Stabilniejsze warunki inwestowania, większa pewność przyłączenia do sieci i ochrona już poniesionych nakładów – to najważniejsze zmiany, które mają przyspieszyć rozwój biogazowni rolniczych w Polsce. Nowe przepisy zostały już przyjęte przez rząd i są procedowane w parlamencie.
Rozporządzenie jest wykonaniem upoważnienia zawartego w art. 160g ust. 6 ustawy o odnawialnych źródłach energii. To kolejny krok po nowelizacji ustawy OZE z października 2025 r., która wprowadziła do polskiego prawa obszary przyspieszonego rozwoju instalacji OZE (OPRO). Nowe rozwiązania mają wdrażać unijną dyrektywę RED III i pomóc Polsce w realizacji celów klimatycznych do 2030 r., w tym w zwiększeniu udziału energii odnawialnej w zużyciu energii końcowej do co najmniej 42,5%.
Szansa dla biogazowni
Ku zadowoleniu środowiska rolniczego, biogazownie rolnicze coraz częściej postrzegane są nie tylko jako element transformacji energetycznej, ale przede wszystkim jako sposób na dodatkowy, stabilny dochód w gospodarstwie. Instalacje wykorzystujące obornik, gnojowicę czy odpady poprodukcyjne pozwalają zagospodarować materiał, który i tak musi zostać zutylizowany.
– Energia z rolnictwa może realnie zasilać budżety gospodarstw, ale potrzebne są uproszczenia przepisów i ułatwień w dostępie do inwestycji — i to właśnie zrobiliśmy. We współpracy z Ministerstwem Energii wydłużyliśmy czas na przyłączenia biogazowni do sieci elektroenergetycznych, żeby rolnicy mogli spokojnie przejść procedury i faktycznie budować takie instalacje. Wprowadziliśmy też rekompensaty na wypadek, gdyby trzeba było ograniczać moc wytwórczą tych biogazowni – podkreślił minister Stefan Krajewski.
Jedną z kluczowych zmian jest wprowadzenie jasnych terminów dla operatorów sieci energetycznych. Operator będzie miał maksymalnie 60 dni na potwierdzenie kompletności wniosku o warunki przyłączenia albo wezwanie do jego uzupełnienia. Ma to zakończyć sytuacje, w których inwestorzy – w tym rolnicy – przez wiele miesięcy nie otrzymywali żadnej informacji zwrotnej, co blokowało inwestycje i utrudniało uzyskanie finansowania. Nowelizacja Prawa energetycznego wzmacnia pozycję biogazowni w systemie. W przypadku zagrożeń dla pracy sieci, biogazownie rolnicze mają być ograniczane lub odłączane w ostatniej kolejności. To istotna zmiana dla rolników planujących inwestycje, bo zwiększa przewidywalność przychodów i zmniejsza ryzyko strat w okresach ograniczeń pracy sieci.
Zobacz także: OZE w gospodarstwie na nowych warunkach. Bankowcy zachęcają rolników do inwestycji
Nowe przepisy wprowadzają także ułatwienia dla biogazowni pracujących wg harmonogramu. Od marca do września będą one mogły oddawać energię do sieci z gwarantowaną mocą przez co najmniej 14 godzin na dobę. Dodatkowo wnioski o przyłączenie takich instalacji zostaną zwolnione z obowiązku sporządzania kosztownych ekspertyz wpływu na sieć elektroenergetyczną, co skróci procedury i obniży koszty przygotowania inwestycji. Zmiany obejmują również obowiązek uwzględniania biogazowni w planach rozwoju sieci elektroenergetycznych. Jeśli dziś brak infrastruktury uniemożliwia przyłączenie instalacji, operator będzie musiał zaplanować odpowiednie inwestycje i wskazać termin realizacji przyłącza.
Wprowadzono też mechanizm zwrotu kosztów – jeśli przyłączenie wymaga dodatkowych inwestycji w sieć, wytwórca energii odzyska różnicę między faktycznymi kosztami, a standardową opłatą przyłączeniową.
Obszary przyspieszonego rozwoju
Jedną z największych barier w rozwoju OZE są dziś czasochłonne procedury administracyjne. Dotyczy to również inwestycji na terenach wiejskich – farm fotowoltaicznych, biogazowni, magazynów energii, czy instalacji przy gospodarstwach. Dlatego wprowadzane są obszary przyspieszonego rozwoju OZE (OPRO), mające wskazywać miejsca, gdzie takie inwestycje będą mogły powstawać szybciej i na uproszczonych zasadach.
OPRO to wyznaczone tereny, na których rozwój instalacji odnawialnych źródeł energii ma być szczególnie wspierany. Podstawą ich tworzenia będą mapy potencjału OZE, opracowywane przez ministra właściwego do spraw klimatu. Na tej podstawie samorządy województw przygotują plany obszarów przyspieszonego rozwoju OZE, które będą uchwalane przez sejmiki województw. Co istotne: plany nie będą aktami prawa miejscowego, będą wskazywać preferowane lokalizacje konkretnych typów instalacji OZE, dla jednego województwa możliwe będzie uchwalenie więcej niż jednego planu, np. osobno dla fotowoltaiki czy biogazowni. To rozwiązanie ma zapewnić elastyczność i przyspieszyć proces planistyczny.
Projekt rozporządzenia dokładnie określa, jak mają wyglądać plany OPRO. Każdy z nich będzie składał się z części tekstowej, opisującej sposób zagospodarowania obszaru i części graficznej, przygotowanej w postaci danych przestrzennych. Dzięki temu plany w całym kraju mają mieć jednolitą formę, co ułatwi ich analizę inwestorom, w tym rolnikom planującym inwestycje w OZE – także na terenach położonych na granicy kilku województw. Nowe przepisy zobowiązują marszałków województw do uwzględniania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego przy przygotowywaniu planów OPRO. Ma to zapobiec konfliktom przestrzennym i rozbieżnościom w przeznaczeniu gruntów, co jest szczególnie istotne na obszarach wiejskich.
Zobacz także: Polska przekroczyła 50% mocy z OZE. Co to oznacza dla rolników?
Rozporządzenie wprowadza także szczegółowe wymogi dotyczące dokumentowania prac planistycznych. Cała dokumentacja – od uchwały o rozpoczęciu prac, przez uzgodnienia i konsultacje, po listę osób przygotowujących plan – będzie prowadzona w formie elektronicznej. Dodatkowo wprowadzony zostanie jednolity wzór wykazu stanowisk i uwag zgłaszanych w trakcie uzgodnień, co ma zwiększyć przejrzystość całej procedury. Projekt rozporządzenia ma – wg jego autorów – pozytywnie wpłynąć na mikroprzedsiębiorców oraz małe i średnie firmy, w tym działające na wsi.
Dotacje w ramach WPR
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa poinformowała o kolejnych naborach na inwestycje w OZE. O przyznanie pomocy może ubiegać się m.in. rolnik, a wsparciu będą podlegały operacje polegające na budowie biogazowni rolniczej, z wyłączeniem robót budowlanych dotyczących istniejącej biogazowni rolniczej.
W tej interwencji pomoc przyznaje się na operację dotyczącą biogazowni rolniczej, co może wiązać się z koniecznością uzyskania odpowiednich dokumentów, tj. zgłoszenia budowy lub decyzji o pozwoleniu na budowę, w tym projektu budowlanego, których otrzymanie/opracowanie może być czasochłonne (ponad miesiąc) – dlatego trzeba je uzyskać jeszcze przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy. Maksymalna wysokość pomocy udzielona beneficjentowi w okresie realizacji Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej w obszarze A wynosi 1,5 mln zł.
Pomoc przyznaje się w formie refundacji części kosztów kwalifikowalnych poniesionych przez beneficjenta; w wysokości do 65%. Na realizację operacji może być przyznana i wypłacona zaliczka w wysokości 50% kwoty pomocy, o ile wnioskodawca zawnioskuje o jej przyznanie.
Nabór na inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie OZE i poprawy efektywności energetycznej (obszary A, B i C) – nabór ma ruszyć 5 października i będzie trwać do 3 listopada 2026 r.
fot. Czubak
Ten artykuł pochodzi z wydania top agrar Polska 3/2026
czytaj więcej
