9 marca br. prezydent podpisał nowelizację ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027. Zmiana dostosowuje polskie przepisy do regulacji unijnych obowiązujących od 2026 r. Dla rolników oznacza to przede wszystkim możliwość uzyskania nowych płatności - nawet 2 380 zł dopłaty do hektara - związanych z normą GAEC 2, która dotyczy ochrony torfowisk oraz terenów podmokłych użytkowanych rolniczo.
Jak wskazano w uzasadnieniu do ustawy, wprowadzenie nowych przepisów ma umożliwić rolnikom uzyskanie wsparcia finansowego w związku z ograniczeniami wynikającymi z tej normy. Na terenach podmokłych i torfowiskach obowiązują m.in. zakazy orki, przekształcania trwałych użytków zielonych czy budowy instalacji odwadniających, a ich naruszenie może skutkować utratą części dopłat bezpośrednich.
Ile wynosi wielkość wsparcia?
Najwyższe wsparcie przewidziane jest dla rolników, którzy zdecydują się przekształcić grunty orne położone na obszarach GAEC 2 w trwałe użytki zielone.
W tym wariancie dopłata wyniesie około 2 387 zł za hektar rocznie, a zobowiązanie będzie obowiązywać przez pięć lat. W praktyce oznacza to, że w całym okresie wsparcia rolnik może otrzymać ponad 11 tys. zł z hektara.
Trzy warianty nowych dopłat
Nowa interwencja rolno-środowiskowo-klimatyczna „Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo” obejmuje trzy warianty wsparcia.
1. Ochrona torfowisk na trwałych użytkach zielonych – 581 zł/ha rocznie
W tym przypadku obowiązuje zakaz zaorywania i przekształcania TUZ. Dopuszczalna jest jedynie renowacja poprzez płytką uprawę i podsiew, nie częściej niż raz na cztery lata. Zakazane jest również wydobywanie torfu oraz budowa instalacji odwadniających.
2. Ochrona torfowisk na gruntach ornych – 627 zł/ha rocznie
Na gruntach ornych położonych na terenach objętych normą GAEC 2 nie będzie można wykonywać orki. Dopuszczona jest jedynie płytka uprawa gleby do głębokości 15 cm. Obowiązuje także zakaz drenażu oraz wydobywania torfu.
3. Przekształcenie gruntów ornych w użytki zielone – 2 387 zł/ha rocznie
Rolnik musi wysiać mieszankę roślin i użytkować taki grunt jako trwały użytek zielony. Zobowiązanie w tym wariancie jest wieloletnie i trwa pięć lat.
Dla kogo dopłaty GAEC 2?
Z nowych płatności będą mogli skorzystać rolnicy:
- posiadający co najmniej 1 ha użytków rolnych w gospodarstwie,
- mający działki położone na obszarach objętych normą GAEC 2,
- zgłaszający działki o powierzchni minimum 0,1 ha.
W Polsce obszary objęte tą normą obejmują około 400 tys. hektarów, z czego większość stanowią trwałe użytki zielone.
Od kiedy można składać wnioski?
Nowe płatności pojawią się już w kampanii dopłat bezpośrednich w 2026 r. Wnioski będzie można składać od 15 marca wyłącznie elektronicznie za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus dostępnej na Platformie Usług Elektronicznych ARiMR.
Budżet całej interwencji na lata 2026–2027 wynosi około 306 mln zł.
Podpisana ustawa wprowadza też inne zmiany. Od 2026 r. część zobowiązań rolno-środowiskowych i zalesieniowych będzie finansowana z Planu Strategicznego WPR 2023–2027. Zmieniono także definicję trwałych użytków zielonych – grunt stanie się TUZ po 7 latach, a nie jak dotąd po 5 latach. Doprecyzowano też przepisy dotyczące warunkowości społecznej, czyli przestrzegania prawa pracy przez rolników zatrudniających pracowników.
źródło: prezydent.pl, isap.sejm.gov.pl, MRiRW, tygodnik-rolniczy
oprac. Agnieszka Sawicka
