Nowy wskaźnik przy kredytach na maszyny i ziemię
WIBOR jest wskaźnikiem, który w wielu umowach kredytowych wpływa na wysokość oprocentowania. Jeśli rolnik finansuje w ten sposób zakup ciągnika, kombajnu, budowę obory czy zakup gruntów, zmiany WIBOR-u mogą przekładać się na wysokość płaconych rat. W ramach reformy rynku finansowego jego rolę ma przejąć POLSTR (Polish Short Term Rate). Komisja Nadzoru Finansowego wyznaczyła go jako istotny wskaźnik referencyjny 21 sierpnia 2026 roku. POLSTR opiera się na danych dotyczących rzeczywistych transakcji depozytowych zawieranych na jeden dzień. Zgodnie z aktualnymi założeniami reformy od 1 stycznia 2027 roku WIBOR i WIBID nie będą stosowane w nowych umowach i instrumentach finansowych, z określonymi wyjątkami. Rolnicy zaciągający nowe zobowiązania powinni więc sprawdzić, jaki wskaźnik będzie podstawą oprocentowania oferowanego im kredytu.
Czy kredyt na ciągnik będzie tańszy?
Sama zmiana WIBOR-u na POLSTR nie oznacza automatycznie niższego oprocentowania. Na wysokość raty wpływa nie tylko wskaźnik referencyjny, lecz także marża banku, kwota i okres kredytowania oraz warunki konkretnej umowy. Dlatego rolnik, który porównuje oferty finansowania zakupu maszyny lub inwestycji w gospodarstwie, powinien zwrócić uwagę na całkowity koszt kredytu. Warto sprawdzić, jak często oprocentowanie będzie aktualizowane, w jaki sposób bank wylicza ratę i jakie zasady obowiązują w razie zmiany wskaźnika.
Co z kredytem, który rolnik już spłaca?
Rolnicy, którzy mają już kredyty oparte na WIBOR-ze, nie powinni zakładać, że od 1 stycznia 2027 roku ich umowy automatycznie przejdą na POLSTR. Reforma przewiduje okres przejściowy, a sposób postępowania z istniejącymi zobowiązaniami zależy od obowiązujących przepisów i zapisów umowy. KNF poinformowała, że WIBOR dla najważniejszych terminów – 1M, 3M i 6M – ma być publikowany do 31 grudnia 2036 roku. Oznacza to, że wskaźniki te będą dostępne jeszcze przez lata, aby umożliwić uporządkowane dostosowanie istniejących umów i instrumentów finansowych. Dla rolnika spłacającego kredyt inwestycyjny najważniejsze jest więc sprawdzenie, jakie zasady zmiany wskaźnika przewiduje jego umowa. Sam termin zakończenia publikacji WIBOR-u nie oznacza, że wszystkie kredyty muszą zostać spłacone do końca 2036 roku.
Zobacz także: Podatek rolny płaci dzierżawca. Czy taki zapis zmienia obowiązek wobec gminy?
Spory o WIBOR. Raport wskazuje na możliwe koszty dla banków
Reforma wskaźników to niejedyny temat związany z WIBOR-em. Osobną kwestią są postępowania sądowe dotyczące kredytów opartych na tym wskaźniku. W materiale Newserii, przywołującym raport Instytutu Sobieskiego, podano, że na koniec 2025 roku w pierwszej instancji toczyło się 2728 spraw dotyczących takich kredytów. Według autorów raportu wartość aktywów finansowych opartych na WIBOR-ze, wraz z instrumentami pochodnymi, przekraczała na koniec 2024 roku 6 bln zł. Autorzy opracowania przedstawili również scenariusze potencjalnych kosztów dla sektora bankowego. W najbardziej niekorzystnym wariancie oszacowali je na 284 mld zł.
Trzeba jednak zaznaczyć, że są to szacunki Instytutu Sobieskiego, a nie oficjalna prognoza rządu lub KNF. Kwota 284 mld zł odnosi się do skrajnego scenariusza opisanego w raporcie, a nie do potwierdzonych strat banków. Samo wniesienie pozwu nie przesądza też o jego wyniku.
Co powinien zrobić rolnik przed podpisaniem umowy?
Przed zaciągnięciem kredytu na rozwój gospodarstwa warto:
- porównać marżę banku i całkowity koszt finansowania;
- sprawdzić, jaki wskaźnik referencyjny będzie stosowany;
- ustalić, jak często bank aktualizuje oprocentowanie;
- przeczytać zapisy dotyczące zmiany lub zaprzestania publikacji wskaźnika;
- w przypadku już spłacanego kredytu sprawdzić w banku, czy i w jaki sposób reforma wpłynie na daną umowę.
Zmiana WIBOR-u na POLSTR jest elementem reformy rynku finansowego, ale nie oznacza automatycznej obniżki rat. Dla gospodarstwa rolnego, w którym kredyt często finansuje kosztowne maszyny i wieloletnie inwestycje, najważniejsze pozostaje porównanie warunków umowy i ocena, czy zobowiązanie będzie możliwe do spłacenia również przy zmianie oprocentowania.
Źródło: Komisja Nadzoru Finansowego, Ministerstwo Finansów, gov.pl, Instytut Sobieskiego, BANK.pl, Biznes Newseria
fot. Katarzyna Sierszeńska
