Od marzenia do imponującego stada

Ciężko pracowali, by zrealizować to marzenie – ona w Polsce, on za granicą. Każdą złotówkę inwestowali w powiększanie stada. I tak z trzech krów doszli do dwustu sztuk bydła, z czego 100 stanowią krowy dojne, rasy holsztyńsko-fryzyjskiej czarno-białej i simental. Wydajność stada to ok. 10 tys. l mleka rocznie o zawartości tłuszczu 4,3% i białka 3,4%. Roczna produkcja tego białego złota sięga dziś miliona litrów.

Gospodarstwo, które rośnie razem z ambicjami

Ale zwierzęta to nie wszystko. Wraz z nimi sukcesywnie dokupowali ziemię, aby mieć własną bazę paszową. Gospodarstwo z 15 ha urosło do 160 ha wraz z dzierżawami. Jedną trzecią zajmują zboża ozime, tj. pszenica, pszenżyto, żyto i jęczmień, kolejną 1/3 mieszanki traw, a na pozostałych gruntach uprawiana jest kukurydza na ziarno i na kiszonkę. Wszystko musi mieć dla pani Ilony uzasadnienie ekonomiczne, bo jak podkreśla, to podstawa każdego biznesu. Podobnie jak dywersyfikacja dochodów, dlatego w 2019 roku padło na sery. Rolniczka pierwszy kurs zrobiła w zagłębiu serowarskim, czyli na Dolnym Śląsku. A w 2021 roku z własnej kuchni przeniosła się do przydomowej serowarni, która stanęła w miejscu dawnego garażu oraz kurnika. Ot tak po krótce wyglądają kulisy powstwania Serowni Kuchary, która dziś cieszy podniebienia okolicznych, ale nie tylko, mieszkańców.

Serowarstwo – od pasji do profesjonalizmu

– Byłam członkiem Rady Nadzorczej mleczarni i na jednym z wyjazdów poznałam panią z okolic Wrocławia, która robiła sery. Zawsze chciałam to robić, zachwycałam się wręcz tym pomysłem, więc po odchowaniu dzieci poszłam w to w ciemno – przyznaje z uśmiechem. Mocno postawiła wówczas na swój rozwój. Pani Ilona ukończyła szkołę serowarstwa na Uniwersytecie Przyrodniczym we Wrocławiu, gdzie zdobyła dyplom serowara farmerskiego. I to właśnie tam, porównując z innymi szkoleniami, dostała solidny zastrzyk wiedzy. Z chwilą ukończenia szkoły zaczęła się też jej ścisła współpraca z Uniwersytetem i realizacja w gospodarstwie wielu innowacyjnych projektów.

– W ramach szkoły wyjeżdżaliśmy do Hiszpanii, ale też do Francji, gdzie poznawaliśmy tajniki produkcji serów charakterystycznych dla danego regionu. No i nie ukrywam, kilka z nich mnie zainspirowało i wdrożyłam na własnym podwórku – mówi Ilona Michalak.

Małe kroki, wielkie efekty

Ale jak każdy serowar, zaczynała oczywiście od serów podpuszczkowych. Pierwsze powstały w garnku trzylitrowym. I tak małymi krokami, rozsądnie i nie z rozmachem, rolniczka budowała swój asortyment, bo jak zaznacza z charakterystyczną dla siebie szczerością, nigdy nie pozwoliłaby sobie, aby wyrzucić własnoręcznie stworzony produkt. Dziś dziennie przerabia 500 litrów mleka, z którego powstają twarogi, jogurty, deserki, masło farmerskie, maślanka, sery podpuszczkowe z dodatkami i sery dojrzewające. Dumą pani Ilony jest gouda, za którą niejednokrotnie zdobywała nagrody. Jej cena to ok. 80 zł za kilogram. Swoje produkty sprzedaje w ramach RHD w przydomowym sklepiku, ale współpracuje również z restauracjami i winnicami. – Ser i wino to para idealna – zwraca uwagę rolniczka. W sumie ok. 10% produkcji mleka w gospodarstwie pod Koninem jest przetwarzane, a pozostała część trafia do mleczarni Polmlek.

Siła w obliczu przeciwności

I kiedy wydawało się, że w zasadzie pani Ilona spełniła swoje marzenia i osiągnęła stabilność, do której zawsze dążyła, los miał wobec niej inne plany. Od czterech lat prowadzi gospodarstwo sama, w międzyczasie zmagała się też z chorobą. Te dwa zdarzenia mocno wywróciły jej życie do góry nogami, jednak nie poddała się. A dziś jest silna, jak nigdy dotąd. Ogromnym wsparciem jest dla niej córka Zosia, w której pokłada ogromne nadzieje o przyszłość gospodarstwa.

–To jest moja prawa ręka i moja przyszłość – przyznaje z dumą. Zosia ma 21 lat i już dziś mocno angażuje się w pracę. Co ciekawe, bardziej niż serowarnia pociąga ją hodowla: dojenie krów, cielęta, ocena stada, codzienna praca przy zwierzętach. Dla matki to powód do wzruszenia, ale i nadzieja, że coś, co budowały pokolenia, będzie miało dalszy ciąg w przyszłości.

Ludzie i wsparcie – fundament codzienności

Ciepło w głosie pani Ilony słychać także, gdy mówi o ludziach, którzy są dla niej oparciem w codziennych pracach – zarówno pracownicy, doradcy, którzy pomagają podejmować jej dobre decyzje, jak i przedstawiciele Wielkopolskiej Izby Rolniczej, którzy dostrzegli jej drogę i kibicują jej gospodarstwu. Z takim zapleczem można wyznaczać sobie kolejne kierunki rozwoju.

Nowoczesność i ekonomia w praktyce

A pani Ilona bez wątpienia należy do grona innowacyjnych rolniczek. Oprócz fotowoltaiki niedawno kupiła w ramach wsparcia z programu Rolnictwo 4.0 rozsiewacz do nawozów z nawigacją. Przygotowuje się już też do zakupu zbiorników na deszczówkę, no i z niecierpliwością czeka na rezultaty złożonego wniosku o dofinansowanie robotów udojowych. Niemniej myśli również o bardziej przyziemnych kwestiach, tj. badaniach gleby, dzięki którym nie sypie nawozów na oślep, a dostarcza ziemi składników, których faktycznie potrzebuje. Do tego dochodzą także poplony, czy działania środowiskowe, wszystko po to, by gospodarować precyzyjniej, racjonalniej i taniej. – Ekonomia przede wszystkim – powtarza jak mantrę pani Ilona. To samo widać w podejściu do zdrowotności stada. Rolniczka nie oszczędza na profilaktyce. Zwierzęta są regularnie szczepione, pod stałą opieką weterynaryjną, bo – jak mówi – oszczędzanie na tym etapie kończy się później dużo wyższymi kosztami leczenia. Dobrostan jest kluczowy, dlatego bydło ma całoroczny dostęp do wybiegów przylegających do obory.

Plany na przyszłość i kolejne marzenia

Marzeń też jej nie brakuje. Jest pomysł na autosklep z serami, czy otwieranie gospodarstwa dla grup odwiedzających, warsztaty, edukacja dzieci i młodzieży. Pani Ilona została wpisana do sieci gospodarstw demonstracyjnych i coraz wyraźniej widzi, że właśnie tu kryje się kolejna szansa: pokazać ludziom, skąd naprawdę bierze się mleko i jak powstaje żywność. Bez udawania, bez dekoracji, za to prawdziwie. Bo właśnie prawda jest największą siłą tego miejsca. A pani Ilona udowadnia, że kobieta w rolnictwie może być jednocześnie silna, kompetentna, nowoczesna i pełna serca. Tego ostatniego w szczególności nie można jej odmówić. Ma serce na dłoni. Zatem to naturalne, że doceniono ją w konkursie organizowanym przez Krajową Radę Izb Rolniczych „Rolniczki motorem innowacji w gospodarstwach rolnych w Polsce”. Gratulujemy wygranej V edycji!

Rok 2026 Międzynarodowym Rokiem Rolniczek. Czy kobiety w rolnictwie są coraz bardziej widoczne?

Rożowo-fioletowa kompozycja Zygmunta Sieradzana. W roli głównej ciemierniki (umieszczone w fiolkach z wodą) i zaskakujące we florystyce fioletowe cebule dymki (obrane z zewnętrznej suchej łuski). W centrum gałąź magnolii. Lekkości nadają zestawieniu pędy jaśminu kwiecistego.

FOTO: Katarzyna Wójcik

Wielkanocna propozycja Mai Wacław z wykorzystaniem beżowej folii piankowej w kształcie liści. Punktem centralnym jest cebula zwartnicy (Hippeastrum). Styropianowe jajeczka umocowano na drutach. Żółte akcenty – narcyzy drobnokwiatowe i kuliste kwiatostany kraspedii. Całości dopełniają dwukolorowe piórka i wijące się pędy wierzby mandżurskiej.

FOTO: Katarzyna Wójcik

Tu ciekawy pomysł – skrzyp zimowy spełnia rolę naczyń. Niektóre pędy wykończone kwiatostanami dmuszka jajowatego. Żywe kwiaty powojnika, barwionej frezji i driakwi kaukaskiej. Uwagę przykuwają kwiaty ceramiczne. (Maja Wacław).

FOTO: Katarzyna Wójcik

Jak Wielkanoc to jaja, te malutkie i olbrzymie. Jak w tej kompozycji. Pomarańczowe elementy to kwiatostany szarłatu wiechowatego. Kwiaty cebulowe – narcyzy mają woskowane cebule. Widzimy też kwiaty storczyka cymbidium oraz pomarańczowe kwiatostany krokosmii (cynobrówki) w szklanych fiolkach. Zdrewniałe pędy forsycji tuż przed rozwojem żółtych kwiatów. Autorka – Maja Wacław.

FOTO: Katarzyna Wójcik

W tej dekoracji Zygmunta Sieradzana na uwagę zasługują baciki z siana okręconego złotym drutem, tworzące swego rodzaju kosz. Ciekawe jest też połączenie kwiatów sztucznych (maków) z żywymi: narcyzami, kraspediami, pędami jaśminu kwiecistego oraz wierzbowymi z puszystymi kwiatostanami (baziami).

FOTO: Katarzyna Wójcik

Amarantowa barwiona aranżacja w misie na bazie wachlarzowatego suszu palmy waszyngtonii. Powtarzalnym elementem są suszone kwiatostany leucospermum oraz żywe goździka brodatego i biało-różowe owoce dziurawca barwierskiego. W centrum piasek zabarwiony na różowo. Autor – Zygmunt Sieradzan.

FOTO: Katarzyna Wójcik

Czy chryzantemy pasują do Wielkanocy? Dlaczego nie – przekonuje Zygmunt Sieradzan. Sterowanie ich uprawą pozwala na uzyskanie kwiatostanów nawet w terminie wiosennym. Tu harmonizują kolorystycznie z ciemiernikami, falenopsisem i różowo kwitnącymi pędami migdałowca trójklapowego. Są też wierzbowe „kotki”, oliwkowe pędy derenia rozłogowego i drewniane zajączki.

FOTO: Katarzyna Wójcik

Zobacz także: Jajkowo, czyli wieś początku życia. Na czym polega magia tego miejsca?

Instalacja zatytułowana „śmigus dyngus” Tomasza Maxa Kuczyńskiego. Robi wrażenie mokrej dzięki zastosowaniu fragmentów pleksi (pleksa, szkło akrylowe, PMMA) – przezroczystego tworzywa sztucznego. Utrzymana w konwencji pastelowej. Użyto m.in. kwiatostanów powojnika, anturium, barwionej kraspedii i asparagusa pierzastego.

FOTO: Katarzyna Wójcik

Symboliczna koncepcja „obietnica życia” – rośliny kiełkują, przebijając się przez ziemię. Nowe życie wyrasta ze zmarzniętej ziemi. Tomasz Max Kuczyński sugestywnie wykorzystał ziemię zmieszaną z klejem, otaczając nią kosze wiklinowe przedłużone faszyną oraz witkami z siana i mchu owiniętych drutem. Ziemia wypełnia też koszyki. Wyrastają z niej hiacynty, szafirki (niebieskie i białe) i śnieżyce oraz wychylają się symbole nowego życia – jajka. Ciekawym elementem jest też paproć płaskla (łosie rogi).

FOTO: Katarzyna Wójcik

FOTO: Katarzyna Wójcik

Niespotykany bukiet ślubny. Propozycja Mai Wacław, w której bazą jest barwiona zwiewna trawa ostnica piórkowata. Na szczycie różowe anturium, cymbidium, róża i pełnik, owoce dziurawca barwierskiego oraz różowe, delikatne pędy asparagusa pierzastego pozbawione igiełkowatych liści.

FOTO: Katarzyna Wójcik

Ostnica piórkowata (użyta do stworzenia powyższego bukietu ślubnego) w ogrodzie z jeżówkami.

FOTO: Katarzyna Wójcik

Fajerwerki z barwionych kłosów zboża na zdrewniałym pędzie nad stołem wielkanocnym Zygmunta Sieradzana.

FOTO: Katarzyna Wójcik

fot. Katarzyna Wójcik

Rolnictwo już nie wystarcza. Kobiety szukają dodatkowych dochodów

Współczesne gospodarstwa rolne coraz rzadziej opierają się wyłącznie na dochodzie z produkcji. Spadająca opłacalność i rosnące koszty sprawiają, że rolnicy – w tym kobiety – szukają alternatywnych źródeł utrzymania.

Jak wynika z badań przedstawionych w wyżej wspomnianej monografii, niemal połowa rolniczek (49%) wskazuje gospodarstwo jako główne źródło dochodu, ale już ponad jedna czwarta łączy rolnictwo z inną pracą zarobkową. Dla blisko 24% działalność rolnicza ma jedynie charakter uzupełniający. Okazuje się, że rolnictwo rzadko jest dziś jedynym i wystarczającym źródłem utrzymania. Coraz częściej funkcjonuje w modelu mieszanym – z dodatkowymi dochodami spoza gospodarstwa. Najczęstszy powód? Prosty – pieniądze. Badaczki wskazują, że potrzeba dodatkowego dochodu była wskazywana najczęściej – przez połowę respondentek.

„Kim jestem?” Rolniczka, pracownica czy… pomoc domowa

Choć wiele kobiet pracuje w gospodarstwach na co dzień, ich tożsamość zawodowa pozostaje niejednoznaczna. Tylko 31% badanych określa prowadzenie gospodarstwa jako główną pracę, a największą grupę stanowią tzw. „dwuzawodowczynie” (36%), które łączą rolnictwo z inną aktywnością zawodową.

Jednocześnie aż 28% kobiet mówi o sobie, że zajmują się domem i pomagają w gospodarstwie. To pokazuje, że mimo realnego wkładu w produkcję rolną, wiele kobiet wciąż nie postrzega swojej pracy jako pełnoprawnego zawodu.

Model rodzinnego gospodarstwa nadal dominuje, bo aż:

• 64% kobiet prowadzi gospodarstwo wspólnie z partnerem,
• tylko 16% zarządza nim samodzielnie.

Zobacz także: Rolniczki w Polsce – ile kobiet pracuje w gospodarstwach rolnych?

To potwierdza, że kobiety coraz częściej uczestniczą w decyzjach, ale rzadziej formalnie stoją na czele gospodarstw. – Tylko 16% określiło się jako osoby samodzielnie kierujące gospodarstwami, stanowiące formalne „głowy gospodarstw”. Pozostałe 14% zadeklarowało wspólne prowadzenie gospodarstw z innymi członkami rodzin (np. rodzicami, rodzeństwem, dziećmi) – czytamy w analizie. Okazuje się, że kobiety wchodzą do rolnictwa nie tylko jako żony rolników, lecz także jako współzarządzające i coraz częściej samodzielne kierowniczki.

Co ciekawe, ogromne znaczenie ma sposób wejścia do gospodarstwa. Kobiety, które je odziedziczyły, znacznie częściej postrzegają siebie jako rolniczki niż te, które trafiły do niego po ślubie.

„Rolnik szuka żony” vs rzeczywistość

Popularny obraz wsi nadal bywa stereotypowy. Kobieta często przedstawiana jest jako wsparcie dla rolnika, a nie jako jego partner biznesowy. Badania pokazują jednak zupełnie inny obraz. Jak badaczki wskazują równie często to mężczyzna wchodzi do gospodarstwa kobiety, jak odwrotnie. To zmienia sposób myślenia o własności, decyzjach i roli kobiet w rolnictwie.

Czy rolniczki chcą zostać na wsi?

Mimo trudności większość kobiet nie planuje rezygnacji z rolnictwa:

• 65% chce dalej pracować w sektorze,
• ale aż 30% odpowiada: „trudno powiedzieć”.

Ta niepewność wynika m.in. z rosnących kosztów produkcji, niestabilnych cen, obciążeń administracyjnych, czy problemów z sukcesją. – Współcześnie autoidentyfikacja z rolnictwem pozostaje rozproszona i zróżnicowana. Część kobiet wciąż postrzega swoją pracę w gospodarstwach jako zajęcie pomocnicze lub styl życia, ale większość – pomimo „dwuzawodowości” – utożsamia się z rolą rolniczki współzarządzającej gospodarstwem rolnym. Istotnymi barierami dla pełnego uznania kobiet za samodzielne w sektorze rolnym są wspomniane już normy społeczne i kulturowe, według których to mężczyzna pozostaje „głową gospodarstwa” – czytamy w publikacji pt. "Aktywne na wielu polach. Współczesne polskie rolniczki". 

Między gospodarstwem a opieką – podwójne obciążenie

Szczególnie trudna sytuacja dotyczy kobiet w wieku 26–35 oraz 46–60 lat. To pokolenie, które jednocześnie wychowuje dzieci, opiekuje się starszymi rodzicami i do tego pracuje w gospodarstwie. Badaczki wskazują, że taka sytuacja generuje ogromne obciążenie fizyczne i emocjonalne, często prowadząc do przemęczenia i ograniczenia aktywności zawodowej.

Zobacz także: Wioski tematyczne w Polsce – dlaczego warto je odwiedzić?

Kobiety chcą się rozwijać, ale brakuje czasu

Około 40% rolniczek uczestniczyło w szkoleniach w ostatnich latach. Najczęściej dotyczyły one produkcji roślinnej, dobrostanu zwierząt i rolnictwa ekologicznego. Jednak druga połowa nie podnosi kwalifikacji. Dlaczego? W monografii podano, że chodzi o brak dopasowanej oferty szkoleniowej (46% kobiet), a ponad 20% respondentek wskazało – brak czasu. Jednocześnie wśród kobiet, które się szkolą aż 72% planuje kontynuować pracę w rolnictwie. – Naszym zdaniem indywidualna mobilizacja edukacyjna prowadzi do szerokich konsekwencji. Szkolenia i rozwój kompetencji mogą pełnić funkcję wyrównującą wobec istniejących nierówności strukturalnych w rolnictwie – dostarczać kobietom narzędzi nie tylko do efektywnego zarządzania gospodarstwami, lecz także do aktywnego współdecydowania o kierunkach ich rozwoju – wskazują naukowczynie.

Partnerstwo rośnie, ale nie wszędzie

Dobra wiadomość: relacje w gospodarstwach się zmieniają.

• 87% kobiet czuje się docenianych,
• 59% mówi o pełnym partnerstwie.

Ale w większych gospodarstwach nadal częściej dominuje tradycyjny podział ról.

Rolniczki trzymają wieś przy życiu

Choć często niedostrzegane, kobiety są dziś jednym z filarów rolnictwa. To one stabilizują dochody gospodarstw, wprowadzają nowe źródła przychodu, dbają o rozwój i edukację, a także podtrzymują ciągłość rodzinnych gospodarstw. Okazuje się, że rolnictwo to dla wielu kobiet nie tylko źródło dochodu, lecz także element życia rodzinnego i dziedzictwa. I właśnie dlatego ich rola będzie w najbliższych latach jeszcze ważniejsza – szczególnie w kontekście zmian demograficznych i odpływu młodych ludzi ze wsi.

Źródło: Monografia pt. "Aktywne na wielu polach. Współczesne polskie rolniczki"

fot. Canva AI

W polskim prawie nie ma jednej konkretnej regulacji, która wskazywałaby maksymalną wysokość żywopłotu. Co do zasady można go prowadzić nawet na kilka metrów wysokości. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. W praktyce zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego, zwłaszcza dotyczące tzw. immisji (czyli oddziaływania na sąsiednie działki). Jeśli żywopłot nadmiernie zacienia sąsiednią nieruchomość, ogranicza dostęp światła, czy powoduje inne uciążliwości, sąsiad może dochodzić swoich praw i żądać jego przycięcia.

Odległość żywopłotu od granicy działki

Również w tym przypadku przepisy ogólnokrajowe nie określają sztywnej minimalnej odległości dla żywopłotu. Jednak obowiązuje zasada – rośliny należy sadzić tak, aby nie naruszały praw sąsiada.

W praktyce przyjmuje się, że:

• żywopłot można sadzić bezpośrednio przy granicy, jeśli nie przekracza jej fizycznie,
• nie może wchodzić na działkę sąsiada (np. gałęziami czy korzeniami).

Warto też sprawdzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i uchwały gminy, bo mogą wprowadzać dodatkowe ograniczenia.

Zobacz także: KSeF a rolnik ryczałtowy. Czy przy dzierżawie pod fotowoltaikę trzeba wystawiać e-faktury?

Gałęzie i korzenie – co mówi prawo?

Zgodnie z przepisami właściciel działki może usunąć gałęzie i korzenie przechodzące z sąsiedniej nieruchomości, jeśli wcześniej wyznaczy termin ich usunięcia właścicielowi roślin, nie wolno jednak samodzielnie niszczyć całego żywopłotu. To ważne szczególnie przy intensywnie rosnących gatunkach, które szybko „przechodzą” na drugą stronę granicy.

Kiedy żywopłot może być problemem?

Najczęstsze konflikty dotyczą:

• zbyt wysokich żywopłotów zacieniających pola lub ogród,
• rozrastających się roślin wchodzących na sąsiednią działkę,
• utrudniania przejazdu maszyn rolniczych przy wąskich drogach.

W takich sytuacjach sąd ocenia, czy doszło do tzw. ponadprzeciętnego zakłócenia korzystania z nieruchomości.

Żywopłot a potencjalne spory – ważne podsumowanie

Choć polskie przepisy nie wskazują wprost maksymalnej wysokości żywopłotu, jego zakładanie i utrzymanie podlega ograniczeniom wynikającym z art. 144 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z nim właściciel nieruchomości nie może podejmować działań, które ponad przeciętną miarę zakłócają korzystanie z działek sąsiednich – np. poprzez nadmierne zacienienie, ograniczenie dostępu do światła czy zawilgocenie budynków.

W praktyce i orzecznictwie często przyjmuje się jako bezpieczną granicę – wysokość 2,2 m, co wynika z analogii do przepisów Prawa budowlanego dotyczących ogrodzeń niewymagających zgłoszenia. Żywopłot przekraczający tę wysokość, zwłaszcza posadzony bezpośrednio przy granicy, może stać się przedmiotem sporu i podstawą do żądania jego przycięcia.

Dodatkowo rośliny nie mogą przekraczać granicy działki – sąsiad ma prawo domagać się usunięcia gałęzi czy korzeni przechodzących na jego teren. Coraz częściej sądy traktują żywopłoty pełniące funkcję ogrodzenia jak elementy budowlane, co oznacza, że przy większych nasadzeniach mogą mieć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego, zwłaszcza w kontekście wysokości i wpływu na otoczenie.

Dobra praktyka dla rolników

Aby uniknąć problemów warto zachowywać rozsądną wysokość żywopłotu przy granicy, regularnie go przycinać, zostawiać odpowiedni dla danego gatunku rośliny odstęp od granicy, a nawet uzgodnić nasadzenia z sąsiadem – to często to najlepsze rozwiązanie.

Choć przepisy nie określają wprost maksymalnej wysokości żywopłotu, nie oznacza to pełnej swobody. Kluczowa jest zasada, by nie utrudniać korzystania z sąsiedniej działki. W praktyce rozsądek i dobre relacje sąsiedzkie są równie ważne jak same przepisy.

Zobacz także: Nowe przepisy o ogrodzeniach od 2026 roku! Co musi wiedzieć rolnik i właściciel siedliska?

Nowe przepisy o ogrodzeniach 2026. Rolnicy muszą uważać na ostre elementy i drut kolczasty

Pisaliśmy o tym, że w 2026 roku wchodzą w życie nowe zasady dotyczące ogrodzeń. Zmiany są istotne dla rolników – szczególnie tych, którzy planują budowę, remont lub modernizację ogrodzenia w gospodarstwie. Ważną zmianą jest zakaz stosowania ostro zakończonych elementów ogrodzeń (pików, szpikulców, tzw. „włosów św. Jana”) na wysokości poniżej 2,2 m, a nie – jak dotąd – do 1,8 metra. Oznacza to, że popularne w wielu gospodarstwach ostre przęsła nie będą już dopuszczalne w dolnej części ogrodzenia.

Zmiany obejmą również drut kolczasty. Dotychczas nie wolno było go stosować od strony drogi publicznej. Nowe przepisy przewidują, że drut kolczasty będzie zakazany na ogrodzeniach w granicach działki, jeśli może stwarzać zagrożenie dla ludzi lub zwierząt – co w praktyce dotyczy większości siedlisk i posesji rolnych. Nowe regulacje wyraźnie podkreślają, że ogrodzenie nie może powodować ryzyka urazów. Dotyczy to nie tylko ostrych elementów, ale również konstrukcji, które mogą prowadzić do skaleczeń, zahaczeń czy zakleszczeń. Ma to szczególne znaczenie w gospodarstwach, gdzie poruszają się dzieci, osoby starsze oraz zwierzęta hodowlane.

Przepisy zwracają także uwagę na dostępność dla osób z niepełnosprawnościami. Dotyczy to również gospodarstw prowadzących sprzedaż bezpośrednią, RHD czy agroturystykę.

Furtka wejściowa powinna spełniać następujące warunki:

• szerokość minimum 0,9 m,
• otwieranie do wewnątrz posesji,
• brak progów lub próg do 2 cm,
• zamki i klamki łatwe w obsłudze.

Nowe przepisy będą obowiązywać wyłącznie dla ogrodzeń budowanych od 2026 roku. Jednak w przypadku przebudowy, remontu lub wymiany ogrodzenia, konieczne będzie dostosowanie go do nowych zasad.

W praktyce oznacza to konieczność dokładnego przemyślenia nowych inwestycji w ogrodzenia. Popularne rozwiązania stosowane do tej pory – szczególnie ostre przęsła czy drut kolczasty – mogą już nie spełniać wymogów prawa. Zmiany mają jeden główny cel: zwiększyć bezpieczeństwo ludzi i zwierząt na terenach prywatnych, w tym w gospodarstwach rolnych.

Źródło: Kodeks cywilny, Prawo budowlane

fot. Canva AI

Czym jest dobrostan rolniczek?

Badaczki wskazują, że dobrostan to coś więcej niż brak choroby. Obejmuje zarówno zdrowie fizyczne i psychiczne, jak i relacje społeczne czy poczucie bezpieczeństwa i stabilizacji. W przypadku kobiet na wsi trzeba patrzeć szerzej – uwzględniając realia życia, dostęp do zasobów oraz podział ról w gospodarstwie i rodzinie.

Rolniczki często funkcjonują w warunkach większych ograniczeń niż kobiety w miastach. Mowa tu m.in. o trudniejszym dostępie do opieki zdrowotnej, mniejszych możliwościach rozwoju zawodowego czy silniej utrwalonych tradycyjnych rolach społecznych.

Ciężka praca i jej konsekwencje dla zdrowia

Praca w rolnictwie wiąże się z dużym obciążeniem fizycznym. Obsługa maszyn, kontakt ze zwierzętami czy środkami chemicznymi to codzienność, która może negatywnie wpływać na zdrowie – zwłaszcza w dłuższej perspektywie.

Badania pokazują, że wiele rolniczek zmaga się z przewlekłym zmęczeniem, bólem oraz chorobami długotrwałymi. Jednocześnie część z nich deklaruje wysoki poziom energii – co wskazuje na funkcjonowanie „na rezerwie”, bez odpowiedniej regeneracji.

Zobacz także: Rolniczki w Polsce – ile kobiet pracuje w gospodarstwach rolnych?

Przemęczenie i brak czasu na odpoczynek

Jednym z największych wyzwań jest brak równowagi między pracą a odpoczynkiem. Dzień wielu rolniczek wygląda podobnie: praca w gospodarstwie, obowiązki domowe i opieka nad dziećmi lub osobami starszymi.

Efekt? Ograniczony czas na sen i regenerację, chroniczne zmęczenie, rosnące ryzyko wypalenia zawodowego i problemów zdrowotnych. W praktyce oznacza to, że dbanie o własne zdrowie często schodzi na dalszy plan.

Trudniejszy dostęp do opieki zdrowotnej

Na obszarach wiejskich wciąż widać wyraźne braki w dostępie do usług medycznych. Dotyczy to szczególnie specjalistów – w tym ginekologów czy psychologów.

Mniej placówek, większe odległości i problemy komunikacyjne sprawiają, że wiele kobiet odkłada wizyty lekarskie. To z kolei pogłębia problemy zdrowotne i obniża jakość życia: – W 2020 roku na terenach wiejskich działało 4,6 tys. przychodni (21,5% ogółu), czyli tylko o 440 placówek więcej niż w 2010 roku. W miastach funkcjonowało zaś 16,9 tys. placówek, a ich liczba w porównaniu do poprzedniej dekady wzrosła aż o 4,5 tys., czyli było ich dziesięciokrotnie więcej niż na wsiach. Obecnie na 10 tys. mieszkańców wsi przypadają zaledwie trzy przychodnie, podczas gdy w miastach wskaźnik ten wynosi prawie 6,5 – wskazują badaczki. W praktyce oznacza to późniejsze diagnozy i rzadsze korzystanie z profilaktyki.

Zdrowie psychiczne – cichy problem na wsi

Choć większość rolniczek deklaruje ogólne zadowolenie z życia, to jednocześnie wiele z nich doświadcza stresu, napięcia i braku wewnętrznego spokoju.

Przyczyną jest m.in. duża odpowiedzialność za gospodarstwo, niepewność dochodów, czy trudność w oddzieleniu pracy od życia prywatnego. Do tego dochodzi poczucie braku wsparcia – część kobiet mimo życia w rodzinie odczuwa samotność lub niezrozumienie.

Wiele ról, jedno życie

Rolniczki bardzo często łączą kilka funkcji jednocześnie: pracownicy gospodarstwa, matki, opiekunki i osoby odpowiedzialnej za dom. Taki model życia prowadzi do przeciążenia – zarówno fizycznego, jak i psychicznego.

Co istotne, nawet gdy kobiety coraz częściej uczestniczą w podejmowaniu decyzji w gospodarstwie, obowiązki domowe nadal w dużej mierze pozostają po ich stronie.

Zobacz także: Rok 2026 Międzynarodowym Rokiem Rolniczek. Czy kobiety w rolnictwie są coraz bardziej widoczne?

Czy rolniczki mają przestrzeń na rozwój?

Mimo trudności wiele kobiet na wsi wykazuje dużą aktywność i chęć rozwoju. Inwestują w szkolenia, nowe technologie czy edukację, co pokazuje rosnącą świadomość znaczenia profesjonalizacji rolnictwa.

Co ciekawe, gdy pytano je o dodatkowe środki finansowe, najczęściej wskazywały:

• poprawę zdrowia,
• odpoczynek,
• rozwój kompetencji zawodowych.

To wyraźny sygnał, że potrzeba równowagi między pracą a życiem prywatnym jest coraz silniejsza.

Dobrostan rolniczek to coś więcej niż sprawa indywidualna

Sytuacja kobiet na wsi nie dotyczy tylko ich samych. Ich zdrowie, kondycja i samopoczucie mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie gospodarstw oraz całych społeczności lokalnych.

Dlatego poprawa dobrostanu rolniczek – poprzez lepszy dostęp do opieki zdrowotnej, wsparcie społeczne czy wyrównywanie szans – to inwestycja w przyszłość polskiej wsi.

Dobrostan rolniczek w liczbach 

W monografii pt. "Aktywne na wielu polach. Współczesne polskie rolniczki" badaczki zawarły niezwykle ciekawe dane statystyczne. 

Na pierwszy rzut oka sytuacja wydaje się stabilna – około 50% rolniczek deklaruje, że ma dużo energii. Jednak druga strona tej rzeczywistości jest mniej optymistyczna:

• 37% kobiet czuje się przemęczona,
• ponad 21% doświadcza chronicznego zmęczenia.

To wyraźny sygnał, że wiele z nich funkcjonuje ponad swoje siły.

Problemy zdrowotne są powszechne:

• aż 54% rolniczek odczuwa częste dolegliwości bólowe,
• 38% ma choroby przewlekłe potwierdzone przez lekarza.

Wraz z wiekiem sytuacja się pogarsza – w grupie kobiet powyżej 46 lat:

• 65% skarży się na ból,
• 62% zmaga się z chorobami przewlekłymi.

Dodatkowo niemal 40% rolniczek uważa, że ma nadwagę.

Sen i odpoczynek na marginesie

Regeneracja to jeden z największych problemów:

• tylko 33% kobiet śpi dobrze i budzi się wypoczęta,
• aż 43% ma problemy ze snem,
• 21,5% śpi mniej niż 6 godzin na dobę.

Jeszcze gorzej wygląda kwestia odpoczynku – aż 94% rolniczek ma maksymalnie 2 godziny dziennie na relaks. To zdecydowanie za mało, by organizm mógł się zregenerować.

Psychika też pod presją

Choć 65% rolniczek deklaruje ogólne zadowolenie z życia, to codzienne emocje są bardziej złożone:

• tylko 37% odczuwa spokój i równowagę,
• aż 42% mówi o braku wsparcia emocjonalnego,
• 22% doświadcza samotności.

To pokazuje, że za deklarowanym „radzeniem sobie” często kryje się przeciążenie.

Kobieta od wszystkiego

Rolniczki łączą wiele ról jednocześnie – pracują w gospodarstwie, prowadzą dom i opiekują się bliskimi. Taki model życia prowadzi do stałego przeciążenia.

Potwierdzają to dane:

• 60% rolniczek odczuwa przemęczenie i wyczerpanie,
• wśród kobiet łączących pracę w gospodarstwie z inną pracą jest to 54%.

Jednocześnie 55,5% deklaruje, że dba o swoje zdrowie, co pokazuje, że troska o siebie często ma charakter reaktywny – dopiero gdy pojawiają się problemy.

Chcą zadbać o siebie i się rozwijać

Zapytane o dodatkowe środki finansowe, rolniczki jasno wskazują swoje potrzeby:

• 33% przeznaczyłoby je na zdrowie,
• 24% na odpoczynek (np. wakacje),
• 7% na wsparcie psychologiczne.

Jednocześnie ponad 80% kobiet chciałoby inwestować w rozwój i edukację zawodową.

Źródło: Publikacja IRWiR PAN "Aktywne na wielu polach. Współczesne polskie rolniczki"

fot. Canva AI

Kobiety filarem systemów rolno-spożywczych

We wspomnianej monografii autorki badań wskazują, że według danych FAO kobiety stanowią dziś około 41 proc. osób pracujących w globalnych systemach rolno-spożywczych. W wielu krajach – zwłaszcza o niższych dochodach – ich udział w pracy rolniczej jest jeszcze większy.

Rolniczki nie tylko uczestniczą w produkcji rolnej, ale także:

• prowadzą gospodarstwa,
• zajmują się sprawami administracyjnymi i finansowymi,
• organizują sprzedaż produktów,
• łączą pracę w gospodarstwie z działalnością pozarolniczą.

Mimo tak dużego zaangażowania ich wkład często pozostaje niedostatecznie widoczny w statystykach i debacie publicznej.

Kobiety w rolnictwie: bariery nadal istnieją

Kobiety pracujące w rolnictwie wciąż napotykają wiele trudności. Najczęściej wskazuje się na ograniczony dostęp do ziemi i kapitału, nowoczesnych technologii, szkoleń i wsparcia inwestycyjnego, czy stanowisk decyzyjnych w instytucjach rolnych. Skutkiem jest m.in. różnica w dochodach oraz większy udział kobiet w pracy nieodpłatnej, zwłaszcza w gospodarstwach rodzinnych.

Polska wieś się zmienia

Polskie rolnictwo w ostatnich dekadach przeszło znaczącą transformację. Modernizacja gospodarstw, integracja z Unią Europejską oraz zmiany społeczne sprawiły, że rolnictwo przestało być głównym źródłem utrzymania wielu mieszkańców wsi.

W efekcie kobiety pracujące w gospodarstwach coraz częściej:

• łączą pracę rolniczą z inną działalnością zawodową,
• prowadzą własne inicjatywy gospodarcze,
• angażują się w rozwój lokalnych społeczności.

Zobacz także: Rolniczki w Polsce – ile kobiet pracuje w gospodarstwach rolnych?

Rolniczki często pozostają niewidoczne w statystykach

Badania nad rolnictwem przez długi czas koncentrowały się głównie na gospodarstwie jako jednostce ekonomicznej. W wielu analizach kobiety pojawiały się jedynie jako członkinie rodzin rolniczych lub pomoc w gospodarstwie. 

Tymczasem współczesne badania pokazują, że ich rola jest znacznie szersza. Rolniczki podejmują decyzje dotyczące produkcji oraz inwestycji, współzarządzają gospodarstwami i odpowiadają za sprawy organizacyjne i formalne. Dlatego coraz częściej traktuje się je jako odrębną grupę zawodową, a nie tylko część gospodarstwa rodzinnego.

Nowe badania o sytuacji rolniczek

Jednym z największych badań dotyczących kobiet w polskim rolnictwie było badanie przeprowadzone przez Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN we współpracy z fundacją Agro Woman. W ankiecie internetowej wzięło udział 600 kobiet, z czego 524 zadeklarowały, że pracują w rolnictwie i identyfikują się jako rolniczki.

Badanie pozwoliło przyjrzeć się trzem kluczowym obszarom:

• sytuacji zawodowej i ekonomicznej rolniczek,
• ich wpływowi na decyzje w gospodarstwie,
• dobrostanowi, czyli jakości życia i zdrowia.

Sprawczość i dobrostan kobiet na wsi

Analizy pokazują, że rolniczki często mają realny wpływ na rozwój gospodarstw – decydują o inwestycjach, produkcji czy organizacji pracy. Jednocześnie wiele z nich wskazuje na trudności wynikające z łączenia wielu ról: zawodowych, rodzinnych i społecznych.

Badaczki zwracają uwagę, że dobrostan kobiet w rolnictwie zależy m.in. od poziomu obciążenia pracą, dostępu do wsparcia instytucjonalnego, możliwości rozwoju zawodowego i edukacji.

Dlaczego Międzynarodowy Rok Rolniczek jest ważny?

Ogłoszenie roku 2026 Międzynarodowym Rokiem Rolniczek ma przede wszystkim zwrócić uwagę na rolę kobiet w produkcji żywności i rozwoju obszarów wiejskich. Podkreśla się, że poprawa sytuacji kobiet w rolnictwie nie jest tylko kwestią równości, ale także warunkiem stabilnego i efektywnego funkcjonowania systemów rolno-spożywczych. Większa widoczność rolniczek w statystykach, badaniach i politykach publicznych może pomóc w tworzeniu rozwiązań lepiej dopasowanych do realiów współczesnej wsi.

Źródło: Publikacja IRWiR PAN "Aktywne na wielu polach. Współczesne polskie rolniczki"

fot. Canva AI

Kim właściwie jest rolnik?

Choć wydaje się to oczywiste, odpowiedź na pytanie, kto jest rolnikiem, nie jest jednoznaczna. W Polsce funkcjonuje kilka definicji – prawna, instytucjonalna i statystyczna. Każda z nich uwzględnia inne kryteria, takie jak własność ziemi, prowadzenie gospodarstwa, ubezpieczenie w KRUS czy korzystanie z dopłat.

W przepisach prawa najczęściej używa się pojęcia „rolnik”, zwykle w rodzaju męskim. Nie oznacza to jednak, że kobiety nie są częścią tej kategorii. W praktyce rolniczki często pracują w gospodarstwach i podejmują decyzje dotyczące ich funkcjonowania, choć w dokumentach bywają wskazywane np. jako małżonki rolnika: – Nie oznacza to jednak, że „rolnik” jest kategorią wyłącznie męską. Przeciwnie, przyjmujemy, że pytanie „kim jest rolnik?” obejmuje również kobiety pracujące w rolnictwie, czyli rolniczki. Jednocześnie ta językowa asymetria stanowi istotną przesłankę do refleksji nad nieneutralnością płciową rolnictwa, także na poziomie instytucjonalnych wyobrażeń o tym, kto jest „podmiotem rolnictwa”. Sama dominacja definicji formułowanych w rodzaju męskim nie jest oczywiście jedynym dowodem nieneutralności płciowej sektora, jednak sprzyja utrwalaniu „męskiej normy” rolnika jako domyślnego podmiotu rolnictwa, zwłaszcza gdy kobiety pojawiają się w systemach instytucjonalnych częściej jako kategorie relacyjne np. „małżonka rolnika” – czytamy we wspomnianej wyżej publikacji. 

Z punktu widzenia prawa ważną rolę odgrywa pojęcie gospodarstwa rodzinnego, które zgodnie z art. 23 Konstytucji RP stanowi podstawę ustroju rolnego państwa. Natomiast ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego wprowadza definicję rolnika indywidualnego, czyli osoby fizycznej prowadzącej gospodarstwo rolne i spełniającej określone warunki, m.in. dotyczące kwalifikacji, miejsca zamieszkania oraz powierzchni gruntów.

Rolniczki w systemie ubezpieczenia KRUS

Jednym z ważnych źródeł danych o osobach związanych z rolnictwem jest Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Według danych z 2025 r. ubezpieczeniu w KRUS podlegało ponad 964 tys. osób, z czego 47 proc. stanowiły kobiety.

System obejmuje jednak nie tylko osoby prowadzące gospodarstwa, lecz także małżonków rolników i domowników. Dlatego liczba ubezpieczonych kobiet nie oznacza automatycznie liczby rolniczek kierujących gospodarstwami, ale pokazuje skalę ich obecności w sektorze.

Kobiety wśród beneficjentów dopłat

Widoczność rolniczek można także ocenić na podstawie danych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W 2023 r. płatności bezpośrednie w ramach Wspólnej Polityki Rolnej otrzymało:

• około 317 tys. kobiet (30 proc. beneficjentów),
• około 723 tys. mężczyzn (70 proc.).

Udział kobiet jest jeszcze niższy w przypadku bardziej wymagających programów, takich jak ekoschematy – tam rolniczki stanowiły około 20 proc. beneficjentów.

Może to wynikać m.in. z większych wymagań formalnych, konieczności prowadzenia dokumentacji czy podejmowania decyzji inwestycyjnych, które w wielu gospodarstwach nadal należą do osoby formalnie wskazanej jako główny prowadzący gospodarstwo.

Ile kobiet pracuje w rolnictwie?

Dane z Powszechnego Spisu Rolnego 2020 pokazują, że w gospodarstwach indywidualnych pracowało ponad 1 mln osób, z czego 43 proc. stanowiły kobiety.

Jeżeli uwzględnimy tzw. rodzinną siłę roboczą, czyli wszystkie osoby z rodziny pracujące w gospodarstwie, liczba ta rośnie do ponad 2,6 mln osób. W tej grupie kobiety stanowią około 42 procent.

W praktyce oznacza to, że niemal połowa osób wykonujących pracę w gospodarstwach to kobiety, choć często nie są one formalnie wskazywane jako właścicielki czy kierujące gospodarstwami.

Kobiety rzadziej kierują gospodarstwami

Statystyki pokazują, że kobiety rzadziej niż mężczyźni pełnią funkcję kierującej gospodarstwem. Według danych spisowych:

• kobiety stanowią około 34–35 proc. osób kierujących gospodarstwami,
• jeśli uwzględnić tylko osoby formalnie wskazane jako użytkownicy gospodarstw, ich udział spada do około 29 proc.

Największy udział rolniczek kierujących gospodarstwami odnotowuje się w południowej i południowo-wschodniej Polsce, zwłaszcza w województwach:

• małopolskim,
• podkarpackim,
• śląskim.

W regionach o dużych, towarowych gospodarstwach udział kobiet jest zazwyczaj mniejszy.

Wiek rolniczek – wyraźna różnica pokoleniowa

Struktura wieku wskazuje, że wśród kobiet prowadzących gospodarstwa dominują osoby starsze. Z danych wynika, że:

• 38 proc. rolniczek ma ponad 60 lat,
• tylko około 9 proc. ma mniej niż 40 lat.

Może to oznaczać, że kobiety często przejmują gospodarstwa w późniejszym wieku, np. po zakończeniu aktywności zawodowej małżonka lub w wyniku dziedziczenia.

Wykształcenie rolniczek

Interesujące różnice widać również w poziomie wykształcenia. Kobiety kierujące gospodarstwami częściej niż mężczyźni posiadają wykształcenie wyższe lub średnie ogólne.

Zobacz także: Jak kobiety zmieniają polską wieś? Liderki lokalnych społeczności w Sejmie

Jednocześnie mężczyźni częściej mają wykształcenie rolnicze zawodowe lub techniczne. Oznacza to, że kobiety częściej odpowiadają w gospodarstwie za sprawy organizacyjne, administracyjne czy kontakt z instytucjami.

W praktyce oznacza to rosnące znaczenie kompetencji administracyjnych i cyfrowych, które są coraz ważniejsze przy korzystaniu z dopłat czy prowadzeniu dokumentacji.

Wiele ról w gospodarstwie

Analiza danych pokazuje, że nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, ile jest rolniczek w Polsce. Wszystko zależy od tego, jaką definicję przyjmiemy – czy chodzi o:

• kobiety kierujące gospodarstwami,
• kobiety pracujące w gospodarstwach rodzinnych,
• osoby ubezpieczone w KRUS,
• czy beneficjentki dopłat.

W praktyce rolniczki często pełnią kilka ról jednocześnie – pracują w gospodarstwie, zajmują się dokumentacją, a jednocześnie prowadzą dom i uczestniczą w życiu lokalnej społeczności.

Kobiety są ważną częścią polskiego rolnictwa. Choć rzadziej niż mężczyźni formalnie kierują gospodarstwami, ich udział w pracy na roli jest bardzo duży. Statystyki pokazują, że stanowią około 40–45 proc. osób pracujących w gospodarstwach rolnych. Jednocześnie zmienia się charakter ich roli – coraz częściej odpowiadają za zarządzanie, sprawy administracyjne oraz kontakty z instytucjami. Wraz z rosnącą liczbą procedur i wymogów w polityce rolnej ich kompetencje organizacyjne mogą odgrywać coraz większą rolę w funkcjonowaniu gospodarstw rodzinnych.

Źródło: Publikacja IRWiR PAN "Aktywne na wielu polach. Współczesne polskie rolniczki"

fot. Canva AI

Kobiety odgrywają coraz większą rolę w rozwoju europejskiego rolnictwa. W wielu gospodarstwach to właśnie one odpowiadają za organizację produkcji, rozwój nowych kierunków działalności czy wprowadzanie innowacji. Mimo to nadal są rzadziej przedstawiane jako zarządzające gospodarstwami. Szacuje się, że kobiety prowadzą około jednej trzeciej gospodarstw w Unii Europejskiej. Wśród młodych rolników ich udział jest jeszcze niższy – tylko niewielka część gospodarstw należy do kobiet poniżej 40. roku życia.

Dlatego instytucje unijne coraz częściej podejmują działania, które mają zwiększyć udział kobiet w rolnictwie i poprawić ich sytuację zawodową.

Platforma Kobiet w Rolnictwie – miejsce współpracy i wymiany doświadczeń

Komisja Europejska zapowiedziała utworzenie Platformy Kobiet w Rolnictwie. Ma ona funkcjonować jako ogólnoeuropejska sieć kontaktów dla osób pracujących w rolnictwie lub w branżach z nim związanych.

Platforma będzie miejscem:

• dyskusji o wyzwaniach stojących przed kobietami w rolnictwie,
• wymiany doświadczeń i dobrych praktyk,
• budowania współpracy między rolniczkami z różnych krajów UE.

Dzięki temu uczestniczki będą mogły lepiej poznawać rozwiązania stosowane w innych gospodarstwach oraz wspólnie szukać odpowiedzi na problemy związane z prowadzeniem działalności rolniczej.

Mentoring – główny element projektu

Jednym z najważniejszych działań platformy ma być program mentoringowy. Jego ideą jest połączenie doświadczonych rolniczek z osobami, które dopiero rozpoczynają swoją drogę w rolnictwie.

Mentorki będą dzielić się wiedzą praktyczną i biznesową, pomagając młodszym koleżankom w takich obszarach jak:

• planowanie rozwoju gospodarstwa,
• przygotowanie biznesplanów,
• zarządzanie kosztami produkcji,
• poruszanie się po rynkach rolnych,
• wprowadzanie nowych technologii i innowacji,
• marketing produktów rolnych, również w internecie i mediach społecznościowych.

Spotkania mentoringowe mogą mieć formę indywidualnych konsultacji lub spotkań grupowych, co pozwoli na wzajemne uczenie się i wymianę doświadczeń.

Wsparcie dla kobiet także w ramach WPR

Wzmacnianie pozycji kobiet w rolnictwie jest jednym z elementów obecnej Wspólnej Polityki Rolnej. Kraje UE w swoich planach strategicznych mogą wprowadzać specjalne działania wspierające rolniczki, m.in. poprzez dodatkowe programy pomocowe czy inicjatywy szkoleniowe.

Coraz większy nacisk kładzie się także na udział kobiet w lokalnych strukturach decyzyjnych, np. w projektach realizowanych w ramach inicjatywy LEADER.

Dane pokazują, że takie działania przynoszą efekty – tylko w 2024 roku ponad 55 tysięcy młodych kobiet w UE otrzymało wsparcie na rozpoczęcie działalności rolniczej.

2026 – Międzynarodowy Rok Rolniczki

Znaczenie kobiet w rolnictwie podkreślono także na poziomie globalnym. Organizacja Narodów Zjednoczonych ogłosiła 2026 rok Międzynarodowym Rokiem Rolniczki. Ma to zwrócić uwagę na wkład kobiet w rozwój obszarów wiejskich oraz zachęcić do podejmowania działań, które poprawią ich sytuację zawodową i społeczną.

Zobacz także: Jak kobiety zmieniają polską wieś? Liderki lokalnych społeczności w Sejmie

Kto może dołączyć do platformy dla Rolniczek?

Członkostwo w Platformie Kobiet w Rolnictwie jest skierowane do osób mieszkających w jednym z krajów Unii Europejskiej i pracujących w rolnictwie lub w sektorze z nim powiązanym. Aby zgłosić udział, należy przesłać formularz zgłoszeniowy do 30 kwietnia 2026 r oku (link).

Szansa na silniejszy głos rolniczek

Powstanie Platformy Kobiet w Rolnictwie ma pomóc w budowaniu silnej sieci współpracy między rolniczkami w całej Europie. Dzięki temu kobiety prowadzące gospodarstwa będą mogły łatwiej dzielić się wiedzą, wspierać się w prowadzeniu działalności i wspólnie wpływać na rozwój sektora rolnego.

Dla wielu rolniczek może to być także okazja do zdobycia nowych kontaktów, inspiracji oraz pomysłów na rozwój własnego gospodarstwa.

fot. Canva AI

Źródło: agriculture.ec.europa.eu

Inicjatywa jest skierowana do kobiet działających w sektorze rolno-spożywczym, a jego inauguracja zgromadziła przedstawicieli administracji publicznej, świata nauki, biznesu oraz instytucji związanych z rolnictwem.

Inauguracja drugiej edycji programu Agro Woman Mentoring

FOTO: Michał Dyjuk/ARiMR

Tegoroczna edycja programu nabiera szczególnego znaczenia ze względu na decyzję Organizacji Narodów Zjednoczonych, która ogłosiła rok 2026 Międzynarodowym Rokiem Kobiet Rolniczek.

25 rolniczek dostanie wsparcie

Agro Woman Mentoring to projekt, który wyraźnie odcina się od tradycyjnych form edukacji. Nie chodzi tu o jednorazowe szkolenia czy konferencje, ale o długofalową pracę z mentorem, dopasowaną do realnych potrzeb uczestniczek.

Program adresowany jest do kobiet, które prowadzą gospodarstwa rolne, zajmują się przetwórstwem żywności, rozwijają działalność agrobiznesową lub łączą pracę zawodową z życiem na wsi.

– To przestrzeń do budowania pewności siebie, wymiany doświadczeń i zdobywania praktycznych kompetencji, które można natychmiast wykorzystać w gospodarstwie – podkreślają organizatorzy programu.

W tegorocznej edycji udział weźmie 25 rolniczek z różnych regionów Polski. Przez sześć miesięcy będą uczestniczyć w cyklu warsztatów, spotkań eksperckich i indywidualnych sesji mentoringowych. Taka formuła sprzyja nie tylko zdobywaniu wiedzy, ale także tworzeniu sieci kontaktów, które często okazują się równie cenne jak wsparcie merytoryczne.

Wiceminister rolnictwa Adam Nowak 

FOTO: Michał Dyjuk/ARiMR

Kobiety mają siłę przebicia

Podczas inauguracji programu głos zabrał wiceminister rolnictwa Adam Nowak, który zwrócił uwagę, że współczesna polska wieś przechodzi dynamiczną transformację, a kobiety odgrywają w tym procesie coraz bardziej widoczną rolę.

W jego ocenie to właśnie panie często wykazują się większą odpornością na kryzysy, umiejętnością racjonalnej oceny ryzyka i długofalowym podejściem do zarządzania gospodarstwem. Te cechy przekładają się nie tylko na stabilność ekonomiczną, ale także na rozwój społecznej odpowiedzialności biznesu w rolnictwie.

Nieprzypadkowo więc programy takie jak Agro Woman Mentoring zyskują poparcie administracji publicznej oraz instytucji związanych z sektorem rolno-spożywczym.

Inauguracja drugiej edycji programu Agro Woman Mentoring

FOTO: Michał Dyjuk/ARiMR

Od pilotażu do bardzo silnej marki

Pierwsza edycja programu, zrealizowana w 2024 r. w formule pilotażowej, pokazała, że zapotrzebowanie na tego typu inicjatywy jest bardzo duże. Uczestniczki – właścicielki nowoczesnych gospodarstw, przedsiębiorczynie z branży żywnościowej, liderki lokalnych społeczności – podkreślały, że mentoring pozwolił im nie tylko uporządkować cele zawodowe, ale też odważyć się na inwestycje i wdrażanie innowacji.

Sukces pilotażu sprawił, że druga edycja programu została rozszerzona i zyskała szerszy rozgłos w środowisku rolniczym. Dziś Agro Woman Mentoring coraz częściej postrzegany jest nie jako jednorazowy projekt, lecz jako element długofalowej strategii wspierania kobiet na wsi.

Inauguracja drugiej edycji programu Agro Woman Mentoring

FOTO: Michał Dyjuk/ARiMR

Dane ARiMR potwierdzają trend

Znaczenie kobiet w rolnictwie nie jest już tylko hasłem – potwierdzają je również statystyki. Jak wskazują dane Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ok. 20% wniosków o premie na rozpoczęcie działalności rolniczej składanych przez młodych rolników pochodzi od kobiet.

Co więcej, obecnie blisko jedna trzecia gospodarstw w Polsce zarządzana jest przez rolniczki, a udział ten systematycznie rośnie.

Ważnym elementem wsparcia dla kobiet na wsi są także koła gospodyń wiejskich. Od 8 lat ARiMR realizuje program pomocy finansowej dla KGW, w ramach którego przekazano łącznie 635 mln zł. Środki te trafiają na działalność społeczną, kulturalną, edukacyjną oraz projekty wzmacniające lokalną aktywność mieszkanek obszarów wiejskich.

Inauguracja drugiej edycji programu Agro Woman Mentoring

FOTO: Michał Dyjuk/ARiMR

Lokalna inicjatywa w globalnym nurcie

Ogłoszenie przez ONZ 2026 roku Międzynarodowym Rokiem Kobiet Rolniczek to wyraźny sygnał, że rola kobiet w produkcji żywności i rozwoju obszarów wiejskich ma znaczenie nie tylko lokalne, ale globalne. Według organizacji międzynarodowych bez wzmocnienia pozycji kobiet nie da się skutecznie mówić o bezpieczeństwie żywnościowym ani o realizacji celów zrównoważonego rozwoju.

Na tym tle Agro Woman Mentoring jawi się jako przykład dobrze zaprojektowanego programu, który realnie odpowiada na potrzeby sektora. Pokazuje też, że polskie rolnictwo coraz śmielej sięga po nowoczesne narzędzia rozwoju kapitału ludzkiego.

Inauguracja drugiej edycji programu Agro Woman Mentoring

FOTO: Michał Dyjuk/ARiMR

Jedno jest pewne: kobiety na wsi przestały być wyłącznie "wsparciem" dla gospodarstwa.

Coraz częściej są jego menedżerkami, strategami i innowatorkami. A programy takie jak Agro Woman Mentoring (więcej dowiesz się tutaj) mogą ten trend tylko przyspieszyć.

Krzysztof Zacharuk

Według danych KRUS współczynnik dzietności ogólnej kobiet mieszkających na wsi w 2024 roku wyniósł 1,149, i był to  najniższy poziom w historii Polski. Jeszcze w 1983 roku kobiety rodziły średnio ponad trzy dzieci, a wskaźnik zapewniający zastępowalność pokoleń osiągnięto ostatnio w 1994 roku.

Eksperci KRUS podkreślają, że spadek dzietności na wsi przebiega szybciej niż w miastach. Obecnie liczba dzieci urodzonych na wsi i w mieście jest praktycznie wyrównana, co oznacza, że tradycyjna przewaga demograficzna wsi przestała już istnieć.

Wiek matek przesuwa się na późniejsze lata

Mediana wieku kobiety mieszkającej na wsi w 2024 roku wyniosła 42,8 lat. To jeden z kluczowych czynników ograniczających liczbę urodzeń. Najwięcej dzieci rodzą kobiety w wieku 26-35 lat, a mediana wieku przy narodzinach pierwszego dziecka wynosi 29,1 lat, podczas gdy w latach 80. było to około 23 lata.

Wyraźnie widać trend opóźniania macierzyństwa, który w połączeniu ze spadającą liczbą kobiet w wieku rozrodczym przyspiesza proces depopulacji wsi.

Liczba kobiet w wieku rozrodczym spada o połowę

Od 2004 do 2024 roku liczba kobiet w wieku 16-49 lat ubezpieczonych w KRUS zmniejszyła się z 583 599 do 261 769. Ogólny spadek liczby kobiet w wieku rozrodczym na wsi od 2015 do 2024 roku wyniósł 365 tys. osób.

To oznacza, że coraz mniej kobiet może pełnić rolę matek, co pogłębia problem spadającej dzietności i starzenia się populacji wiejskiej.

Przeczytaj także: Składki KRUS pod lupą. Drobna pomyłka może słono kosztować rolnika

Migracje i zmiana struktury zatrudnienia pogłębiają kryzys

KRUS informuje też, że transformacja rolnictwa i spadek zatrudnienia w tym sektorze - z 25% w 1991 roku do 7,6% w 2023 roku - sprzyjają odpływowi młodych kobiet do miast. Coraz szersze wykorzystanie maszyn i technologii ograniczyło potrzebę pracy w gospodarstwach, a małe gospodarstwa stały się mniej konkurencyjne.

Efektem migracji jest również dysproporcja płci, jak podaje KRUS, w 2024 roku na wsi było o 166 tys. mniej kobiet w wieku 20-44 lat niż mężczyzn. To utrudnia znalezienie partnerki i ogranicza liczbę urodzeń.

Ujemny przyrost naturalny i starzenie się populacji

Raport KRUS ujawnia, że w 2024 roku przyrost naturalny na wsi wyniósł -49 927 osób. Największe ubytki odnotowano m.in. w powiatach częstochowskim (-696), zamojski (-551) i żywiecki (-496). Jedynie kilka powiatów podmiejskich utrzymało dodatni przyrost, co pokazuje znaczenie migracji z miast.

Starzejąca się populacja oraz przewaga osób starszych nad młodymi stawia samorządy w trudnej sytuacji w zakresie szkół, opieki zdrowotnej i infrastruktury społecznej.

Wyzwania i rekomendacje KRUS

Eksperci KRUS podkreślają potrzebę działań dostosowanych do lokalnych uwarunkowań, m.in.:

• wyrównanie poziomu świadczeń macierzyńskich między KRUS a ZUS,
• wsparcie łączenia pracy w rolnictwie z wychowaniem dzieci,
• rozwój alternatywnych miejsc pracy dla kobiet, np. praca zdalna lub lokalne firmy,
• lokalne programy opieki nad dziećmi w wieku 1-3 lat dopasowane do potrzeb samorządów.

Bez takich działań proces depopulacji i starzenia się wsi będzie postępował, pogłębiając nierównowagę społeczno-ekonomiczną i ograniczając rozwój obszarów wiejskich.

źródło: KRUS Ubezpieczenia w rolnictwie materiały i studia 2(84)/2025 

oprac. Agnieszka Sawicka

fot. envato elements

– Każde wyjście w pole było okupione kilkugodzinnymi spacerami i sprawdzianem z wiedzy. Teraz myślę, że mężczyźni już dostrzegli, że kobiety mogą być i są doskonałymi fachowcami. Bo naprawdę nie mamy się czego wstydzić – zwracała uwagę Agnieszka Bober. Ale nie tylko w rolnictwie taki seksizm był widoczny gołym okiem.

– Dziesięć lat temu, jak poszłam na pierwsze zebranie dyrektorów instytutów Polskiej Akademii Nauk, to na 69 instytutów było siedem pań dyrektor. I pan prezes zwracał się do nas: „proszę panów” – wracała wspomnieniami prof. Monika Stanny, dyrektor Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk. Dziś natomiast kobiety obsadzają 1/3 tych stanowisk.

Kobiety w agrobiznesie: kiedy nastąpił początek transformacji?

– Pielęgniarz w szpitalu też już pewnie nikogo nie dziwi. Dzisiaj jest czas wielkiej transformacji, to nasza zdobycz cywilizacyjna, że kobietę i mężczyznę możemy obsadzić właściwie w każdej roli – dodała prof. Monika Stanny. Niemniej zaznaczyła, że jesteśmy dopiero na początku tej transformacji i to od nas dużo zależy, jak postrzeganie kobiet będzie wyglądało w przyszłości.

– Dziewięć na 10 kobiet pracujących w rolnictwie mówi: „tak, jestem rolniczką, jestem profesjonalna w tym, co robię”. Ale, niestety, ta identyfikacja zawodowa jest dużo dalej niż nasza akceptacja społeczna i kulturowa – podkreślała pani profesor. Doświadczenia rolniczek zdecydowanie ten kazus potwierdzają.

– Na początku ludzie często myśleli, że przejmując gospodarstwo po rodzicach jestem tylko na papierze i fikcyjnie jestem jego właścicielką – opowiadała Lidia Kudła, producentka mleka z woj. kujawsko-pomorskiego, która nie boi się przyznać, że jeśli dziś nadal ktoś nie widzi w niej partnera do rozmowy, to nie wdaje się w dyskusję.

Pasja i odwaga napędzają kobiety na wsi

– Przede wszystkim ich pasja, odwaga, miłość do rolnictwa i do wsi – mówiła Maria Sikorska, pytana o to, co mobilizuje kobiety do działania.

Jej zdaniem polska wieś ma piękne kobiece oblicze, a rolniczki są realną siłą napędową rozwoju wsi. Ekspertka zaznaczyła również, że ważnym wsparciem dla kobiet pozostają środki unijne, które pomagają rozwijać zarówno gospodarstwa rolne, jak i przedsiębiorstwa działające na terenach wiejskich. – Możemy się nimi poszczycić, bo przecież mamy w naszym gronie innowacyjne rolniczki Unii Europejskiej – dodała.

Innowacje i współpraca – rolniczki chcą działać razem

Według prezeski Stowarzyszenia Liderki Innowacji, kobiety nie tylko wdrażają innowacje, ale coraz częściej łączą siły, aby realizować wspólne projekty.

– Kobiety bardzo chętnie dzielą się swoimi doświadczeniami. Co piękne, zaczynają też razem crossować swoje pomysły i działać wspólnie – podkreśliła Maria Sikorska.

To właśnie potrzeba wzajemnego wsparcia i wymiany wiedzy stała się impulsem do powołania organizacji. Stowarzyszenie umożliwia networking, współpracę oraz przestrzeń do rozmów o wyzwaniach, które stoją przed kobietami na wsi.

Zobacz także: „Polskie rolniczki są świadome swojej roli”. Prof. Monika Stanny o cywilizacyjnej zmianie na polskiej wsi

Networking na wsi: wspólnota, która rośnie

Maria Sikorska przyznała, że liczba kobiet w stowarzyszeniu stale rośnie, a kobiety są coraz bardziej otwarte na współpracę i budowanie relacji. – Przybywa nam ciągle członkiń, bo kobiety chcą się sieciować i wspierać – powiedziała ekspertka.

Podczas X Forum Rolników i Agrobiznesu na Sesji Kobiety w Agrobiznesie ekspertki dzieliły się niezwykle ciekawymi analizami, które opisują obecną sytuację rolniczek w Polsce. Jedną z naszych ekspertek była Profesor Monika Stanny, dyrektor Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk.

Transformacja kobiet na wsi: kiedy zaczął się przełom?

Według prof. Moniki Stanny kluczowym momentem dla aktywizacji kobiet w rolnictwie było wejście Polski do Unii Europejskiej.

– Wejście do Unii Europejskiej spowodowało ogromną potrzebę obsługi biurokracji i całego systemu administracyjnego w gospodarstwach. W tym zdecydowanie lepiej odnalazły się kobiety – podkreśla ekspertka.

Jak zaznacza, kobiety szybciej uzupełniły braki edukacyjne, wybierały kierunki administracyjne i naturalnie przejęły obowiązki dokumentacyjne, możliwe do pogodzenia z pracą domową.

– To był proces. Kobiety czuły, że zmiana nadchodzi i przygotowywały się do niej, edukując się i zdobywając kompetencje – dodaje profesor Monika Stanny.

Rolniczki wychodzą z cienia

Choć kobiety od lat pracowały w gospodarstwach, ich wkład długo pozostawał niewidoczny.

– Kobiety były w cieniu. Nie mówiły o sobie, nie informowały o swojej aktywności. Dziś ta zmiana kulturowa jest już bardzo wyraźna – mówi prof. Stanny.

Obecnie kobiety coraz śmielej mówią o swojej roli i potrzebach. To ewolucyjny proces, którego nie da się zatrzymać.

Jak postrzegane są dziś rolniczki?

Z badań Instytutu wynika, że kobiety pracujące w rolnictwie mają silne poczucie zawodowej tożsamości.

– Aż 85% kobiet identyfikuje się jako rolniczki. Są profesjonalne, świadome i dumne ze swojej pracy – zaznacza ekspertka.

Jednak rzeczywistość społeczna nie zawsze nadąża za tą zmianą.

– Kulturowo mamy jeszcze sporo do nadrobienia. Nie wszyscy są gotowi przyjąć tę nową rolę kobiet w rolnictwie – dodaje.

Co ciekawe, problemem nie są jedynie stereotypy mężczyzn.

– Często same kobiety, szczególnie mamy i babcie, nadal widzą rolę kobiet jako przede wszystkim domową. A ta zmiana jest cywilizacyjna, nie do zatrzymania – podkreśla.

Zobacz także: Tylko 388 tys. gospodarstw uzyskuje ponad 50 proc. dochodów z rolnictwa! A reszta?

Instytucje wciąż patrzą przez stare okulary

Mimo ogromnego postępu rolniczki często wskazują na brak zauważenia ich przez instytucje związane z rolnictwem. Z badań wynika, że połowa rolniczek czuje się równouprawniona i spełniona w pracy oraz w relacjach, ale druga połowa nadal doświadcza marginalizacji.

„To jest zdobycz cywilizacyjna”

Na zakończenie rozmowy prof. Stanny podsumowuje:

– Ta zmiana to dla nas, kobiet, zdobycz cywilizacyjna. Musimy ją dobrze zagospodarować, żeby się z nią naprawdę dobrze czuć.

Podczas gali zaprezentowano wianki adwentowe, kompozycje świąteczne, sylwestrowe, bukiety świąteczne dla Adama i Ewy, świąteczne bukiety ślubne, dekoracje stołów. Konstrukcje do niewielkich pomieszczeń, przez standardowe, do dużych prac przeznaczonych np. do hotelowego lobby.

Jedna z nowoczesnych kompozycji świątecznych autorstwa Stefanii Początek.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Jedna z nowoczesnych kompozycji świątecznych autorstwa Stefanii Początek – połączenie roślin żywych (w przewadze) z zasuszonymi. Praca wykonana w płaskim naczyniu z biogąbką (kolor brązowy) na stelażu z wikliny. W centrum różowa protea, biało-zielone anturium, podbarwiony liść strelicji, liście paproci zanokcicy. Obok anturium haworsja. Wypełnieniem są zielone pędy araukarii i gwiazdki z zasuszonej kory brzozowej. Dodatkowy, drobny akcent różowy stanowi kwiatostan neriny, biały – cantedeskii. Nie mogło też zabraknąć wszechobecnej w kompozycjach sosny wejmutki.

Naturalistyczny wieniec adwentowy z czterema świecami na gąbce florystycznej z wiankiem faszyny i pędami cyprysika.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Naturalistyczny wieniec adwentowy z czterema świecami na gąbce florystycznej z wiankiem faszyny i pędami cyprysika. Do dekoracji Stefania Początek wykorzystała też szyszki, gwiazdki z kory, susz egzotyczny, orzechy laskowe, suche pędy rdestu Auberta i pojedyncze, mleczne bombki.

Kompozycja adwentowa Moniki Lis w szklanym naczyniu z 24 świecami i żywymi

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Kompozycja adwentowa Moniki Lis w szklanym naczyniu z 24 świecami i żywymi, białymi gwiazdami betlejemskimi. Dno naczynia i górna część kompozycji wypełnione suszem egzotycznym. Lekkość struktury i zimowy charakter uzyskano dzięki bielonym pędom szparaga pierzastego, potocznie zwanego plumosusem (Asparagus setaceus), przeżywającego obecnie prawdziwy renesans.

Rustykalny wianek z faszyny działający na wszystkie zmysły.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Rustykalny wianek z faszyny działający na wszystkie zmysły. Za sprawą pierników i lasek cynamonu jest też smaczny i pachnący. Naturalistyczny charakter podkreślają szyszki, susz egzotyczny, suszone pomarańcze i pęknięte torebki nasienne bawełny. W tej kompozycji, dzięki metalowym dzwoneczkom, nie zapomniano też o zmyśle słuchu. Pęd oplatający wianek do złudzenia przypominający pęd winobluszczu jest sztuczny z zatopionym drutem, dającym nieograniczone możliwości formowania.

Propozycja świąteczna w naczyniu szklanym ze zwartnicami (Hippeastrum), których cebule zostały zawoskowane (zabezpieczenie przed utratą wody).

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Propozycja świąteczna w naczyniu szklanym ze zwartnicami (Hippeastrum), których cebule zostały zawoskowane (zabezpieczenie przed utratą wody). Okalający wianek i „choinki“ powstały z kreszowanego (zgniatanego i formowanego) drutu i misternie zaklinowanych w nim igieł sosny z pozostawioną piętką. Umieszczone w środku bombki bez zawieszek stanowią naczynia wypełnione wodą dla drobnych kwiatów fiołka alpejskiego.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Podobna technika – osadzanie sosnowych igieł w kreszowanym drucie – została zastosowana w dekoracji metalowych szkieletów choinek.

Śnieżna kompozycja z czterech metalowych obręczy owiniętych postrzępioną poliuretanową pianką do pakowania. 

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Śnieżna kompozycja z czterech metalowych obręczy owiniętych postrzępioną poliuretanową pianką do pakowania. Zawieszone, odwrócone, puste w środku pędy zwartnicy (Hippeastrum) poprzez wypełnienie wodą tworzą naczynia same dla siebie. Dodatkowym zielonym akcentem są pędy wejmutki – konsekwentnie zawieszone „do góry nogami“.

Przykład wykorzystania choinkowych czubów jako wazonów dla anturium. 

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Zobacz także: Skąd się wziął wigilijny karp?

Przykład wykorzystania choinkowych czubów jako wazonów dla anturium. Kuliste elementy to barwione kwiatostany kraspedii. Poniżej srebrzone pędy szparaga pierzastego, potocznie zwanego plumosusem.

Propozycja Elżbiety Bujak wykorzystania ażurowego naczynia z modnego drewna tekowego ze świecami ledowymi i drewnianymi gwiazdkami

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Propozycja Elżbiety Bujak wykorzystania ażurowego naczynia z modnego drewna tekowego ze świecami ledowymi i drewnianymi gwiazdkami. Materiał roślinny stanowią kwiaty storczyka cymbidium i pędy sosny wejmutki.

Nietypowa choinka

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Nietypowa choinka – styropian oklejony ułożonymi dachówkowato łupinami orzechów pistacjowych i peryferyjnie bombkami plus minimalistyczny pęd sosny wejmutki.

Do stworzenia tej kompozycji wykorzystano kulę z szarej gąbki florystycznej

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Do stworzenia tej kompozycji wykorzystano kulę z szarej gąbki florystycznej, parafinę (niedopałki świec), storczyk falenopsis, szyszki, liście magnolii i pędy wejmutki.

W tej prezentacji dominują elementy naturalne.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

W tej prezentacji dominują elementy naturalne, m.in. kortenowe domki i gwiazdki. Materiał roślinny: cyprysik, skimia, srebrny kalocefalus, skrzydłokwiat, ciemiernik biały, szlumbergera (zwana potocznie grudnikiem) oraz hiacynty o zawoskowanych cebulach.

Świąteczny bukiet dla Ewy w kształcie stożka.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Świąteczny bukiet dla Ewy w kształcie stożka.

Bukiet dla Adama.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Bukiet dla Adama.

Dekoracja stołu zaproponowana przez Stefanię Początek z cyklamenami w roli głównej.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Dekoracja stołu zaproponowana przez Stefanię Początek z cyklamenami w roli głównej.

Monika Lis umieściła na stole chryzantemowe kule korespondujące kolorystycznie z bombkami.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Monika Lis umieściła na stole chryzantemowe kule korespondujące kolorystycznie z bombkami.

W tej kompozycji sylwestrowej zastosowano szparag pierzasty (plumosus) barwiony na czarno.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

W tej kompozycji sylwestrowej zastosowano szparag pierzasty (plumosus) barwiony na czarno.

Bukiet ślubny w formie mufki zakładanej na jedną lub dwie ręce.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Bukiet ślubny w formie mufki zakładanej na jedną lub dwie ręce.

Bukiet ślubny z kwiatostanami anturium, neriny i storczyka Vanda.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Bukiet ślubny z kwiatostanami anturium, neriny i storczyka Vanda.

Górna strona bukietu

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Górna i dolna strona bukietu. Lista zastosowanych roślin: brunia, szparag modrzewiowy (Asparagus umbellatus), trawa drżączka, ruskus, nerina, owoce dziurawca ‘Magical White‘, storczyki cambria i falenopsis.

Bukiet ślubny wachlarz.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Stefania Początek – mistrzyni florystyki, wicemistrzyni Polski 2023, właścicielka kwiaciarni „Kolorowa“ w Rybniku.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

Monika Lis – mistrzyni florystyki, Florystka Roku 2024.

FOTO: fot. Katarzyna Wójcik

fot. Katarzyna Wójcik

Dlaczego czujniki są szczególnie ważne na wsi?

W gospodarstwach rolnych występuje wiele czynników, które zwiększają ryzyko powstania pożaru lub zaczadzenia. Należą do nich m.in. ogrzewanie budynków piecami węglowymi lub kotłami starego typu, obecność maszyn, instalacji elektrycznych i akumulatorów o dużym poborze mocy, składowanie łatwopalnych materiałów (siano, słoma, pasze), przebywanie zwierząt, którym trudniej ewakuować się w razie zagrożenia, czy duża odległość od najbliższej jednostki straży pożarnej. Czujniki natomiast dają rolnikowi tę przewagę, że alarmują zanim dojdzie do tragedii.

Czujnik dymu – jak działa i przed czym chroni?

Czujnik dymu wykrywa nawet minimalną ilość cząsteczek dymu, które pojawiają się w fazie tlenia materiałów. W praktyce oznacza to przede wszystkim wcześniejsze ostrzeżenie i skuteczną reakcję, a przy tym np. szybszą ewakuację zwierząt, ludzi i sprzętu. To szczególnie ważne zimą, gdy pożary najczęściej zaczynają się od wadliwej instalacji elektrycznej lub przegrzania pieca.

Zobacz także: Czujka dymu jako obowiązkowe wyposażenie domu – od kiedy nowe zasady?

Czujnik czadu – konieczność przy piecach i kotłach

Tlenek węgla jest bezwonny i niewidoczny. Na terenach wiejskich do zaczadzeń najczęściej dochodzi przy niesprawnych piecach, niewłaściwej wentylacji pomieszczeń, czy z powodu dogrzewania domów i pomieszczeń gospodarczych piecykami. Czujnik czadu reaguje na podwyższone stężenie niebezpiecznego gazu i włącza alarm. Dobrej jakości czujnik dymu czy czadu kosztuje od 60 do 150 zł.

Gdzie montować czujniki w gospodarstwie?

Najlepiej w miejscach o największym ryzyku, jak: kotłownie i pomieszczenia z piecami, korytarze budynków mieszkalnych, stodoły i magazyny pasz, pomieszczenia socjalne dla pracowników, garaże.

W zeszłym roku na stronie social mediów Ochotniczej Straży Pożarnej w Błędowie pojawił się taki oto apel:

Sezon grzewczy właśnie się rozpoczął, dlatego chcemy przypomnieć o kilku ważnych zasadach, które pomogą Wam bezpiecznie korzystać z kominków i pieców:

• Używaj odpowiedniego opału – pal tylko suchym drewnem lub opałem zalecanym przez producenta. Palenie śmieciami lub mokrym drewnem zanieczyszcza komin i zwiększa ryzyko pożaru.
• Dbaj o komin – regularnie czyść przewody dymowe. Przynajmniej raz w roku wezwij kominiarza, aby usunąć sadzę i uniknąć pożaru.
• Zainstaluj czujniki dymu i tlenku węgla – czujniki mogą wcześnie ostrzec o niebezpieczeństwie. Tlenek węgla jest bezwonny i bezbarwny, więc czujnik czadu to konieczność w każdym domu ogrzewanym piecem.
• Zapewnij dobrą wentylację – pamiętaj o stałym dopływie świeżego powietrza, aby uniknąć gromadzenia się tlenku węgla.
• Zachowaj ostrożność – nie pozostawiaj palącego się kominka bez nadzoru i trzymaj łatwopalne materiały z dala od ognia.

Fot. envato elements

Raport „Kobiety w rolnictwie 2025”

Wyniki analizy jasno pokazują, że kobiety stanowią aż jedną trzecią osób pracujących w polskim rolnictwie. To naprawdę sporo. Już sama ilość wskazuje na to, jak ogromną rolę rolniczki spełniają w branży rolnej, choć zawód kojarzony jest raczej ze światem mężczyzn. Rolniczki mają wielki wkład w rozwój tego sektora, podejmują ważne decyzje strategiczne i inwestycyjne, odważnie angażują się w nowoczesny rozwój gospodarstw, a do tego aktywizują lokalne społeczności do działania. Nic dziwnego, że większość respondentek (dwie na trzy) przyznaje, że wspólnie prowadzi gospodarstwo rolne z mężem lub partnerem. Pozostałe rolniczki (14%) pracują z innym członkiem rodziny, a 16% to kierowniczki. Warto dodać, że większość badanych kobiet gospodaruje na powierzchni od 20 do 50 ha (29%), natomiast 21% ankietowanych kieruje gospodarstwem o powierzchni powyżej 50 ha. Najwięcej kobiet reprezentuje produkcję roślinną (72%), zajmując się uprawami.

Czy rolniczki podejmują ważne decyzje?

Według badań Agro Woman widzimy, że rolniczki w dużej mierze mają taką sama moc decyzyjną jak ich partnerzy-mężczyźni w zakresie zarządzania gospodarstwem (także w kontekście finansów i inwestycji). Ponad 70% twierdzi, że decyzje dotyczące działań inwestycyjnych podejmuje na równi z partnerem lub mężem, natomiast 20% badanych deklaruje, że decyduje samodzielnie. W sprawach administracyjnych 66% rolniczek odpowiada za prowadzenie działań biurowych w gospodarstwie, a 24% ma równy wpływ na te decyzje.

Przeczytaj także: Czy kobiety na wsi wciąż muszą walczyć o miejsce w przestrzeni publicznej? Rozmowa z Grażyną Jałgos-Dębską [wywiad, podcast]

Czy kobiety chcą rozwijać się w sektorze rolniczym?

O tym, że kobiety coraz chętniej zajmują się rolnictwem, świadczą deklaracje związane z przyszłością zawodową – ponad 64% ankietowanych przyznało, że za 5 lat chce kontynuować pracę w rolnictwie w swoim czy w innym gospodarstwie lub w jakiś odmiennym obszarze sektora rolnego. Natomiast 43% kobiet ma zamiar kontynuować pracę na swojej ziemi za 5 lat, a 21% zamierza pracować w rolnictwie, ale niekoniecznie w swoim gospodarstwie.

Większość ankietowanych ma wyższy poziom wykształcenia niż ich partnerzy – 57% respondentek posiada wykształcenie wyższe, w porównaniu do 19,5% mężczyzn. Połowa badanych kobiet posiada także wykształcenie kierunkowe. – To wskazuje na rosnącą profesjonalizację wśród kobiet w rolnictwie, co może przyczynić się do ich większej skuteczności w zarządzaniu oraz podejmowaniu decyzji inwestycyjnych – czytamy w analizie raportu.

Kobiety ponadto chcą się dalej szkolić i chętnie przeznaczyłyby pieniądze na kursy, np. dotyczące wykorzystania nowych technologii w rolnictwie, przetwórstwa i sprzedaży bezpośredniej, czy kursy językowe.

Dobrostan rolniczek

Nastawienie i samopoczucie psychiczne w życiu codziennym na wsi jest szczególnie ważne. Rolnicy są narażeni na depresję i pracę w niezwykle stresujących i nieprzewidywalnych warunkach. W odpowiedzi na: „Mam plany na przyszłość”, dwie na trzy badane rolniczki miały pozytywne nastawienie – 40,65% odpowiedziało „Raczej tak”, a 26,53% – „Stanowczo tak”. Natomiast ponad połowa kobiet zgodziła się ze stwierdzeniem: „Mam w sobie dużo energii”. Można domniemywać więc, że rolniczki są optymistycznie nastawione do przyszłości. Być może ta postawa koresponduje z poczuciem sprawczości i mniejszej dyskryminacji przez inne osoby, jak i przez instytucje oraz organizacje, ponieważ 58% badanych kobiet czuje się traktowanych na równi z mężczyznami. Wśród rolniczek prowadzących gospodarstwo wspólnie z mężem lub partnerem 61% nie spotyka się z przejawami dyskryminacji, natomiast dla ankietowanych pracujących z rodziną wynik opiewa na 52%. Podobnie w przypadku kobiet kierujących gospodarstwem – to 49%. Niestety, wciąż 42% badanych doświadcza dyskryminacji i nierównego traktowania. Najpewniej jest to związane z faktem, że kobiety cierpią ze względu na obciążający je podział obowiązków domowych, utrudniający łączenie życia zawodowego i prywatnego. Zatem, czym zajmują się w gospodarstwie i jak zarabiają polskie rolniczki? Podejmują najważniejsze decyzje związane z całym gospodarstwem rolnym i uczestniczą w pracy właściwie na wszystkich poziomach.

Źródło: Raport „Kobiety w rolnictwie 2025” Agro Woman

Fot. envato elements

Maria Sikorska

FOTO:

- Na naszej Bacówce w Ochotnicy Górnej produkujemy oscypka, redykołkę i bryndzę podhalańską. Są to produkty regionalne z certyfikatem. Mąż cały sezon, czyli od maja do października, przebywa tutaj na Bacówce.

Ja natomiast w domu, tu w Ochotnicy Górnej, przerabiam zazwyczaj produkty runa leśnego. Produkujemy też ser dojrzewający, brusek ochotnicki, gdzie dojrzewa już na dole w domu, ale produkcja też odbywa się na Bacówce. Przerabiam grzyby, suszę zioła – podkreśla Małgorzata Bucek. Bryndza podhalańska jest wyrabiana w tradycyjny stary sposób, a jak podkreśla Juhaska, najlepsza jest bryndza majowa i czerwcowa.

Hodowla owiec i wypas

Stado owiec pasie się na górskich pastwiskach pod czujnym okiem psów pasterskich.

- Piesków mam dwanaście, teraz mam trzynastego  szczeniaczka w domu. Kocham psy i zresztą nie wyobrażam sobie Bacówki bez psów. Mamy swoją watahę, dzięki Bogu mamy już trzeci rok spokój z atakiem wilków na owce. Jednak czasem warto zainwestować – zaznacza Małgorzata Buczek.

Kobieta Bacą? A dlaczego nie?

Razem z mężem pracują w Bacówce już 13 lat. Małgorzata Buczek postanowiła podnieść swoje kwalifikacje. Skończyła studia z dyplomem technika żywienia, ukończyła Wyższą Szkołę Zawodową w Nowym Targu, na kierunku turystyka, rekreacja i obsługa ruchu turystycznego.

- Odkąd pojawił się zawód Bacy Juhasa postanowiłam sobie, czemu nie, czemu nie zrobi? Zrobiłam pierwsze na Juhasa i teraz mam kurs na Bacę i mam zamiar jeszcze, może zrobić kurs Bacy Mistrza. W Małopolsce na pewno byłam pierwszym Juhasem kobietą, natomiast na Śląsku już była pierwsza kobieta Juhas, która wcześniej robiła przede mną kurs. Na pewno wywołało to zdziwienie, bo zawsze to mężczyźni byli brani pod uwagę na Juhasa. Zawsze to był męski zawód, ale nie oszukujmy się, że od zawsze kobieta na tej Bacówce była – mówi Małgorzata Buczek. Do skończenia kursu na Juhasa namówił ją mąż. O tym, że pójdzie o krok dalej, na kurs Bacy, zadecydowała samodzielnie.

Praca Juhasa nie jest łatwa

Podkreśla, że praca Juhasa jest bardzo trudna – 24 godz. na dobę, z nieprzespanymi nocami, od rana dój, wypas, przetwórstwo mleka, później kolejne dojenie, znów przetwórstwo i tak kręci się 5 miesięcy dzień po dniu.

- Nas przede wszystkim łączy miłość do gór, żeby zachować te polany, pastwiska, żeby to nie zarastało, bo Ochotnica powstała z lasu i tak wydaje mi się, że dużo zrobiliśmy przez te parę lat, że te polany są jeszcze, żyją i miejmy nadzieję, że będą żyć, że te owce jeszcze będą, że będziemy mieć siłę jeszcze pracować przy tym. W górach najbardziej kocham wolność. Uwielbiam góry, uwielbiam chodzić po górach, uwielbiam przebywać w górach. Nie wyobrażam sobie życia na nizinach i nie wyobrażam sobie życia przede wszystkim w mieście – dodaje Małgorzata Buczek.

Zobacz cały film na naszym kanale na Youtube.

– Dolny Śląsk sprzyja produkcji wina. Jesteśmy regionem, który podobno najszybciej się w tym rozwija. Nasze uczelnie mają nawet kierunek technologia winiarstwa, gdzie szkolą się przyszli winiarze. Ale sam klimat na Dolnym Śląsku powoduje, że mamy długi okres wegetacji, co pomaga winorośli dojrzewać – zwraca uwagę pasjonatka. Niemniej pierwszy plon winogron na jej plantacji nie był zadowalający. Zagrożona była nawet produkcja pierwszej partii wina.

Jak sobie z tym poradziła? Zachęcam do obejrzenia reportażu, a przeczytać więcej możecie w najnowszym numerze top agrar Polska 9/2025 w naszej rubryce „Z pasją na wsi”, którą prowadzi znana i lubiana dziennikarka – Maria Sikorska.

Maria Sikorska

FOTO:

Choć w krajach takich jak Holandia to sprawdzona i powszechnie stosowana forma alternatywnej opieki, w Polsce dopiero zaczyna zdobywać uznanie. Tym samym rolnikom z początku towarzyszyła duża niepewność…

– Mój mąż pytał: w co ty mnie znowu pakujesz? Odpowiadałam: zaufaj mi, bo czuję, że to ma sens. Miałam rację. To, co początkowo wydawało się tylko zadaniem, które miało nam przynieść finansowy zysk, z czasem przekształciło się w misję – a nasi podopieczni stali się domownikami – dodała pani Małgorzata.

Jak działają gospodarstwa opiekuńcze? Jakie warunki trzeba spełnić, aby móc stać się takim gospodarstwem? Zachęcam do obejrzenia reportażu, a przeczytać więcej możecie w najnowszym numerze top agrar Polska 8/2025 w naszej rubryce „Z pasją na wsi”, którą prowadzi znana i lubiana dziennikarka – Maria Sikorska.

Maria Sikorska

FOTO:

Wieś jest kobietą

Coraz więcej mieszkanek wsi przełamuje tradycyjnie przypisaną im rolę opiekunek domowego ogniska i staje się animatorkami życia lokalnej społeczności. Największą zrzeszającą je organizacją pozostają koła gospodyń wiejskich. W Polsce zarejestrowanych jest ich 17,5 tys., a każde z nich liczy ok. 30-75 osób. Ustawa o KGW zasadniczo nie ogranicza spektrum ich działania i choć kładzie nacisk na działalność społeczno-wychowawczą i oświatowo-kulturalną, to oddaje gospodyniom pole także w zakresie wszechstronnego rozwoju obszarów wiejskich czy wspierania przedsiębiorczości. Jeszcze do niedawna w polu zainteresowania kół leżały przede wszystkim kulinaria i rękodzieło, wydaje się jednak, że coraz więcej rozszerza zakres swojej aktywności, zrywając ze stereotypowym obrazem KGW.

Na wsi działają też inne NGO, takie jak stowarzyszenie „Kobiety w Centrum” (organizujące w ramach Kongresu panele o kobietach w samorządzie oraz o zdrowiu kobiet wiejskich), nastawione na aktywizację kobiet i podnoszenie świadomości problemów, z jakimi się mierzą. Po wejściu Polski do UE kobiety doskonale odnalazły się w nowej rzeczywistości i dały się poznać jako sprawne menadżerki, skutecznie aplikujące o unijne środki. Jak zauważyła prof. Iwetta Andruszkiewicz (UAM), swoją efektywnością na niwie społeczno-kulturalnej kobiety wiejskie udowodniły, że mają wszelkie kompetencje do pełnienia również innych funkcji.

Aktywność kobiet w lokalnych samorządach

Widać to choćby w wynikach wyborów samorządowych, w których kobiety zdobywają coraz więcej mandatów – od 11% w 1990 roku do 32% w ostatnich wyborach. Co ciekawe, kobiety największy udział mają właśnie w radach sołeckich i w małych miastach (35%).

Rosnące zaufanie do kobiet w samorządzie widać najlepiej na przykładzie funkcji sołtysa, którą pełni już niemal tyle samo kobiet, co mężczyzn. Wprawdzie mówi się, że feminizacja urzędu związana jest z jego malejącym prestiżem i niewielką gratyfikacją finansową, co może zniechęcać mężczyzn. Nie można jednak odmówić sołtyskom sprawczości i zaangażowania. Kobiece przywództwo postrzegane bywa jako bardziej opiekuńcze, skierowane na cele społeczne i kulturalne, dlatego kobiety mają większe szanse na zdobycie mandatu w gminach peryferyjnych, oddalonych od miast i często pozbawionych dostępu do usług publicznych.

Demograficzna asymetria

Kwestia jakości i dostępności infrastruktury społecznej pojawiała się na Kongresie wielokrotnie, zwłaszcza w kontekście rozwoju obszarów wiejskich. Wiąże się ona z niekorzystnymi zjawiskami demograficznymi, jakie od lat obserwujemy na wsi, gdzie dysproporcja płci jest szczególnie widoczna – w młodszych grupach wiekowych mężczyźni przeważają liczebnie nad kobietami, a granica wieku tej przewagi to 48 lat – od tego momentu coraz więcej jest kobiet, a dysproporcja ta powiększa się wraz z wiekiem mieszkańców wsi, by osiągnąć apogeum w grupie wiekowej powyżej 85 lat, gdzie na 100 mężczyzn przypada aż 260 pań.

Brakuje infrastruktury na wsi

Młode kobiety, zwłaszcza te, które zdobywały wykształcenie w mieście, często już nie wracają w rodzinne strony, gdzie nabyte przez nie kompetencje nie mają szans zostać dostrzeżone i wykorzystane na lokalnym ryku pracy. Do powrotu nie zachęca także gorszy dostęp do usług publicznych i niższa ich jakość. Jak zauważyła dr hab. Sylwia Michalska (IRWiR PAN), na wsi mieszka 40% kobiet i rodzi się 41% dzieci, ale znajduje się tu tylko 17% przychodni.

Sytuację poprawia nieco postępująca digitalizacja: „Dziś kobiety pozostając na obszarach wiejskich mogą prowadzić życie zawodowe, prowadzić swoją działalność gospodarczą, prowadzić sklepy internetowe. To właśnie te zmiany skróciły dystans i pozwalają im zostać w swojej małej ojczyźnie, jednocześnie realizując się zawodowo i osobiście” – argumentowała Magdalena Sobkowiak–Czarnecka, wiceministra ds. Unii Europejskiej. Telemedycyna oraz uelastycznienie usług transportowych na obszarach wiejskich z wykorzystaniem nowych technologii informacyjnych mogą przyczynić się do poprawy sytuacji, na co wskazują przykłady z Hiszpanii, Niemiec czy Austrii.

Dostęp do opieki zdrowotnej i usług opiekuńczych

Z punktu widzenia kobiet istotny jest zwłaszcza dostęp do opieki zdrowotnej oraz instytucji opiekuńczych, które odciążyłyby mieszkanki obszarów wiejskich, tradycyjnie zobligowane do zajmowania się dziećmi i niesamodzielnymi członkami rodziny. Presja czasu wywołana realizacją tych obowiązków często wskazywana jest także jako przeszkoda dla podjęcia aktywności publicznej lub pracy zawodowej.

Trudno myśleć o ucyfrowieniu usług opiekuńczych, jednak innowacyjne rozwiązania, testowane także w Polsce, takie jak gospodarstwa opiekuńcze lub domy międzypokoleniowe mogą stanowić efektywne rozwiązanie. Zwłaszcza, że – jak pokazują sondaże – mieszkanki wsi pozytywnie oceniają swoje miejsce zamieszkania, co wskazuje na potencjał terenów wiejskich jako miejsca do życia.

Przeczytaj także: Czy kobiety na wsi wciąż muszą walczyć o miejsce w przestrzeni publicznej? Rozmowa z Grażyną Jałgos-Dębską [wywiad, podcast]

Co trzecie gospodarstwo prowadzi kobieta

Rolnictwo cały czas postrzegane jest jako męska profesja. Nie można jednak pomijać faktu, że 34% gospodarstw rolnych w Polsce prowadzą kobiety. Dysponują one statystycznie mniejszym areałem niż mężczyźni, a co za tym idzie w mniejszym stopniu korzystają ze wsparcia finansowego. Skarżą się także na gorsze traktowanie w organizacjach rolniczych, brak czasu na udział w szkoleniach oraz nierówny podział obowiązków domowych.

Mimo licznych ograniczeń i niesprzyjającej atmosfery w zdominowanym przez mężczyzn otoczeniu instytucjonalnym, kobiety w sektorze rolnym odnoszą sukcesy dzięki swojej innowacyjności. Dysponując mniejszymi zasobami, są niejako zmuszone wypracować wartość dodaną do swojego produktu, aby utrzymać się na rynku. To rozszerzanie zakresu działalności może przychodzić kobietom łatwiej ze względu na ich doskonałą orientację w przepisach unijnych i wynikającą z niej odwagę w aplikowaniu o środki na nowe przedsięwzięcia.

Nie tylko właścicielki gospodarstw, ale także żony i partnerki rolników, których rola w gospodarstwie ograniczona jest zwykle do wsparcia gospodarza, zajmują się przeważnie pracą biurową i rolniczą buchalterią.

Ogromny potencjał w rolniczkach

W rolniczkach drzemie ogromny potencjał, którego nie wykorzystujemy w pełni ze względu na brak planowania polityki rolnej z uwzględnieniem kwestii równości płci. Komisja Europejska włączyła równość płci do celów Wspólnej Polityce Rolnej na lata 2023-27. Problem w tym, że nie wymusza na państwach członkowskich wdrażania polityk, które pomogłyby te zamierzenia rzeczywiście zrealizować.

Kobiety wspierają odnowę wsi

Sprawa jest istotna nie tylko ze względu na równość kobiet i mężczyzn, która jest jednym z celów strategicznych UE, ale przede wszystkim z uwagi na stan sektora rolnego, mierzącego się z problemem braku następców gotowych przejąć gospodarstwa od coraz szybciej starzejących się rolników.

Kobiety wiejskie to grupa o istotnym potencjale, który przy wykorzystaniu odpowiednich narzędzi wsparcia, można by wykorzystać w procesie odnowy wsi, nie tylko w wymiarze demograficznym i w zakresie wymiany pokoleniowej, ale przede wszystkim w rozwoju społecznym i ekonomicznym.

dr Elwira Wilczyńska, Zakład Socjologii Wsi, Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN

A jak to się w ogóle stało, że Łodzianka została serowarką? Ba, że w ogóle zamieszkała na wsi? Jej historia wcale nie jest taka oczywista.

– Na Mazowszu kupiliśmy z mężem jeszcze przed ślubem stare, czterohektarowe gospodarstwo, które miało być dl nas – mieszczuchów, formą odskoczni. Miejscem odpoczynku blisko natury na weekendowe wypady – opowiada rolniczka. Jak to się stało, że wieś ją wchłonęła? Dlaczego postawiła na owcze sery? Zachęcam do obejrzenia reportażu, a przeczytać więcej możecie w najnowszym numerze top agrar Polska 7/2025 w naszej rubryce „Z pasją na wsi”, którą prowadzi znana i lubiana dziennikarka – Maria Sikorska.

Maria Sikorska

FOTO:

Celem ustawy jest zrekompensowanie rodzicom dzieci przedwcześnie urodzonych lub urodzonych o niskiej masie ciała, a więc wymagających hospitalizacji, pobytu w szpitalu w czasie zasiłku macierzyńskiego.

Zasady przyznawania macierzyńskiego

Zgodnie z przepisami art. 35a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (DzU z 2024 r. poz. 90 ze zm.) zasiłek macierzyński przysługuje osobie ubezpieczonej, podlegającej z mocy ustawy lub na wniosek w pełnym zakresie, tj. ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu oraz emerytalno-rentowemu bądź tylko ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z mocy ustawy...

Zasiłek tacierzyński dla rolników

Zasiłek macierzyński dla ojca dziecka jest potocznie nazywany urlopem tacierzyńskim. Rolnicy podlegający ubezpieczeniu w KRUS mogą ubiegać się o niego od kwietnia 2023 roku. Kiedy się należy? To świadczenie przysługuje ojcu, jeśli matka była uprawniona do zasiłku macierzyńskiego. Pieniądze są wypłacane rolnikowi jako ciągłość zasiłku macierzyńskiego matki dziecka.

– Chcemy przypomnieć i zachęcać rolników do korzystania z tego świadczenia. Nie ma znaczenia, czy matka dziecka jest ubezpieczona w KRUS, czy w ZUS. Ojciec może przejść na taki urlop po zakończeniu opieki nad niemowlęciem przez jego mamę. Jeśli kobieta jest ubezpieczona w ZUS, musi dostarczyć nam odpowiednie zaświadczenie, a gdy w KRUS – wówczas nic nie musi robić – mówi Iwona Kaszuba, dyrektor Biura Świadczeń KRUS.

Zasiłek tacierzyński dla rolników – kiedy się należy?

O taki zasiłek ojciec-rolnik może ubiegać się w sytuacji, gdy matka skróci okres pobierania zasiłku macierzyńskiego, po wykorzystaniu przez nią tego świadczenia przez co najmniej 14 tygodni od dnia urodzenia dziecka, a także w przypadku śmierci matki dziecka czy porzucenia dziecka przez matkę. Zasiłek ten przysługuje ojcu dziecka przez 9 tygodni.

Przeczytaj także: Wioski tematyczne w Polsce – dlaczego warto je odwiedzić?

Prawo do tego zasiłku przysługuje ojcu na dzieci biologiczne, z tytułu przysposobienia bądź przyjęcia dziecka na wychowanie, w sprawie którego wydane zostało postanowienie sądu opiekuńczego o przysposobieniu rodzinie, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.

Zasiłek tacierzyński dla rolników – kwota

Zasiłek macierzyński dla ojca wynosi 1000 zł miesięcznie, natomiast kwotę świadczenia za niepełny miesiąc ustala się proporcjonalnie do liczby dni w tym miesiącu.

Zasiłek tacierzyński dla rolników – wniosek

Odpowiedni wniosek uprawniony musi złożyć w terminie trzech miesięcy, licząc od dnia zaprzestania pobierania zasiłku macierzyńskiego przez matkę. Chodzi o wniosek na druku KRUS SR-24B/04/2023, który jest dostępny na rządowej stronie internetowej KRUS. Wniosek należy złożyć do jednostki organizacyjnej KRUS, za pośrednictwem poczty lub pocztą elektroniczną przez platformę e-PUAP lub eKRUS. W przypadku przyjęcia dziecka na wychowanie i wystąpienia do sądu z wnioskiem o przysposobienie potrzebne będzie prawomocne postanowienie sądu opiekuńczego o przysposobieniu dziecka rodzinie (jeżeli nie zostało dostarczone do KRUS).

Źródło: KRUS

fot. envato elements

Wioska Bociana

W Niedźwiedzicach znajduje się Wioska Bociana – to tam do promocji miejsca wykorzystano zasoby naturalne – bociany, które licznie przybywają do swoich gniazd i swobodnie przemieszczają się po terenie wioski, nie bojąc się ani mieszkańców, ani turystów. Nic dziwnego, że Niedźwiedzice zdobyły tytuł Najpiękniejszej Wsi Dolnośląskiej 2017 roku – to niezwykle malownicze miejsce pełne sielskich krajobrazów. Do Wioski Bociana przybywają dzieci ze szkół i przedszkoli, aby spędzić miło i kreatywnie czas, korzystając z oferty warsztatowej oraz turyści indywidualni. Wszystko dzięki Stowarzyszeniu Przyjaciół Wsi Niedźwiedzice, które prężnie działa, zadziwiając kreatywnymi pomysłami na promocję swojej wsi.

Wioski tematyczne, Wioska Bociana: Magdalena Suszyńska, Ewa Bazan, Agnieszka Babula - Niedźwiedzice Wioska Bociana, Stowarzyszenie Przyjaciół Wsi Niedźwiedzice

FOTO: Szymon Śliwiński

Wioska Kolejarzy

W Miłkowicach motywem przewodnim jest kolej – tutaj powstała Wioska Kolejarzy. W tej miejscowości tradycje związane z kolejnictwem są pięknie kultywowane. Wiele lat temu znajdował się tutaj ważny węzeł kolejowy na trasie Legnica – Bolesławiec. Od wielu lat większość mieszkańców pracuje na kolei, pielęgnując najstarsze tradycje związane z tym obszarem działalności. Prężnie działające Stowarzyszenie Kolejarz przy wsparciu Gminnego Ośrodka Kultury i Sportu w Miłkowicach (GOKiS) proponuje szeroką ofertę edukacyjną nie tylko dla dzieci i młodzieży.

Wioski tematyczne, Wioska Kolejarzy: Czesław Kudaj - członek Stowarzyszenia Kolejarz, Władysław Grabowski - prezes Stowarzyszenia Kolejarz, Anna Graf - dyrektorka GOKiS Miłkowice, Edward Graniczny członek Stowarzyszenia Kolejarz

FOTO: Szymon Śliwiński

Zapraszamy do obejrzenia reportażu:

Osada Strażacka

W Osadzie Strażackiej (Szklary Dolne) prym wiodą… oczywiście strażacy. Wokół tej grupy zawodowej, która osiąga liczne sukcesy, konstruowana jest tematyczna narracja. Gra terenowa, przystanki, place zabaw, murale – wszystkie zawierają motywy strażackie. Liczne atrakcje są wynikiem współdziałania Koła Gospodyń Wiejskich BUMbabki, sołtyski Doroty Janusz i oczywiście strażaków!

Wioski tematyczne, Osada Strażacka, Dorota Janusz, Szklary Dolne Osada Strażacka, sołtyska i przewodnicząca KGW BUMbabki Szklary Dolne

FOTO: Szymon Śliwiński

Wioski tematyczne w Polsce 

W procesie tworzenia wyżej wspomnianych wiosek czynny udział brał Krzysztof Szustka – Moderator Odnowy Dolnośląskiej Wsi, ekspert ds. rozwoju i promocji obszarów wiejskich, Krajowy Animator Wiosek Tematycznych. Wioski tematyczne to sposób na wypromowanie wsi, ożywienie gospodarki i zintegrowanie społeczności wiejskiej.

Przeczytaj także: Kiszone warzywa z Doliny Baryczy – jaki jest przepis na biznes z duszą?

Fot. Szymon Śliwiński

„Działaj Lokalnie” – kto może otrzymać dotacje?

Projekt zarezerwowany jest do konkretnych grup, jak:

• organizacje pozarządowe,
• Koła Gospodyń Wiejskich,
• OSP,
• grupy nieformalne (minimum trzy osoby chcące zrealizować działania na rzecz pożytku publicznego, bez osobowości prawnej).

Beneficjenci programu powinni działać w miejscowości liczącej do mniej więcej 20 tysięcy mieszkańców, które dodatkowo są objęte działaniem Ośrodka Działaj Lokalnie (ODL). O granty nie mogą starać się fundacje skarbu państwa i ich oddziały, fundacje utworzone przez partie polityczne, stowarzyszenia samorządów lokalnych, Lokalne Grupy Działania, Lokalne Grupy Rybackie, Lokalne Organizacje Turystyczne, związki stowarzyszeń i jednostki organizacyjne Kościołów (parafie) i innych związków wyznaniowych.

Przeczytaj także: Ruszył nabór wniosków dla KGW na 2025 rok. Na jakie dotacje można liczyć?

„Działaj Lokalnie” – jakie pomysły mogą zostać nagrodzone dotacją?

Zajęcia z robotyki, spacery edukacyjne dla dzieci połączone z grami ruchowymi i historycznymi, szkolenia z pierwszej pomocy, stworzenie ogrodu społecznego, miejsce do wspólnej nauki i zabawy w świetlicy wiejskiej, film dokumentalny --  to tylko niektóre z modelowych projektów programu „Działaj Lokalnie”.

Aby otrzymać dotację, należy przedstawić projekt działania w obszarze m.in. nauki, edukacji, pomocy społecznej, oświaty, kultury, sztuki,  ochrony dóbr kultury i tradycji, ochrony zdrowia, osób niepełnosprawnych, promocji zatrudnienia i aktywizacji zawodowej, ochrony praw kobiet, krajoznawstwa, wypoczynku dzieci i młodzieży, ekologii i ochrony zwierząt, porządku i bezpieczeństwo publicznego, przeciwdziałania patologiom społecznym, wolontariatu, rozwoju wspólnot i społeczności lokalnych.

„Działaj Lokalnie” – Zasady dotacji

Wysokość dotacji zależy od projektu. Ważne, aby grantobiorcy pozyskali wkład własny (z własnych środków lub  z innych źródeł) w wysokości 25 procent dotacji, w tym minimum 5 procent wkładu finansowego (nie dotyczy Inicjatywy Działaj Lokalnie). Program „Działaj Lokalnie” jest finansowany z Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, a od 2000 roku realizowany jest przez Stowarzyszenie Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce, we współpracy z siecią Ośrodków Działaj Lokalnie.

Lista Ośrodków “Działaj Lokalnie”

Źródło: dzialajlokalnie.pl

fot. envato elements 

KRUS w nowej kampanii prewencyjnej Dobrostan Rolnika

Jakie działania KRUS-u mogą przyczynić się do polepszenia ogólnego samopoczucia rolników?

Oto niektóre z nich:

• popularyzowanie wiedzy o zdrowiu i profilaktyce zdrowotnej,
• zachęcanie do udziału w regularnych badaniach lekarskich i programach profilaktycznych (chodzi np. o choroby nowotworowe, układu krążenia, depresję i uzależnienia),
• promowanie aktywności fizycznej,
• zachęcanie do rozwoju własnych pasji,
• popularyzowanie zasad zdrowego odżywiania i nawadniania organizmu,
• nagłaśnianie wagi dobrej organizacji pracy, stosowania odpowiedniego ubioru i ochrony przed promieniowaniem UV,
• dbanie o relacje i zachowanie harmonii miedzy pracą, odpoczynkiem i życiem rodzinnym.

Co obniża poczucie dobrostanu wśród rolników?

Na gorszy stan zdrowia psychicznego i fizycznego wpływa nie tylko presja finansowa i presja związana z konkurencją na rynku czy niestabilną sytuacją geopolityczną, ale także poczucie spełnienia: – Dobrostanowi rolnika nie sprzyja także niski prestiż jego zawodu. Z przykrością można patrzeć na wyniki najnowszego rankingu, w którym zawód rolnika sklasyfikowano dopiero na 19. miejscu listy najbardziej i najmniej prestiżowych profesji. Wyprzedza go murarz, górnik, szewc, a także… pracownik sprzątający. Coraz większe znaczenie dla bezpieczeństwa i efektywności pracy rolników odgrywa zatem poczucie dobrostanu – zadowolenia z własnej pracy, życia rodzinnego, satysfakcji z wyników i miejsca w środowisku społecznym – podkreśla Prezes KRUS, Dariusza Rohde.

Przeczytaj także: Rolnicy mogą zgłaszać wnioski do KRUS o lepszą dostępność – jak to zrobić i w jakich sytuacjach?

Efektem kampanii, według Cezarego Nobisa, dyrektora Bura Prewencji w Centrali KRUS, ma być zwiększenie dobrostanu w społecznościach wiejskich:  – Z całą pewnością będzie to miało wpływ na częstotliwość występowania wypadków podczas pracy i rolniczych chorób zawodowych. Liczymy na zwiększone zainteresowanie programami profilaktycznymi prowadzonymi np. przez NFZ, chcemy dużo mocniej zaangażować się w promocję zasad zdrowego odżywiania i dbałości o siebie. Działaniom na rzecz naszych kampanii będą sprzyjały również konkursy „Wioski bez troski” skierowane do dzieci i młodzieży. Chcemy promować nowy, zdrowy styl życia na wsi: pełen spokoju, pozytywnej energii, dobrej diety, aktywności fizycznej i postaw prozdrowotnych.

Źródło: KRUS

Fot. envato elements

Wydłużony zasiłek macierzyński może wynieść nawet 15 tygodni. Nowe przepisy dotyczą, oprócz dzieci przedwcześnie urodzonych lub dzieci urodzonych o czasie, ale wymagających dłuższej hospitalizacji, również osób, które przysposobiły lub przyjęły dziecko na wychowanie. Ale, pod warunkiem, że pobyt dziecka w szpitalu nastąpi po przyjęciu go na wychowanie.

Kiedy będzie możliwy wydłużony zasiłek macierzyński?

Wydłużony zasiłek macierzyński będzie możliwy po zakończeniu podstawowego okresu zasiłku, który wynosi od 52 do 71 tygodni, w zależności od liczby dzieci urodzonych.

O ile wydłużony zasiłek macierzyński?

Zasiłek macierzyński może być wydłużony o okres od 8 do maksymalnie 15 tygodni. Czas ten warunkuje tydzień urodzenia dziecka i jego masa urodzeniowa. Wygląda to następująco:

• Urodzenie przed 28. tygodniem ciąży – jeśli dziecko urodziło się przed ukończeniem 28 tygodnia lub jego masa urodzeniowa nie przekraczała 1000 g, to zasiłek zostanie wydłużony o: tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu aż do 15. tygodnia po porodzie.
• Urodzenie po 28. tygodniu ciąży i przed 37. tygodniem – jeśli dziecko urodziło się po 28. tygodniu, ale przed 37. tygodniem ciąży i ważyło więcej niż 1000 g, to zasiłek wydłuża się o: tydzień za każdy tydzień pobytu dziecka w szpitalu aż do upływu 8. tygodnia po porodzie.
• Urodzenie po 37. tygodniu ciąży – jeśli dziecko urodziło się po 37. tygodniu, a jego pobyt w szpitalu trwał co najmniej dwa kolejne dni po porodzie. Przy czym pierwszy z tych dni będzie przypadał w okresie od 5. do 28. dnia po porodzie, to zasiłek może zostać wydłużony o: tydzień za każdy tydzień hospitalizacji dziecka w okresie od 5. dnia do upływu 8. tygodnia po porodzie.

Jeśli przy jednym porodzie urodziło się więcej niż jedno dziecko, to do wydłużenia zasiłku macierzyńskiego uwzględnia się dziecko o najniższej masie urodzeniowej oraz to, które było najdłużej hospitalizowane. Ale, co istotne, bez względu na liczbę dzieci wychowywanych, przysługuje jeden wydłużony zasiłek macierzyński w tym samym czasie.

Przeczytaj także: Rolnicy mogą zgłaszać wnioski do KRUS o lepszą dostępność – jak to zrobić i w jakich sytuacjach?

Jakie dokumenty są potrzebne do wydłużonego zasiłku?

Aby skorzystać z prawa do wydłużonego zasiłku macierzyńskiego, rodzice muszą złożyć do KRUS wniosek na druku SR-24/01/2025. Jest on dostępny w jednostkach KRUS i na stronie rządowej pod adresem: https://www.gov.pl/web/krus/formularze-i-wnioski---swiadczenia

Wniosek i załączniki do KRUS

Do wniosku o wydłużony zasiłek macierzyński należy dołączyć zaświadczenie, które wystawia szpital i zawiera ono następujące informacje:

• Tydzień ciąży, w którym dziecko się urodziło.
• Masę urodzeniową dziecka.
• Okres pobytu dziecka w szpitalu.

Termin złożenia wniosku – tylko 3 miesiące!

Warto pamiętać, że wniosek należy złożyć w terminie 3 miesięcy od zakończenia podstawowego okresu zasiłku macierzyńskiego (ale nie wcześniej niż od 19 marca 2025 roku, kiedy to nowe przepisy dopiero wchodzą w życie).

Jak i gdzie złożyć wniosek?

Wniosek o wydłużony zasiłek macierzyński można złożyć na kilka sposobów:

• Osobiście w jednostce organizacyjnej KRUS.
• Za pośrednictwem przedsiębiorcy uprawnionego do wykonywania działalności pocztowej.
• Poprzez elektroniczną skrzynkę podawczą KRUS-ePUAP.
• W formie dokumentu elektronicznego z podpisem kwalifikowanym lub podpisem zaufanym.

Wydłużony zasiłek macierzyński od 2025 roku

FOTO: Agnieszka Sawicka

Sytuacje, kiedy wydłużony zasiłek macierzyński nie przysługuje - jakie?

Oto sytuacje, w których świadczenie wydłużonego zasiłku macierzyńskiego nie przysługuje:

• Jeśli rodzic lub osoba, która przyjęła dziecko na wychowanie, otrzymuje zasiłek macierzyński lub inne świadczenia, jak: urlop macierzyński, urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlop rodzicielski, urlop uzupełniający macierzyńskie.
• Jeśli dziecko umieszczone zostało w placówce zastępczej.
• Jeśli rodzic lub osoba sprawująca osobistą opiekę nad dzieckiem przestała tę opiekę sprawować.
• Jeśli osoba, która pobiera zasiłek macierzyński została wyłączona z ubezpieczenia.

Podsumowując, zasiłek macierzyński może zostać wydłużony o okres od 8 do 15 tygodni. Czas ten jest zależny od specyfiki porodu i hospitalizacji dziecka. Termin na złożenie wniosku o świadczenie to 3 miesiące od zakończenia podstawowego okresu zasiłku macierzyńskiego. Wniosek należy składać na odpowiednim druku wraz z załącznikami i kierować do KRUS.

Źródło: gov.pl

fot. envato elements 

Sołtysi są liderami wiejskich społeczności

Sołtysi nie tylko rozwiązują spory sąsiedzkie i reagują na wydarzenia dnia codziennego, ale także realizują projekty dalekosiężne, podejmują ważne decyzje, muszą być gotowi do swojej pracy o rożnych porach dnia. Sołtysi są gospodarzami wsi i reprezentantami sołectwa przede władzami gminy. 

Życzymy wszystkim Sołtysom i Sołtyskom sukcesów, satysfakcji i wytrwałości w pełnieniu tak odpowiedzialnej funkcji!

Obowiązki sołtysa:

• pobór podatków,
• organizacja wydarzeń sportowo-kulturalnych oraz integracyjnych,
• dbanie o utrzymane dróg i oświetlenia,
• rozstrzyganie sporów sąsiedzkich,
• organizacja zebrań z mieszkańcami.

Przeczytaj także: Sołtyska z Palędzia – jedna z liderek polskiej wsi

Dodatek dla sołtysa po marcowej waloryzacji

Świadczenie jest skierowano do osób, które pełniły funkcję sołtysa przez okres co najmniej 7 lat i osiągnęły odpowiedni wiek: 60 lat w przypadku kobiety i 65 lat mężczyzny. Od 1 marca 2025 roku dodatek do emerytury z tytułu pełnienia funkcji sołtysa wypłacany z KRUS po waloryzacji wynosi 354,86 zł. Według danych KRUS w grudniu 2024 roku dodatek pobierało 36 328 osób: 11 855 kobiet i 24 473 mężczyzn. Po wprowadzeniu nowych przepisów liczba ta wzrosła o ponad 5 tysięcy. Skrócono bowiem wymagany czas pełnienia funkcji z 8 do 7 lat, zniesiono wymóg kadencyjności i wymóg sprawowania funkcji sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Ważne jest także kryterium braku karalności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe w związku z pełnieniem tej funkcji.

Fot. envato elements

W nocy z 5 na 6 marca 2025 roku wybuchł pożar w miejscowości Jelcza Wielka w gminie Michałów. Niestety, ogień był tak silny, że hala magazynowa została spalona. W niej rolnicy przechowywali sprzęt rolniczy – ciągnik, opryskiwacz, kosz przyjęciowy, kombajn i skrzyniopalety  do warzyw. Do tego wszystkiego złego spłonęły tony zboża i nawozu. Dla rolników – Wioli i Piotra to ogromny cios. Nadchodzi wiosna i najważniejszy okres wiosennych prac polowych, a rolnicy nie mają maszyn, którymi mogliby wyjechać w pole i zacząć swoją pracę.

Pomóżmy rolnikom w niedoli! Spłonął dorobek ich życia…

FOTO: Fot. Szymon Strączkiewicz

Przeczytaj także: Przeczytaj także: Straszny pożar domu w Drobnicach – pomóżmy Czytelniczce!

Pomoc dla Rodziny Hera z Jelczy

Wspomóżmy tę rodzinę, ponieważ rolnicy nie są w stanie na własną rękę odbudować swojego dobytku – tak naprawdę liczy się każda złotówka. 

Pomóżmy rolnikom w niedoli! Spłonął dorobek ich życia…

FOTO: Fot. Szymon Strączkiewicz

– Nie ma nic gorszego niż bezczynność w patrzeniu na to, jak płonie dorobek całego życia. Pomimo dzielnej akcji strażaków i poświęceniu tylu osób, niestety nie udało się nic uratować. Prosimy o pomoc w zbieraniu środków by pomóc stanąć rodzinie na nogi i zakupić chodź podstawowy sprzęt rolniczy, by pole nie stało ugorem – czytamy na stronie zbiórki.

Oto link do zbiórki: pomagam.pl

Zdjęcia nadesłał: Szymon Strączkiewicz

Monika Przychodzka od 2017 r.  prowadzi rolniczy handel detaliczny i nieustannie stara się rozwijać. Zaczynała produkcję serów od domowej kuchni.

- Potem, gdy postawiliśmy nową oborę, starszy obiekt przekształciłam na serowarnię i z pomocą unijnych funduszy wyposażyłam. Mam serowarski sprzęt, o jakim marzyłam. Zaczęłam więc działać na szerszą skalę. Większość moich serów to sery świeże, podpuszczkowe – mówi pani Monika. Cały czas podejmuję się jednak nowych wyzwań – po serach dojrzewających pojawiły się pytania o sery pleśniowe, a potem o sery z niebieską pleśnią. Sprzedaję sery w gospodarstwie, do restauracji, na lokalnych targowiskach i w miejscowych sklepikach. Wspieram tutejszych rzemieślników. Cały czas tworzę coś nowego i uczestniczę w kolejnych szkoleniach. Rozwijam się i ściśle współpracuję z mężem.

Zobacz także: Kiszone warzywa z Doliny Baryczy – jaki jest przepis na biznes z duszą?

Monika Przychodzka jest także niezwykle energetyczką integratorką na wsi! Skrzyknęła i namówiła na współpracę w grupie kilku rolników.

Jak rozwinąć produkcję mleka – i nie tylko- i rozwijać się na wsi? Jaki jest sposób na sukces Moniki Przychodzkiej? Czy warto współpracować i pracować w grupie?

Przeczytacie o tym w najnowszym wydaniu top agrar Polska 3/2025 w naszej rubryce „Z pasją na wsi”, którą prowadzi znana i lubiana dziennikarka – Maria Sikorska. Przeczytajcie i koniecznie obejrzyjcie film, w którym niezwykła serowarka – Monika Przychodzka opowiada o swoim przepisie na sukces na wsi!

Maria Sikorska dziennikarka i autorka w naszej rubryce: Z pasją na wsi

FOTO:

• małoletnie,
• pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną,
• pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie.

Wniosek o preferencyjne rozliczenie dla osoby samotnie wychowującej dzieci składa się w rocznym zeznaniu podatkowym PIT-37 lub PIT-36. 

Rozliczenie w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących

Jednak nie każdy, kto jest w stanie wolnym lub w separacji, jest osobą, która samotnie wychowuje dziecko, ponieważ według fiskusa samotne wychowywanie oznacza brak jakiekolwiek pomocy ze strony drugiego rodzica. Zatem, jest to sytuacja, gdy tylko jeden rodzic stara się o zapewnienie bytu materialnego i emocjonalnego swojemu dziecku. 

– Niewystarczające jest samo legitymowanie się określonym stanem cywilnym. Równie istotne jest samotne troszczenie się o byt materialny i rozwój emocjonalny dziecka bez udziału innej osoby, tj. w szczególności ojca lub matki dziecka. Preferencyjny sposób opodatkowania nie będzie Ci przysługiwał jeśli wychowujesz wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie zgodnie z odrębnymi przepisami – czytamy na stronie podatki.gov.pl.

Przeczytaj także: Jakie są zasady rozliczenia PIT-u dla rolników emerytów i rencistów?

Rozliczenie w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących a opieka naprzemienna

Jeśli oboje rodziców, chociaż są po rozwodzie, uczestniczą w wychowywaniu dziecka i dzielą się obowiązkami – w takim przypadku nie zachodzi samotne wychowywanie potomstwa, ponieważ opiekunowie troszczą się o dziecko w równym stopniu. Nie ma znaczenia fakt, że mieszkają w innych domach. Dziecko przebywając raz u jednego, a raz u drugiego rodzica, ma zapewnioną ciągłą opiekę. To nic innego jak oddzielne, ale jednak aktywne i nieprzerwane sprawowanie pieczy nad potomstwem przez dwoje opiekunów. Tak właśnie jest w opiece naprzemiennej – rodzice nie mieszkają ze sobą, ale dziecko jest stale zaopiekowane – fiskus nie uzna w tym przypadku, że rodzic może liczyć na prawo do rozliczenia PIT jako osoba samotnie wychowująca potomstwo.

Rodzic nabędzie prawo do preferencji podatkowej, jeśli rzeczywiście będzie wychowywał dziecko bez wsparcia czy udziału drugiego opiekuna. Tak dzieje się na przykład, gdy drugi rodzic tylko czasami odwiedza dziecko i nie bierze aktywnego i ciągłego udziału w wychowaniu. 

Źródło: podatki.gov.pl

fot. envato elements 

Olej rzepakowy ma niezwykle korzystny profil tłuszczowy, neutralny smak, który nie zdominuje przygotowanej kompozycji kulinarnej, a także wysoką tolerancję na ciepło. To dlatego można stosować go zarówno do dań przyrządzanych poprzez obróbkę termiczną (smażenie, duszenie, pieczenie), jak i do sosów sałatkowych, a nawet do koktajli. Olej rzepakowy nadaje się także do przygotowania past kanapkowych lub dipów do warzyw. Jak najbardziej można go również dodać do wiosennej sałatki. Olej rzepakowy wzbogaca potrawy w zdrowe tłuszcze i pomaga w przyswajaniu witamin.

Twój organizm ci podziękuje za olej rzepakowy 

Olej rzepakowy ma najmniej nasyconych tłuszczów ze wszystkich najczęściej używanych w kuchni polskiej olejów, a przy tym zawiera najwięcej kwasów omega-3 pochodzenia roślinnego i jest wspaniałym źródłem witaminy E – pomagającej zachować witalność i młody wygląd. Bogactwo cennych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych czyni z niego atrakcyjny składnik codziennej diety, o silnym działaniu przeciwzapalnym. Regularne spożywanie oleju rzepakowego, dostosowane do zapotrzebowania kalorycznego, pomoże ochronić organizm przed ryzykiem rozwoju choroby wieńcowej, miażdżycy, cukrzycy typu II, czy chorób układu krążenia. Zaletą tego produktu jest także niska cena i dostępność – olej rzepakowy znajdziemy w każdym sklepie spożywczym.

dr Hanna Stolińska, dietetyk kliniczny

FOTO:

Dr Hanna Stolińska, dietetyk kliniczny: olej rzepakowy to mądry wybór!

Wypowiedź ekspertki

Olej rzepakowy jest świetnym dodatkiem do wiosennych potraw i dietetycznych dań, bo jest lekki, ma neutralny smak i jest bogaty w zdrowe tłuszcze omega-3. Znamy wiele sposobów na jego wykorzystanie w kuchni. Olej rzepakowy jest przede wszystkim doskonały do dietetycznych, wiosennych sałatek. Można go użyć jako bazę do dressingu cytrynowego – to proste – łączymy olej z sokiem z cytryny, miodem, musztardą, solą i pieprzem. Stanowi także podstawę sosu ziołowego, który składa się (prócz oleju) z czosnku, natki pietruszki, oregano i bazylii, czy winegretu malinowego, który powstaje przez połączenie oleju, octu malinowego, musztardy Dijon i miodu.

Fundusz promocji PSPO olej rzepakowy

FOTO: Fundusz promocji PSPO olej rzepakowy

Olej rzepakowy sprawdza się w zdrowej kuchni śródziemnomorskiej do grillowanych ryb, pieczonego kurczaka, czy lekkich past warzywnych, takich jak hummus, czy baba ghanoush. Ten rodzaj oleju nadaje się również do smażenia w niskiej temperaturze, np. wiosennych naleśników owsianych, omletów ze szpinakiem czy duszonych warzyw. Kilka kropli oleju rzepakowego w smoothie (np. truskawkowo-bananowym) zwiększa wchłanianie witamin A, D, E i K. Olej rzepakowy zastępuje także masło w ciastach – zwłaszcza w muffinkach marchewkowych, cieście jogurtowym czy placuszkach bananowych. Jak go używać, będąc na diecie? Do sałatek i warzyw dodajemy 1–2 łyżeczki jako dressing, do koktajli – kilka kropli, aby poprawić przyswajanie witamin.

Przeczytaj także: Dlaczego olej rzepakowy jest taki zdrowy?

Olej rzepakowy wspiera metabolizm, daje uczucie sytości, zmniejsza indeks glikemiczny potraw, ułatwia wchłanianie witamin, a do tego wszystkiego dobrego – delikatnie wspiera pracę jelit. Wszystkie te zalety sprzyjają odchudzaniu na wiosnę. Choć olej rzepakowy jest zdrowy, ma dużo kalorii (ok. 90 kcal na łyżkę), więc kluczowy jest umiar i równowaga w jego stosowaniu w diecie.

Oto kilka ciekawych przepisów na wiosenne dania z użyciem oleju rzepakowego, autorstwa dietetyk dr Hanny Stolińskiej.

Wiosenna pasta z zielonego groszku i fety

Idealna na kanapki lub jako dip do warzyw. Można również dodać ją do wiosennej sałatki.

Składniki:

• 1 szklanka ugotowanego zielonego groszku (może być mrożony, wystarczy go zblanszować),
• 50 g sera feta,
• 2 łyżki oleju rzepakowego,
• 1 łyżeczka soku z cytryny,
• ½ ząbka czosnku (opcjonalnie),
• ½ łyżeczki suszonej mięty lub kilka listków świeżej,
• sól, pieprz do smaku,
• pestki dyni prażone, 2 łyżki.

Przygotowanie:

Wszystkie składniki oprócz pestek dyni umieść w blenderze i zmiksuj na gładką pastę. W razie potrzeby dodaj odrobinę więcej oleju rzepakowego, aby uzyskać kremową konsystencję. Dopraw do smaku solą i pieprzem. Podawaj na świeżym chlebie, najlepiej pełnoziarnistym, z dodatkiem kiełków lub rzodkiewki, posypane pestkami dyni.

Wiosenna sałatka z kaszą bulgur, grillowanym halloumi i sosem na bazie oleju rzepakowego

Kolorowa, sycąca i pełna smaków sałatka, idealna na lunch lub lekką kolację.

Składniki:

• 100 g kaszy bulgur,
• 100 g sera halloumi/w wersji wegańskiej tofu,
• ½ pęczka rzodkiewek,
• ½ ogórka,
• 1 garść rukoli,
• 1 garść świeżej mięty,
• 1 łyżka pestek dyni lub słonecznika.
• Sos:
• 3 łyżki oleju rzepakowego,
• 1 łyżka soku z cytryny,
• 1 łyżeczka miodu,
• ½ łyżeczki musztardy,
• sól, pieprz do smaku.

Przygotowanie:

Ugotuj kaszę bulgur wg instrukcji na opakowaniu i ostudź. Ser halloumi/tofu pokrój w plasterki i podsmaż na suchej patelni grillowej, aż się zarumieni. Rzodkiewki i ogórek pokrój w cienkie plasterki, miętę posiekaj. Wymieszaj wszystkie składniki sałatki w dużej misce. Składniki sosu połącz w osobnej miseczce i dokładnie wymieszaj. Polej sałatkę sosem, posyp pestkami dyni lub słonecznika i podawaj od razu.

Wiosenny dip z awokado i olejem rzepakowym

Idealny do warzyw, grzanek lub nachosów.

Składniki:

• 1 dojrzałe awokado,
• 2 łyżki oleju rzepakowego,
• 1 ząbek czosnku,
• ½ limonki (sok),
• sól, pieprz do smaku,
• ½ pęczka kolendry lub natki pietruszki.

Przygotowanie:

Awokado obierz i rozgnieć widelcem na gładką masę. Dodaj przeciśnięty czosnek, olej rzepakowy i sok z limonki. Dopraw solą i pieprzem, a na końcu dodaj drobno posiekaną kolendrę lub natkę. Wymieszaj i podaj.

Zacznij wiosnę z olejem rzepakowym!

FOTO: envato elements

Koktajl wiosenny z olejem rzepakowym

Olej rzepakowy wzbogaca koktajl w zdrowe tłuszcze i pomaga w przyswajaniu witamin.

Składniki:

• 1 banan,

• ½ zielonego jabłka,

• 1 garść szpinaku,

• ½ szklanki wody lub napoju roślinnego,

• 1 łyżka oleju rzepakowego,

• 1 łyżeczka miodu/syropu z agawy (opcjonalnie).

Przygotowanie:

Wszystkie składniki umieść w blenderze i zmiksuj na gładki koktajl. Wypij od razu, aby zachować maksymalną ilość witamin.

fot. envato elements

Jakie sprzęty trzeba rejestrować?

Najważniejszą właściwością jest zdolność danego odbiornika do odbioru programów – nie ma znaczenia, czy źródłem jest antena, czy Internet. Dlatego rejestracji podlega urządzenie, dzięki któremu możemy oglądać programy telewizyjne czy słuchać radia. W tych kategoriach nie mieszczą się odtwarzacze audio i odtwarzacze wideo umożliwiające odtworzenie nagranej wcześniej audycji lub filmu, a także odbiornik telewizyjny niepodłączony trwale ani czasowo do instalacji umożliwiającej odbiór programu, który pełni rolę monitora lub jest wykorzystywany tylko do celów produkcyjnych. 

Czy komputer to też odbiornik?

Okazuje się, że osoby oglądające programy telewizyjne, czy też słuchające radia za pośrednictwem komputera, telefonu komórkowego, tabletu czy innych urządzeń wielofunkcyjnych, powinni również zarejestrować tenże sprzęt i uiszczać opłaty abonamentowe.

Przeczytaj także: Dwie emerytury, czy jedna z ZUS? Kiedy przysługują obie?

Jakie urządzenia nie podlegają obowiązkowi rejestracji?

Chodzi o odbiorniki radiowe i telewizyjne:

• wykorzystywane wyłącznie przy tworzeniu audycji lub innych przekazów;
• wykorzystywane wyłącznie do tworzenia, rozpowszechniania lub rozprowadzania programów radiowych i telewizyjnych, w tym do kontroli jakości rozpowszechniania lub rozprowadzania;
• przeznaczone przez przedsiębiorcę do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy.

Wysokość opłat abonamentowych w 2025 roku

Obecnie należy uiszczać opłaty:

• za 1 miesiąc za radioodbiornik – 8,70 zł miesięcznie,
• za 1 miesiąc za odbiornik telewizyjny lub telewizyjny i radiofoniczny – 27,30 zł miesięcznie.

Opłacanie abonamentu za okres dłuższy niż 1 miesiąc uprawnia do skorzystania ze zniżek.

Kto jest zwolniony z opłat abonamentowych? Czy wszyscy rolnicy muszą płacić?

Całkowite zwolnienie z opłacania abonamentu dotyczy osób:

• które ukończyły 75 rok życia;
• które ukończyły 60 lat i mają prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego wynagrodzenia;
• zaliczonych do I grupy inwalidzkiej;
• weteranów będących inwalidami wojennymi lub wojskowymi.

Kara za brak opłaty abonamentowej w 2025 roku

W bieżącym roku osobom, które nie uiściły opłaty, grozi kara w wysokości 819 zł w przypadku odbiornika telewizyjnego i 261 zł w przypadku wyłącznie odbiornika radiofonicznego, czyli trzydziestokrotność miesięcznej opłaty.

Źródło:Poczta Polska

Fot. envato elements

Renta wdowia – składnie wniosku

Czym jest zbieg świadczeń?

Renta wdowia 2025 – kiedy KRUS odmówi przyznania świadczenia w zbiegu?

Wybrane świadczenie będzie wypłacane w całości, a drugie w 15%, a od 1 stycznia 2027 roku w wysokości 25%.

Renta wdowia – kryteria przyznania świadczenia

• ukończony powszechny wiek emerytalny: 60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn,
• pozostawanie we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka,
• nabycie prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż przed ukończeniem 55 lat (kobieta) i 60 lat (mężczyzna).

Renta wdowia – składnie wniosku

Wnioski o wypłatę renty wdowiej można składać od 1 stycznia 2025 roku do 31 lipca br. Zainteresowani masowo wysyłają formularze, choć wypłata renty rodzinnej z tytułu wdowieństwa i emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, czyli zbiegu świadczeń, zacznie działać dopiero od 1 lipca 2025 roku, bez możliwości wyrównania świadczenia wstecz.

Czym jest zbieg świadczeń?

To prawo do jednoczesnego otrzymywania co najmniej dwóch świadczeń emerytalno-rentowych. W przypadku renty wdowiej jedno świadczenie będzie wypłacane w pełnej wysokości, a drugie w części.

Przeczytaj także: Renta wdowia KRUS – poznaj ważne zagadnienia i odpowiedzi na pytania!

Renta wdowia 2025 – kiedy KRUS odmówi przyznania świadczenia w zbiegu?

– Samo bycie wdową czy wdowcem nie wystarczy do uzyskania prawa do renty wdowiej. Trzeba pamiętać, że jeśli zainteresowany złoży od razu wniosek o rentę wdowią, a nie będzie miał ustalonego prawa do co najmniej dwóch świadczeń emerytalno-rentowych, w tym renty rodzinnej po zmarłym małżonku, KRUS odmówi przyznania świadczenia w zbiegu z powodu braku prawa do drugiego świadczenia – czytamy na stronie internetowej Izby Rolniczej w Opolu.

Warto skorzystać z Kalkulatora łączenia świadczeń z rentą rodzinną

Fot. envato elements

Źródło: KRUS

Zapraszamy do obejrzenia reportażu: 

Rola kobiet w rozwoju polskiej wsi wciąż rośnie

Już trudno sobie wyobrazić, że rozwój wsi jest w ogóle możliwy bez zaangażowania kobiet. Dzięki liderkom nie tylko szybciej pozbywamy się stereotypów związanych z płcią, ale zwiększają się także szanse kobiet na pełnienie ważnych funkcji. Ich rola w rozwoju obszarów wiejskich coraz częściej zostaje doceniona.

Kobiety mieszkające na wsi są zaangażowane w pracę w gospodarstwie, wychowanie dzieci, dbanie o dom, opieką nad starszym pokoleniem. Wzruszające historie o kobietach wiejskich zostały opisane w książce Joanny Kuciel-Frydryszak pt.„Chłopki: opowieść o naszych babkach”.

Przeczytaj także: Kobieca siła pozwala płynąć pod prąd! Jak z sukcesem rozwinąć hodowlę pstrąga w Polsce?

Kobiety żyjące na wsiach wykonują ogrom pracy każdego dnia, mają znaczny wkład w produkcję żywności, z której inni korzystają. Warto mieć to na uwadze. Kobiety odgrywają kluczową rolę w rozwoju społeczności wiejskich na terenie całej Unii Europejskiej. Prężnie rozwijają się także wsie leżące blisko większych miast. Kobiety przeprowadzające się z dużych miejscowości na wsie również chcą działać na rzecz lokalnych społeczności i wykorzystywać swój potencjał.

Kobiety sołtyskami

Coraz częściej kobiety zostają sołtyskami. A pamiętajmy – funkcja ta wiąże się z wieloma obowiązkami, np. z pobieraniem podatków, organizowaniem życia mieszkańców wsi – wydarzeń sportowych, kulturalnych, integracyjnych, czy dbaniem o dobre utrzymane dróg i oświetlenia.

- Pomagaliśmy jej z siostrą i bratem. Postanowiłam wtedy, że zrobię wszystko, by uciec ze wsi – pachniało mi miasto… Przeznaczenie sprawiło jednak, że to właśnie wieś jest moim miejscem na Ziemi. Poznałam chłopaka z województwa mazowieckiego, w którym się zakochałam i za którego wyszłam za mąż. Okazało się, że jego rodzice są rolnikami, a on jest jedynakiem. Teść zachorował i na pewien czas mieliśmy zająć się gospodarstwem, które specjalizowało się w produkcji bydła mlecznego.

Maria Sikorska dziennikarka autorka programu "Z klimatem i pasją"

FOTO:

Chwila przekształciła się… w całe życie

– Mówiłam na początku do męża – troszkę pogospodarzymy, póki tata żyje, by nie robić mu przykrości. Potem zmienimy nasze życie. Mąż pracował zawodowo i wspierał mnie w pracy w gospodarstwie, na świat przychodziły nasze dzieci. Teść jest z nami do tej pory i ma się dobrze. Pewnego dnia powiedział do mnie, że jedna krowa jest na wycieleniu i że jak o nią zadbam, cielak będzie mój. I od tego naprawdę się zaczęło. Zaglądałam do obory nawet w nocy. Zakochałam się w rolnictwie. Potem Polska przystąpiła do Unii Europejskiej. Zaczęliśmy modernizować i rozwijać gospodarstwo, które ma 18 ha, a 30 ha dzierżawimy – głównie łąki, bo u nas jest system wypasania. Mamy ok. 40 krów dojnych i młodzież.

W pewnym momencie zaczęła robić sery, okazało się, że smakują nie tylko jej najbliższym, ale także znajomi doceniają ich smak. Pojawiły się pierwsze zamówienia na sery, a potem następne i kolejne. Zaczęła się rozwijać jako serowarka.

– Zabrałam mężowi garaż. Wykafelkowaliśmy go płytkami od góry do dołu. Kupiliśmy odpowiedni sprzęt serowarski. Właśnie w 2017 roku weszła ustawa o RHD, więc ruszyłam z działalnością pełną parą. Na początku, by zdobyć klientów, brałam talerzyk w rękę i ruszałam z serami do trzech gmin dookoła nas i oczywiście do mojej gminy – do urzędów, szkół, przedszkoli, różnych ośrodków.

Tak się zaczęło. A dzisiaj jest wielokrotnie nagradzaną serowarką, wicemistrzynią ogólnopolskiego konkursu Agroliga i właścicielką zagrody edukacyjnej.

Obejrzyjcie koniecznie film, w którym opowiada o swojej drodze i przepisie na sukces!

Bije na głowę inne tłuszcze

Jego moc to przede wszystkim bogactwo dobroczynnych kwasów tłuszczowych. Chodzi oczywiście o słynne omega-3 i omega-6 (czyli niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe – NNKT), stojące na straży efektywnej pracy mózgu i prawidłowego funkcjonowania pracy serca. Dzięki nim prawidłowo rozwija się także wzrok i układ nerwowy, a ciśnienie tętnicze pozostaje w książkowej równowadze. Okazuje się, że zawartość kwasów omega w oleju rzepakowym jest dużo wyższa niż w oliwie z oliwek!

Ale na tym nie koniec. Już dwie łyżki oleju rzepakowego pokryją 20% dziennego zapotrzebowania na witaminę K i 50% na witaminę E. Ta pierwsza odpowiada za prawidłowe krzepnięcie krwi i mocne kości, dzięki czemu minimalizuje ryzyko złamań, druga jest silnym przeciwutleniaczem, zwalczającym wolne rodniki, chroniąc komórki przed uszkodzeniem. Do tego wszystkiego dobrego wzmacnia odporność i opóźnia procesy starzenia się skóry. Warto dodać, że olej rzepakowy zawiera najmniejszą ilość nasyconych kwasów tłuszczowych, które negatywnie wpływają na zdrowie człowieka.

Fundusz promocji PSPO olej rzepakowy

FOTO:

Osoby, które nie zawsze uważnie komponują swoje dzienne menu, są narażone na podwyższenie "złego" cholesterolu. Jedynie zbilansowana dieta, pełna substancji odżywczych i regularny ruch są w stanie obronić nas przed otyłością i chorobami układu sercowo-naczyniowego. Spożywanie oleju rzepakowego pomaga w wyłapywaniu i usuwaniu z organizmu szkodliwego cholesterolu. Olej rzepakowy, podobnie jak inne oleje roślinne, nie zawiera cholesterolu, bo ten znajduje się w tłuszczach pochodzenia zwierzęcego. Mało tego, olej rzepakowy zmniejsza wchłanianie cholesterolu dzięki zawartości fitosteroli.

Ponadto kwasy zawarte w oleju rzepakowym działają przeciwzapalnie, przeciwmiażdżycowo, a nawet regulują poziom cukru we krwi. Aby w pełni skorzystać z tego dobrodziejstwa, należy jednak spożywać olej z umiarem – 2–4 łyżki dla dorosłej osoby to dawka wystarczająca. Spożywane tłuszczów roślinnych w odpowiednich porcjach jest niezwykle ważne także dla dzieci i dla kobiet w ciąży, ponieważ pomagają one we wchłanianiu witamin z pożywienia.

Przeczytaj także: Kobiety są turbiną napędzającą wieś! Zobacz wywiad z Marią Sikorską!

Rafinowany czy nierafinowany?

Wokół oleju rzepakowego narosło wiele mitów. Jednym z nich jest GMO. W Unii Europejskiej funkcjonuje zakaz uprawiania rzepaku modyfikowanego genetycznie, możemy być pewni, że polski olej jest bezpieczny i wolny od GMO. Kolejną kwestią jest rafinacja – panuje bowiem przekonanie, że olej rafinowany jest pozbawiony ważnych z punktu widzenia zdrowia substancji.

Rafinowanie polega na usunięciu chemicznych pozostałości, niekorzystnych dla organizmu człowieka, a pozostawieniu tych wskazanych. Taki oczyszczony olej zachowuje sterole roślinne, kwasy omega-3 i omega-6, a także witaminę E i K. W sklepach można kupić oleje rafinowane i oleje tłoczone na zimno, które najczęściej nie są rafinowane. Ciekawe jest to, że cechuje je taki sam profil kwasów tłuszczowych, a zawartość kwasów omega-3 jest podobna.

Robi robotę w kuchni

To produkt-wytrych o wielu możliwościach. Jego smak jest neutralny, dzięki czemu stanowi podstawę rozmaitych stylizacji kulinarnych. Można używać go do smażenia czy duszenia (z wyjątkiem oleju tłoczonego na zimno), ale także do smacznych dressingów i do sałatek. W kontekście wypieków – jest świetną alternatywą dla masła. Dzięki użyciu oleju rzepakowego ciasto będzie przyjemnie wilgotne.

Taka opcja jest także korzystniejsza dla kieszeni konsumentów, ponieważ obecnie cena masła mocno poszybowała w górę. Okazuje się, że w wielu przepisach można zastosować taki zamiennik, lekko modyfikując skład wypieku. Warto jednak zadbać o zachowanie dobrych proporcji, pamiętając o tym, że 100 g masła odpowiadają 3–4 łyżki oleju rzepakowego.

Dr Hanna Stolińska, dietetyk kliniczny: olej rzepakowy to mądry wybór!

Wypowiedź ekspertki

Dlaczego rekomenduję ten rodzaj oleju? Powodów jest wiele. Jako dietetyk kliniczny zwracam uwagę na skład produktu – olej rzepakowy nie zawodzi w tym kontekście. Cechuje się niskim poziomem tłuszczów nasyconych, podczas gdy tłuszcze wielonienasycone i jednonienasycone pozostają w znakomitej równowadze. Oprócz tego, że jest bogaty w nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, które są niezwykle pożyteczne dla naszego organizmu, zawiera także spore ilości kwasu oleinowego, linolowego i linolenowego, a także witaminę E (jest ona naturalnym przeciwutleniaczem) i K. Te walory czynią go niezwykle użytecznym także w kuchni.

dr Hanna
Stolińska
dietetyk
kliniczny

FOTO:

Poza tym olej rzepakowy ma nienachalny smak i co ważne, to jeden z najzdrowszych i najbardziej wszechstronnych olejów, które nadają się do smażenia. Jego wysoka tolerancja na ciepło jest imponująca! To taka nasza polska oliwa z oliwek. Stosuję go już od wielu lat, dodając kilka kropli do sałatek, marynat, sosów, a także do wypieków! Do przyrządzania dań smażonych czy duszonych należy wykorzystywać olej rzepakowy rafinowany, czyli ten oczyszczony, który króluje na sklepowych półkach. Natomiast do sałatek można zastosować olej tłoczony na zimno, także ten rafinowany, ponieważ sam proces rafinacji nie wpływa na profil kwasów tłuszczowych i na zawartość cennych kwasów omega-3.

Co ciekawe, nie powinny unikać go osoby będące na diecie, ponieważ zbyt mała podaż tłuszczów może działać na niekorzyść redukcji wagi. Olej rzepakowy jest polecany osobom z chorobami tarczycy ze względu na właściwości przeciwzapalne i dużą zawartość kwasów omega-3. Pacjenci najczęściej pytają, jakie ilości oleju są zalecane? Wystarczą dwie łyżki stołowe tego oleju (ok. 30 g), aby skorzystać z jego najcenniejszych walorów.

fot. envato elements 

Dlaczego zimą na wsiach jest więcej wypadków?

Zima na wsi – czynniki ryzyka wypadków:

• zmniejszenie ilości światła dziennego w ciągu doby,
• występowanie opadów deszczu i śniegu,
• spadki temperatury,
• śliskie nawierzchnie obejść i dróg.

Rolnicy częściej poruszają się po strefach słabiej oświetlonych już po zmierzchu. Zdarzają się sytuacje, że kierujący pojazdami po drogach wiejskich jadą zbyt szybko w stosunku do niesprzyjających warunków, a do tego piesi nie noszą odblasków.

Jakie są najczęstsze wypadki w porze zimowej na wsiach?

To nieszczęśliwe upadki, poślizgnięcia i wypadki z pieszymi. W konsekwencji rolnicy doświadczają stłuczeń, złamań kończyn, a także urazów kręgosłupa lub głowy, czy innych groźnych obrażeń. – Skutkiem tych zdarzeń często jest długotrwała niezdolność do pracy, niepełnosprawność, a czasem nawet śmierć rolnika. Z wieloletniego doświadczenia KRUS wynika, że większości z nieszczęśliwych zdarzeń można w prosty sposób uniknąć. Wystarczy, by rolnik podjął odpowiednie działania prewencyjne – wyeliminował zagrożenia wypadkowe – podaje KRUS.

Przeczytaj także: Śnieg na panelach fotowoltaicznych - czy trzeba go usuwać?

Jak przeciwdziałać nieszczęśliwym wypadkom?

KRUS radzi, aby mieszkańcy wsi:

• zadbali o uporządkowanie obejść i ciągów komunikacyjnych, chodzi m.in. odśnieżanie i usuwanie zbędnych przedmiotów, posypywanie piaskiem lub solą oblodzonej części nawierzchni,
• zasypywali nierówności na powierzchni,
• kontrolowali stan oblodzeń schodów do domu, budynków inwentarskich, drabin i podestów,
• odprowadzali wody opadowe i zadbali o świetlenie podwórzy,
• zakładali odpowiednie obuwie zimowe, usztywnione w kostce i przylegające do stopy, z antypoślizgową, protektorowaną podeszwą i wzmocnionym noskiem,
• poruszali się poza terenem zabudowanym lewą stroną drogi, aby widzieć nadjeżdżający pojazd,
• uważali podczas przechodzenia przez jezdnię i poruszali się w miejscach do tego przeznaczonych, a jeżeli takich brakuje, to tylko w miejscu bezpiecznym, dobrze widocznym,
• wychodzili ostrożnie na jezdnię zza stojącego pojazdu lub innej przeszkody ograniczającej widoczność,
• nosili elementy odblaskowe umieszczone na wysokości świateł mijania,
• dostosowali prędkość pojazdu do warunków na drodze i przestrzegali przepisów ruchu drogowego. 

Kara za brak odblasków

Niezwykle ważne jest noszenie odblasków – według prawa poza terenem zabudowanym, zarówno pieszy, jak i rowerzysta, ma obowiązek posiadania odblasków umieszczonych w miejscu, które sprzyjają lepszej widoczności. – Odblaski mogą uratować mu życie. Pieszy bez nich jest widoczny przez kierowcę z odległości tylko kilku, kilkunastu metrów. W przypadku używania odblasków ta odległość może wzrosnąć kilkukrotnie, nawet do 150 metrów. Za brak odblasków pieszemu grozi mandat 100 zł – podkreśla KRUS.

Źródło: gov.pl/KRUS

fot. envato elements

Przeczytaj także: Pszczelarka z Małopolski najbardziej innowacyjną rolniczką w kraju!

Rola importu miodu

Powodzenie zawdzięczamy także importowi, dzięki któremu możemy liczyć na różnorodność źródeł zaopatrzenia i produkcję mieszanek o niespotykanych cechach: – Firmy zrzeszone w Stowarzyszeniu Polska Izba Miodu pozostają liderem w skupie miodu od rodzimych pszczelarzy, co stanowi fundament krajowego przemysłu miodowego. Ważnymi partnerami handlowymi pozostają także Ukraina i Chiny. Ukraina, będąca jednym z największych światowych dostawców miodu, zapewnia produkt wysokiej jakości, wspierając tym samym stabilność zaopatrzenia. Z kolei miód importowany z Chin, dzięki swojej dostępności i przystępnej cenie, jest wykorzystywany głównie w produkcji mieszanek na rynki masowe – analizuje Przemysław Rujna, Sekretarz PIM. W 2023 roku Polska kupiła 548 ton miodu z Litwy, 370 ton z Rumunii, z Bułgarii i Hiszpanii po 181 ton, z Nowej Zelandii 55 ton Manuka Honey, a z Argentyny 42 ton wysokiej jakości modu. Rzecz jasna, nasz kraj stawia na skupowanie miodu krajowego, nie zapominając o polskich pszczelarzach.

Pszczelarstwo w Polsce – imponujące liczby

Zajmujemy przecież 5. miejsce w Unii Europejskiej pod względem liczby uli – w 2023 roku wyniosła ona 2,35 miliona, co stanowi wzrost o 7,8% w porównaniu do 2022 roku. Polskie ule to około 12% wszystkich uli w Unii Europejskiej.

Dlaczego polski miód jest taki wyjątkowy?

W Polsce funkcjonują wysokie wymagania, jeśli chodzi o kontrolę miodu. Zanim słoik miodu pojawi się na półce sklepowej jest przebadany fizykochemicznie i na obecność: cukrów obcych, substancji niedozwolonych, jak pozostałości antybiotyków, pestycydów i metali ciężkich. Następuje także analiza pyłków znajdujących się w miodzie, która pomaga określić jego rodzaj i pochodzenie: – Polska wyróżnia się na tle Unii Europejskiej wyjątkowo wysokimi standardami oraz dużą częstotliwością badań i kontroli jakości miodu, co sprawia, że jest on jednym z najlepiej przebadanych produktów na rynku wspólnotowym. Każda partia przechodzi szczegółowe analizy pod bardzo szerokim kątem, gwarantując bezpieczeństwo i najwyższą jakość dla konsumentów – podkreśla profesor Wyższej Szkoły Bezpieczeństwa w Poznaniu Mirosław A. Michalski.

Źródło: Stowarzyszenie Polska Izba Miodu (PIM)

fot. Envato elements

Szydłów - stolica śliwki

Maria Sikorska, dziennikarka Telewizji Polsat, autorka programu "Z klimatem i z pasją"

FOTO:

Położone w województwie świętokrzyskim królewskie miasto Szydłów (kiedyś było wsią), nie bez przyczyny zwane jest stolicą śliwki. Wokół miasteczka, na malowniczych pagórkach, rozciągają się ponad 2 tys. hektarów sadów – głównie śliwowych. Opierając się na najnowocześniejszych metodach pielęgnacji i upraw sadów produkuje się tu ponad 20 tys. ton tego owocu w 45 odmianach. Pokrywa to ok. 20% produkcji krajowej. Co piąta śliwka w Polsce pochodzi zatem z Szydłowa.

Jeśli chcesz poznać historię Agnieszki Baxter – królowej śliwki szydłowskiej i dowiedzieć się co ją skłoniło do przeprowadzki z Jamajki na powrót do Szydłowa, obejrzyj koniecznie film!

Cały artykuł przeczytasz także w najnowszym wydaniu top agrar 1/2025 w rubryce z Pasją na wsi, której autorką jest Maria Sikorska, dziennikarka Telewizji Polsat, autorka programu "Z klimatem i z pasją".

Tak naprawdę głównym celem stowarzyszenie jest tworzenie platformy do wymiany wiedzy i inspiracji, bo kobiety na polskiej wsi są inspirujące. Warto oddać im głos i wzmacniać w ich działania na rzecz wsi.

Obejrzyj całą rozmowę z Marią Sikorską:

I choć początki nie były łatwe, często metodą prób i błędów dochodziła do zadowalającego ją smaku i konsystencji sera, dziś jej produkty znalazły się na Kulinarnym Szlaku Smaków Powiatu Poznańskiego. Niedawno otworzyła także sklepik przy gospodarstwie w rodzinnym Dobieżynie.

Agata Króliczak nie ukrywa, że ogromną robotę na drodze do jej sukcesu odegrały social media. Jaką dokładnie kierunek działania przyjęła rolniczka?

Zobacz wywiad!

Jakie drewno wybrać?

Ile zapłacimy za drewno?

Jaka powinna być wilgotność drewna opałowego? 

Drewno to dobry surowiec na opał, ponieważ jest bardziej ekologiczne niż węgiel, który wytwarza niebezpieczne ilości dwutlenku węgla i innych szkodliwych zanieczyszczeń. Drewno pod tym względem jest o wiele korzystniejsze i bardziej eko. Jednak węgiel jest bardziej kaloryczny, dlatego wytwarza więcej ciepła.

Jakie drewno wybrać?

Warto mierzyć w gatunki twarde, liściaste: dąb, grab, buk, czy jesion. Mają więcej kaloryki i dzięki temu emitują więcej ciepła. Natomiast gatunki takie jak lipa, topola, brzoza mają zwykle niższe ceny, ponieważ szybciej się spalają, są mniej wydajne. Drewno opałowe ma niższe ceny niż węgiel. Warto wybrać sezonowane. To odpowiednio suszone może być dobrą i ekologiczną alternatywą dla węgla. Drewno opałowe dostępne jest np. w nadleśnictwach, które proponują swoje cenniki. Ceny mogą się znacznie różnić, dlatego warto je ze sobą porównać.

Przeczytaj także: Ile kosztuje węgiel w listopadzie 2024?

Ile zapłacimy za drewno?

Nadleśnictwo Drewnica (woj. pomorskie): 

• brzoza, dąb czerwony – 210,33 zł brutto/m3; 
• olcha – 191,88 zł brutto/m3; 
• dąb, grab, jesion – 241,08 zł brutto/m3; 
• osika, lipa, wierzba, topola – 148,83 zł brutto/m3; 
• sosna, modrzew – 177,12 zł brutto/m3; 
• świerk – 163,59 zł brutto/m3. 

Nadleśnictwo Głogów Małopolski (woj. podkarpackie): 

• dąb, jesion – 220,00 zł brutto/m3; 
• buk, grab – 250,00 zł brutto/m3; 
• drewno iglaste - 180,00 zł brutto/m3; 
• brzoza, olcha, akacja – 200,00 zł brutto/m3, 
• osika, topola, lipa i inne gatunki liściaste - 150,00 zł brutto/m3. 

Dla porównania, w marketach zapłacimy za drewno ok. 500 zł. Na platformach zakupowych, gdzie prywatne osoby oferują swój asortyment, kupimy metr przestrzenny drewna opałowego za ok. 160 zł.

Jaka powinna być wilgotność drewna opałowego? 

Drewno opałowe powinno być odpowiednio przechowywane, osuszone i spełniać normy wilgotności, aby jego spalanie było bezpieczne i efektywne. Odsetek wilgotności nie powinien przekraczać 20 procent, a najlepiej, by drewno opałowe miało ok. 15 procent wilgotności. Drewno palące się równomiernie i trzaskające, jest prawdopodobnie suche. W przypadku wilgotnego surowca można zaobserwować wydzielanie się kropel wody, czy dźwięk syczenia podczas palenia. 

Fot. envato elements

Adwent 2024

Zwyczaje adwentowe

Tradycje adwentowe

Tradycje na wsi

Adwent to czas oczekiwania i duchowego przygotowania się do świąt. Boże Narodzenie to niezwykle uroczysty i rodzinny moment w całym roku, zwłaszcza w tradycji katolickiej. 

Adwent 2024

Adwent poprzedza Święta Bożego Narodzenia i trwa cztery niedziele, a pierwsza z nich to początek nowego roku liturgicznego. Symbolem tego czasu jest wieniec z czterema świecami, które są kolejno zapalane w każdą niedzielę przed świętami. To także czas wstrzemięźliwości od alkoholu, hucznych imprez i okres postu. Ostatki adwentowe to natomiast ostatnia impreza przed adwentem, często idąca w parze z andrzejkami! W tym roku adwent rozpoczyna się pierwszą niedzielą grudnia, czyli 1 grudnia i potrwa do Wigilii. Pamiętajmy, że dzień przed rozpoczęciem adwentu wypadają ostatki.

Zwyczaje adwentowe

Podczas adwentu wierni mają czas, aby nastawić się duchowo na symboliczne narodziny Jezusa. W tym okresie trwają także gorączkowe przygotowania do świąt: dekorowanie domu i podwórka, kupowanie prezentów, planowanie świątecznego menu.

Przeczytaj także: Czy sami musimy sprzątnąć liście z drzewa sąsiada?

Tradycje adwentowe

Jest sporo charakterystycznych dlatego czasu rytuałów. Na przykład w kościele obowiązuje fioletowy kolor szat liturgicznych, odprawiane są także tzw. roraty ku czci Najświętszej Maryi Panny, a do kościoła wierni przynoszą adwentowe lampiony, w wielu domach praktykowana jest wspólna modlitwa, przeprowadzone są także rekolekcje i spowiedź adwentowa, dzieci otrzymują kalendarze adwentowe, a 6 grudnia przychodzi Święty Mikołaj.

Tradycje na wsi

Na wsiach dawniej w tym czasie panował nastrój skupienia, ale zajmowano się także przygotowaniami do świąt. Gospodynie sprzątały obejście, bito świnie, kiszono kapustę, tłoczono olej. Kobiety zajmowały się tkaniem odzieży i bielizny, darciem pierza, przebieraniem fasoli i grochu. W dalszej części tego okresu robiono ozdoby świąteczne. Przed świętami miały miejsce wielkie porządki! W kwestiach duchowych równie wiele się działo: odprawiano modły, poszczono w środy, piątki i soboty, nie najadano się do syta, a wierni uczęszczali na roraty.

fot. envato elements

Do Polski powoli wraca dawna tradycja jedzenia gęsiny w dniu imienin św. Marcina. Jak głosi legenda, w IV w. duchowny Marcin – kandydat na biskupa francuskiego miasta Tours ukrył się w gęsiarni z nadzieją, że uniknie objęcia urzędu, jednak ptaki te głośnym gęganiem wydały miejsce jego kryjówki.

Gęsina - KGW Feniks

FOTO: Katarzyna Sierszeńska

Konfitowane piersi gęsie z modrą kapustą i pyrą jak z ogniska

Składniki:

• 4 piersi gęsie ze skórą,
• 1,5 l tłuszczu z gęsi,
• tymianek, rozmaryn, 1 główka czosnku, 2 liście laurowe, sól i świeżo zmielony pieprz.

Przygotowanie:

Piersi gęsie umyć, osuszyć i przełożyć do miski. Natrzeć solą i pieprzem, obłożyć ziołami i czosnkiem. Przykryć folią spożywczą i odłożyć do lodówki na 2–3 doby. Po tym czasie w garnku zacząć podgrzewać tłuszcz gęsi. Mięso oczyścić z marynaty. Włożyć mięso do tłuszczu – tłuszcz nie powinien się gotować, tylko delikatnie „mrugać” przez 2 godziny. Po tym czasie piersi ostudzić i przed podaniem delikatnie podsmażyć na tłuszczu gęsim (tylko stronę ze skórką – wtedy mięso będzie miękkie, a skórka chrupiąca). Piersi podawać pocięte na cienkie 2-cm paski.

Kto powinien posprzątać liście z drzewa sąsiada?

Do kogo należą owoce pochodzące z drzewa sąsiada?

Co zrobić, jeśli gałęzie z drzew sąsiada nam przeszkadzają?

Jesień nie oznacza końca prac ogrodowych. To przede wszystkim czas porządkowania i przygotowywania terenu na zimę. Dzięki tym działaniom wiosną ogród ożyje i będzie jeszcze piękniejszy. W sezonie jesiennym w ogrodzie pojawia się niestety sporo liści, które należy zgarnąć, aby nie zgniły. A co, jeśli liście spadają z drzewa sąsiada?

Kto powinien posprzątać liście z drzewa sąsiada?

Niestety, żadne przepisy nie regulują tej kwestii. Chyba że zacytujemy zapis z Kodeksu cywilnego (art. 144) mówiący o tym, że: – Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych.

Jednak w tej sytuacji raczej należy powołać się na dobro stosunków sąsiedzkich i w imię dobrych relacji popracować nad kompromisowym rozwiązaniem.

Przeczytaj również: Wakacje składkowe w 2024 roku – dwuzawodowcy nie przegapcie tego terminu!

Należy pamiętać, że na właścicielu nieruchomości spoczywa ważny obowiązek uprzątnięcia „błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z dróg dla pieszych położonych wzdłuż nieruchomości, przy czym za taką drogę uznaje się wydzieloną część drogi publicznej przeznaczoną do ruchu pieszych położoną bezpośrednio przy granicy nieruchomości; właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do uprzątnięcia drogi dla pieszych, na której jest dopuszczony płatny postój lub parkowanie pojazdów samochodowych” – to zapis w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Skąd ten wymóg? Mokre liście mogą być przyczyną choćby poślizgnięcia, a ofiara takiego wypadku teoretycznie może domagać się odszkodowania od właściciela domu. Za nieuprzątnięcie leżących na chodniku liści można dostać mandat do 500 zł.

Do kogo należą owoce pochodzące z drzewa sąsiada?

Także drzewa owocowe, których owoce spadają na teren sąsiedniej działki, mogą budzić kontrowersje. Do kogo należą te owoce? Czy sąsiad może je sobie wziąć? W tej kwestii mamy jasne stanowisko prawa polskiego. Według Kodeksu cywilnego (art. 148): – Owoce opadłe z drzewa lub krzewu na grunt sąsiedni stanowią jego pożytki. Przepisu tego nie stosuje się, gdy grunt sąsiedni jest przeznaczony na użytek publiczny. Warto wiedzieć jednak, że ta zasada dotyczy owoców, które same spadły z drzewa.

Co zrobić, jeśli gałęzie z drzew sąsiada nam przeszkadzają?

Drzewa umiejscowione na styku działek mogą być zarzewiem jeszcze innych konfliktów. Często ich gałęzie przedostają się na drugą stronę i po prostu przeszkadzają! Zwisają nad nie swoją przestrzenią, stając się uciążliwymi dla otoczenia. Roślina często zwielokrotnia swoje rozmiary i ingeruje w sferę sąsiada w zbyt wielkim stopniu. Czy można obciąć gałęzie z drzew sąsiada? Powołując się na Kodeks cywilny (art. 150), możemy to zrobić: – Właściciel gruntu może obciąć i zachować dla siebie korzenie przechodzące z sąsiedniego gruntu. To samo dotyczy gałęzi i owoców zwieszających się z sąsiedniego gruntu; jednakże w wypadku takim właściciel powinien uprzednio wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia.

Ważne zatem jest samo określenie terminu ostatecznego na usunięcie przeszkadzających gałęzi, nawet na piśmie. Niezastosowanie się do tej daty będzie równoznaczne ze zgodą na pozbycie się części rośliny.

fot. envato elements

Wieś Drobnice jest położona w województwie łódzkim, w powiecie wieluńskim, w gminie Osjaków. To właśnie tam miał miejsce przerażający pożar, który zniszczył dom wielopokoleniowej rodziny. Sytuacja jest dramatyczna, ponieważ dach nad głową straciły nie tylko osoby w kwiecie wieku, ale także 91-letnia kobieta i jej 16-letnia wnuczka – osierocona przez matkę w wieku 8 lat. – W jednej chwili straciliśmy wszystko, co przez lata nazywaliśmy domem. Pożar, który wybuchł w środku nocy, zniszczył nasze dotychczasowe życie, ale jesteśmy wdzięczni, że udało nam się ocalić to, co najważniejsze – siebie nawzajem. Mimo że musieliśmy patrzeć, jak ogień pochłania nasz dorobek, wiemy, że możemy zacząć od nowa, jeśli znajdziemy w sobie siłę i wsparcie – czytamy w opisie zbiórki.

Czy ten dom można naprawić?

Najgorsze jest to, że budynek nie nadaje się do odbudowy – rodzina musi zbudować nowy dom, zupełnie od początku. Takie działanie to ogromna inwestycja, kosztowna i czasochłonna. Rodzina nie ma swojego miejsca, a koszty są dla niej nieosiągalne do pokrycia.

Pożar domu w miejscowości Drobnice

FOTO: archiwum Czytelniczki

Pożar domu w miejscowości Drobnice – jak można pomóc?

Aby wspomóc rodzinę w odbudowie domu, można wpłacać pieniądze za pośrednictwem tego linku: zbiórka. Liczy się każda złotówka, ale także wsparcie rzeczowe. Pomóżmy tej rodzinie poczuć się znów bezpiecznie.

https://szczytny-cel.pl/z/drobnice

Najpiękniejsze wsie w Polsce

„Piękna Wieś Pomorska”

Co można wygrać w konkursie “Piękna Wieś Pomorska”? 

„Piękna Wieś Pomorska” – zwycięskie wsie

29 października 2024 roku miało miejsce oficjalne wręczenie nagród w konkursie „Piękna Wieś Pomorska”. Jaka wieś zajęła pierwsze miejsce?

Najpiękniejsze wsie w Polsce

Konkursy mające rozstrzygnąć, jaka wieś jest najpiękniejsza w danym regionie, mają miejsce w rozmaitych częściach naszego kraju. Konkurs „Piękna Wieś Pomorska” organizuje Województwo Pomorskie, partnerami merytorycznymi i organizacyjnymi są urzędy gmin i starostwa powiatowe w tym regionie Polski.

Przeczytaj także: Niedziela handlowa w listopadzie 2024 – czy zrobimy zakupy na wsi w ostatni dzień tygodnia?

„Piękna Wieś Pomorska”

Konkurs organizowany jest w kategoriach: „Wieś” i „Zagroda” (rolnicza i nierolnicza). Idee, jakie przyświecają konkursowi, to przede wszystkim: promocja "małych ojczyzn" nie tylko wśród mieszkańców Pomorza, ochrona i poprawa wartości krajobrazu przyrodniczego oraz kulturowego wsi, podniesienie atrakcyjności wypoczynkowej obszarów wiejskich, poprawa jakości życia na wsi, aktywizacja i integracja społeczności lokalnej, a także pokazanie najlepszych wzorców działania. 

Co można wygrać w konkursie “Piękna Wieś Pomorska”? 

Zwycięska wieś i zagroda mogły liczyć na nagrody finansowe. Laureaci w kategorii “Wieś” otrzymali: 

• za I miejsce – 30 tys. zł plus tablicę pamiątkową,
• za II miejsce – 20 tys. zł, 
• za III miejsce – 10 tys. zł,
• 3 wyróżnienia po 3 000 zł.

W kategorii „Zagroda” laureat I miejsca otrzymał 5 000 zł, laureat II miejsca – 4 000 zł, a III miejsca – 3 000 zł. Komisja konkursowa miała prawo przyznać również trzy wyróżnienia z nagrodami po 1 000 zł za każde. 

„Piękna Wieś Pomorska” – zwycięskie wsie

Laureatami w kategorii WIEŚ zostały:

• I miejsce – Rokity, gm. Czarna Dąbrówka, pow. bytowski,
• II miejsce - Leśno, gm. Brusy, pow. chojnicki,
• III miejsce - Dąbrówka Tczewska, gm. Tczew, pow. tczewski.

Wyróżnienia:

• Żelisławki, gm. Pszczółki, pow. gdański,
• Jasna, gm. Dzierzgoń, pow. sztumski,
• Nadziejewo, gm. Czarne, pow. człuchowski.

Laureatami w kategorii ZAGRODA zostały:

• I miejsce – Solnica 8, gm. Nowy Dwór Gdański, pow. nowodworski,
• II miejsce – Żarnowiec ul. Klasztorna 12, gm. Krokowa, pow. pucki,
• III miejsce - Wyrówno 6, gm. Lipusz, pow. kościerski.

Wyróżnienia:

• Sadłuki 29, gm. Mikołajki Pomorskie, pow. sztumski,
• Żabno 26, gm. Brusy, pow. chojnicki,
• Gwieździn, gm. Rzeczenica, pow. Człuchowski.

Źródło: Oficjalna strona Marszałka Województwa Pomorskiego, Mieczysława Struka/Facebook; samorzad.gov.pl

Zdjęcie główne poglądowe: envato elements

– Wykorzystujemy rodzinne receptury, ale też idziemy z duchem czasu i często dodajemy coś od siebie. Smaczne, zdrowe i kolorowe – takie są właśnie nasze przetwory – mówi Regina Musiał – przewodnicząca KGW Szklana.

Szklana Weka to soki, syropy, musy, dżemy powidła, sałatki, kiszonki i wiele innych. Dzisiaj specjalnie od gospodyń ze Szklanej publikujemy przepis na Witaminową rozkosz, czyli bombę witaminową, w sam raz na jesienną słotę i niepogodę. W jej składzie znaleźć można m.in. owoce pigwowca japońskiego oraz miechunkę peruwiańską, a także mnóstwo rozgrzewających i aromatycznych przypraw. Gwarantujemy, że smakuje wyśmienicie, np. w połączeniu z ulubioną herbatą.

Witaminowa rozkosz od KGW Szklana

FOTO: Katarzyna Sierszeńska

Witaminowa rozkosz

Składniki:

• owoce pigwowca japońskiego,
• pomarańcze,
• żurawina,
• miechunka peruwiańska,
• przyprawy: gwiazdki anyżu, korzeń imbiru, pokruszone laski cynamonu, goździki, cukier.

Przygotowanie:

Umyte owoce pigwowca kroimy i oczyszczamy z pestek, kroimy wyparzone i umyte owoce pomarańczy, żurawiny oraz miechunki peruwiańskiej. Owoce układamy warstwowo w wyparzonych i czystych słoikach, do każdego dodajemy gwiazdkę anyżu oraz kawałek kłącza imbiru. Przygotowujemy syrop z wody, cukru, pokruszonej kory cynamonu oraz goździków i gorącym zalewamy owoce. Słoiki zakręcamy i pasteryzujemy w piekarniku przez 1 godzinę (termoobieg, 130°C). Po tym czasie pozostawiamy w piekarniku, aż słoiki wystygną.

Niedziele bez handlu – tam zrobimy zakupy

Niedziela handlowa – listopad 2024

Wszystkie niedziele handlowe 2024

W Polsce w całym roku mamy siedem niedziel handlowych. W pozostałe niedziele sklepy są nieczynne. Zakaz handlu obowiązuje również w dni świąteczne: 1 stycznia, czyli w Nowy Rok, 6 stycznia – Trzech Króli, w Wielkanoc, 1 maja – Święto Pracy, 3 maja w Święto Konstytucji, 30 maja – Boże Ciało, 15 sierpnia – Święto Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i Święto Wojska Polskiego, 1 listopada – Wszystkich Świętych, 11 listopada – Święto Niepodległości, 25-26 grudnia w Boże Narodzenie.

Niedziele bez handlu – tam zrobimy zakupy

Bez względu na to, czy jest niedziela handlowa czy niehandlowa, zrobimy zakupy w wielu miejscach. Zawsze mogą działać sklepy, w których ich właściciele stoją za ladą, placówki handlowe na stacjach paliw, saloniki prasowe i kioski, kwiaciarnie, apteki i punkty apteczne, sklepy z pamiątkami lub dewocjonaliami, cukiernie i lodziarnie, piekarnie, sklepy na dworcach. Wszystkie inne miejsca związane z handlem są nieczynne.

Przeczytaj także: Rolnicy z niepełnosprawnością mogą skorzystać ze zwrotu składek KRUS!

Niedziela handlowa – listopad 2024

W listopadzie w 2024 roku nie ma niedzieli handlowej – nie zrobimy więc zakupów w ostatni dzień tygodnia. Następna niedziela handlowa przypada w grudniu dwukrotnie – 15 i 22 grudnia!

Wszystkie niedziele handlowe 2024

Oto lista wszystkich niedziel handlowych w bieżącym roku:

• niedziela handlowa 28 stycznia 2024,
• niedziela handlowa 24 marca 2024,
• niedziela handlowa 28 kwietnia 2024,
• niedziela handlowa 30 czerwca 2024,
• niedziela handlowa 25 sierpnia 2024,
• niedziela handlowa 15 grudnia 2024,
• niedziela handlowa 22 grudnia 2024.

Fot. envato elements