Czytelniczka zwróciła się do nas z zapytaniem, czy zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa istnieje możliwość wycięcia ok. 2 hektarów siedemdziesięcioletniego lasu sosnowego w celu przekształcenia terenu na grunt rolny. Działka w ewidencji gruntów oznaczona jest jako działka leśna.
W polskim prawie jest możliwe wycięcie kawałka lasu i przekształcenie go na grunt rolny, jednak procedura ta jest rygorystyczna i dopuszczalna jedynie w wyjątkowych sytuacjach, zgodnie z przepisami ustawy o lasach oraz ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Zazwyczaj dotyczy sytuacji, w których grunt leśny sąsiaduje z gruntami rolnymi. Samowolne wycięcie drzew i zmiana sposobu użytkowania działki leśnej jest nielegalna.
Zmiana lasu na grunt rolny wymaga decyzji
Rolnicy, którzy planują przekształcenie gruntu leśnego na rolny, muszą pamiętać, że taka zmiana zawsze wymaga przejścia formalnej procedury administracyjnej. Wyłączenie gruntu leśnego z produkcji odbywa się na podstawie ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych i następuje w drodze decyzji administracyjnej. Dopiero jej uzyskanie pozwala legalnie użytkować teren leśny na cele rolnicze.
Tomasz Maćkowiak, rzecznik prasowy Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu, podkreśla, że w przepisach występuje istotna asymetria, na którą warto zwrócić uwagę. Ustawa zwalnia z obowiązku uzyskania decyzji w przypadku, gdy grunt rolny ma zostać przeznaczony na cele leśne. Nie działa to jednak w drugą stronę. Przekształcenie lasu w grunt rolny nie zostało objęte takim wyjątkiem, co oznacza, że w każdym przypadku konieczne jest uzyskanie zgody na wyłączenie gruntu leśnego z produkcji.
Jak wygląda procedura zmiany lasu na grunt rolny?
W praktyce rolnik składa wniosek do właściwego Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych. Do wniosku należy dołączyć wymagane dokumenty, m.in.
- dokumentację mapową lub plan zagospodarowania,
- wypis z księgi wieczystej,
- inne załączniki wskazane w procedurze.
Co istotne, możliwe jest wyłączenie z produkcji tylko części działki leśnej. W takim przypadku dokumentacja musi dokładnie określać granice oraz powierzchnię terenu objętego wnioskiem.
Opłaty za wyłączenie terenu z produkcji leśnej
Po wydaniu ostatecznej decyzji powstaje obowiązek wniesienia jednorazowej należności. Ta jednorazowa należność zostanie pomniejszona o wartość gruntu po wyłączeniu na podstawie dokumentacji złożonej przez wnioskodawcę. Wyłączenie to ma charakter trwały i rolnik po zgłoszeniu wyłączenia lasu na rolę do dyrektora regionalnego Lasów Państwowych musi się również liczyć z opłatą roczną, która zazwyczaj wynosi 10% należności i jest płatna przez 10 lat.
– Do wyliczenia kosztów wyłączenia gruntu leśnego z produkcji uwzględnia się średnią cenę sprzedaży drewna, obliczoną na podstawie pierwszych trzech kwartałów 2025 r. ogłaszaną przez GUS. Cena drewna wg GUS za rok 2025: 281,37 zł – podaje Tomasz Maćkowiak.
Zgodnie z art. 12 ust. 11 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych, należność za wyłączenie z produkcji 1 ha gruntu leśnego oblicza się według określonego w ustawie wzoru, uwzględniającego właśnie tę cenę drewna.
Wysokość należności za wyłączenie gruntu leśnego z produkcji jest pomniejszana o wartość gruntu ustaloną m.in. na podstawie operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego – już po zmianie przeznaczenia na grunt rolny. Jak tłumaczy Tomasz Maćkowiak, przykładowo: jeśli należność za 1 ha lasu o typie siedliskowym Bśw wynosi 168 822 zł, a po wyłączeniu z produkcji i wycenie rzeczoznawca określi wartość tego gruntu jako rolnego na 185 000 zł, wówczas cała należność zostanie „skompensowana” i zostanie zwrócona wnioskodawcy.
Zobacz także: Ile wsparcia za hektar na usunięcie kamieni? Rolnicy mogą jeszcze zdążyć z wnioskiem
Jeżeli natomiast wartość gruntu rolnego zostanie oszacowana na 157 000 zł, należność zostanie pomniejszona o tę kwotę. W takim przypadku wyliczenie wygląda następująco:
- 168 822 zł – 157 000 zł = 11 822 zł.
Do zapłaty pozostanie więc 11 822 zł, a różnica odpowiadająca wartości gruntu (157 000 zł) zostanie uwzględniona przy rozliczeniu.
Wyłączenie gruntu leśnego z produkcji to także opłaty roczne płatne do końca czerwca każdego roku przez okres 10 lat.
Poza należnością jednorazową należy pamiętać, że:
- pobierana jest również opłata roczna w wysokości 10% ustalonej należności, po zgłoszeniu wyłączenia, która płatna jest przez okres 10 lat.
W praktyce oznacza to, że całkowity koszt wyłączenia gruntu leśnego z produkcji może być rozłożony w czasie, ale wymaga uwzględnienia zarówno opłaty jednorazowej tzw. należności, jak i opłat rocznych.
Źródło i tabela: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Poznaniu
fot. Canva AI
