Jak wskazuje resort rolnictwa w uzasadnieniu projektu rozporządzenia, zakłócenia na rynku ropy doprowadziły do mocnego wzrostu cen paliw, co przełożyło się na zwiększenie kosztów produkcji rolnej.
W szczytowym momencie ceny oleju napędowego w Europie były nawet o 70 proc. wyższe. W Polsce detaliczne ceny diesla wzrosły natomiast o ponad 40 proc. w porównaniu z okresem sprzed kryzysu irańskiego.
Według projektu najwyższą średnią cenę oleju napędowego odnotowano 25 marca 2026 r. – wyniosła ona 8,69 zł/l. Dodatkowa pomoc ma częściowo zrekompensować rolnikom wzrost kosztów.
Ile wyniesie dopłata do paliwa?
Stawka nowego wsparcia ma wynieść 0,52 zł do każdego litra oleju napędowego spełniającego warunki programu.
Nie oznacza to jednak zastąpienia obecnego zwrotu akcyzy. Rolnicy nadal będą mogli korzystać z dotychczasowego mechanizmu, którego stawka w 2026 r. wynosi 1,48 zł/l. Nowe 52 gr/l będzie więc dodatkowym wsparciem.
Różnica dotyczy również sposobu wypłaty pieniędzy. Zwrot akcyzy realizowany jest za pośrednictwem gmin, natomiast nową dopłatę do paliwa będzie wypłacała ARiMR.
W praktyce rolnik może więc otrzymać wsparcie z dwóch niezależnych mechanizmów:
- 1,48 zł/l w ramach zwrotu akcyzy,
- 0,52 zł/l w ramach nowej pomocy wypłacanej przez ARiMR.
Nie każdy litr paliwa zostanie objęty dopłatą
Nowe wsparcie będzie jednak ograniczone. Nie wystarczy samo posiadanie faktur za zakup oleju napędowego.
Jednym z podstawowych warunków ma być otrzymanie w 2026 r. zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej.
Rolnik będzie musiał również wykazać poniesienie strat gospodarczych związanych z kryzysem na Bliskim Wschodzie oraz wyrazić wymaganą przepisami zgodę dotyczącą danych znajdujących się w ARiMR.
Limit zwrotu akcyzy zdecyduje o liczbie litrów
Podstawą wyliczenia nowej pomocy będą dokumenty potwierdzające zakup oleju napędowego. Projekt wprowadza jednak istotny limit. Liczba litrów objętych dopłatą nie będzie mogła przekroczyć liczby litrów wynikającej z limitu zwrotu akcyzy przyznanego rolnikowi na 2026 r.
Maksymalną liczbę litrów dla nowego wsparcia będzie się ustalać poprzez podzielenie kwoty limitu zwrotu akcyzy na 2026 r. przez stawkę 1,48 zł/l.
Dopiero uzyskaną w ten sposób liczbę litrów będzie można pomnożyć przez stawkę nowej pomocy, czyli 0,52 zł/l.
Jakie zakupy paliwa będą się liczyć?
Pod uwagę będą brane faktury za olej napędowy zakupiony od 1 marca do 31 sierpnia 2026 r.
To ważne, ponieważ okres kwalifikowany w ramach nowej pomocy różni się od terminów obowiązujących przy standardowym zwrocie podatku akcyzowego.
W przypadku faktur znajdujących się w Krajowym Systemie e-Faktur rolnik będzie musiał podać we wniosku ich numery identyfikacyjne.
Jeżeli faktura nie znajduje się w KSeF, do wniosku trzeba będzie dołączyć jej kopię – papierową albo wystawioną w formie elektronicznej.
Bez decyzji o zwrocie akcyzy się nie obejdzie
Do wniosku o dodatkową dopłatę do paliwa trzeba będzie dołączyć kopię decyzji o przyznaniu zwrotu podatku akcyzowego, zawierającej limit zwrotu na 2026 r.
Rolnik będzie musiał także wskazać wysokość tego limitu oraz liczbę litrów oleju napędowego kupionego między 1 marca a 31 sierpnia 2026 r.
To właśnie te dwa elementy – limit wynikający z decyzji o zwrocie akcyzy oraz dokumenty potwierdzające zakup paliwa – posłużą do wyliczenia wysokości dodatkowego wsparcia.
Wnioski o dopłatę do paliwa tylko przez 16 dni
Projekt zakłada, że nabór wniosków potrwa od 1 do 16 października 2026 r. Dokumenty mają być składane elektronicznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego ARiMR. Do 16 października rolnik będzie mógł natomiast poprawić lub zmienić wcześniej złożony wniosek.
Ważna jest też kolejna formalność: jeżeli rolnik będzie chciał otrzymać zarówno dopłatę do paliwa, jak i pomoc do nawozów, będzie musiał złożyć dwa osobne wnioski.
Najpierw nawozy, potem paliwo
I właśnie tutaj pojawia się potencjalnie największy problem. Projekt przepisów określa bowiem kolejność rozpatrywania wniosków. Pomoc ma być przyznawana do wysokości dostępnych środków oraz według kolejności złożenia kompletnych wniosków.
Jednocześnie ARiMR ma najpierw rozpatrywać kompletne wnioski dotyczące dopłat do nawozów, a dopiero później dokumenty dotyczące wsparcia do paliwa.
Oznacza to, że kolejność wyglądać ma następująco:
- rozpatrywanie kompletnych wniosków o dopłaty do nawozów,
- następnie rozpatrywanie kompletnych wniosków o dopłaty do paliwa,
- wypłata pomocy wyłącznie do wysokości dostępnego budżetu.
Czy przy dopłatach do paliwa obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten lepszy”?
Takie zapisy rodzą istotne pytanie. Skoro pomoc będzie przyznawana do wysokości dostępnych środków i według kolejności składania kompletnych wniosków, czy rolnik, który później złoży dokumenty, może nie dostać pieniędzy?
Szczególnie ważne jest to w kontekście zapisu, zgodnie z którym w pierwszej kolejności mają być finansowane dopłaty do nawozów.
Jeżeli po wypłacie pomocy do nawozów w budżecie pozostałaby niewystarczająca kwota na pokrycie wszystkich wniosków dotyczących paliwa, może pojawić się problem z realizacją wsparcia dla wszystkich uprawnionych gospodarstw.
Zapytaliśmy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, czy w takiej sytuacji później złożone wnioski mogą zostać pozostawione bez wypłaty, czy też resort przewiduje inne rozwiązanie, np. proporcjonalne obniżenie wysokości pomocy dla wszystkich rolników.
– Przeprowadzone analizy wskazują, że przewidziany budżet powinien być wystarczający. Niemniej, składane wnioski będą na bieżąco analizowane pod kątem wykorzystania budżetu i na bieżąco będą podejmowane stosowne działania – przekazała nam Iwona Pacholska, rzecznik prasowy i dyrektor Biura Komunikacji MRiRW.
Dziś na drugą część pytania odpowiedział Stefan Krajewski, minister rolnictwa podczas konferencji prasowej.
Szef resortu rolnictwa zapewnił, że resort zabezpieczy środki zarówno na dopłaty do nawozów, jak i paliwa. Jak podkreślił, rolnicy nie powinni obawiać się, że pieniędzy zabraknie. Dodatkowa dopłata do paliwa ma wynieść 52 gr do litra. Wraz ze zwrotem akcyzy daje to łącznie 2 zł/l.
Krajewski zaznaczył, że dokładne zapotrzebowanie będzie znane dopiero po zakończeniu naboru wniosków. Resort chce sfinansować wszystkie złożone wnioski, a jeśli zaplanowane środki okażą się niewystarczające, sięgnie po rezerwę budżetową.
Ponad 858 mln zł na dopłaty do nawozów i paliwa
Nowy mechanizm wsparcia jest elementem programu uruchomionego w związku ze wzrostem cen nawozów i oleju napędowego. Polska otrzymała z budżetu Unii Europejskiej 66,633 mln euro, czyli około 286,22 mln zł.
Rząd zamierza przeznaczyć na ten cel dodatkowo 572,44 mln zł z budżetu krajowego.
Łączna pula na dopłaty do nawozów i paliwa ma więc wynieść co najmniej 858,66 mln zł.
Ostatecznie dla rolników kluczowe będą jednak nie tylko wysokość stawek i terminy naboru, ale także sposób podziału pieniędzy. Jeśli budżet okaże się niewystarczający, szczególnego znaczenia może nabrać kolejność składania wniosków.
