Reklama zniknie za 11 sekund

Topagrar.pl
Jesteś w strefie Premium
Strona główna>Artykuły>Uprawa>

Osad ściekowy przyzwoitym nawozem

Obrazek

Jak nie mając produkcji zwierzęcej, a zatem obornika dostarczyć glebie materii organicznej? Można rozważyć zastopowanie osadu ściekowego.

Jacek Daleszyński6 listopada 2020, 11:31
Warto jednak pamiętać, że osad ściekowy musi przejść obróbkę biologiczną, termiczną, lub chemiczną, obniżającą jego podatność na zagniwanie i eliminującą zagrożenie dla środowiska, zanim trafi na pole jako nawóz. Właściwości osadów zależą od ich pochodzenia, a osady z jednej oczyszczalni  charakteryzują się także pewną zmiennością w czasie.
Dlatego przed zastosowaniem muszą być poddane badaniom chemicznym i mikrobiologicznym, które określają zawartość składników o znaczeniu rolniczym oraz ryzyko zanieczyszczenia metalami ciężkimi i czynnikami biologicznymi. Pobór próbek i analizy wykonywane są przez laboratoria akredytowane w zakresie badań osadów ściekowych.

Osady mogą być groźne

Do nawożenia mogą być stosowane osady wolne od bakterii z rodzaju Salmonella i żywych jaj pasożytów jelitowych (Trichuris sp., Ascaris sp. i Toxocara sp.), w których stężenia metali ciężkich nie przekraczają podanych niżej wartości (w mg/kg suchej masy):
  • kadm (Cd) – 20,
  • miedź (Cu) – 1000,
  • nikiel (Ni) – 300,
  • ołów (Pb) – 750,
  • cynk (Zn) – 2500,
  • rtęć (Hg) – 16,
  • chrom (Cr) – 500.

Do określenia wartości nawozowej osadu wykonywane są następujące analizy:
  • odczyn pH,
  • zawartość suchej masy,
  • zawartość substancji organicznej w suchej masie osadu,
  • zawartość azotu ogółem, a w tym zawartość azotu amonowego,
  • zawartość fosforu ogółem,
  • zawartość wapnia i magnezu.

Komunalne osady ściekowe charakteryzują się zazwyczaj wysoką zawartością materii organicznej (przeciętnie 40–50% w suchej masie), co jest cechą bardzo pożądaną, z uwagi na duży udział w Polsce gleb o niskiej zawartości próchnicy. Substancja organiczna wprowadzana do gleby w postaci osadów ściekowych z czasem ulega procesom humifikacji, tj. przekształceniu w związki próchniczne, niezbędne do zachowania żyzności gleb.
Osady ściekowe są bogatym źródłem składników pokarmowych roślin, a zwłaszcza azotu (przeciętnie ok. 5% s.m.) i fosforu (przeciętnie ok. 6% s.m) oraz innych makro- i mikroelementów. Osady poddane higienizacji z użyciem wapna palonego charakteryzują się mniejszą zawartością materii organicznej i azotu, wnoszą natomiast znaczące ilości wapnia (przeciętnie ok. 30% s.m.) – czynnika przeciwdziałającego zakwaszeniu gleb.

Nie przesadzać z dawką

W rolnictwie dopuszczalna dawka osadu ściekowego wynosi 3 t s.m. na 1 ha rocznie. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest zastosowanie jeden raz w ciągu 2 lat dawki 6 t/ha, lub przez 3 lata dawki 9 t/ha. Pomimo że rozporządzenie ministra środowiska określa maksymalną dawkę osadu, każdorazowo jej wielkość powinna być określona na podstawie wyników analizy konkretnego osadu i gleby. Wynika z tego konieczność przeprowadzenia badań gleby obejmujących:
  • określenie odczynu (pH),
  • zawartości przyswajalnego fosforu,
  • stężeń metali ciężkich.

Osady można stosować na glebach, w których stężenia metali ciężkich nie przekraczają wartości podanych w tabeli 1., a pH wynosi nie mniej niż 5,6. Odczyn gleby jest ważnym parametrem, ponieważ od niego zależy mobilność metali ciężkich i ich przyswajalność dla roślin. Wraz ze spadkiem odczynu wzrasta dostępność metali ciężkich, a więc zwiększa się ryzyko ich pobierania. Gleby o odczynie niższym niż pH 5,6 przed zastosowaniem osadu muszą być zwapnowane.

Tab. 1. Dopuszczalna zawartość metali ciężkich w glebie


Rozporządzenie o osadach ściekowych wskazuje, że dawki osadów należy dostosować do rodzaju gruntu, sposobu użytkowania, jakości osadu i gleby oraz zapotrzebowania roślin na fosfor i azot. Najważniejszym czynnikiem, który należy brać pod uwagę przy określaniu dawki jest stężenie obu tych pierwiastków w osadzie oraz zawartość fosforu w glebie.
Osady zawierające fosfor jako składnik  dominujący powinny być stosowane na glebach o bardzo niskiej do średniej zawartości fosforu. Na glebach takich można stosować relatywnie wysokie dawki składnika, aby pokryć zaopatrzenie roślin na kilka lat i zwiększyć zasobność gleby. Nie zaleca się natomiast stosowania takich osadów na glebach o wysokiej zawartości przyswajalnego fosforu.
Osady zawierające azot jako główny składnik przy niewielkiej zawartości fosforu praktycznie mogą być stosowane w dawkach wynikających z przepisów o osadach ściekowych (3 t s.m./ha rocznie). Azot pochodzący z osadów jest bowiem słabo przyswajalny przez rośliny. Łatwo dostępną dla roślin frakcją jest azot amonowy, który przeciętnie stanowi ok. 10% całkowitej ilości N. Pozostała część azotu uwalnia się stopniowo w procesie mineralizacji materii organicznej.
Osady zawierające wapń jako dominujący składnik powinny być stosowane do odkwaszania gleb. Ograniczeniem takiego wykorzystania jest warunek, że mogą być stosowane na glebach o pH powyżej 5,6. Stosowanie wapna zaleca się przy takim poziomie pH wyłącznie na glebach średnich i ciężkich.

Na pole osad tylko z badaniami!

W żadnym przypadku nie powinno się stosować osadu nieprzebadanego pod kątem chemicznym i biologicznym. Szczególnie niebezpieczne są metale ciężkie. Okazyjnie oferowany i rozprowadzany osad może wyrządzić więcej szkody niż pożytku. Jeśli sąsiad na potęgę wywozi go na swoje pola i my też chcielibyśmy skorzystać z tego taniego źródła składników, koniecznie zorientujmy się, czy ma tzw. „papier”.
Osad ściekowy najlepiej stosować jak obornik, np. na ściernisko po zbożach czy kukurydzy, wymieszać z glebą i zaorać. Oczyszczalnie często oferują osad za darmo wraz z własnym transportem na konkretną działkę, jeśli nie wykorzystują go do produkcji np. biogazu.
Przypominamy, że stosowanie osadu podlega takim samym zasadom, jak stosowanie nawozów naturalnych, np. obornika, czyli nie można wywozić go na pola od 1 listopada do końca lutego. Po późno schodzących z pola uprawach, np. buraku czy kukurydzy można zastosować osad, ale tylko do końca listopada i tylko w dawce, w której nie przekroczy się 30 kg/ha N. Przepis ten dotyczy także pozostałych nawozów naturalnych stałych.

jd, fot. archiwum


Picture of the author
Autor Artykułu:Jacek Daleszyński
Pozostałe artykuły tego autora

Masz pytanie lub temat?Napisz do autora

Ważne Tematy

Ważne Tematy

    • Produkty Agrasklep
  • Social Media
  • top agrar Polska
  • Profitehcnika
  • Tygodnik - rolniczy
  • Elita
  • Mleko24
  • Wiom
  • Sad Nowoczesny
  • Traktorpool
  • Agrarlex
  • Agrarpogoda
  • WH
  • Ogłoszenia agro
  • Smart wieś
  • Agrarsklep
  • Strona firmowa

Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o., ul. Metalowa 5, 60-118 Poznań. Akta rejestrowe przechowywane w Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, VIII Wydziale Gospodarczym, KRS 0000101146, NIP 7780164903, REGON 630175513, kapitał zakładowy: 1.000.000 PLN.

Wszystkie prezentowane w ramach niniejszego portalu treści są własnością Polskiego Wydawnictwa Rolniczego Sp. z o.o., są zastrzeżone i chronione prawem autorskim, kopiowanie i dalsze rozpowszechnianie treści jest zabronione. (art. 25 ust. 1 pkt 1b ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych)

Ważne Tematy

    • Produkty Agrasklep
  • Social Media
  • top agrar Polska
  • Profitehcnika
  • Tygodnik - rolniczy
  • Elita
  • Mleko24
  • Wiom
  • Sad Nowoczesny
  • Traktorpool
  • Agrarlex
  • Agrarpogoda
  • WH
  • Ogłoszenia agro
  • Smart wieś
  • Agrarsklep
  • Strona firmowa

Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o., ul. Metalowa 5, 60-118 Poznań. Akta rejestrowe przechowywane w Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, VIII Wydziale Gospodarczym, KRS 0000101146, NIP 7780164903, REGON 630175513, kapitał zakładowy: 1.000.000 PLN.

Wszystkie prezentowane w ramach niniejszego portalu treści są własnością Polskiego Wydawnictwa Rolniczego Sp. z o.o., są zastrzeżone i chronione prawem autorskim, kopiowanie i dalsze rozpowszechnianie treści jest zabronione. (art. 25 ust. 1 pkt 1b ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych)