Nowe warunki kontraktacji buraków cukrowych
13 lutego 2026 roku Zarząd KGS S.A. w Toruniu przedstawił Radzie Związków Plantatorów Buraka Cukrowego propozycję zmiany warunków kontraktacji buraków cukrowych na kampanię 2026/2027. Zmiana dotyczyła ceny za buraki nadwyżkowe.
Zgodnie z nową propozycją:
- za pierwsze 5% nadwyżki plantator miałby otrzymać 80 zł netto za tonę,
- natomiast pozostałe buraki nadwyżkowe wyceniono na 40 zł netto za tonę.
- Ponieważ wszystkie warunki kontraktacji zostały ostatecznie uzgodnione 20 października 2025 roku, Rada nie zgodziła się na zmianę ceny buraków nadwyżkowych w kampanii 2026 i jednogłośnie odrzuciła propozycję Zarządu KGS S.A. - podkreślono w komunikacie Rady ZPBC.
Zarząd KGS S.A. poinformował, że zmiany zostaną wprowadzone nawet bez zgody strony plantatorskiej, co według Rady ZPBC jest sytuacją bez precedensu.
Umowy są już zawarte
Według informacji Rady ZPBC, w całej KGS S.A. ponad 6 tys. plantatorów podpisało umowy kontraktacyjne na dotychczasowych warunkach. Nie jest istotne, że umowy nie zostały jeszcze podpisane przez Dyrektorów Oddziałów, według Rady są one ważne i skutecznie zawarte.
- Plantator nie powinien zgadzać się na podpisanie nowej umowy. Ewentualne zmiany warunków mogą mieć formę aneksu, ale jego podpisanie zależy wyłącznie od woli plantatora – zaznacza Rada ZPBC.
Dla pozostałych plantatorów, którzy jeszcze nie podpisali umów, możliwe jest przedstawienie nowych warunków, gorszych niż wcześniejsze, ale według Rady ZPBC nie będą one uzgodnione ze stroną związkową.
Szerszy aspekt decyzji Zarządu KGS
Eksperci podkreślają, że sytuacja ma szerszy, nie tylko ekonomiczny wymiar. Niewielkie potencjalne korzyści finansowe dla firmy i niepewność co do wysokości plonów w kampanii 2026 roku sprawiają, że decyzja Zarządu jest tym bardziej kontrowersyjna.
Zobacz także: Kampania buraczana 2025/2026 zakończona rekordowym wynikiem wyprodukowanego cukru
Aktualnie sytuacja w KGS S.A. jest dynamiczna. Plantatorzy, którzy podpisali umowy, mogą domagać się respektowania wcześniejszych ustaleń. Pozostali powinni uważnie śledzić rozwój wydarzeń, a Rada ZPBC zapowiada kolejne informacje w miarę pojawiania się nowych decyzji ze strony Zarządu.
Zmiana warunków kontraktacji budzi sprzeciw plantatorów
Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego ostro krytykuje działania Krajowej Grupy Spożywczej, która, zdaniem plantatorów, odchodzi od dotychczasowej praktyki uzgadniania warunków kontraktacji ze stroną społeczną. Spór oczywiście dotyczy obniżenia ceny buraków ponadkontraktowych, mimo że porozumienie zostało już wynegocjowane w październiku 2025 roku.
- To jest sytuacja bardzo brzydka z naszego punktu widzenia i niedopuszczalna. Zawsze był dialog, zawsze była rozmowa. Teraz KGS jednostronnie wychodzi z aneksem i chce obniżać cenę buraków pozakontraktowych - podkreśla Krzysztof Nykiel, wieloletni prezes Zarządu Głównego Krajowego Związku Plantatorów Buraka Cukrowego (KZPBC) w Warszawie.
Związek apeluje o interwencję ministerstw
Zdaniem KZPBC, sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że część plantatorów już podpisała umowy kontraktacyjne, inni czekają na dokumenty z cukrowni, a kolejni nie otrzymali ich wcale. Tymczasem, jak przypomina związek, zgodnie z porozumieniem branżowym umowa jest skutecznie zawarta już w momencie zaakceptowania oferty przez plantatora.
- Oferta była całościowa: obejmowała zarówno buraki kontraktowane, jak i pozakontraktowe. Teraz strona KGS wyrywa tylko jeden punkt porozumienia i chce zmienić go na niekorzyść plantatorów. To absolutnie niedopuszczalne - zaznacza Nykiel.
KZPBC skierował już pisma do ministra aktywów państwowych oraz ministra rolnictwa i oczekuje pilnego spotkania oraz interwencji w sprawie.
Cena buraków na 2026/2027, a wcześniejsza kampania
Przypomnijmy, że w dniu 06 września 2024 roku Rada Związków Plantatorów Buraka Cukrowego przy Krajowej Grupie Spożywczej S.A. w Toruniu, uzgodniła z Zarządem Krajowej Grupy Spożywczej S.A. warunki kontraktacji buraków cukrowych na kampanię 2025 roku.
Ustalono, że cena za kontraktowane buraki cukrowe wyniesie nie mniej niż 33,5 €.
Jak podano wtedy na kwotę 33,5 € składa się podstawowa stawka nie mniej niż 26,29 € za tonę buraków o polaryzacji 16%, oraz 7,21 € za tonę dostarczonych buraków kontraktowanych z tytułu gwarantowanej zaliczki ze świadczenia dodatkowego (tzw. premia z podziału ceny cukru). Zaliczka ta będzie wypłacana łącznie z rozliczeniem za dostarczone buraki. Koszt obsługi kompleksowej został zwiększony do 6,00 zł za tonę buraków, dla plantacji do 100 km od cukrowni oraz 11,00 zł za tonę buraków, dla plantacji powyżej 100 km od cukrowni. Pozostałe warunki rozliczenia za buraki cukrowe w kampanii roku 2025 nie zostały zmienione. Został również utrzymany deputat w wysokości 20 kg cukru dla każdego Plantatora. Zarząd Krajowej Grupy Spożywczej S.A. w Toruniu poinformował, że świadczenie dodatkowe z tytuły podziału ceny sprzedaży cukru, najprawdopodobniej przekroczy wypłaconą w kampanii 2023 roku zaliczkę 1,5 €, dlatego w grudniu 2024 roku nastąpią wypłaty należnych z tego tytułu kwot.
- Jak poinformował Związek Producentów Buraka Cukrowego Werbkowice,zakończyły się negocjacje dotyczące ustalenia ceny skupu buraka cukrowego w sezonie 2026/2027. Po kolejnym posiedzeniu Rady Związków Plantatorów Buraka Cukrowego z Zarządem Krajowej Grupy Spożywczej ustalono, że w kolejnym roku gospodarczym cena netto za tonę buraka cukrowego o zawartości cukru na poziomie 16% wyniesie 32 euro. Okazuje się, że stawka ta jest nie do końca zadowalająca nie tylko dla ZPBC, ale również KGS. - czytamy na stronie Tygodnika Poradnika Rolniczego.
Ceny skupu buraków cukrowych w sezonie 2024/25
Gwarantowane ceny skupu buraków cukrowych w sezonie 2024/2025 były następujące:
- Krajowa Grupa Spożywcza: 33,5 euro/t;
- Nordzucker Polska: 30 euro/t;
- Südzucker Polska: 28 euro/t;
- Pfeifer & Langen – cukrownia w Glinojecku: 30 euro/t + 2 euro/t zaliczka.
Analiza powierzchni upraw buraka cukrowego
Dane pokazują, że powierzchnia upraw buraka cukrowego w Polsce w ostatnich latach podlega znacznym wahaniom:
- 2020 - 2022: spadek powierzchni z 248,9 tys. ha w 2020 r. do 221 tys. ha w 2022 r. - oznacza to utratę około 11% areału w ciągu dwóch lat, co mogło być wynikiem niekorzystnych warunków pogodowych, presji kosztowej lub zmiany opłacalności uprawy buraka.
- 2023 - 2024: dynamiczny wzrost do 280,2 tys. ha w 2024 r., czyli najwyższego poziomu w tym sześcioleciu. To sugeruje poprawę warunków ekonomicznych dla plantatorów lub atrakcyjniejsze ceny buraka.
- 2025: spadek do 259,1 tys. ha - oznacza to korektę o około 21 tys. ha w stosunku do rekordu z 2024 r., co może być wynikiem prognozowanych niższych cen kontraktowych na kampanię 2026/2027 lub niepewności rynkowej po zmianach w KGS S.A.
Patrycja Bernat
Fot: Katarzyna Sierszeńska
