Podczas posiedzenia sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi 13 kwietnia posłowie zajęli się poprawką Senatu do nowelizacji ustawy o Funduszu Ochrony Rolnictwa (FOR).
Kluczowa zmiana dotyczy wprowadzenia dodatkowego terminu składania wniosków o rekompensaty – od 1 lipca do 31 sierpnia danego roku.
Rozwiązanie to ma umożliwić wsparcie także tym podmiotom, które utraciły płynność finansową w pierwszej połowie roku, a nie zdążyły złożyć wniosków w podstawowym terminie.
W praktyce oznacza to większą dostępność środków dla rolników i firm sektora rolno-spożywczego dotkniętych problemami finansowymi.
Komisja, pomimo zastrzeżeń legislacyjnych dotyczących zakresu poprawki, pozytywnie ją zaopiniowała.
Spór o granice poprawek Senatu
W trakcie obrad pojawił się istotny wątek proceduralny. Biuro Legislacyjne Kancelarii Sejmu zwróciło uwagę, że poprawka Senatu może wykraczać poza zakres ustawy uchwalonej wcześniej przez Sejm.
Chodzi o fundamentalną zasadę procesu legislacyjnego – Senat powinien odnosić się wyłącznie do materii objętej ustawą przekazaną przez Sejm, a nie wprowadzać nowych, szerokich rozwiązań. W przeciwnym razie – jak wskazano – może dochodzić do obejścia konstytucyjnych zasad inicjatywy ustawodawczej.
Mimo tych wątpliwości komisja zdecydowała się poprzeć zmianę, pozostawiając ostateczną decyzję całemu Sejmowi.
Więcej na temat senackich poprawek można znaleźć tutaj.
FOR jako element większej układanki
Zmiany w Funduszu Ochrony Rolnictwa nie są odosobnione. Tego samego dnia komisja procedowała również rządowy projekt nowelizacji przepisów (druk 2371) dotyczących wsparcia obszarów wiejskich (PROW 2014–2020), który w praktyce może mieć jeszcze większe znaczenie dla sektora.
Projekt zakłada, że środki wracające z instrumentów finansowych – szacowane na ok. 500 mln zł – nie trafią do Krajowego Funduszu Gwarancyjnego, lecz pozostaną w dyspozycji ministra rolnictwa.
Dzięki temu mają zostać ponownie wykorzystane w bardziej elastyczny sposób, m.in. poprzez: gwarancje kredytowe, dopłaty do oprocentowania, wsparcie płynności finansowej gospodarstw.
W efekcie możliwe będzie uruchomienie akcji kredytowej nawet na poziomie ok. 2,5 mld zł.
Dlaczego to ważne dla rolników?
Z perspektywy gospodarstw rolnych kluczowe są dwa elementy:
1. Większa dostępność rekompensat (FOR)
Dodatkowy nabór wniosków oznacza, że system wsparcia staje się bardziej "elastyczny czasowo" – co ma znaczenie w warunkach niestabilnych rynków i nagłych problemów finansowych.
2. Tańsze finansowanie działalności (PROW/FGR)
Rząd chce utrzymać mechanizm, który – jak podkreślano podczas posiedzenia – cieszył się dużym zainteresowaniem. Szczególnie atrakcyjne mają być kredyty z dopłatą do odsetek, które w poprzednich edycjach pozwalały znacząco obniżyć koszt finansowania.
Więcej elastyczności, mniej sztywnych reguł
Zarówno poprawka do FOR, jak i projekt dotyczący środków z PROW wpisują się w szerszy trend polityki rolnej, tj. odchodzenie od sztywnych mechanizmów na rzecz bardziej elastycznych instrumentów finansowych.
W praktyce oznacza to: większą rolę ministra rolnictwa w zarządzaniu środkami, możliwość szybszego reagowania na kryzysy w sektorze, a także łączenie instrumentów zwrotnych (kredyty, gwarancje) z dotacyjnymi (dopłaty do odsetek).
Co dalej z ustawą?
Po pozytywnej opinii komisji projekt wraz z poprawką Senatu trafi pod obrady całego Sejmu. Jeśli zostanie przyjęty, nowe przepisy mogą wejść w życie jeszcze w 2026 roku – równolegle z planowanym uruchomieniem nowych instrumentów finansowych dla rolnictwa.
Dla wielu gospodarstw będzie to test, czy zapowiadana większa elastyczność rzeczywiście przełoży się na realne wsparcie w czasach rosnących kosztów i niepewności rynkowej.
Retransmisję posiedzenia komisji można obejrzeć tutaj.
Krzysztof Zacharuk
