produktów mleczarskich

Dla polskiego mleczarstwa Indonezja jest przede wszystkim rynkiem wzrostu. – Indonezja jest dla polskiego mleczarstwa rynkiem o bardzo dużym potencjale. Mówimy o kraju liczącym prawie 280 mln mieszkańców, w którym konsumpcja produktów mlecznych rośnie, a lokalna produkcja nie jest w stanie zaspokoić popytu – mówi Marcin Hydzik, prezes zarządu Związku Polskich Przetwórców Mleka i przewodniczący Porozumienia dla Mleczarstwa.

Według danych przedstawionych przez Hydzika wartość indonezyjskiego importu produktów mleczarskich wzrosła z około 1,47 mld dolarów w 2023 r. do 1,63 mld dolarów w 2025 r. W tym samym czasie eksport produktów mleczarskich z Unii Europejskiej do Indonezji zwiększył się z 294 do 369 mln dolarów, czyli o ponad 25%.

To pokazuje skalę możliwości. Popyt na importowany nabiał już istnieje i rośnie.

Serwatka i OMP to polska szansa

Z punktu widzenia polskich eksporterów kluczowe są produkty, które już mają odbiorców w Indonezji. – Szczególnie interesujące z polskiej perspektywy są odtłuszczone mleko w proszku i serwatka, a w dłuższej perspektywie również sery – wskazuje Hydzik.

Jak dodaje, krajowa produkcja OMP i serwatki jest bardzo ograniczona, natomiast produkcja sera pozostaje niewielka. To, w jego ocenie, tworzy przestrzeń dla zagranicznych dostawców.

Szczególnie dynamicznie rozwija się handel serwatką. Według danych przedstawionych przez prezesa ZPPM w 2025 r. Indonezja była trzecim największym rynkiem eksportowym UE dla serwatki w proszku, po Chinach i Malezji. Unijny eksport tego produktu do Indonezji sięgnął prawie 75 tys. ton.

Dla Polski to ważny sygnał. Serwatka i OMP nie są dopiero potencjalnymi produktami eksportowymi – już dziś trafiają do Indonezji.

Oprócz konkurencji dużym wyzwaniem są procedury

FOTO: KZSM

Polska już jest na tym rynku. Ale ma mały udział

I tutaj pojawia się najciekawsza część tej historii. Według danych przedstawionych przez Hydzika w 2025 r. wartość polskiego eksportu produktów mleczarskich do Indonezji wyniosła około 20 mln euro.

Polskie firmy sprzedały tam: 9,5 tys. ton serwatki w proszku, 1,5 tys. ton OMP, i zaledwie 50 ton serów.

– Jesteśmy więc na tym rynku obecni, ale skala sprzedaży jest niewielka w stosunku do jego wielkości. Co istotne, polska obecność koncentruje się dziś przede wszystkim na produktach wykorzystywanych jako surowce i składniki przez przemysł spożywczy, a nie na produktach detalicznych – zauważa Hydzik.

I właśnie tutaj widzi największą możliwość wzrostu.

– To właśnie w serwatce, OMP i innych składnikach mleczarskich widzę obecnie największy potencjał zwiększania polskiego eksportu. W dłuższej perspektywie przestrzeń do rozwoju istnieje również w produktach o wyższej wartości dodanej, w tym serach – dodaje.

Na zdjęciu widać zastępców Głównego Lekarza Weterynarii oraz dyrektor biura ds. współpracy z zagranicą podczas otwarcia audytu

FOTO: GIW

Polska nie musi zdobywać rynku od zera

To zasadnicza różnica w porównaniu z wołowiną. W przypadku mleka Polska już ma produkty, odbiorców i doświadczenie eksportowe. Problemem jest przede wszystkim skala.

Jeżeli wartość indonezyjskiego importu przekracza 1,6 mld dolarów rocznie, polskie 20 mln euro oznacza, że przestrzeń do zwiększenia sprzedaży jest duża.

Nie oznacza to oczywiście, że polskie firmy mogą łatwo przejąć znaczną część całego importu. Konkurencja jest silna, a warunki handlowe wymagające.

Dla mleczarstwa ważna jest dywersyfikacja

Polskie mleczarstwo jest mocno nastawione na eksport. W 2025 r. wartość eksportu produktów mlecznych z Polski osiągnęła rekordowe 3,9 mld euro, tj. o 10% więcej niż rok wcześniej.

To pokazuje, jak ważne dla sektora są rynki zagraniczne. Każdy kolejny kierunek zwiększa możliwości zagospodarowania produkcji. Ma to szczególne znaczenie w okresach, kiedy podaż mleka rośnie szybciej niż popyt.

Dodatkowy rynek eksportowy może wtedy pomóc przetwórcom kierować część produkcji poza UE.

Nie oznacza to automatycznie wyższych cen skupu. Jeżeli sprzedaż do Indonezji pozostanie niewielka, wpływ na krajowy rynek będzie ograniczony. Jeżeli jednak polskie firmy zwiększą eksport i zbudują tam trwałą pozycję, znaczenie tego kierunku będzie większe.

Wołowina jest w zupełnie innej sytuacji

Główny Inspektorat Weterynarii wskazuje, że jednym z celów trwającego procesu jest otwarcie rynku indonezyjskiego na polską wołowinę.

Dla polskiego sektora wołowego byłby to ważny nowy kierunek. Eksport ma dla tej branży kluczowe znaczenie, a każdy duży rynek poza Europą zwiększa możliwości sprzedaży. Jednocześnie droga do kontraktów będzie dłuższa niż w przypadku produktów mleczarskich.

Najpierw dostęp, potem walka o klienta

Pozytywny wynik audytu nie oznacza automatycznego rozpoczęcia eksportu wołowiny. Potrzebne będą dalsze uzgodnienia, spełnienie wymagań administracyjnych i weterynaryjnych oraz przygotowanie zakładów do obsługi indonezyjskich odbiorców.

Dopiero później zacznie się właściwa walka o klienta.

Liczyć się będą cena, koszty transportu, bezpieczeństwo i powtarzalność dostaw, logistyka oraz dostosowanie produktu do wymagań lokalnych odbiorców.

Konkurencja jest silna, a Indonezja rozwija własną produkcję

Indonezja jest atrakcyjna, ale nie będzie łatwym kierunkiem. – Silną pozycję mają Nowa Zelandia, Australia i Stany Zjednoczone, a rząd Indonezji otwarcie dąży do zwiększenia własnej produkcji mleka i zmniejszenia uzależnienia od importu – wskazuje Hydzik.

To oznacza dwa równoległe procesy. Z jednej strony popyt na produkty mleczne rośnie i kraj potrzebuje importu. Z drugiej – władze chcą rozwijać własną bazę produkcyjną.

Dlatego nie można zakładać, że import będzie rósł bez końca w takim samym tempie.

Bariery pozataryfowe mogą być większym problemem niż cła

Oprócz konkurencji dużym wyzwaniem są procedury. – Pojawiają się także bariery pozataryfowe – skomplikowane procedury dopuszczania zakładów i produktów, wymagania dotyczące certyfikacji halal, a niekiedy również sygnały o wiązaniu zgód importowych z dodatkowymi zobowiązaniami po stronie importerów – mówi prezes ZPPM.

To istotne, ponieważ nawet atrakcyjna stawka celna nie wystarczy, jeśli przedsiębiorca ma trudności z uzyskaniem dostępu do rynku.

W przypadku wołowiny szczególne znaczenie będą miały wymagania związane z halal. Dla eksportera oznacza to dodatkowe wymogi dotyczące certyfikacji i organizacji całego procesu produkcyjnego.

CEPA może pomóc, ale jeszcze nie obowiązuje

W przyszłości konkurencyjność unijnych produktów może poprawić umowa handlowa UE–Indonezja CEPA.

Negocjacje zakończyły się w 2025 r., ale umowa nie weszła jeszcze w życie. 29 czerwca 2026 r. Komisja Europejska przedstawiła Radzie UE propozycję decyzji w sprawie jej podpisania. Oznacza to, że preferencje wynikające z porozumienia nie obowiązują jeszcze przedsiębiorców.

Jeżeli umowa zostanie podpisana i następnie wejdzie w życie, przewidziana liberalizacja handlu może poprawić konkurencyjność unijnych, w tym polskich, produktów na indonezyjskim rynku.

Nie rozwiąże jednak problemu barier pozataryfowych. – Kluczowe będzie utrzymanie dostępu do rynku i ograniczenie barier pozataryfowych – podkreśla Hydzik.

I właśnie to może okazać się równie ważne jak wysokość ceł.

Indonezja to projekt na kilka lat

Zdaniem Hydzika nie należy oczekiwać, że rynek indonezyjski stanie się dla Polski wielkim kierunkiem eksportowym w ciągu kilku miesięcy.

– Indonezję postrzegam jako rynek strategiczny w perspektywie kilku lat, a nie kilku miesięcy. Szansa dla Polski polega nie tylko na wzroście samego indonezyjskiego rynku, ale przede wszystkim na zdobyciu większego udziału w imporcie, który już dziś jest wart ponad 1,6 mld dolarów rocznie – mówi.

To dobrze oddaje rzeczywiste możliwości. Polska nie musi tworzyć rynku od podstaw. Musi zwiększyć udział w rynku, który już istnieje.

W przypadku mleczarstwa oznacza to przede wszystkim serwatkę, OMP i inne składniki mleczarskie, a w dalszej perspektywie produkty o wyższej wartości dodanej, takie jak sery.

W przypadku wołowiny pierwszym celem pozostaje uzyskanie dostępu do rynku. 

Krzysztof Zacharuk

Mniejsza produkcja u największych producentów w UE powoduje, że ceny mleka przerzutowego w Polsce wzrosły w ostatnich tygodniach nawet powyżej cen oferowanych w skupie do ok. 1,80 zł/l. W praktyce ceny mleka przerzutowego często są jednym z pierwszych sygnałów zmiany koniunktury. Jeżeli zakłady zaczynają konkurować o surowiec między sobą, oznacza to, że mleka na rynku zaczyna brakować. Dopiero po pewnym czasie sytuacja ta znajduje odzwierciedlenie w cennikach dla rolników.

Mieszane sygnały z rynku światowego

Niestety, dla wielu gospodarstw letnia aura oznacza niższe dostawy i mniejsze wpływy ze sprzedaży mleka. Z punktu widzenia całego rynku sytuacja wygląda jednak nieco inaczej. Ograniczenie podaży może zakończyć okres nadwyżki surowca na rynku i stworzyć warunki do stopniowej poprawy cen skupu w kolejnych miesiącach. 

Ostatni kwartał na aukcjach Global Dairy Trade był serią spadków cen produktów mleczarskich. Na ostatniej aukcji ceny spadły średnio o 4,9%. Aukcja odzwierciedliła globalne trendy związane z mniejszym popytem na produkty tłuszczowe – ser cheddar potaniał o 12,3%, a masło o 5%. Dobrym sygnałem jest jednak znaczący wzrost wolumenu sprzedaży na GDT, który osiągnął 26 tys. ton. Oznacza to, że zwiększa się popyt.

Co na naszym rynku?

Tak jak podkreślaliśmy w ostatnim barometrze, rynek powoli ustabilizował się i obecnie obserwujemy jedynie niewielkie korekty. Wiele mleczarni utrzymało ceny, jednak wielu hodowców podkreśla, że letnie upały nie pomagają w nadrabianiu ceny większą ilością mleka, co miało miejsce jeszcze kilka miesięcy temu.

Nie pomaga również pogoda. W tym roku pasze będą trudniej dostępne. Na słabszych glebach zebrano mniejszą ilość paszy z użytków zielonych, a kukurydza nie nadrobi już straconego potencjału plonowania. W obecnej sytuacji, aby utrzymać rentowność przy mniejszej podaży pasz objętościowych, rolnicy będą musieli poświęcić więcej uwagi selekcji krów w stadzie albo kupić prawdopodobnie drogą kukurydzę na pniu.

Z naszego barometru cen mleka wynika, że w kolejnych miesiącach nie ma już tak drastycznych spadków. Niektóre mleczarnie zmieniły cenniki, wprawdzie utrzymując ceny, ale większą wagę przywiązując m.in. do jednostki białka zamiast tłuszczu, co oczywiście wynika z trendów globalnych i krajowych. Poza OSM Piątnica (ok. 2,6–2,7 zł/l) ceny kształtują się w ostatnim miesiącu w granicach 1,45–1,92 zł netto/l, w zależności od wielkości dostawy i parametrów.

Miesiąc wcześniej średnia krajowa wynosiła 1,80 zł/l, a w kwietniu 1,83 zł/l. Po zaokrągleniu oznacza to, że w czerwcu mleko potaniało o około 6 gr/l. Majowy spadek wynosił 3 gr/l, dlatego można mówić o wyraźnym przyspieszeniu obniżek. Od kwietnia do czerwca średnia cena skupu mleka zmniejszyła się łącznie o około 9 gr/l.

Ceny bydła 14.07.2026. Ile płacą ubojnie za byki, jałówki i krowy?

Ceny mleka spadły we wszystkich województwach

W maju mleko potaniało w 15 z 16 województw. Jedynie w Małopolsce cena nie zmieniła się. W czerwcu nie było już żadnego wyjątku – spadki objęły cały kraj. Największą obniżkę GUS odnotował w województwie podlaskim. Cena zmalała tam z 1,96 do 1,86 zł/l, czyli o 10 gr/l. Po 7 gr/l mleko potaniało w województwach:

• kujawsko-pomorskim,
• podkarpackim,
• pomorskim,
• warmińsko-mazurskim,
• wielkopolskim,
• zachodniopomorskim.

Najmniej cena zmieniła się w Lubelskiem. Spadła tam o 2 gr/l, do 1,80 zł/l. Po 3 gr/l stracili natomiast producenci z województw dolnośląskiego, opolskiego i świętokrzyskiego.

Gdzie za mleko płacono najwięcej?

Mimo największej miesięcznej obniżki Podlaskie nadal pozostawało regionem z najwyższą ceną skupu. W czerwcu wynosiła ona 1,86 zł/l.

Najniższe stawki odnotowano w województwach pomorskim i łódzkim – po 1,62 zł/l. Niewiele więcej, bo 1,64 zł/l, płacono w Kujawsko-Pomorskiem.

Różnica między najwyższą a najniższą stawką wyniosła 24 gr/l. Była mniejsza niż w maju, kiedy Podlaskie i Łódzkie dzieliło 29 gr/l. Regionalne różnice nadal są jednak duże.

Ceny mleka w czerwcu 2026 r. według województw

Opracowanie własne na podstawie danych GUS.

Dlaczego ceny mleka spadały w czerwcu?

Czerwcowe obniżki w Polsce wpisywały się w słabszą sytuację na światowym rynku produktów mlecznych.

Według Organizacji Narodów Zjednoczonych ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) światowy indeks cen produktów mlecznych spadł w czerwcu o 1,5%. Potaniały wszystkie główne grupy produktów mlecznych, choć sytuacja różniła się w zależności od produktu.

Podobny sygnał płynął z przetargów Global Dairy Trade, które stanowią ważny punkt odniesienia dla międzynarodowego handlu. Indeks GDT obniżył się 2 czerwca o 0,6%, a 16 czerwca o kolejne 2,8%. Na drugim przetargu spadły m.in. ceny pełnego i odtłuszczonego mleka w proszku, masła oraz cheddara.

Wyniki GDT nie przekładają się bezpośrednio i natychmiast na cenniki polskich mleczarni. Pokazują jednak kondycję rynku eksportowego, od którego zależy sprzedaż proszków mlecznych, masła, serów i innych produktów.

Więcej mleka w UE zwiększało presję na ceny

Na ceny oddziaływała również większa podaż w Unii Europejskiej. Z lipcowych danych Komisji Europejskiej wynika, że od stycznia do kwietnia skup mleka w UE wzrósł o 4% w porównaniu z poprzednim rokiem. W tym samym okresie produkcja masła zwiększyła się o 9,7%, odtłuszczonego mleka w proszku o 11,7%, a serów o 3,4%.

Rynek wchodził więc w czerwiec z większą ilością surowca i produktów mlecznych. Wzrost dostaw dotyczył również kilku państw należących do największych producentów mleka w UE.

Komisja Europejska przewiduje, że podaż mleka w całej UE wzrośnie również w skali 2026 r., przede wszystkim dzięki większej wydajności krów. Większa dostępność surowca może podtrzymywać produkcję masła, serów, serwatki i mleka w proszku, ale jednocześnie ogranicza przestrzeń do szybkiego wzrostu cen płaconych rolnikom.

Zamiast wylewać serwatkę, zaczęli na niej zarabiać. OSM Rawicz pokazuje, jak innowacje mogą zwiększyć dochody rolników

Czy lipiec przyniósł zmianę trendu na rynku mleka?

Pierwsza połowa lipca nadal nie dawała producentom powodów do optymizmu. Na przetargu GDT z 7 lipca ogólny indeks cen spadł aż o 4,9%. Odtłuszczone mleko w proszku potaniało o 7%, pełne mleko w proszku o 4,4%, masło o 5%, a cheddar o 12,3%.

Dopiero aukcja z 21 lipca przyniosła pierwsze odbicie po serii spadków. Indeks GDT wzrósł o 1,5%, a średnia cena osiągnęła 3815 dolarów za tonę. Wzrosły ceny:

• odtłuszczonego mleka w proszku – o 2,8%,
• pełnego mleka w proszku – o 1,6%,
• bezwodnego tłuszczu mlecznego – o 1,1%.

Jednocześnie masło potaniało o 0,6%, a cheddar aż o 6,5%. Wyniki pokazują więc pierwszą próbę stabilizacji, ale jeszcze nie szeroką poprawę na całym rynku produktów mlecznych.

Dodatkowym czynnikiem mogą być upały, które od końca czerwca ograniczają wydajność krów w części Europy. Problemy zgłaszali między innymi hodowcy w Belgii i Francji. Mniejsza bieżąca podaż może z czasem hamować spadki, ale nie równoważy jeszcze skutków dużej produkcji z pierwszej części roku.

Na razie czerwcowe dane GUS potwierdzają więc, że obniżki cen skupu w Polsce przyspieszyły. Lipcowe odbicie na GDT daje pierwszy sygnał stabilizacji, ale jest jeszcze zbyt słabe, aby przesądzać o szybkim powrocie podwyżek w krajowych mleczarniach.

Oprac. Maria Khamiuk

– Kiedy objąłem stanowisko prezesa, wiedziałem, że musimy znaleźć rozwiązanie. Albo serwatka stanie się dla nas wartością, albo wcześniej czy później będzie coraz większym obciążeniem. Zamiast traktować ją jak odpad, postanowiliśmy zrobić z niej produkt premium – mówi Jacek Myślecki.

Pomysł narodził się podczas poszukiwania nowych kierunków rozwoju. Prezes OSM Rawicz wiedział, że serwatka ma bardzo dobre właściwości kosmetyczne, jednak brakowało partnera, który dysponowałby odpowiednią technologią. Około dwa lata temu mleczarnia rozpoczęła współpracę z poznańską firmą Symbiosis oraz dr Ewą Kilian-Pięta, która opracowała innowacyjną formułę kosmetyków, których bazę stanowi filtrat z kwaśnej serwatki. Co ważne, proces odbywa się zgodnie z ideą gospodarki o obiegu zamkniętym – w produkcji nie wykorzystuje się dodatkowej wody, ponieważ pozyskiwana jest ona właśnie z serwatki.

FOTO:

– To przykład prawdziwej gospodarki o obiegu zamkniętym. Coś, co do tej pory było odpadem, staje się wysokomarżowym produktem. Dodatkowo ograniczamy zużycie wody, która w kosmetykach zwykle stanowi podstawowy składnik – wyjaśnia prezes.

Innowacja ma pracować na wyższą cenę mleka

Choć projekt budzi zainteresowanie przede wszystkim ze względu na swoją innowacyjność, w Rawiczu nikt nie ukrywa, że jego głównym celem jest poprawa sytuacji ekonomicznej spółdzielni.

– W klasycznej firmie ratowanie biznesu polega na cięciu kosztów. W spółdzielni mleczarskiej największym kosztem jest mleko skupowane od rolników, a tego kosztu nie wolno ograniczać. Naszym obowiązkiem jest płacić dostawcom możliwie najwyższą cenę. Dlatego musimy szukać produktów, które będą przynosiły wyższe marże niż tradycyjne wyroby mleczarskie – podkreśla Myślecki.

Prezes zaznacza, że rozwój takich projektów ma w przyszłości stworzyć dodatkowy, niezależny od rynku mleka strumień przychodów.

– Każda złotówka zarobiona poza podstawową produkcją zwiększa nasze możliwości płacenia rolnikom za mleko. To właśnie dlatego tak mocno stawiamy na dywersyfikację działalności – dodaje.

Trzy lata odbudowy po kryzysie

Jacek Myślecki kieruje OSM Rawicz od trzech lat. Do spółdzielni trafił na zaproszenie samych rolników, którzy obawiali się o jej przyszłość.

– Rolnicy szukali kogoś, kto pomoże uratować zakład. Wiedzieli, że jeśli nic się nie zmieni, mleczarnia może po prostu zniknąć z rynku. Dziś wciąż odbudowujemy firmę, ale jesteśmy już w zupełnie innym miejscu niż trzy lata temu – mówi.

FOTO:

Obecnie OSM Rawicz współpracuje z około 70 aktywnymi dostawcami, od których odbiera około 700 tys. litrów mleka miesięcznie. Jednocześnie spółdzielnia sukcesywnie spłaca zobowiązania z poprzednich lat i inwestuje w nowe kierunki rozwoju.

Małe mleczarnie muszą szukać swojej przewagi

Zdaniem prezesa największym wyzwaniem dla mniejszych spółdzielni jest dziś nie tylko presja cenowa sieci handlowych, ale również rosnące koszty energii, opakowań i pracy.

– Duże zakłady mają efekt skali. Mogą kupować taniej surowce, opakowania czy technologie. Małe mleczarnie muszą szukać przewag gdzie indziej – w jakości, regionalności, tradycji i innowacjach – uważa Myślecki.

Jak dodaje, coraz większym problemem staje się również brak sukcesji w gospodarstwach mlecznych.

– Liczba producentów mleka będzie się zmniejszać. To wyzwanie dla całej branży. Dlatego każda mleczarnia musi dziś myśleć nie tylko o bieżących wynikach, ale również o tym, jak będzie funkcjonowała za dziesięć czy piętnaście lat – podkreśla. Drugim problemem jest postępująca konsolidacja rynku.

– Uważam, że potrzebne są również silne regionalne mleczarnie. Dzięki nim rolnicy mają większy wybór, a konkurencja pozostaje zdrowa. Jest to też element bezpieczeństwa żywnościowego dla kraju. W przypadku dużej konsolidacji w razie unieruchomienia większych mleczarni, bez lokalnych spółdzielni możemy mieć problem – dodaje prezes.

To dopiero początek

W Rawiczu liczą, że rynek kosmetyków opartych na serwatce będzie stopniowo rósł. Jeśli projekt odniesie sukces, spółdzielnia nie wyklucza rozszerzenia współpracy również z innymi małymi mleczarniami.

– Nie chcemy być mleczarnią, która tylko walczy o przetrwanie. Chcemy pokazać, że nawet niewielka spółdzielnia może tworzyć innowacje, budować nowe źródła przychodów i dzięki temu zapewniać swoim rolnikom stabilny odbiór mleka oraz dobre warunki współpracy – mówi Jacek Myślecki.

Jakie są najbliższe plany OSM Rawicz?

– Rozwijamy sprzedaż detaliczną poprzez firmowy sklep, testujemy nowe smaki twarogu i obserwujemy reakcje klientów. Chcemy rozwijać również projekt kosmetyków opartych na serwatce, ponieważ wierzymy, że właśnie takie innowacje pozwolą małym mleczarniom skutecznie konkurować na rynku – podsumowuje prezes OSM Rawicz.

Dodatkowo spółdzielnia chce zawrzeć umowę, aby od każdej sprzedaży detalicznej kosmetyków pewna kwota była przekazywana na fundacje „Na ratunek dzieciom z chorobą nowotworową”. Najważniejszym celem pozostaje jednak jedno – stworzyć stabilną spółdzielnię, która będzie mogła płacić swoim dostawcom jak najlepszą cenę.

Nowe przepisy dopuszczają również stosowanie enzymów spożywczych oraz dodatków do żywności zgodnie z obowiązującymi regulacjami unijnymi. Dzięki temu producenci zyskują jasne podstawy prawne do wykorzystywania technologii stosowanych już w praktyce.

Branża: skorzystają przede wszystkim mniejsze zakłady

Jak ocenia branża mleczarska, zmiany nie oznaczają rewolucji technologicznej, lecz porządkują obowiązujące rozwiązania i otwierają nowe możliwości produktowe. Według branży tempo rozwoju rynku będzie zależeć od popytu, opłacalności inwestycji oraz możliwości technologicznych zakładów. Kluczowe będzie także to, aby wdrażanie nowych przepisów nie wiązało się z nadmiernymi obciążeniami dla mniejszych i średnich mleczarni.

Rynek bezlaktozowy rośnie

Produkty bez laktozy należą obecnie do najszybciej rozwijających się segmentów rynku mleczarskiego. Coraz częściej sięgają po nie nie tylko osoby z nietolerancją laktozy, ale również konsumenci poszukujący produktów funkcjonalnych i łatwostrawnych. Dotychczas dynamicznie rozwijały się przede wszystkim kategorie mleka spożywczego, jogurtów i serów. Nowe przepisy mają stworzyć warunki do rozwoju także segmentu mleka zagęszczonego i mleka w proszku.

Tradycyjne produkty nie znikną z rynku

Przedstawiciele branży podkreślają, że rozwój produktów bezlaktozowych nie powinien odbywać się kosztem tradycyjnego nabiału. Mleko, sery, twarogi czy jogurty nadal pozostają podstawą oferty mleczarskiej, natomiast produkty bez laktozy mają stanowić jej uzupełnienie i odpowiedź na zmieniające się potrzeby konsumentów.

Najwięcej zastrzeżeń budzą ceny i badania mleka

Analizie poddawane są przede wszystkim postanowienia dotyczące sposobu ustalania cen skupu. Zastrzeżenia budzą zapisy umożliwiające jednostronne zmiany cenników przez mleczarnie bez odpowiednich gwarancji dla dostawców.

UOKiK zwraca również uwagę na procedury oceny jakości mleka. Rolnicy powinni mieć możliwość przejrzystej weryfikacji wyników badań, które bezpośrednio wpływają na wysokość wynagrodzenia za dostarczony surowiec. Przedmiotem analizy są także zapisy dotyczące kar umownych, okresów wypowiedzenia oraz klauzul wyłączności.

Chodzi o uczciwe relacje z rolnikami

Według UOKiK przepisy o przewadze kontraktowej mają chronić słabszą stronę umowy przed nieuczciwymi praktykami handlowymi. Niedopuszczalne są m.in. jednostronne zmiany warunków współpracy czy przerzucanie na dostawców nieuzasadnionego ryzyka gospodarczego.

Urząd zapowiada dalszy dialog z branżą mleczarską. Efektem mają być rekomendacje dotyczące dobrych praktyk oraz większa przejrzystość umów zawieranych pomiędzy mleczarniami a producentami mleka. W przypadku stwierdzenia naruszeń przepisów możliwe będzie wszczęcie postępowań dotyczących nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej.

Największy spadek cen mleka odnotowano w województwie lubelskim, gdzie cena obniżyła się z 1,87 zł/l w kwietniu do 1,82 zł/l w maju, czyli o 5 gr/l.

Wyraźne spadki widać też w województwach lubuskim i świętokrzyskim – po 4 gr/l. W wielu regionach ceny zmalały o 2–3 gr/l, a tylko w Małopolsce utrzymały się na tym samym poziomie co miesiąc wcześniej.

Najwyższe ceny mleka w maju notowano w Podlaskiem – 1,96 zł/l, a najniższe w Łódzkiem – 1,67 zł/l.

Zobacz tabelę (na podst. GUS)

W akcji, która miała miejsce w niedzielę 31 maja br., wzięło udział 16 rolników, którzy wykorzystali zbiorniki na gnojowicę, by wylać mleko na polu w gminie Krummhörn. Według Niemieckiego Stowarzyszenia Producentów Mleka (BDM) był to element szerszego, ogólnoeuropejskiego protestu przeciwko sytuacji na rynku mleka.

Organizatorzy podkreślali, że ich celem było zwrócenie uwagi na rosnące koszty produkcji i stawki, które nie pozwalają gospodarstwom wyjść na plus. Jak pisze Tygodnik Poradnik Rolniczy, powołując się na topagrar.com, w proteście uczestniczyło około 120 osób.

Przeczytaj również historię Krzysztofa Śliwowskiego, który prowadzi na Podlasiu gospodartswo mlecznewraz ze swoją rodziną. Rolnik miał plany na rozbudowę i nowe inwestycje, ale ceny mleka niestety na to nie pozwalają. Link do artykułu: TUTAJ.

Organizacje mleczarskie: praca producentów mleka traci na wartości

BDM i Europejska Rada ds. Mleka (EMB) opublikowały w związku z protestem wspólne oświadczenie, w którym ostro skrytykowały obecne warunki ekonomiczne w branży. Jak wskazali Karsten Hansen i Kjartan Poulsen, rolnicy tracą na wartości swojej pracy, podczas gdy handel i przemysł spożywczy zabezpieczają własne interesy.

– Dziś uwidaczniamy to, co w przeciwnym razie pozostaje niewidoczne – cichą dewaluację naszego mleka, a tym samym pracy zarówno ludzi, jak i zwierząt. Podczas gdy detaliści i przemysł spożywczy zabezpieczają swoje zyski i pozycję, producenci muszą sami radzić sobie z konsekwencjami politycznych błędów – wyjaśnili przewodniczący BDM  (Niemieckiego Związku Producentów Mleka) Karsten Hansen i przewodniczący EMB (Europejska Rada ds. Mleka) Kjartan Poulsen.

Organizacje zarzucają też Niemcom opóźnianie działań, które mogłyby ustabilizować rynek mleka w Europie. W ich ocenie obecne kryzysy nie są przypadkowe, lecz wynikają z polityki sprzyjającej nadprodukcji.

– Niemcy od lat zwlekają z europejskimi inicjatywami mającymi na celu stabilizację rynku mleka lub poprawę pozycji rynkowej producentów. Kilka krajów opowiada się za uruchomieniem dobrowolnych redukcji dostaw w obecnym kryzysie rynkowym. Niemcy wyraźnie się przed tym wstrzymują. Jednocześnie rząd niemiecki szuka luk prawnych dla przetwórców w zobowiązaniach umownych między przetwórcami a producentami, zainicjowanych przez Komisję Europejską, zamiast wzmacniać pozycję producentów mleka – krytykuje Hansen. 

Rolnicy mówią o realiach rynku mleka: „Produkować więcej, by zarabiać mniej”

Rolnicy wylali 30 tys. litrów mleka na pole. "Nie stać nas już na produkcję"

FOTO: Topagrar.com

Sytuacja gospodarstw mlecznych ma być coraz trudniejsza. Rosną ceny energii, pasz, maszyn i inwestycji, a jednocześnie rolnicy mają niewielki wpływ na stawki skupu. Te w dużej mierze zależą od mleczarni, sieci handlowych i sytuacji na rynku globalnym.

BDM i EMB alarmują, że wielu producentów zmuszonych jest zwiększać skalę produkcji tylko po to, by utrzymać się na rynku – często kosztem własnych dochodów.

– Produkować więcej, by zarabiać mniej – taka jest rzeczywistość wielu gospodarstw mlecznych. To nie jest wina pojedynczych rolników. To logika systemu rynku rolnego, która jest wciąż broniona pomimo wszelkich ostrzeżeń – wyjaśnia Poulsen.

Jakie postulaty stawiają rolnicy?

EMB i BDM domagają się:

• dobrowolnego ograniczenia dostaw mleka na poziomie UE,
• wiążących umów przed dostawą, obejmujących cenę, ilość, jakość i termin,
• rzeczywistych reform Wspólnej Polityki Rolnej (WPR) i Wspólnej Organizacji Rynku (WOR).

Mleczarze zapowiadają dalszy opór

Przedstawiciele rolników zaznaczają, że nie chcą jedynie symbolicznych gestów, ale konkretnych zmian. Ich zdaniem Światowy Dzień Mleka nie powinien ograniczać się do świętowania, jeśli jednocześnie pogarszają się warunki życia i pracy producentów.

– Światowy Dzień Mleka (który zresztą jest dzisiaj, czyli 1 czerwca – od red.) nie może polegać wyłącznie na świętowaniu, podczas gdy źródła utrzymania rolników są osłabiane i niszczone. Każdy, kto zagraża naszym gospodarstwom, naszej pracy i naszej przyszłości, musi liczyć się ze zdecydowanym oporem – podkreśla Poulsen.

na podst. Tygodnik Poradnik Rolniczy

Impulsem do tych żądań było oświadczenie Litwy, w którym stwierdzono, że litewscy producenci mleka popadli w kryzys strukturalny, który obecnie dotyka również przetwórców mleka.

Przeczytaj również: Ceny mleka w kwietniu znów spadły. GUS pokazał nowe dane

Dlaczego UE nie chce teraz interweniować na rynku mleka?

Hansen uzasadnił swoje ponowne odrzucenie interwencji rynkowych stwierdzeniem, że ceny mleka osiągnęły już najniższy poziom. Ceny mleka w proszku i masła znacząco się ustabilizowały. Według komisarza ceny odtłuszczonego mleka w proszku wzrosły o 29%, a ceny serwatki w proszku o 41% od początku roku. Ceny obu produktów są obecnie znacznie powyżej poziomów z ubiegłego roku.

Rynek mleka pod nadzorem Brukseli. Interwencja tylko w razie pogorszenia sytuacji

Według Hansena popyt zarówno w UE, jak i na świecie pozostaje „dynamiczny”. Eksport z Unii Europejskiej wzrósł w ubiegłym roku, a w ostatnich miesiącach odnotował szczególnie silny wzrost. Luksemburczyk zapewnił, że będzie nadal bardzo uważnie monitorował sytuację na rynku mleka. Jeśli sytuacja tego wymaga, Komisja Europejska podejmie działania.

Część państw UE uważa, że rynek mleka nie potrzebuje dziś pomocy

Według niemieckiego sekretarza stanu ds. rolnictwa Markusa Schicka sytuacja na niemieckim rynku mleka już się uspokoiła. Jego zdaniem dalsza interwencja nie jest konieczna. Schick zwrócił się jedynie do Komisji o dalsze monitorowanie sytuacji. Delegacja francuska wyraziła zgodę.

Wysoka podaż mleka ciąży cenom. Polska zabiera głos w Brukseli

Belgia narzekała na niskie ceny skupu, ale domagała się, aby Komisja działała zgodnie z rynkiem, a nie przeciwko niemu. Można to interpretować jako odmowę uruchomienia PLH (Ochrony Krajowej Działalności Produkcyjnej) i rezerwy rolnej. Polska z kolei wskazała na wysoką podaż w połączeniu z niskimi cenami. Delegacja z Warszawy wyraziła jednak nadzieję, że najgorsze „być może” jest już za producentami mleka.

Portugalia, Czechy i kraje bałtyckie popierają apel o pomoc dla mleczarzy

Tymczasem Portugalia, Czechy, Węgry, Rumunia, Estonia i Łotwa wyraźnie poparły żądania Litwy. Portugalia opowiadała się również za podniesieniem cen interwencyjnych za prywatne przechowywanie.

Źródło: topagrar.com

Główny Urząd Statystyczny opublikował najnowsze dane o cenach produktów rolnych w kwietniu 2026 r. (link do raportu). Wynika z nich, że średnia cena skupu mleka w Polsce wyniosła 182,64 zł za 1 hl, czyli około 1,83 zł/l.

W porównaniu z poprzednim miesiącem oznacza to spadek o 0,3%. Miesięczna zmiana nie wygląda więc bardzo mocno. Inaczej wygląda jednak porównanie z ubiegłym rokiem. W stosunku do kwietnia 2025 r. mleko w skupie było tańsze aż o 19,5%. W kwietniu ceny skupu podstawowych produktów rolnych ogółem lekko wzrosły wobec marca, ale mleko znalazło się w grupie wyjątków, obok drobiu, gdzie GUS odnotował spadek.

Zobacz też: Nowe opłaty mogą kosztować mleczarnie miliony. Czeka nas dramat?

Podlaskie nadal płaci najwięcej za mleko

Dane regionalne pokazują, że różnice między województwami nadal są duże. Najwyższą średnią cenę skupu mleka w kwietniu 2026 r. odnotowano w woj. podlaskim, gdzie mleczarnie płaciły średnio około 1,97 zł/l. Najniższa średnia cena ponownie przypadła na woj. łódzkie. Tam według danych GUS rolnicy otrzymywali średnio około 1,68 zł/l. Różnica między tymi dwoma regionami wyniosła więc prawie 30 gr na litrze.

W większości województw ceny spadły. W części regionów obniżki były symboliczne, po 1 gr/l, ale w kilku przypadkach sięgnęły 2–3 gr/l. Tylko w trzech województwach GUS odnotował wzrost średniej ceny, a w dwóch stawki pozostały bez zmian.

Ceny skupu mleka w województwach w kwietniu 2026 r.

Średnie ceny skupu mleka w kwietniu 2026 r. wyglądały następująco:

GUS pokazuje kwiecień, a rynek patrzy już na maj

Przy ocenie tych danych trzeba pamiętać o jednej ważnej sprawie. Dane GUS pokazują sytuację w skupie w kwietniu, czyli w miesiącu już zamkniętym i rozliczonym. Tymczasem na rynku produktów mleczarskich pojawiają się już nowsze sygnały, między innymi z majowej aukcji Global Dairy Trade.

Ostatni przetarg GDT odbył się 19 maja 2026 r. i przyniósł lekkie odbicie cen produktów mleczarskich. Indeks GDT wzrósł o 0,6%. To może wskazywać na pewne uspokojenie sytuacji po wcześniejszej zmienności, ale trudno jeszcze mówić o wyraźnym przełomie.

Wzrosty objęły przede wszystkim część tłuszczów mlecznych i produktów serowarskich. Podrożało między innymi masło i mozzarella. Niewielkie zwyżki pojawiły się także przy pełnym i odtłuszczonym mleku w proszku oraz laktozie. Spadki dotknęły natomiast cheddara i bezwodnego tłuszczu mlecznego.

Wysoka produkcja mleka nadal ciąży cenom

Szersze tło dla polskich danych daje analiza ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka, opublikowana 11 maja. AVM wskazuje, że na początku 2026 r. produkcja mleka surowego nadal rosła w różnych regionach świata. Więcej mleka trafiało na rynek w Europie, USA, Nowej Zelandii i Australii.

W Europie ciepła wiosenna pogoda sprzyjała produkcji. Według przywoływanych przez AVM danych USDA, więcej mleka produkowały między innymi Niemcy, Francja, Holandia, Wielka Brytania. Taka sytuacja zwiększa presję na przetwórstwo, zwłaszcza gdy popyt nie rośnie w takim samym tempie.

AVM zwraca uwagę, że nadwyżka mleka przełożyła się na korektę cen produktów mleczarskich, przede wszystkim masła i sera. A kiedy tanieją produkty gotowe, trudniej utrzymać wyższe ceny skupu mleka surowego.

Podobny obraz wynika z innej analizy, poświęconej cenom mleka w UE. Według wstępnych danych Komisji Europejskiej (Milk Market Observatory) średnia cena mleka surowego w UE w kwietniu 2026 r. wyniosła 42,91 eurocenta za kg. Była o 0,37% niższa niż w marcu i aż o 19,05% niższa niż rok wcześniej.

Niższe ceny mleka spotykają się z wyższymi kosztami

Problemem producentów mleka nie jest jednak tylko niższa cena skupu. AVM podkreśla, że jednocześnie rosną koszty produkcji. W analizach pojawiają się między innymi paliwo, nawozy, pasze i energia. W podobnym kierunku idą również komentarze dotyczące kosztów opakowań w mleczarstwie.

To oznacza, że część gospodarstw odczuwa presję z dwóch stron. Z jednej strony cena mleka jest wyraźnie niższa niż rok temu. Z drugiej strony wiele kosztów nie wróciło do wcześniejszych poziomów. Dla rolników liczy się więc nie tylko sama stawka za litr, ale też to, ile zostaje po odjęciu kosztów produkcji.

Na rynku pojawiają się również czynniki zewnętrzne. AVM wskazuje między innymi na napięcia geopolityczne i sytuację na Bliskim Wschodzie, które mogą wpływać na koszty paliw, nawozów, transportu i handlu międzynarodowego. To dodatkowo utrudnia przewidywanie, jak szybko rynek mleka może wrócić do większej równowagi.

Likwidują gospodarstwo mleczne. Przy 1,46 zł za litr „to nie ma sensu”

Czy ceny mleka mogą odbić w kolejnych miesiącach?

Na razie kwietniowe dane GUS potwierdzają, że ceny mleka w Polsce pozostają pod presją. Miesięczna obniżka była niewielka, ale porównanie rok do roku pokazuje, jak mocno zmieniła się sytuacja producentów.

Majowa aukcja GDT daje lekki sygnał stabilizacji, ale nie wystarcza jeszcze, by mówić o trwałym odbiciu. Rynek nadal będzie zależał od kilku czynników: poziomu produkcji mleka w głównych regionach świata, popytu eksportowego, cen masła i sera, a także kosztów produkcji w gospodarstwach.

Dla polskich producentów mleka najbliższe miesiące będą więc okresem uważnego śledzenia nie tylko danych GUS, ale również sygnałów z rynku światowego. Jeżeli podaż mleka zacznie wyhamowywać, a popyt na produkty mleczarskie się ustabilizuje, presja na ceny może stopniowo słabnąć. Na razie jednak dane za kwiecień pokazują, że rynek wciąż nie wyszedł z trudniejszego okresu.

Syn nie chciał iść w mleko. Dziś ojciec przyznaje mu rację

Oprac. Maria Khamiuk na podst. danych GUS, GDT, AVM (Stowarzyszenie Producentów Mleka)

Rodzina prowadzi gospodarstwo liczące ok. 400 sztuk bydła, w tym 160 krów mlecznych. Na co dzień mleko trafia do mleczarni Zott w Opolu. Jak przyznaje Krystian Kretek, jeszcze niedawno cena skupu wynosiła ok. 2,30 zł za litr, ale po kolejnych obniżkach spadła poniżej 2 zł.

– Spadliśmy z ceny 2,30 zł/l mleka. Nasza mleczarnia wolniej obniżała ceny skupu, ale teraz doszliśmy do momentu, że są one bardzo niskie – mówi Krystian Kretek.

Pomysł podpatrzony u sąsiadów

Do inwestycji w mlekomat rolników skłoniły pytania mieszkańców o możliwość zakupu świeżego mleka prosto z gospodarstwa. Inspiracją była wizyta u znajomego rolnika w Czechach, który taki punkt prowadzi od lat.

Kretkowie postawili na rozwiązanie podłączone bezpośrednio do schładzalnika mleka. Dzięki temu klienci mogą kupować mleko niemal przez całą dobę, a gospodarze nie muszą przelewać go do dodatkowych pojemników ani dowozić do miasta.

Krystian Kretek pozostaje otwarty na pytania rolników i zapewnia, że chętnie na nie odpowie. 

FOTO: Gr Kretek

Mleko prosto od krowy przez 24 godziny

W gospodarstwie pracują trzy roboty udojowe, dlatego świeże mleko jest dostępne praktycznie non stop. Jedynie podczas odbioru mleka przez cysternę pojawia się krótka przerwa w sprzedaży.

Rolnik podkreśla, że kluczowe było odpowiednie usytuowanie mlekomatu. Klienci nie muszą wjeżdżać na podwórko ani poruszać się między budynkami gospodarczymi.

– Nie przelewam tego mleka do żadnych innych zbiorników. Zależało mi na takim rozwiązaniu. Nie chciałem, żeby obsługa mlekomatu kolidowała z codzienną pracą w gospodarstwie – podkreśla.

Klienci przyjeżdżają z własnymi bańkami

Przy mlekomacie można kupić plastikową butelkę, ale wielu klientów przywozi własne naczynia – bańki, szklane butelki czy emaliowane dzbanki. Za mleko można płacić gotówką, kartą albo specjalnym żetonem w ramach abonamentu.

Standardowa cena wynosi 4,50 zł za litr, natomiast osoby korzystające z przedpłaty płacą 4 zł. Jak przyznaje rolnik, zainteresowanie jest duże, a mlekomat stał się dodatkowym źródłem dochodu dla gospodarstwa.

Gospodarstwo Rolne Kretek znajduje się w Krzanowicach przy ul. Srebrna Góra 27 (pow. raciborski, woj. śląskie).

FOTO: Gr Kretek

Nie w każdym gospodarstwie to się sprawdzi

Krystian Kretek zaznacza jednak, że taka inwestycja wymaga dobrego przemyślenia. Duże znaczenie ma układ budynków, możliwość bezpiecznego dojazdu klientów oraz odległość od miasta.

W jego przypadku gospodarstwo znajduje się 12 km od najbliższego miasta, ale mimo to klientów nie brakuje. Wielu przyjeżdża nawet rowerami. Rolnik chętnie dzieli się doświadczeniami z innymi hodowcami, jednak podkreśla, że każdy musi sam ocenić, czy mlekomat będzie opłacalny w jego warunkach.

oprac. dkol na podst. tygodnik-rolniczy.pl

Pahls prowadzi gospodarstwo razem z ojcem i wspólnikiem w Dolnej Saksonii. Hodują 450 krów i produkują około 14,3 tys. kg mleka od sztuki rocznie. Jak przyznaje rolnik, jego sytuacja jest typowa dla wielu mleczarzy: nie ma dodatkowych źródeł dochodu, więc jest całkowicie zależny od ceny mleka. To właśnie dlatego zdecydował się część produkcji zabezpieczać na rynku.

Lennardt Pahls zabezpiecza do 70% swoich zapasów mleka na giełdzie, gdy marża jest odpowiednia.

FOTO: Reimink

Jak wygląda zabezpieczanie ceny mleka w praktyce jednego gospodarstwa?

Jak opisuje portal, rolnik nie zamyka wszystkich kontraktów od razu. Zamiast tego zabezpiecza mleko etapami – zwykle po 5-10% wolumenu. Jego zdaniem to bezpieczniejsze niż próba „trafienia” w jeden idealny moment. Sam przekonał się, że zbyt duży jednorazowy kontrakt może potem oznaczać stratę, jeśli rynek pójdzie jeszcze wyżej. Dziś Pahls patrzy przede wszystkim na marżę. Uwzględnia koszty paszy, śruty rzepakowej, amortyzacji i innych stałych wydatków. Dopiero gdy liczby się zgadzają, podejmuje decyzję o zabezpieczeniu kolejnej partii mleka.

„W połowie 2025 roku ceny na pierwszy kwartał 2026 roku były wysokie przez kilka tygodni. Po kilku transakcjach zabezpieczyłem 70% wolumenu mleka, uzyskując średnio 50,3 centa/kg” – cytuje rolnika topagrar.com i podkreśla, że jego mleczarnia płaciła mu w tym okresie średnio 38 centów/kg.

Nie chodzi o maksymalną cenę. W tym przypadku liczy się przewidywalność

Rolnik podkreśla, że hedging* nie ma być grą o najwyższą możliwą cenę. Ma przede wszystkim pomóc w planowaniu. Dzięki temu wie wcześniej, jaka część przyszłych wpływów będzie miała zabezpieczoną.

*Hedging to zabezpieczanie się przed ryzykiem cenowym. W praktyce oznacza to, że rolnik wcześniej ustala cenę przynajmniej dla części produkcji, aby późniejsze spadki rynku nie uderzyły w całe gospodarstwo.

To szczególnie ważne, bo gospodarstwo planuje kolejne inwestycje, w tym rozbudowę obory. Pewniejsza cena mleka ułatwia więc podejmowanie decyzji i zmniejsza presję związaną z wahaniami rynku.

Zabezpieczenie ceny mleka w praktyce wymaga wiedzy i przygotowania

Zabezpieczanie cen nie jest jednak proste. Jak opisuje topagrar.com, Pahls musiał założyć konto handlowe i przejść przez sporo formalności. W grę wchodzą też zabezpieczenia finansowe oraz koszty transakcyjne. Rolnik korzysta głównie ze swapów*, a cały proces zajmuje mu około dwóch godzin miesięcznie.

*Swap to jeden z instrumentów używanych do takiego zabezpieczenia. Najprościej mówiąc, jest to umowa pozwalająca rozliczać cenę według wcześniej ustalonego poziomu, niezależnie od późniejszych zmian na rynku.

To pokazuje, że taki model nie jest dla każdego. Wymaga znajomości rynku, chłodnej kalkulacji i gotowości na to, że cena na giełdzie może później jeszcze wzrosnąć. Mimo to dla Pahlsa najważniejsze jest coś innego: stabilność.

Od 3 krów do miliona litrów mleka. Tak zbudowała własną serowarnię

Lekcja z praktyki: zabezpieczenie ceny mleka to narzędzie, nie gwarancja

Historia opisana przez topagrar.com dobrze pokazuje, że zabezpieczanie ceny mleka może być narzędziem ograniczania ryzyka, ale tylko wtedy, gdy stosuje się je rozsądnie. Zbyt duży wolumen zamknięty za wcześnie może przynieść rozczarowanie. Zbyt mały – nie ochroni przed spadkiem cen. Dlatego Pahls wybiera drogę pośrednią: zabezpiecza część mleka, ale nie całość. Dzięki temu ma większy spokój i lepszą kontrolę nad finansami gospodarstwa.

Na podst. topagrar.com

W spotkaniu, które odbyło się 15 kwietnia, uczestniczyła także Dorota Grabarczyk z Polska Federacja Hodowców Bydła i Producentów Mleka, ekspertka Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych. Jak wynika z komunikatu federacji, rozmowy zostały zwołane po sygnałach o pogarszającej się sytuacji ekonomicznej gospodarstw mlecznych w całej Unii Europejskiej.

Ceny mleka spadają, ale koszty produkcji nadal obciążają gospodarstwa

Podczas marcowego spotkania branży z komisarzem UE ds. rolnictwa Christophe Hansen producenci wskazywali na coraz większą presję ekonomiczną. Problem jest dobrze znany także polskim rolnikom: ceny skupu mleka spadają, a koszty prowadzenia produkcji nadal pozostają wysokie.

Dane przedstawione podczas spotkania pokazują, że w lutym 2026 r. cena mleka w Polsce wyniosła 44,67 euro/100 kg. To o 1,2 proc. mniej niż w styczniu i aż o 18,3 proc. mniej niż rok wcześniej.

Jednocześnie sektor nadal odczuwa skutki drogich środków produkcji. W komunikacie zwrócono uwagę przede wszystkim na ceny paliw i nawozów, które nadal mocno wpływają na opłacalność produkcji mleka.

Skoki cen mleka utrudniają prowadzenie gospodarstw

Jednym z najmocniejszych wątków spotkania była rosnąca zmienność cen. Przedstawiciel niemieckiej organizacji DRV zwracał uwagę, że po liberalizacji rynków rolnych skala wahań cen stała się znacznie większa.

W praktyce oznacza to, że rolnik często ma coraz mniejszy wpływ na swoje przychody, a jednocześnie musi podejmować decyzje inwestycyjne z dużym wyprzedzeniem. Przy produkcji mleka, gdzie koszty są stałe i trudne do szybkiego ograniczenia, takie skoki cen bywają szczególnie dotkliwe. 

Przedstawiciele branży podkreślali, że dziś ryzyko rynkowe bardzo często trafia na końcu do producenta mleka, czyli najsłabszego ogniwa całego łańcucha dostaw.

Masło za 88 groszy w dyskontach. Rolnicy: to jest chore, przy takich kosztach

Branża szuka sposobów na stabilniejsze dochody z produkcji mleka

Podczas spotkania dyskutowano też o konkretnych rozwiązaniach, które mogłyby pomóc gospodarstwom lepiej radzić sobie z wahaniami rynku. Wśród proponowanych narzędzi pojawiły się m.in.:

• kontrakty terminowe,
• opcje cenowe,
• systemy zabezpieczania marży,
• ubezpieczenia dochodu,
• większe wsparcie państwa przy zarządzaniu ryzykiem.

Praktyczny przykład przedstawił amerykański hodowca John Koepke, który prowadzi gospodarstwo liczące 360 krów mlecznych. Jak podkreślał, podstawą jest dokładna znajomość własnych kosztów produkcji i regularne monitorowanie cen pasz, nawozów oraz paliwa.

W jego gospodarstwie część produkcji jest zabezpieczana kontraktami terminowymi, a część dodatkowymi programami ubezpieczeniowymi. W analizowanym modelu państwo pokrywa nawet 44 proc. składki ubezpieczeniowej.

Branża mleczarska chce systemowych zmian

Na koniec spotkania przedstawiciele Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych podkreślili, że sektor potrzebuje bardziej systemowych rozwiązań. Chodzi nie tylko o krótkoterminowe reagowanie na spadki cen mleka, ale również o stworzenie narzędzi, które pozwolą gospodarstwom stabilniej planować produkcję i chronić dochody.

Dla wielu polskich hodowców to temat szczególnie ważny. Zwłaszcza teraz, gdy ceny mleka pozostają pod presją, a koszty produkcji nadal nie wróciły do poziomów sprzed wcześniejszych kryzysów.

Na podst. FBZPR

Ceny mleka w regionach – gdzie płacą najwięcej?

Spadki dominowały w większości województw, choć były niewielkie i zwykle wynosiły kilka groszy na litrze. Najwyższe ceny nadal utrzymują się na Podlasiu, a najniższe m.in. w województwie łódzkim i świętokrzyskim. Nie wszędzie jednak ceny spadają. W części regionów utrzymały się na poziomie z lutego, a w kilku pojawiły się niewielkie wzrosty.

Mleko na tle innych produktów zachowuje się inaczej

Jak zwraca uwagę GUS, w marcu większość podstawowych produktów rolnych w skupie drożała. Mleko było jednym z wyjątków i nadal pozostaje pod presją spadkową.

Światowy rynek mleka pod presją kosztów i ostrożnych zakupów

Najnowsze dane z giełdy Global Dairy Trade pokazują wyraźne pogorszenie nastrojów na rynku produktów mlecznych. Podczas aukcji z 21 kwietnia indeks cen spadł o 2,7%, a średnia cena obniżyła się do 4143 USD za tonę. Jak wynika z analizy ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka (AVM), za tym ruchem stoją przede wszystkim rosnące koszty logistyki oraz coraz silniejsza konkurencja cenowa między głównymi regionami eksportowymi.

Tłuszcz mleczny tanieje. Rynek reaguje na koszty i konkurencję

Najmocniejsze spadki dotyczyły tłuszczu mlecznego. Cena odwodnionego tłuszczu mlecznego obniżyła się o 9,6%  – do 6357 USD/t, a masła o 7,9% – do 5702 USD/t. Na ceny wpływa jednocześnie kilka zjawisk. Z jednej strony na rynku pojawia się więcej konkurencyjnego produktu z USA i Unii Europejskiej. Z drugiej – rosną koszty transportu i ubezpieczenia, które podnoszą cenę końcową dla importerów.

To właśnie logistyka zaczyna odgrywać coraz większą rolę. Wzrost cen ropy, związany z napięciami w regionie Zatoki Perskiej, przekłada się na droższy fracht. W efekcie część odbiorców ogranicza zakupy, szczególnie w przypadku droższych produktów, takich jak masło.

Zmiany widać także po stronie konsumentów – w niektórych krajach rośnie zainteresowanie tańszymi produktami lub alternatywami, a import bywa ograniczany.

Pełne mleko w proszku: stabilny popyt, niewielkie zmiany cen

Na tle tłuszczów mlecznych spokojniej wygląda sytuacja na rynku pełnego mleka w proszku. Cena spadła jedynie o 0,6% i wyniosła 3666 USD/t, co świadczy o stosunkowo stabilnym popycie. Nie oznacza to jednak pełnej równowagi. W różnych regionach sytuacja wygląda inaczej: w USA i części Europy ceny rosną, podczas gdy w Oceanii i Ameryce Południowej spadają.

Analityk AVM Georgij Kuhiashvili zwraca też uwagę na kierunki handlu. Algieria nadal pozostaje dużym odbiorcą tego produktu, a w najbliższych miesiącach spodziewane są kolejne dostawy – głównie z Nowej Zelandii. Jednocześnie Chiny w ostatnich latach ograniczają import, stawiając większy nacisk na własną produkcję mleka.

Odtłuszczone mleko w proszku drożeje. Wpływ popytu i sezonowości

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku odtłuszczonego mleka w proszku. Na ostatniej aukcji jego cena wzrosła o 3,2% do 3448 USD/t. Wzrost ten jest związany ze zwiększonym popytem oraz sezonowym spadkiem produkcji mleka w Oceanii. W praktyce oznacza to mniejszą dostępność surowca w jednym z kluczowych regionów eksportowych.

Znaczenie ma również logistyka. Przy rosnących kosztach transportu przewagę zyskują dostawcy zlokalizowani bliżej odbiorców. W tym przypadku Unia Europejska ma lepszą pozycję w handlu z krajami Afryki Północnej i Bliskiego Wschodu niż bardziej oddalona Oceania.

Sery pod presją sezonu i kosztów transportu

Na rynku serów sytuacja jest bardziej zróżnicowana. Cena sera cheddar wzrosła do 4798 USD/t (+1,1%), natomiast mozzarella potaniała – 3850 USD/t  (-3,1%). Na ceny wpływa przede wszystkim sezonowy wzrost produkcji mleka wiosną, który zwiększa dostępność surowca.

Jednocześnie rosnące koszty logistyki ograniczają zainteresowanie kupujących, szczególnie w przypadku eksportu na dalsze rynki. W niektórych krajach obserwuje się także spadek importu serów, co dodatkowo wpływa na poziom cen.

Laktoza z wyraźnym wzrostem. Kupujący zabezpieczają dostawy

Wyraźnie wyróżnia się natomiast rynek laktozy. Jej cena wzrosła o 7,2% do poziomu 1573 USD/t, a kupujący aktywnie kontraktują dostawy na kolejne miesiące. To jeden z sygnałów, że mimo ogólnej niepewności część segmentów rynku pozostaje stabilna, a nawet rośnie. Prognozy wskazują, że trend wzrostowy może się utrzymać również w kolejnych miesiącach.

Rynek coraz bardziej zróżnicowany

Całość danych pokazuje, że rynek mleka przestaje poruszać się jednym kierunkiem. Część produktów znajduje się pod presją kosztów i słabszego popytu, inne korzystają z bieżącej sytuacji rynkowej. Jak wynika z analizy AVM, w najbliższym czasie kluczowe znaczenie będą miały czynniki zewnętrzne – przede wszystkim koszty transportu, sytuacja na rynku ropy oraz decyzje importerów.

Kolejna aukcja Global Dairy Trade odbędzie się 5 maja i pokaże, czy obecny trend utrzyma się także w kolejnych tygodniach.

Oprac. Maria Khamiuk na podst. GUS, AVM

Jednocześnie przez aktualny konflikt na Bliskim Wschodzie rosną koszty produkcji. Wzrost cen energii sprawił, że poza paliwem podrożały również nawozy sztuczne – nawet o 21–38%. Co ważne, nawet po ewentualnym uspokojeniu sytuacji geopolitycznej ceny nawozów prawdopodobnie nie spadną szybko, co może szczególnie uderzyć w rolników kupujących nawozy w ostatniej chwili.

Stabilizacja cen mleka w Polsce

Na szczęście sprawdzają się wcześniejsze prognozy analityków, którzy pod koniec 2025 roku wskazywali, że spadki cen mleka powinny wyhamować. Z relacji rolników wynika, że w niektórych mleczarniach pojawiły się już informacje o niewielkich podwyżkach ceny za kwietniowe dostawy, rzędu kilku groszy na litrze.

Nie oznacza to jednak poprawy opłacalności. Jak zauważa jeden z hodowców z Wielkopolski, cena mleka poniżej 2 zł za litr nadal nie jest satysfakcjonująca i będzie weryfikować, które gospodarstwa rzeczywiście produkują mleko rentownie. Jego zdaniem szukanie oszczędności nie powinno polegać na ograniczaniu dodatków żywieniowych wpływających na wydajność i parametry mleka, bo w dłuższej perspektywie może to pogorszyć zdrowotność stada i obniżyć produkcję. Oszczędności warto raczej szukać w uprawie polowej, analizując, które zabiegi agrotechniczne są naprawdę konieczne.

GDT: po serii wzrostów lekki spadek

Na nowozelandzkiej giełdzie Global Dairy Trade (GDT) od początku roku przez sześć kolejnych aukcji notowano wzrosty cen. Dopiero notowanie z 7 kwietnia 2026 r. przyniosło spadek o 3,4%. Mimo to średnia cena wzrosła od początku roku z 3553 USD do 4288 USD za tonę, co nadal można uznać za sygnał stabilizacji światowego rynku mleka.

Warto jednak zwrócić uwagę, że wolumen sprzedaży na GDT jest obecnie niższy niż w poprzednich latach – około 16,5 tys. ton wobec około 40 tys. ton wcześniej. Może to sugerować słabszy popyt na światowych rynkach.

Polska i UE: podobna skala spadków

Według danych Milk Market Observatory (MMO) cena mleka w Polsce w lutym 2026 r. była o 18% niższa niż w tym samym miesiącu rok wcześniej. To dokładnie taki sam spadek jak średnio w całej Unii Europejskiej. Największe obniżki cen mleka rok do roku, sięgające około 30%, odnotowano natomiast w Belgii, Litwie i Holandii.

Więcej o krajowym rynku mleka przeczytasz w najnowszym majowym numerze top bydło! 

GUS podał, że w lutym 2026 r. średnia cena skupu mleka w Polsce wyniosła 186,44 zł za 1 hl, czyli ok. 1,86 zł/l. W porównaniu ze styczniem oznacza to spadek o 1,3%, natomiast w ujęciu rocznym aż o 18%.

Jeszcze miesiąc wcześniej średnia cena była na poziomie ok. 1,88 zł/l. Spadek nie jest więc gwałtowny, ale potwierdza wyraźny kierunek rynku. Mleko znalazło się wśród produktów rolnych, których ceny w lutym spadły miesiąc do miesiąca.

Ceny mleka w lutym 2026 r. według województw

Zmiany cen były widoczne niemal w całym kraju. Najmocniej ceny spadły w południowej Polsce, choć skala obniżek była zróżnicowana. Największe spadki odnotowano m.in w woj. świętokrzyskim, opolskim i śląskim, gdzie sięgały nawet kilkunastu groszy na litrze. W wielu innych regionach obniżki były jednak niewielkie i wynosiły od 1 do 5 groszy. Pokazuje to, że rynek obniża się raczej stopniowo niż gwałtownie.

Na tym tle wyraźnie wyróżnia się woj. podlaskie, gdzie ceny wzrosły do poziomu 2,03 zł/l. To jedyny region w Polsce z dodatnią zmianą miesiąc do miesiąca, co może wynikać z dużej koncentracji produkcji mleka i silnej pozycji lokalnych mleczarni.

Różnice między województwami pozostają znaczące i sięgają ponad 30 groszy na litrze, co dla wielu gospodarstw ma realne znaczenie ekonomiczne. Sprawdź średnie ceny skupu mleka według województw w tabeli niżej: 

Maria Khamiuk na podstawie danych GUS

Polska nie jest wyjątkiem. W UE ceny spadają szybciej

Zmiany widoczne w Polsce wpisują się w szerszy trend europejski. Dane Komisji Europejskiej pokazują, że średnia cena mleka w UE w lutym wyniosła ok. 44,2 euro/100 kg, co oznacza spadek o 5,8% w skali miesiąca. To ważne, bo ceny w Polsce w dużej mierze zależą od sytuacji na rynku unijnym. Choć spadek w kraju był łagodniejszy, kierunek zmian pozostaje taki sam.

Większa produkcja mleka zwiększa presję na ceny

Jednym z kluczowych powodów spadków jest rosnąca podaż mleka. Z danych Komisji Europejskiej wynika, że w styczniu 2026 r. skup mleka w UE był wyższy o 4,5% rok do roku. Podobne tendencje obserwuje się również globalnie, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych i Nowej Zelandii.

Większa ilość surowca na rynku oznacza większą konkurencję między przetwórcami i ogranicza ich skłonność do płacenia wyższych cen. To mechanizm dobrze znany z wcześniejszych cykli rynkowych.

Historyczne dane dotyczące cen surowego mleka krowiego w UE (w euro/100 kg)

FOTO: Milk Market Observatory/european Comission

Produkty mleczne jeszcze trzymają ceny, ale sygnały są mieszane

W pierwszej połowie marca ceny produktów mlecznych w UE nadal pozostawały stosunkowo wysokie, a w przypadku proszków i masła notowano wzrosty. Oznacza to, że ceny surowca zaczęły spadać szybciej niż ceny produktów. Taka sytuacja zwykle nie trwa długo i często zapowiada zmianę trendu na rynku.

GDT pokazuje, że globalny rynek zaczyna hamować

Najlepiej widać to w wynikach przetargów Global Dairy Trade. Jeszcze w lutym oraz na początku marca ceny większości produktów rosły, jednak aukcja z 17 marca przyniosła wyraźne wyhamowanie.

Indeks cen praktycznie się nie zmienił (+0,1%), średnia cena wyniosła 4330 USD za tonę, a wolumen sprzedaży sięgnął ok. 19,5 tys. ton. To pierwszy sygnał, że rynek przestaje rosnąć.

Jak wynika z analiz ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka (AVM), szczególnie istotny był spadek ceny pełnego mleka w proszku (PMP) o 4%. Analityk AVM Georgij Kuhiashvili wskazuje, że był to efekt słabszego popytu w krajach azjatyckich oraz ograniczenia zakupów przez odbiorców z Afryki Północnej.

W tym samym czasie ceny odtłuszczonego mleka w proszku (OMP) wzrosły, a ceny masła i serów przestały rosnąć tak dynamicznie jak wcześniej. Rynek przestał więc rosnąć równomiernie. To pierwszy wyraźny sygnał zmiany trendu na rynku światowym.

Rolniku, wygraj OWIJARKE DO BEL i zyskaj: lepszą fermentację, większą wydajność pracy i realną oszczędność czasu w sezonie. Więcej na: www.topagrar.pl/owijarka

Baner reklamowy konkursu – owijarka do bel na polu oraz hasło "Wygraj owijarkę do bel" z informacją o nagrodzie ponad 90 tys. zł.

FOTO: Agrohorti Media

Słabszy popyt i zmiany w handlu

Popyt na rynku globalnym staje się coraz bardziej nierównomierny. W części regionów – jak Chiny czy niektóre kraje Bliskiego Wschodu – pozostaje stabilny, w innych wyraźnie słabnie.

Szczególnie widoczne jest to w przypadku pełnego mleka w proszku (PMP), który jest jednym z kluczowych produktów w handlu międzynarodowym. Spadek jego cen i ograniczenie zakupów są ważnym sygnałem dla całego sektora. Zmiany te potwierdzają także dane Komisji Europejskiej, które pokazują spadek eksportu tego produktu z UE.

Rosnące koszty transportu i energii hamują rynek mleka

Na sytuację coraz silniej wpływają koszty transportu. Jak wskazuje analiza AVM, część kupujących ogranicza aktywność właśnie z powodu droższego frachtu i wyższych kosztów paliw.

Ten sam wniosek pojawia się w raporcie Rabobank, który wskazuje, że eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie podnosi ceny energii i utrudnia transport, szczególnie w rejonie cieśniny Ormuz.

Zakłócenia logistyczne oznaczają dłuższe trasy transportowe, wyższe koszty i większą niepewność. W efekcie część importerów ogranicza zakupy lub odkłada decyzje.

Rosną koszty produkcji, a ceny spadają

Jednocześnie rosną koszty produkcji. Dane Komisji Europejskiej pokazują, że koszty energii wzrosły w ostatnim czasie o blisko 28%, a koszty pasz również poszły w górę. W praktyce oznacza to, że przy niższych cenach mleka rolnicy muszą jednocześnie mierzyć się z wyższymi kosztami produkcji.

Rynek mleka wchodzi w bardziej wymagający etap

Zestawienie danych z Polski, UE i rynku światowego pokazuje wyraźnie, że rynek mleka zmienia kierunek. Jeszcze na początku roku dominowały wzrosty i stabilna sytuacja, dziś coraz więcej sygnałów wskazuje na wyhamowanie.

Rosnąca produkcja, słabnący handel, zmiany widoczne na GDT oraz rosnące koszty zaczynają się kumulować. Analizy AVM pokazują, że globalny rynek traci dynamikę, a kluczowe produkty zaczynają tanieć.

Dla rolników oznacza to większą niepewność i konieczność jeszcze uważniejszego pilnowania kosztów produkcji. Najbliższe miesiące pokażą, czy rynek znajdzie nową równowagę, czy też presja cenowa utrzyma się dłużej.

Oprac. Maria Khamiuk na podst. GUS, Milk Market Observatory/European Commission, Dairy Market News/USDA, AVM, Rabobank

Ze względu na szybki wzrost popytu, ograniczoną lokalną produkcję i strategiczną rolę regionu w zagospodarowaniu światowych nadwyżek mleczarskich, długotrwałe zaburzenia w żegludze przez cieśninę Ormuz mogą istotnie przekształcić globalne przepływy produktów mlecznych i zwiększyć zmienność cen na międzynarodowych rynkach.

Zapytaliśmy Marcina Hydzika, Prezesa Zarządu Związku Polskich Przetwórców Mleka o potencjalny wpływ konfliktu na rynek mleka.

Marcin Hydzik, Prezes Zarządu Związku Polskich Przetwórców Mleka. 

FOTO: Krzysztof Zacharuk

Błażej Szczepański: Czy widać pierwsze oznaki wpływu wojny na Bliskim Wschodzie na rynek mleczarski w Polsce i na świecie?

Marcin Hydzik: Tak, pierwsze oznaki są już widoczne, choć na tym etapie mają one przede wszystkim charakter pośredni, a nie bezpośredni. Rosną koszty logistyki, pojawiają się dodatkowe opłaty paliwowe, a cena ropy rośnie. Widać wyraźnie, ze wojna i związane z nią napięcia polityczne zaczynają wpływać na handel międzynarodowy i zwiększają wrażliwość rynku mleczarskiego na gwałtowne zmiany.

Błażej Szczepański: Jakie działania lub skutki wojny mogą potencjalnie wpłynąć na rynek mleka?

Marcin Hydzik: Niewątpliwie wzrost cen energii i paliw, co uderza w mleczarstwo bardzo szybko, bo branża jest bardzo energochłonna. Takie elementy jak chłodzenie, suszenie, transport, magazynowanie i przetwórstwo są silnie zależne od cen energii. Są raporty, które mówią, że koszty wytwarzania mleka w proszku w Europie mogą rosnąć nawet o 20–40%. Wraz z ceną ropy będą rosnąć ceny opakowań.

Istotne są zakłócenia w transporcie morskim i wzrost kosztów logistyki. Napięcia w regionie podnoszą koszt paliwa dla statków i składki ubezpieczeniowe armatorów, a koszt transportu kontenera chłodniczego z Europy do Azji może wzrosnąć dwukrotnie.

Jeżeli wojna będzie się przedłużać, to nastąpi osłabienie popytu importowego w regionie Bliskiego Wschodu. Podobny efekt będzie miała destabilizacja gospodarek państw regionu i utrudnienia w handlu. Wtedy europejskie mleczarstwo będzie musiało szukać innych rynków zbytu, co zwykle zwiększa presję konkurencyjną, a w kosewencji cenową.

Błażej Szczepański: Jaką rolę odgrywa cieśnina Ormuz w globalnym handlu produktami mlecznymi?

Marcin Hydzik: Cieśnina Ormuz jest jednym z kluczowych punktów dla światowego handlu energią, czyli odbywa się tam blisko jedna piąta globalnego handlu ropą i dodatkowo około 30% światowego transportu LNG.

Dla mleczarstwa oznacza to tyle, że Ormuz działa jak dźwignia kosztowa. Jeżeli w tym rejonie pojawiają się napięcia lub ryzyko blokady, niemal natychmiast rosną ceny ropy, gazu, transportu i ubezpieczeń, a to przekłada się na koszty produkcji i eksportu produktów mleczarskich w Europie. Wbrew pozorom Cieśnina Ormuz i europejskie mleczarstwo łączy bardzo wiele i są blisko siebie.

Błażej Szczepański: O jakich wolumenach lub wartościach importu przez kraje Bliskiego Wschodu mówimy, jeśli chodzi o produkty mleczarskie?

Marcin Hydzik: Bliski Wschód jest dla UE istotnym odbiorcą, szczególnie w kategoriach serów i proszków mlecznych. W 2025r. wszystkie kraje UE, łącznie wyeksportowały na Bliski Wschód ponad 600 tys. ton produktów o łącznej wartości ponad 2,1 mld EUR – w tym serów 132 tys. ton (ponad 790 mln EUR), OMP ponad 130 tys. ton (330 mln euro), mleka skondensowanego ponad 105 tys. ton (236 mln EUR) – żeby wymienić tylko najważniejsze pozycje.

Błażej Szczepański: Jakie produkty mleczne głównie eksportujemy z UE i Polski na Bliski Wschód i w jakich ilościach?

Marcin Hydzik: W 2025 r. Polska wyeksportowała do krajów bliskiego wschodu łącznie 38,2 tys. ton produktów mleczarskich o wartości 147,3 mln EUR. Główną pozycję w polskim eksporcie mleczarskim do krajów tego regionu stanowiły sery tj. 20,6 tys. ton o łącznej wartości 102,3 mln EUR.Na dalszych pozycjach znajdują się OMP (6,7 tys. ton o wartości 19 mln EUR), serwatka w proszku (3,6 tys. ton, 3,8 mln EUR) oraz produkty fermentowane (2,3 tys. ton, 5,7 mln EUR), jednakże w tym czasie do samego Iranu z Polski trafiło zaledwie 93 tony białek serwatkowych o wartości 1,1 mln EUR.

W kontekście wielkości polskiego eksportu na Bliski Wschód stanowi to niewielką część polskiej produkcji i eksportu ogółem, ale tylko pozornie może się wydawać, ze utrudnienia w handlu z tym regionem spowodowane działaniami wojennymi będą miały niewielki wpływ na polską branżę mleczarską, bo masa towarowa produkowana w UE w przypadku zakłóceń w handlu w regionie Półwyspu Arabskiego będzie musiała zostać skierowana na inne rynki i może to stanowić zagrożenie w kontekście konkurencyjnym dla polskiego mleczarstwa.

Błażej Szczepański: Czego możemy spodziewać się w najbliższym czasie, jeśli chodzi o ceny w skupie?

Marcin Hydzik: W krótkim terminie możemy oczekiwać dużej zmienności, raczej nie silnego, trwałego wzrostu cen skupu. Mamy pozytywne sygnały z rynku: rosną ceny masła, śmietany, serów i proszków, a aukcje GDT od początku roku skutkują wzrostem indeksu giełdowego – ostatnio o 5,7%. Jednak z drugiej strony mamy świadomość, że globalna podaż mleka nadal pozostaje wysoka. Mówi się wręcz o jego nadpodaży w 2026 roku.

Czyli mamy przeciwstawne siły - ceny skupu mogą być podtrzymywane przez poprawę notowań części produktów, ale jednocześnie będą ograniczane przez wysoką podaż mleka i ryzyka logistyczno-energetyczne. Jednym słowem będzie dominować niepewność.

Błażej Szczepański: Czy mleczarnie w związku z nadpodażą mleka na światowym rynku zmieniły strategie produkcji, aby utrzymać konkurencyjność?

Marcin Hydzik: Zakłady starają się reagować na relacje cenowe między kategoriami produktów. Gdy drożeje energia, mniej opłacalne stają się produkty najbardziej energochłonne, zwłaszcza proszki, natomiast względnie bardziej atrakcyjna może być produkcja serów, co z kolei ograniczy dostępność tłuszczu i może spowodować wzrost cen masła.

Mleczarnie zarządzają nie tylko wolumenem, ale i strukturą przetwórstwa, szukając najlepszego wykorzystania mleka w warunkach nadpodaży i zmiennego popytu.

Błażej Szczepański: Czy hodowcy mogą jakoś wpłynąć na rynek mleka? Jaką strategię powinni przyjąć?

Marcin Hydzik: Pojedynczy hodowca nie zmieni rynku światowego, ale może pracować nad zwiększeniem odporności własnego gospodarstwa. Globalna podaż mleka pozostaje wysoka, a niskie ceny pasz mogą dodatkowo opóźniać oczekiwane spowolnienie produkcji. Strategia polegająca na produkowaniu jeszcze więcej, bo rynek wszystko wchłonie może być ryzykowna. Wydaje się, że najważniejsze dla producentów mleka dzisiaj to kontrola kosztów, praca nad wydajnością i jednak ostrożność w decyzjach inwestycyjnych. Pojęcie zarządzania ryzykiem powinno wejść na stałe do języka rolniczego.

Dziękuję za rozmowę.

Karol Bujoczek, AgroHorti Media

FOTO: Fot. Zieja

Produkcja rośnie wszędzie

Największym producentem mleka na świecie pozostaje Unia Europejska. Szacunki na 2025 r. mówią o 148,1 mln ton, czyli wzroście o 1,8% r/r.

– Szczególnie wysoki wzrost produkcji mleka nastąpił pod koniec ubiegłego roku. We wrześniu i październiku w Niemczech, Francji, Holandii i Polsce wzrost dostaw sięgał od 4 do 8%, a w Irlandii nawet blisko 15% – podkreślał Bujoczek.

W Stanach Zjednoczonych produkcja osiągnęła 105 mln ton (+2,8%), a w IV kwartale tempo wzrostu wyniosło 4–5%. Rośnie zarówno pogłowie (ok. 9,57 mln krów, +2,3%), jak i wydajność – średnio 11 064 kg mleka od krowy. W Nowej Zelandii, gdzie produkcja mleka oparta jest niemal w całości na systemie pastwiskowym, wyprodukowano 21,93 mln ton mleka (+1,8%), przy jeszcze większym wzroście ilości tłuszczu i białka (+2,6%)....

Główny Urząd Statystyczny poinformował, że w styczniu 2026 roku średnia cena skupu mleka w Polsce wyniosła 188,86 zł za 1 hl, czyli 1,88 zł/l. To o 5,2% mniej niż w grudniu 2025 r. oraz aż o 17,7% mniej niż w styczniu ubiegłego roku. Jeszcze w grudniu średnia krajowa wynosiła 1,99 zł/l. W styczniu spadła do 1,88-1,89 zł/l. Oznacza to obniżkę o około 11 groszy na litrze w ciągu jednego miesiąca. To są średnie ceny skupu liczone dla całego kraju i dla poszczególnych województw.

Cena skupu mleka w styczniu 2026 r. Opracowanie własne na podstawie danych GUS

FOTO: Maria Khamiuk/gus

Ile płaciły mleczarnie za mleko w poszczególnych województwach?

Obniżki objęły wszystkie województwa. Najwyższe ceny w styczniu 2026 r. nadal notuje Podlaskie – 2,01 zł/l, choć i tam cena spadła o 10 groszy. Najniższą stawkę odnotowano w woj. pomorskim – 1,74 zł/l. To jednocześnie największy miesięczny spadek w kraju (-18 groszy).

Różnica między najdroższym a najtańszym regionem wynosi dziś 27 groszy na litrze. To pokazuje, że regionalne zróżnicowanie rynku wciąż jest duże.

Warto zaznaczyć, że jest to już trzeci miesiąc z rzędu spadków cen skupu we wszystkich województwach kraju. We wrześniu i październiku były przypadki utrzymania stawek. Natomiast ostatnie podwyżki cen skupu mleka były ostatnio w sierpniu 2025 roku.

Rynek UE jest zróżnicowany. Copa-Cogeca nie widzi dziś podstaw do interwencji

Spadek cen w Polsce wpisuje się w szerszy obraz rynku europejskiego, choć sytuacja w UE nie jest jednolita. Jak pisze Tygodnik Poradnik Rolniczy, powołując się na stanowisko Copa-Cogeca, poziom cen skupu mleka jest wyraźnie niższy w krajach bałtyckich niż w pozostałych państwach członkowskich UE. Jednocześnie organizacja uznała, że rynek jest zróżnicowany i na tym etapie nie ma przesłanek do wnioskowania do Komisji Europejskiej o uruchomienie instrumentów interwencji rynkowej.

Copa-Cogeca zaznacza jednak, że rok 2026 może okazać się wymagający dla producentów mleka.

Luty przynosi inny sygnał z rynku światowego. Jakie są wyniki przetargu GDT?

Styczniowe dane GUS opisują średnie ceny skupu mleka w Polsce w konkretnym miesiącu. Natomiast 17 lutego br. odbyła się 398. aukcja Global Dairy Trade (GDT), która pokazuje, jak w połowie lutego zachowywał się handel na rynku międzynarodowym. To inna data i inny punkt odniesienia.

Indeks cenowy GDT wzrósł do 1202 pkt, czyli o 3,6% w porównaniu z poprzednią sesją. Sprzedano 22 240 ton produktów, a średnia cena na aukcji wzrosła do 4028 USD/t.

Najmocniej podrożało masło – do 6347 USD/t (+10,7%), oraz odwodniony tłuszcz mleczny – do 6751 USD/t (+3,8%). W górę poszły także pełne mleko w proszku (PMP) oraz odtłuszczone mleko w proszku (OMP) – odpowiednio do 3706 USD/t (+2,5%) oraz 2973 USD/t (+3%).

To ważne, bo GDT jest w praktyce „termometrem” dla segmentu eksportowego: szczególnie dla tłuszczów i proszków, które najłatwiej wysyła się na rynki globalne.

Skąd te wzrosty cen na GDT?

Końcówka sezonu w Oceanii

Jak wynika z analizy ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka, przygotowanej przez Georgija Kuhiashviliego, na wzrost cen mogło wpłynąć to, że szczyt sezonowej produkcji mleka w Oceanii już minął. Innymi słowy: Nowa Zelandia i okolice nie są już w fazie największej podaży surowca. Teraz ilość mleka w skupie zaczyna naturalnie maleć.

Dla rynku ma to duże znaczenie. Gdy w Oceanii mleka jest mniej, przetwórcy mają też mniej masła i proszków do zaoferowania. A jeśli dostępność towaru spada, kupujący szybciej podbijają stawki — zwłaszcza wtedy, gdy ktoś chce „zabezpieczyć” dostawy na kolejne tygodnie.

Ameryka Południowa: po okresie „dużego mleka” zaczyna się schłodzenie podaży

W Argentynie, Brazylii, Urugwaju i Chile minął sezon wysokiej produkcji. Dane rynkowe wskazują, że produkcja mleka zaczęła tam spadać. To ogranicza presję eksportową z tego regionu. Jeśli mniej proszku trafia na rynek światowy, kupujący muszą konkurować o dostępny wolumen.

USA – mniejsze zapasy, większy popyt detaliczny

W Stanach Zjednoczonych sytuacja jest nieco inna. Produkcja mleka nie rośnie dynamicznie, a jednocześnie zapasy części produktów – zwłaszcza odtłuszczonego mleka w proszku – są niższe niż wcześniej. Do tego dochodzi zwiększony popyt na masło w handlu detalicznym. Sieci handlowe kupują więcej, co podbija ceny.

Eksport amerykańskich produktów pozostaje stabilny, choć przy wyższych cenach może się on w kolejnych miesiącach osłabić.

Unia Europejska – rynek ostrożny, ale stabilny

W UE nie widać gwałtownego wzrostu produkcji mleka. Dostawy są stabilne, ale kupujący zachowują ostrożność – kontrakty często mają charakter krótkoterminowy. To oznacza, że europejski rynek nie znajduje się dziś w sytuacji nadpodaży. A brak nadwyżki to pierwszy warunek do zatrzymania spadków cen.

W skrócie: rynek nie wygląda na rozgrzany. Ale też nie widać tam masowego wyprzedawania towaru. To sprzyja stabilizacji, szczególnie gdy podaż poza Europą zaczyna się kurczyć.

Chińczycy uderzyli dodatkowymi cłami w polskie sery i śmietanę. Będzie reakcja?

Ministerstwo patrzy na wyniki GDT z nadzieją

Jak pisze „Tygodnik Poradnik Rolniczy”, Ministerstwo Rolnictwa dopatruje się w dodatnich wynikach ostatnich sesji GDT pierwszych oznak możliwego wyhamowania kryzysu na rynku mleka. Resort zwraca uwagę, że indeks w dwóch poprzednich notowaniach również był dodatni.

To pokazuje, że w tle styczniowych spadków w Polsce toczy się już dyskusja o możliwym odbiciu w handlu międzynarodowym.

Oprac. Maria Khamiuk na podst. GDT, AVM, Tygodnik Poradnik Rolniczy

Przypomnijmy, że historię Damiana Morcinka opisywaliśmy w połowie stycznia na łamach topagrar.pl w artykule Mlekomat rolniczym hitem: 120 l schodzi jak ciepłe bułeczki. „Żyję tylko z RHD"

W przypadku tego rolnika, można śmiało powiedzieć, że „apetyt rośnie w miarę jedzenia”, a młody producent mleka ma łeb na karku do interesów. W krótkim tempie od instalacji pierwszego mlekomatu, tuż obok wyrósł drugi.

Drugi mlekomat i 240 litrów dziennie prosto z gospodarstwa

Rolnik prowadzący sprzedaż bezpośrednią w ramach rolniczego handlu detalicznego sprzedaje mleko w dwóch wariantach cenowych: 7,5 zł/l w butelce szklanej i 5,5 zł/l w plastikowej. Każdy mlekomat ma wydajność ok. 120 litrów dziennie, co oznacza łącznie 240 litrów trafiających do klientów bez pośredników.

Automat ustawiony jest w Opolu, a zainteresowanie produktem – jak podkreśla rolnik – utrzymuje się na stabilnym poziomie. Jeszcze niedawno większość klientów przyjeżdżała po mleko bezpośrednio do gospodarstwa. Dziś zostało tylko dwóch stałych odbiorców z okolicy, którzy kupują je co drugi dzień.

Rośnie biurokracja i kontrole

Wszystko prosperuje znakomicie i widać niesamowite zaangażowanie w prowadzoną działalność. Jednak wymagania administracyjne rosną. Jak relacjonuje, sama rejestracja działalności w ramach RHD była prosta, lecz późniejsze kontrole przyniosły dodatkowe obowiązki. A ostatnia inwestycja zwiększyła liczbę wymaganych dokumentów i prowadzonych rejestrów.

Rolnik obecnie musi prowadzić kolejne ewidencje – m.in. zapisy temperatur transportu, mimo że przewóz odbywa się autem-chłodnią, a mleko znajduje się w zamkniętych opakowaniach, a sery z transportem do klientów w termoboksach. Doszedł także obowiązek prowadzenia rejestru dezynfekcji samochodu. Obowiązki administracyjne wzrosły, a pracy jednak przy dwóch mlekomatach również jest więcej.

 – Wychodzi na to, że muszę prowadzić około dziesięciu różnych rejestrów, to czasochłonne zajęcie – podkreśla rolnik.

Dodatkowym utrudnieniem jest lokalizacja urządzenia. Gospodarstwo znajduje się w innym powiecie niż mlekomat, dlatego – jak twierdzi rolnik – kontrole mają być zlecane właściwemu miejscowo inspektoratowi.

Morcinek uważa, że zwiększone zainteresowanie kontrolą zbiegło się w czasie z uruchomieniem drugiego urządzenia.  

Czasochłonna produkcja i logistyka

Obsługa mlekomatów wymaga dużego nakładu pracy. - Sam dój trwa około godziny, schładzanie kolejną, a butelkowanie 240 litrów następne 60 minut. Do tego dochodzi transport i załadunek mleka do automatu – zaznacza Damian Morcinek. Rolnik przyznaje, że połączenie prowadzenia gospodarstwa i obsługi mlekomatów w pojedynkę jest trudne i czasochłonne.

Łączna dzienna produkcja mleka w rodzinnym gospodarstwie wynosi ok. 750 litrów, z czego 350 litrów pochodzi ze stada krów Damiana. Surowiec od rodziców trafia do mleczarni OSM Włoszczowa, natomiast własne mleko sprzedaje w mlekomatach lub przerabia na produkty.

Co ciekawe od konsumentów pobierana jest zwrotna kaucja za butelki szklane, która wynosi 2 zł.

- Jest możliwość oddawania butelek, ale nie przez automat. Można je oddać tylko w określonych godzinach, kiedy przyjeżdżam z dostawą. Wtedy klienci przynoszą butelki, a my zwracamy im kaucję – tłumaczy rolnik.

Morcinek zaznacza, że opakowania zarówno plastikowe i szklane razem z etykietami to spora składowa ceny mleka z mlekomatu – 7,5 zł/l mleka w butelce szklanej (2 zł kaucja) i 5,5 zł/l w butelce plastikowej (nawet 1 zł z etykietą)

Biurokracja może niejednego rolnika zniechęcić

Choć dla Damiana Morcinka zrozumiałe jest to, że mleko musi być badane i pod kontrolą to jednak mimo zapewnień, że w RHD jest wiele uproszczeń, to jednak kontrole stały się częstsze a dokumentów przybywa. W związku z tym, że pojawia się ich coraz więcej zastanawia się nad zawieszeniem produkcji serów i masła. Pojawiają się problemy interpretacyjne dot. przepisów przy kontrolach produktów przetworzonych.

- Najbardziej zaskakuje mnie sama liczba tych rejestrów. Nakaz prowadzenia tylu zestawień, według mnie, mija się z celem – wychodzi na to, że mam prowadzić dziesięć różnych rejestrów. Z uwagi na ogólne, niedoprecyzowane rozporządzenia pojawiają się trudności w ich jednolitej interpretacji przez urzędników, co w praktyce ogranicza możliwość pełnego skorzystania z uprawnień przysługujących rolnikowi i osłabia go w chęci dalszego rozwoju – zaznacza Morcinek.

Lepszy dochód, większa satysfakcja

Damian Morcinek z mlekomatem wstrzelił się akurat w czasie gdy ceny mleka w skupie zaczęły drastycznie spadać. Ta ilość, którą produkują jego krowy wystarcza na razie na zaspokojenie potrzeb konsumentów korzystających z mlekomatów w Opolu, a dochód jest satysfakcjonujący.

Zaznacza, że w jego okolicy ceny skupu w mleczarniach spadły w ostatnich miesiącach nawet o ok. 50 gr/l i wynoszą średnio 2 zł, ale w niektórych spółdzielniach rolnicy otrzymują znacznie mniej, bo nawet 1,60 zł/l.

Z rozmowy z naszą Redakcją można wywnioskować, że rolnik jest zadowolony z produkcji, sprzedaży oraz dochodów, mniej z dodatkowej ponadmiarowej biurokracji.

– To jest najlepszy czas na to, żeby się zastanowić, jak wydajemy pieniądze, bo często dopiero sytuacja kryzysowa zmusza nas do refleksji – mówi. – Mamy wiele prostych rezerw, o których nie myślimy, kiedy jest nam dobrze.

Jako przykłady wymienia:

• jakość pasz objętościowych,
• przygotowanie krów do laktacji,
• mądre brakowanie.

– Krowa, która produkuje 20 litrów mleka, jest jak starej daty samochód – pali bardzo dużo, żeby przejechać 100 km. Krowa efektywna to nowy samochód hybrydowy – mało pali, a też jedzie 100 km – obrazuje profesor.

prof. Zygmunt M. Kowalski podczas Forum Mleko 2026

FOTO: Andrzej Rutkowski

Żywienie to ponad 50% kosztów. Gdzie szukać rezerw?

Według prof. Kowalskiego żywienie stanowi „grubo ponad 50%” całkowitych kosztów produkcji mleka. Do tego trzeba doliczyć koszty odchowu młodzieży, w dużej części także żywieniowe.

– Szczególną uwagę zwróciłbym na marnotrawstwo – zaznacza. – Inwestowanie w urządzenia do wybierania kiszonek, wóz z frezem czy nawet wóz samojezdny to poważne decyzje, ale w długim okresie się opłacają, bo nie trwonimy pieniędzy. Największą „ukrytą” rezerwą jest jednak… samo liczenie kosztów.

Faresin wprowadza elektryczny wóz paszowy Leader PF Full Electric

FOTO: Faresin Industries

– Widzę ogromną rezerwę w tym, żeby w ogóle zacząć liczyć koszty. Kiedy zaczniemy to robić, nagle odkryjemy wiele płaszczyzn, w które warto inwestować i gdzie można realnie zaoszczędzić. Jak zaczniemy liczyć, będziemy bardziej efektywni i po prostu mądrzejsi – podkreśla.

Kukurydza na kiszonkę: tania odmiana może drogo kosztować

Wybór odmiany kukurydzy na kiszonkę w wielu gospodarstwach traktowany jest jako szybka decyzja „pod cenę”. Zdaniem profesora to błąd, który mści się przez cały rok.

– Kupuję tańszą odmianę, ale konsekwencje tej decyzji trwają rok, półtora. To bardzo ważna decyzja – ostrzega. – Cena nie jest dobrym wyznacznikiem. Kowalski zwraca uwagę, że odmiana nie jest jedynym czynnikiem jakości kiszonki – liczą się także uprawa, zbiór i zakiszanie – ale jej rola jest wciąż kluczowa.

– Nie patrzyłbym wyłącznie na to, żeby kukurydza miała pełną kolbę i dużo ziarna. Dziś kluczowa jest strawność masy zielonej – podkreśla. Profesor wskazuje też na fundamentalne znaczenie strawności włókna NDF w dawce.

Strawność NDF – dodatkowy litr mleka na krowę

– Im krowa więcej trawi i lepiej trawi, tym więcej pobiera paszy i produkuje więcej mleka – wyjaśnia. Jeżeli zwiększymy strawność NDF-u (włókna) o 1%, to krowa zjada średnio około 0,17 kg suchej masy więcej i produkuje około 0,25 kg mleka więcej. Poprawa strawności o 4% – co naprawdę nie jest trudne – daje nam około 1 litr mleka więcej, praktycznie bez dodatkowego wydatku. „Płacimy” jedynie mądrzejszym wyborem odmiany. Dlatego rekomenduje, by wybierać odmiany zapewniające wysoką strawność masy organicznej. Takie odmiany są na rynku, często są droższe, bo są efektem kosztownej pracy hodowlanej firm nasiennych, ale te nakłady się zwracają.

Kolejnym dużym składnikiem kosztów jest praca ludzka. Stąd rosnące znaczenie automatyzacji – nie tylko w doju, ale również w żywieniu.

– Mamy coraz mniej ludzi do pracy i nie chcemy tak ciężko pracować. Produkcja mleka to ogromny wysiłek całej rodziny – zauważa prof. Kowalski.

W jego ocenie automatyzacja to naturalny kierunek dla nowoczesnych gospodarstw, bo zmniejsza pracochłonność, uniezależnia od problemów kadrowych i poprawia powtarzalność wielu czynności. Roboty są powtarzalne, nie strajkują i robią wszystko tak samo. Kowalski zwraca jednak uwagę na ograniczenia, bo roboty kosztują – wymagają analizy opłacalności w porównaniu z pracownikiem i nie obserwują krów tak jak człowiek, np. w kontekście rui czy kondycji.

– Ja jestem fanem automatyzacji. Myślę, że w przyszłości od niej nie odejdziemy. Smart farming to rzeczywistość XXI wieku – podsumowuje.

Trzeba liczyć koszty

Prof. Zygmunt Kowalski z UR w Krakowie przypomniał, że o zysku z produkcji mleka decydują nie tylko ceny skupu, ale także koszty, rozpoczynajc swoją prelekcję o tym jak w dzisiejszych realiach poprawić opłacalność produkcji mleka. I niestety, mało które gospodarstwo mleczne je liczy. Profesor Kowalski zaproponował liczenie kosztów produkcji mleka metodą IOFC. To obecnie najlepszy prosty wskaźnik opłacalności. Na czym polega ta metoda napiszemy w jednym z najbliższych wydań naszego Tygodnika. Niemniej - zdaniem prof. Kowalskiego - w tej kwestii, wyliczeń tych warto wymagać od doradców żywieniowych.

Opas cieląt i krów brakowanych - szansa na dodatkowe pieniądze

Prof. Marcin Gołębiewski z SGGW w Warszawie przedstawił jedną, ale jakże znaczącą pod względem finansowym strategię dla mlecznego gospodarstwa, jaką jest opas cieląt ras mlecznych oraz zagospodarowanie krów eliminowanych z produkcji mleka. Stanowić one może źródło dodatkowego dochodu gospodarstwa, szczególnie, że koniunktura na żywiec wołowy jest obecnie bardzo dobra.

40% krów możemy wykorzystywać do produkcji wołowiny. Również urodzone w stadzie buhajki, pod warunkiem, że do 8 dnia życia są wykastrowane. (wówczas zabieg ten nie ma żadnego wpływu na przyrosty) - mówił prof. Gołębiewski - a tucz wolców ma praktycznie ma same zalety. Okazuje się, że stek z wybrakowanej krowy mlecznej (dobrze tuczonej) może być tak dobry jak z najdroższej wołowiny rasy Wagyu.

Produkcja mleka zaczyna się na polu. Jaką kukurydzę wybrać w trudnym roku?

A że produkcja mleka zaczyna się na polu, na Forum Mleko nie mogło zabraknąć tematów związanych z najważniejszą rośliną w mlecznym gospodarstwie czyli kukurydzy.

SY Remco FAO 250 - to najnowsza odmiana firmy Syngenta, która charakteryzuje się bardzo dobrą odpornością na suszę i wyróznia się wielkością plonowania. Dla hodowców, którzy chcą więcej polecamy odmianę Powercell, o doskonałej strawności włókna - mówił Wojciech Łączny. Z kolei Marcin Wójtowicz przedstawił strategię najskuteczniejszego odchwaszczania w wcześnie powschodowo i powschodowo kukurydzy. Lumax Duo Pak to preparat dostępny od ubiegłego roku, który wyróżnia się mocnym składem sbustancji czynnej i skutecznością zwalczania chwastów. Tegoroczną nowością jest preparat Lumax Next, który wymaga jednak partnera na chwasty jednoliścienne, żeby mieć kompletne rozwiązanie- nikosulfuron.

Roboty udojowe coraz popularniejsze. Jak uniknąć kosztownych błędów w oborze?

Każdego roku odwiedzamy dziesiątki gospodarstw mlecznych w całej Polsce. Widzimy, jak bardzo zmieniają się obory i jak powszechne stają się w nich roboty udojowe. O tym, jakich błędów nie popełniać przy planowaniu obory z robotami oraz jak najlepiej wdrażać automatyzację i sztuczną inteligencję, mówi gość z Niemiec – Andreas Pelzer z Izby Rolniczej Nadrenii Północnej Westfalii.

-  Nowe koncepcje obór to inteligentne rozwiązania, pasujące do zwierząt, ich właścicieli i wymagań środowiskowych. To budynki o jednej, dużej powierzchni, gdzie roboty zbierają stałe części odchodów, a mocz przechodzi przez przepuszczalną posadzkę do zbiorników. Oddzielamy więc kał od moczu, dzięki czemu odchody możemy wykorzystać w biogazowni. 

Nie ma przy tym amoniaku, a sam mocz jest dobrym nawozem nie zawierającym fosforu. To idealne rozwiązanie spełniające warunki zrównoważonego rolnictwa - mówił nasz gość z Niemiec. Niemniej wciąż jest wiele obór, w których popełniono wiele błędów wpływających na komfort zwierząt. Aż w 70% obór rury karkowe są źle zamontowane uniemożliwiając krowom swobodne położenie się. 

Zautomatyzować możemy również oborę uwięziową, a rozwiązania dla tego typu budynków przedstawił Grzegorz Kędzierski z firmy Pellon.

Kiszonka decyduje o wydajności. Jak poprawić strawność pasz?

O tym jak można osiągnąć maksymalną strawność pasz dzięki specjalistycznym dodatkom mówiła Malwina Murawska z firmy Josera, podkreślając, jak ogromne znaczenie dla jakości i strawności paszy ma stosowanie zakiszaczy.

Choroby zakaźne skracają użytkowanie krów. Jak im przeciwdziałać?

Jednym z warunków opłacalności produkcji mleka jest zdrowe stado, dlatego nie mogło na Forum zabraknąć tematów "zdrowotnych". Sposób w jaki krowa przejdzie przez okres przejściowy decyduje o jej zdrowiu w późniejszej fazie laktacji, wydajności mleka oraz rozrodzie. Mówił o tym Tom van Giessen – EU Technikal Serwices Manager AHV International..

Bakterie patogenne tworzą w organizmie swoisty biofilm tworząc olbrzymie kolonie. W momentach stresowych bakterie wyczuwają ten moment słabości uwalniają się i zaczynają atakować organizm zwierzęcia. Technologia, jaką oferuje firma AHV zmniejsza zjadliwość chorobotwórczych bakterii poprzez zakłócanie i redukcję sygnałów jakimi się "porozumiewają".  Newralgicznym momentem w okresie fizjologicznym krowy jest zasuszenie, szczególnie nagłe, dlatego tak  ważne jest w tym czasie wsparcie krów preparatem np. AHV StopLac. 

Straty sięgające 400 zł na krowę

Z kolei dr Roman Jędryczko z Vet Lab Group uczulał hodowców na wpływ chorób zakaźnych na zdrowotność i długowieczność krów.

-  Za stwierdzeniem choroby u jednej krowy, kryje się zwykle 6 innych sztuk, które są subkliniczne chore, czyli takie u których nie widzimy objawów choroby -uczulał dr Jędryczko. Zmniejszoną produkcyjność stada i szybsze brakowanie powodują również choroby zakaźne jak np. IBR/IPV,BVD/MD, których to żaden lekarz weterynarii nie jest w stanie wykryć bez wykonania stosownych badań. Każde z tych schorzeń powoduje straty w wysokości ok. 400 zł na sztukę. 

Małe ilości mleka

Z ostatnich danych o skupie wynika, że rocznie do OSM Myszków trafiało 1,6 mln litrów mleka, czyli ok. 4500 l dziennie. To daje ok. 75 l na pracownika. Tymczasem w dobrych zakładach mleczarskich przerabia się ok. 1800 l mleka na jednego zatrudnionego. Przeabiane więc w OSM Myszków ilości mleka są bardzo małe. Dla porównania OSM Łowicz w 2024 skupował dziennie około 1,2 mln litrów.

Spółdzielnia w Myszkowie liczyła formalnie prawie 1000 członków, ale w 2022 r. „czynnych” dostawców było ok. 300. 

Jaka średnia cena skupu mleka w grudniu 2025 r.? Dane GUS

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego cena mleka w grudniu 2025 r. wyniosła 1,99 zł za litr. W porównaniu z listopadem oznacza to spadek o 6,6%, natomiast w zestawieniu z grudniem 2024 r. – aż o 23,1%. Taki spadek w ujęciu rocznym pokazuje, jak bardzo zmieniła się sytuacja na rynku mleka w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy i jak mocno producenci odczuli zmianę w swoich rozliczeniach.

Jak układały się ceny mleka w 2025 roku?

Przebieg 2025 r. był nierówny. Pierwsze miesiące roku przyniosły względną stabilizację. Ceny utrzymywały się na podobnym poziomie i nie było sygnałów gwałtownych zmian. Sytuacja zaczęła się zmieniać latem, gdy rynek stopniowo tracił równowagę. Jesienią spadki stały się wyraźniejsze, a kolejne miesiące nie przyniosły poprawy. Grudzień był więc logicznym zakończeniem tego procesu, a nie nagłym załamaniem.

Ceny skupu drobiu rzeźnego i mleka. Źródło danych GUS

FOTO: Gus

Ceny mleka różniły się między regionami

Ceny mleka w grudniu 2025 r. (zł/l)

FOTO: Khamiuk

Choć kierunek zmian był wspólny dla całego kraju, skala spadków różniła się w zależności od regionu. W grudniu 2025 r. najwyższe ceny skupu odnotowano w województwie podlaskim, gdzie średnia przekraczała 2,10 zł za litr (spadek o 19 gr/l). Najniższe stawki pojawiły się w Małopolsce – około 1,87 zł za litr. Takie różnice pokazują, że lokalne warunki, struktura produkcji i pozycja przetwórców nadal mają znaczenie, nawet przy ogólnokrajowej presji cenowej.

Spadek cen skupu mleka w Polsce nie jest zjawiskiem odosobnionym. Coraz silniejsze powiązania z rynkiem międzynarodowym sprawiają, że sytuacja w innych krajach szybko odbija się także na krajowych cenach. W ostatnich miesiącach problemem stała się przede wszystkim nadpodaż surowca przy jednocześnie ostrożnym popycie. To połączenie ogranicza możliwość poprawy cen, niezależnie od sytuacji w poszczególnych krajach.

Co pokazała styczniowa aukcja GDT?

Druga styczniowa aukcja Global Dairy Trade w 2026 r., która odbyła się 20 stycznia, przyniosła niewielkie odbicie cen. Indeks wzrósł, co można odczytać jako sygnał, że rynek próbuje się stabilizować. Jednocześnie sprzedano mniejszy wolumen produktów, a liczba aktywnych kupujących była niższa niż wcześniej. To pokazuje, że choć ceny niektórych produktów lekko wzrosły, popyt pozostaje ostrożny i selektywny. Wyniki aukcji GDT opisaliśmy w artykule: „Rośnie popyt na mleko? Wyniki najnowszej aukcji na Global Dairy Trade”.

Dlaczego światowy rynek mleka reaguje tak spokojnie?

Na globalny rynek mleka wpływa kilka czynników działających jednocześnie. Jak wyjaśnia analityk ukraińskiego Stowarzyszenia Producentów Mleka (AVM), z jednej strony w Oceanii produkcja mleka sezonowo zaczęła hamować, co zwykle sprzyja wzrostom cen. Dodatkowo okres przed Chińskim Nowym Rokiem oraz Ramadanem tradycyjnie zwiększa zainteresowanie proszkami mlecznymi. Z drugiej strony Europa wciąż zmaga się z nadwyżkami, szczególnie w segmencie serów, co skutecznie hamuje wyraźniejsze odbicie cen.

Nadpodaż mleka w Europie widać w Szwajcarii

Skalę problemu dobrze pokazuje sytuacja w Szwajcarii. Produkcja mleka wzrosła tam szybciej, niż możliwości przerobu zakładów. Żeby rozwiązać problem, krajowi producenci poszukują rozwiązań. Jednym z nich jest przetworzenie surowca na proszek i masło. Mówi się również o obniżeniu ceny mleka w handlu oraz kampaniach promujących krajowe produkty.

Kryzys nadprodukcji mleka w Szwajcarii. Rolnicy liczą straty

Co to oznacza dla polskich producentów mleka?

Również przedstawiciele polskiej branży zwracają uwagę, że kluczowym problemem pozostaje brak równowagi między podażą a popytem. Mleka na rynku jest dużo, a możliwości jego zagospodarowania są ograniczone – mówiła w wywiadzie dla top agrar Polska Agnieszka Maliszewska, prezes Polskiej Izby Mleka. Nawet jeśli w kolejnych miesiącach produkcja zacznie spadać, poprawa cen skupu nie musi nastąpić od razu. Rynek potrzebuje czasu, by „wchłonąć” nadwyżki.

Ceny mleka spadają, ale co jest przyczyną? Odpowiada Agnieszka Maliszewska, prezes Polskiej Izby Mleka

Z jaką sytuacją rynek mleka wchodzi w 2026 rok?

Grudzień 2025 r. zamknął rok wyraźnym spadkiem cen skupu mleka. Początek 2026 r. przynosi pierwsze, bardzo ostrożne sygnały stabilizacji na rynku światowym, ale na razie nie zmienia to zasadniczego obrazu. Rynek mleka pozostaje pod presją, a producenci wchodzą w nowy rok z niepewnością co do tempa ewentualnej poprawy. Więcej o rynku mleka i opłacalności produkcji będziemy rozmawiać na Forum Mleko już w lutym.

FOTO: Ahm

Oprac. Maryia Khamiuk na podst. GUS, AVM, GDT

W Szwajcarii panuje obecnie poważny zastój na rynku mleka. Ponieważ rolnicy produkują zbyt dużo surowca, mleczarnie nie są w stanie nadążyć z jego przetwórstwem. Podobno na rynku jest o 10% więcej mleka – pisze topagrar.com.

Neue Zürcher Zeitung (NZZ), niemieckojęzyczny dziennik szwajcarski, donosi między innymi o korkach ciężarówek przed zakładem mleczarskim Emmi w Dagmersellen. Przed zakładem ustawiają się długie kolumny łśniących, srebrnych cystern. Ruch praktycznie stoi w miejscu, a część kierowców zawraca i kieruje się do innych mleczarni, aby zapobiec zepsuciu mleka. Rzecznik Emmi potwierdził, że moce przerobowe są już na granicy możliwości. Zatrudniono już dodatkowych pracowników i wprowadzono dodatkowe zmiany produkcyjne, jednak to wciąż nie wystarcza.

Zobacz też: Rośnie popyt na mleko? Wyniki najnowszej aukcji na Global Dairy Trade

Co doprowadziło do nadwyżki mleka?

Według NZZ główną przyczyną nadprodukcji jest wyjątkowo wysoka jakość pasz, które zebrano latem i jesienią ubiegłego roku. Siano oraz kiszonki były tak bogate i wartościowe, że rolnicy nie spodziewali się aż takiego efektu produkcyjnego.

Stowarzyszenie Przemysłu Mleczarskiego (BO Milch) zagroziła ostatnio producentom mleka potrąceniami, jeśli dostarczą więcej mleka niż w roku poprzednim. Ma to zapobiec sytuacji, w której tysiące litrów mleka musiałyby zostać wylane. Organizacja deklaruje, że chce za wszelką cenę uniknąć tego najgorszego scenariusza. Jednak, jak twierdzi BO Milch, to ryzyko jest realne.

Jakie działania planuje branża, by uniknąć wylewania mleka?

Do działania wezwany jest również szwajcarski przemysł spożywczy. Powinien on zwiększyć udział produktów krajowych w sprzedaży i zastępować importowane sery produktami szwajcarskimi. To samo dotyczy jogurtów. Stefan Kohler, dyrektor zarządzający BO Milch, planuje wysłać w najbliższych dniach list do sprzedawców detalicznych.

Producenci i handel detaliczny zapewniają, że robią wszystko, co możliwe. Jednocześnie podkreślają jednak, że są związani długoterminowymi umowami z dostawcami, dlatego nie planują gwałtownych, krótkoterminowych zmian. Sieć supermarketów Migros zapowiedziała jednak ukierunkowane kampanie, których celem ma być zwiększenie sprzedaży szwajcarskich produktów mlecznych.

Od 1 lutego cena mleka w obrocie handlowym również ma dodatkowo zostać obniżona na okres jedenastu miesięcy. Znaczna część nadwyżek mleka zostanie też przetworzona na mleko w proszku i masło. Po zapełnieniu magazynów produkty te będą mogły być sprzedawane po niższych cenach na rynku światowym – głównie do krajów Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, które są silnie uzależnione od importu mleka.

Ile tracą rolnicy na kryzysie nadprodukcji mleka?

Najbardziej na tej sytuacji tracą rolnicy. Według przedstawicieli środowiska rolniczego przeciętne gospodarstwo mleczne traci około 10 700 euro dochodu w wyniku obniżek cen mleka. Dodatkowo w rozliczeniach uwzględniany jest większy udział tańszego mleka (kategorii B i C), co jeszcze bardziej obniża dochody producentów mleka.

O tym, jak w dzisiejszych realiach poprawić opłacalność produkcji mleka, będziemy rozmawiać już w lutym na naszym Forum Mleko. Więcej szczegółów znajdziesz na stronie: Forum Mleko.

Forum Mleko

FOTO: AHM

Jednocześnie na giełdzie sprzedano 27 821 t produktów, o 1461 t mniej niż ostatnio. Liczba aktywnych uczestników spadła do 164, czyli o 13 firm mniej niż na sesji z 6 stycznia. Rynek płaci więc nieco więcej, ale przy mniejszej aktywności kupujących. Mimo to wolumen sprzedaży blisk 28 tys. t sugeruje silny popyt rynkowy.

Ceny poszczególnych produktów mlecznych

Ceny odwodnionego tłuszczu mlecznego, masła, pełnego mleka w proszku (WMP) oraz odtłuszczonego mleka w proszku (SMP) wzrosły. Powodem jest spowolnienie produkcji mleka surowego w Oceanii po szczycie sezonu oraz wzrost popytu eksportowego przed Chińskim Nowym Rokiem i Ramadanem.

FOTO: Global Dairy Trade

Odwodniony tłuszcz mleczny: 6191 USD/t, +3%

Kontrakty w Oceanii drożeją wraz ze spadkiem wydajności mleka; GDT prognozuje dalszy wzrost cen: +7,7% w lutym i +2,5% w marcu.

Masło: 5314 USD/t, +2,1%

Szczególnie mocny jest popyt na masło 82% tłuszczu. W Europie i Oceanii ceny lekko rosną, przy spadającej produkcji w Oceanii. Prognoza GDT: lekki spadek w lutym (–0,4%) i wzrost w marcu (+2,9%).

Pełne mleko w proszku (WMP): 3449 USD/t, +1%

Rosnący popyt z rynków eksportowych (m.in. przygotowania do Chińskiego Nowego Roku i Ramadanu). Argentyna i Urugwaj zwiększają dostawy do Algierii, natomiast produkt z Oceanii pozostaje tańszy od europejskiego i bardziej konkurencyjny. GDT przewiduje dalsze niewielkie wzrosty: +0,3% w lutym i +0,7% w marcu.

Odtłuszczone mleko w proszku (SMP): 2615 USD/t, +2,2%

Kupujący z Meksyku zwiększają zakupy mimo wyższych cen. SMP z Oceanii drożeje, ale nadal jest bardziej konkurencyjne cenowo niż europejskie. Popyt zwiększa się w związku z przygotowaniami do Ramadanu i Chińskiego Nowego Roku. Prognoza GDT: +2,2% w lutym i +2,1% w marcu.

Jeszcze więcej na naszym Forum Mleko!

Więcej o poprawie efektywności żywienia i zarządzania stadem w obliczu zmieniającego się rynku dowiesz się na naszym Forum Mleko.

Więcej szczegółów na stronie: Forum Mleko 

Forum Mleko 2026

FOTO: Ahm

Wyprodukować więcej mleka?

Z rozmów z producentami wynika to, co przewidzieli eksperci do spraw rynku mleka. Pierwszym sposobem na utrzymanie dochodów jest próba podniesienia wydajności.

– Wraz z obniżkami cen w listopadzie, zaczęliśmy w gospodarstwie zwiększać ilość pasz treściwych, a w szczególności kiszonego ziarna kukurydzy. Mimo to dodatkowe litry mleka nie wpłynęły na to, że kwota na fakturze w grudniu utrzymała się z tą z listopada – mówi nam dostawca z Wielkopolski.

Patrząc na nasz barometr cena w grudniu oscylowała w większości w granicach 2 zł/l. Według zebranych przez nas danych od rolników cena między mleczarniami (uzależniona również od parametrów mleka i wielkości dostaw) wynosiła aż 1,51 zł/l! Rolnicy otrzymujący powyżej 2 zł/l uważają, że da się jeszcze racjonalnie produkować, choć inwestycje muszą być bardzo ostrożne.

Czytaj cały artykuł w wydaniu top bydło 2/2026

Umowa z krajami Mercosur podpisana

Państwa UE dały 9 stycznia zielone światło umowie z Mercosur. Przeciw głosowały Polska, Francja i Irlandia, Austria i Węgry ale już 17 stycznia szefowa KE podpisała porozumienie w stolicy Paragwaju. 21 stycznia Parlament Europejski ma głosować nad skargą do TSUE. W mleczarstwie skutki umowy mogą być również odczuwalne. Brazylia produkuje ok. 36 mln ton mleka rocznie, choć niemal wszystko zużywa na rynku wewnętrznym. Inaczej Argentyna: ok. 11 mln ton mleka, nowoczesne przetwórstwo i wyraźnie eksportowy charakter sektora. Tańsze, często produkowane w mniej restrykcyjnych warunkach wyroby mogą uderzyć w nasz rynek. Choć dziś rynek mleczarski nie wydaje się skrajnie zagrożony, nie wiemy, jak szybko produkcja w krajach Mercosur może rosnąć i zacząć wypierać nas z rynków eksportowych. Tym bardziej, że za drzwiami stoi już kolejna umowa o wolnym handlu – z Indiami. 

Jak opłacalnie produkować mleko przy spadkach cen?

W obliczu trudnych realiów na rynku mleka należy zwrócić uwagę na to gdzie mamy największe koszty pordukcji. Podczas naszego Forum Mleko 3 i 4 lutego, eksperci przedstawią jak w obecnej sytuacji poprawić efektywność produkcji. 

Forum Mleko 2026

FOTO: Ahm

Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadziła ogólnopolską kontrolę jakości handlowej produktów mlecznych. Inspektorzy sprawdzili 127 podmiotów – 55 producentów oraz 72 sklepy detaliczne. Jak czytamy w komunikacie z początku stycznia, nieprawidłowości wykryto w ponad jednej trzeciej z nich. Kontrola nie koncentrowała się wyłącznie na przetwórniach. Równie uważnie przyjrzano się temu, co faktycznie trafia na półkę i jak jest opisane.

Jakie nieprawidłowości wykryła IJHARS w nabiale?

Smak i zapach rzadko był problemem

Z punktu widzenia jakości samego produktu wyniki kontroli mogą zaskakiwać. Cechy organoleptyczne (smak i zapach) w większości przypadków nie budziły zastrzeżeń. IJHARS zakwestionowała tylko jedną partię sera twarogowego, w której stwierdzono kwaśny, drożdżowy zapach oraz lekko gorzki posmak.

Zobacz też: Kary finansowe od IJHARS: fałszowanie kraju pochodzenia mięsa, wędlin i serów w 40 proc. sklepów!

Badania laboratoryjne pokazały rozbieżności z deklaracją

Więcej nieprawidłowości wyszło dopiero w badaniach laboratoryjnych. W ponad 13% zbadanych partii inspektorzy stwierdzili niezgodność zawartości tłuszczy z tym, co zadeklarowano na opakowaniu.

W dwóch przypadkach IJHARS wykryła już poważniejsze uchybienia. W kefirze stwierdzono obecność niedozwolonego tłuszczu obcego, a w jednej ze śmietanek – żelatynę, której producent nie podał w składzie. Takie przypadki inspekcja traktuje jako zafałszowanie produktu.

Najwięcej uchybień dotyczyło etykiet produktów mlecznych

Najczęstsze problemy dotyczyły oznakowania. IJHARS wskazuje m.in. na nieprawidłowe nazwy produktów, brak informacji o procesach technologicznych, błędy w wykazie składników oraz niewłaściwe oznaczanie alergenów.

Kontrola wykazała także uchybienia związane z datami przydatności do spożycia, warunkami przechowywania oraz sposobem prezentowania wartości odżywczych. W pojedynczych przypadkach na opakowaniu podano dłuższy termin przydatności niż w dokumentacji zakładowej, a u jednego producenta ujawniono przeterminowane surowce w magazynie.

Hiszpańska wieprzowina jako „Produkt Polski”? Rolnicy ujawniają skandal

Kary już nałożono, a kontrole będą kontynuowane

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami IJHARS zastosowała sankcje przewidziane w przepisach prawa żywnościowego. Inspekcja zapowiada też dalszy nadzór nad rynkiem mleczarskim, aby sprawdzić, czy kontrolowane podmioty wyciągnęły wnioski.

Oprac. Mkh na podst. IJHARS

Kolejny rok spadków produkcji mleka w UE

USDA prognozuje w 2026 roku kolejny spadek produkcji mleka w Unii Europejskiej. Produkcja ma zmniejszyć się o 700 000 ton, czyli 0,5%, do poziomu 144,80 mln ton w porównaniu z rokiem 2025. Byłby to drugi spadek z rzędu. Główną przyczyną pozostaje dalsza redukcja stad krów mlecznych.

Wzrost wydajności mlecznej na krowę i poprawa wydajności produkcji okazały się zatem niewystarczające, aby zrekompensować ten efekt. W związku z tym europejskie mleczarnie prawdopodobnie w 2026 roku jeszcze bardziej skoncentrują się na produktach o wysokiej marży, takich jak sery.

Co hamuje produkcję mleka w Unii Europejskiej?

Chociaż rentowność gospodarstw mlecznych w UE w minionym roku ogólnie się poprawiła, sektor nadal pozostaje pod presją przepisów środowiskowych. USDA wskazuje między innymi na podatek od emisji CO₂ dla duńskich hodowców bydła oraz na restrykcyjne regulacje dotyczące ochrony przyrody w Niemczech.

Dodatkowo w kilku państwach członkowskich wystąpiły choroby zwierząt, takie jak choroba niebieskiego języka (BTV) oraz choroba guzowatej skóry bydła (LSD), które czasowo powodowały spadki wydajności mlecznej, problemy z płodnością oraz zwiększone straty. Zmiany strukturalne pogłębia także brak następców w rolnictwie – wysokie obciążenie pracą oraz niepewne perspektywy dochodowe zniechęcają młodych ludzi do przejmowania gospodarstw.

Pomimo tych obciążeń Unia Europejska pozostaje zdecydowanie największym producentem mleka krowiego na świecie, wyprzedzając Stany Zjednoczone, Indie, Chiny, Rosję, Brazylię, Nową Zelandię, Wielką Brytanię, Meksyk, Argentynę, Kanadę oraz Australię.

Gdzie produkcja mleka będzie rosła w 2026 roku?

USDA przewiduje, że największy bezwzględny wzrost produkcji mleka wśród głównych eksporterów w 2026 roku USDA prognozuje w Stanach Zjednoczonych. Produkcja ma tam wzrosnąć o 1,23 mln ton, czyli 1,2%, do poziomu 106,19 mln ton w porównaniu z rokiem poprzednim.

Powodem jest planowana rozbudowa stad krów mlecznych w celu pełniejszego wykorzystania nowo powstałych mocy przetwórczych. Szczególnie rosnąca produkcja serów oraz silny eksport produktów mleczarskich zwiększają zapotrzebowanie na surowe mleko.

Dla Argentyny USDA prognozuje wzrost produkcji o 460 000 ton, czyli 4,0%, do rekordowego poziomu 11,95 mln ton. Sprzyjają temu dobre warunki pastwiskowe oraz niskie ceny pasz. Australia również ma zwiększyć produkcję mleka – o około 150 000 ton, czyli 1,8%, do 9,65 mln ton. Stabilne ceny mleka oraz relatywnie niskie koszty pasz zachęcały tam do powiększania stad krów mlecznych. Z kolei dla Nowej Zelandii USDA przewiduje spadek produkcji o 100 000 ton, czyli 0,5%, do 21,80 mln ton, w wyniku dalszej redukcji pogłowia.

Co pokazują notowania produktów mleczarskich na giełdzie?

Kontrakty terminowe na masło notowane na European Energy Exchange (EEX) w Lipsku wskazują na niewielką poprawę cen w bieżącym roku – choć z bardzo niskiego poziomu wyjściowego. Kontrakt terminowy na styczeń spadł na początku grudnia do 3925 euro/t, czyli do najniższego poziomu od lipca 2021 roku.

Do 7 stycznia cena rozliczeniowa wzrosła do 4270 euro/t. Od drugiego kwartału 2026 roku rynek kontraktów terminowych sygnalizuje dalsze wzrosty cen: kontrakt kwietniowy wyceniono na 4300 euro/t, a do listopada notowane są ceny do 4869 euro/t. Podobny obraz przedstawiają relacje cenowe kontraktów terminowych na odtłuszczone mleko w proszku na giełdzie EEX.

Jak efektywnie produkować mleko w nowych realiach rynku i klimatu? Odpowiemy na Forum Mleko

Na temat opłacalności produkcji mleka oraz rynku mleka będziemy rozmawiać na Forum Mleka, które w tym roku odbędzie się w dwóch lokalizacjach:

• 3 lutego w Wielkopolsce w Centrum Rekreacyjno-Hotelowym Bagatelka w Miłosławiu
• oraz 4 lutego w województwie mazowieckim w Hotelu Avangarda w Różanie.

Zapisy już trwają. Zapraszamy do rejestracji!

Forum Mleko 2026

FOTO: AHM