Reklama zniknie za 11 sekund

Topagrar.plZaloguj
Jesteś w strefie Premium
Strona główna>Artykuły>Uprawa>Zboża>

Skracać zboża, nie skracać, skracać, nie skracać…

Obrazek

Pogoda w ostatnim czasie jest prawie tak niestabilna i nieprzewidywalna, jak nie przymierzając, ceny nawozów. Dzwonicie i pytacie, czy to już czas na skracanie zbóż czy też jeszcze trzeba poczekać?

dr Maria Walerowska20 kwietnia 2022, 15:38

W tym artykule przeczytasz:

Jaka sytuacja wyjściowa zbóż tej wiosny?

Na co teraz zwrócić uwagę przed zabiegiem skracania zbóż?

Jakie substancje czynne mamy do wyboru do skracania zbóż?

Jakie są w
arunki stosowania regulatorów wzrostu

Jaką strategię skracania przyjąc dla pszenic sianych wcześnie i tych z późnego siewu

To kolejna chłodna wiosna. Nie dość, że marzec wysuszył wiele pól, to na dodatek przymrozki i silne wiatry, powodują, że znalezienie okna pogodowego na zabieg graniczy z cudem. Jednak to kilka dni ocieplenia spowodowało, że w końcu wegetacja ruszyła z kopyta, co widać po roślinach. Jaką mamy sytuację wyjściową w zbożach ozimych?

Jaka sytuacja wyjściowa zbóż tej wiosny?

Zboża wysiane w optymalnym terminie weszły w zimę bardzo dobrze rozwinięte, pszenice i pszenżyto wykształciły przynajmniej 3–4 mocne rozkrzewienia, a jęczmienie 6–7. Jednak bardzo chłodna wiosna opóźniła wegetację i rośliny nie miały do 1. dekady kwietnia możliwości na dobre jej rozpocząć. Także suchy marzec spowodował, że zboża zredukowały część pędów bocznych. Pamiętajmy, że tak naprawdę dopiero ostatnie opady deszczu dały możliwość zadziałania azotowi z pierwszej dawki (choć niektórzy podali już drugą dawkę azotu w obawie przed niedoborem wody na kolejnym etapie wegetacji) i pobraniu go przez rośliny.

Dobrze rozwinięte łany wchodzą w fazę strzelania w źdźbło (BBCH 30), a niektóre już osiągnęły fazę 1. kolanka (BBCH 31) – jest to moment, gdy pierwsze kolanko odrywa się od węzła krzewienia na odległość ok. 1 cm. Pod względem fazy rozwojowej to idealny moment, na wykonanie tzw. regulacji oraz zabiegu fungicydowego T1. Na młodych liściach pszenicy nie widać silnej presji chorób, pojawia się septorioza paskowana, ewentualnie mączniak prawdziwy (w zależności od podatności odmiany). Presja chorób podstawy źdźbła na szczęście nie jest wysoka.

Na co teraz zwrócić uwagę przed zabiegiem skracania zbóż?

Przede wszystkim na fazę rozwojową, kondycję łanu (gęstość i termin siewu, wysokość nawożenia azotem, sposób uprawy, podatność odmiany na wyleganie) oraz warunki pogodowe, a szczególnie ryzyko spadku temperatury oraz ewentualnych przymrozków. Jeśli jest ryzyko ich wystąpienia, zrezygnujmy nie tylko ze stosowania regulatorów wzrostu, ale także fungicydów czy herbicydów.

– Zanim podejmiemy decyzję o zabiegu, pamiętajmy, że regulatory mogą zarówno przyspieszyć, jak i zahamować rozwój roślin. Szczególnie powinniśmy zwrócić uwagę, aby ich nie stosować bezpośrednio przed lub po przymrozku – przekonuje prof. Schönberger z N.U. Agrar.

Jakie substancje czynne mamy do wyboru do skracania zbóż?

Syntetyczne regulatory wzrostu można podzielić na dwie grupy:

  • inhibitory syntezy giberelin, tj. CCC, chlorek mepikwatu, trineksapak etylu, proheksadion wapnia, triazole, które stymulują krzewienie zbóż, powodują zahamowanie syntezy giberelin (fitohormonów odpowiedzialnych za wydłużanie tkanek) zwiększając tym samym aktywność cytokinin, które przyspieszają rozwój pędów bocznych. Jednak, aby uzyskać efekt lepszego krzewienia, inhibitory giberelin muszą być zastosowane wcześnie, tzn. w fazie krzewienia;
  • generatory etylenu (etefon) – etefon w roślinie przekształcany jest w etylen, który hamuje aktywność giberelin. Jego zadaniem jest skrócenie i usztywnienie górnych międzywęźli i dokłosia, dlatego stosuje się go w późniejszym stadium, tzn. pod koniec fazy strzelania w źdźbło.

Jednym z najstarszych regulatorów z grupy inhibitorów syntezy giberelin, jest chlorek chloromekwatu (CCC) – hamuje wzrost wydłużeniowy komórek, powoduje skrócenie oraz wzmocnienie źdźbeł. Podobne działanie mają herbicydy zawierające substancje z grupy inhibitorów syntezy aminokwasów (ALS), do których należą m.in. sulfonylomoczniki (także propoksykarbazon, piroksulam, penoksulam). Spowalniają wzrost komórki, ale także przełamują dominację wierzchołkową, wspierają rozwój pędów bocznych.

– Często wąskie okna pogodowe zmuszają do łączenia zabiegów regulacji z innymi. Pamiętajmy, że fungicydy z grupy triazoli i morfolin oraz herbicydy z grupy inhibitorów ALS wzmagają działanie skracające źdźbło. Dlatego w mieszaninach z tymi produktami powinniśmy obniżyć dawkę regulatora o 20–25% – radzi prof. Schönberger.

Podobne działanie do CCC wykazuje chlorek mepikwatu. W przypadku stosowania obu substancji ważne jest, aby korzenie przybyszowe miały przynajmniej 3 cm, aby uniknąć zahamowania wzrostu korzeni. Kolejną substancją należącą do inhibitorów syntezy giberelin jest trineksapak etylu. Substancja ta nie jest pobierana przez korzenie. Opóźnia rozwój i wzrost młodych pędów – młodsze pędy reagują silniej.

Działanie regulujące wzrost wykazują także s.cz. herbicydów, oprócz wspomnianych już wcześniej sulfonylomoczników także m.in. 2,4-D czy fluroksypyr. Z jednej strony wspierają rozwój (dominacja wierzchołkowa) tych organów, na które s.cz. bezpośrednio się dostanie, ale z drugiej zastosowane przed strzelaniem w źdźbło osłabią krzewienie, a od tej fazy wspierają rozwój pędów bocznych.

Warunki stosowania regulatorów wzrostu*

Substancje czynne

Temperatura

Pobranie i działanie uboczne

CCC

od 8 st. C + słoneczna pogoda

Poniżej 8 st. C pobranie i przenikanie przez kutikulę jest ograniczone. Poprawiają je środki powierzchniowo czynne (anionowe) – kondycjonery wody (np. 0,5 l/ha Li-700). Korzenie przybyszowe powinny mieć przynajmniej 3 cm, aby uniknąć zahamowania wzrostu korzeni. Zahamowanie dominacji wierzchołkowej przez zastosowanie CCC/chlorku mepikwatu + mangan, wspieranie rozwoju pędów bocznych, długość działania to ok. 140-stopniodni (700 g CCC).

Chlorek mepikwatu

powyżej 12 st. C także przy niskim nasłonecznieniu

Trineksapak etylu

od 12 st. C, promieniowanie UV

+ intensywne promieniowanie UV (słoneczne), temperatura w nocy powyżej –3 st. C, dodatek 1 kg/ha siarczanu amonu w przypadku twardej wody. Nie jest pobierany przez korzenie. Działanie redukujące na późne pędy boczne. Długość działania to ok. 180-stopniodni (100 g trineksapaku).

Proheksadion wapnia

od 10 st. C, promieniowanie UV

+ promieniowanie UV, temperatura w nocy powyżej –3 st. C, dodatek 1 kg/ha siarczanu amonu. Nie jest pobierany przez korzenie. Długość działania to ok. 70-stopniodni (50 g proheksadionu).

Etefon

od 15 st. C

Pochmurna pogoda. Etefon przyspiesza odkładanie asymilatów i dojrzewanie. Długość działania to ok. 40-stopniodni (300 g etefonu).

 

Regulatory wzrostu i s.cz. wykazujące działanie regulujące wzrost mogą przyhamowywać lub stymulować wzrost roślin. Cała sztuka polega na tym, aby wiedzieć, który regulator i w jakiej fazie zastosować. Zarówno jeden, jak i drugi efekt możemy uzyskać, żonglując substancjami w zależności od stopnia rozwoju roślin na plantacji, ale także od wysokości nawożenia azotowego, podatności odmiany na wyleganie i potencjału plonowania. Poniżej przykładowe rozwiązania rekomendowane przez prof. Schönbergera, które jednak należy dopasować do indywidualnych warunków na każdym polu:

  • w BBCH 25–27 na słabych plantacjach można zastosować CCC z manganem pod warunkiem, że kolanka będą już zielone, a korzenie przybyszowe będą miały 3 cm długości. Cel – wyrównanie pędów i skrócenie pierwszych dwóch międzywęźli;
  • w BBCH 31–32 na silnie rozwiniętych plantacjach można zastosować trineksapak etylu, aby wzmocnić pierwsze i skrócić 2. i 3. międzywęźle. Podajemy go do ok. 10 dni przed wystąpieniem tzw. wielkiego okresu obejmującego rozwój kłosa (BBCH 32–37); ewentualnie w BBCH 32 można wykorzystać mieszaninę trineksapaku z proheksadionem w celu wzmocnienia 2–3 dolnych międzywęźli, które już się wydłużają oraz kolejnych 2 międzywęźli (na krótko przed wielkim okresem jęczmienia ozimego);
  • w BBCH 37–39 (liść flagowy) stosujemy etefon – solo lub w połączeniu z proheksadionem, w celu wzmocnienia źdźbła, ale także przyspieszenia transportu asymilatów z liści do ziarniaków. Zastosowanie etefonu z mieszaniną chlorku mepikwatu i proheksadionu wapnia w jęczmieniu ograniczy także łamanie się dokłosia.

Pszenice z wczesnych siewów

Przede wszystkim zależy nam na zapobiegnięciu wyleganiu roślin oraz odpowiednio wczesnym zredukowaniu nadmiaru zawiązanych pędów bocznych, które nie są potrzebne do wytworzenia plonu:

  • pierwszy zabieg w BBCH 27–29: trineksapak etylu przeznaczony do wczesnej regulacji (w formulacji DC), który można już podać przy temperaturach 5–10°C (środek zawierający 250 g/l trineksapaku w dawce 0,2–0,3 l/ha);
  • drugi zabieg w BBCH 30–31 (0,2–0,4 l/ha środka zawierającego 250 g/l trineksapaku + CCC) lub w stadium BBCH 31–32 (0,5–0,7 l/ha środka zawierającego trineksapak i proheksadion);
  • trzeci zabieg (tylko, jeśłi będzie konieczny) w BBCH 39–49 można zastosować 120–180 g/ha etefonu w połączeniu ze środkiem zawierającym chlorek mepikwatu (300 g/l) i proheksadion wapnia (50 g/l) w dawce 0,3 l/ha.

 

Pszenice późno wysiane

Późno wysiewane pszenice, np. po kukurydzy ziarnowej lub buraku cukrowym są słabiej rozwinięte, dlatego też wymagają innego podejścia. Celem nadrzędnym jest ograniczenie wylegania, ale już w fazie krzewienia wymagają zastosowania regulatorów wzrostu w celu dokrzewienia oraz wyrównania pędów i skrócenia pierwszych dwóch międzywęźli. Tutaj przykładowa strategia może być następująca:

  • pierwszy zabieg w BBCH 23–25: można zastosować 0,3–1,5 CCC (720 g) i ewentualnie dodać mangan (zwłaszcza jeśli zaobserwujemy jego niedobór). Przy jego optymalnej zawartości w glebie, można z niego zrezygnować;
  • drugi zabieg w BBCH 30–31: z wykorzystaniem CCC w ilości 0,2–0,6 l/ha (720 g/ha) w mieszaninie z trineksapakiem etylu 0,1–0,2 l/ha środka zawierającego 250 g/l s.cz. (w zależności od podatności odmiany na wyleganie);
  • trzeci zabieg (w razie konieczności) w BBCH 39–49: 120–150 g/ha etefonu.

 dr Maria Walerowska

Fot. agrarfoto, Kropf


Picture of the author
Autor Artykułu:dr Maria Walerowska
Pozostałe artykuły tego autora

Masz pytanie lub temat?Napisz do autora

Ważne Tematy