Globalne czynniki kształtują ceny nawozów w Polsce
Na zmiany cen nawozów w Polsce istotny wpływ mają tendencje na rynku światowym. Wynika to m.in. z wysokiego poziomu importu i eksportu nawozów oraz silnego uzależnienia krajowej produkcji od importu surowców. W praktyce oznacza to, że nawet przy słabszym popycie lokalnym, ceny w dużej mierze podążają za sytuacją globalną.
Z danych przedstawionych na grafice wynika, że od czerwca 2024 r. ceny nawozów mineralnych ponownie weszły w trend wzrostowy. W 2025 r. indeks cen nawozów utrzymywał się na podwyższonym poziomie, co potwierdza zmianę wcześniejszego kierunku rynku.
Od rekordów do spadków - zmienność w latach 2021–2024
W okresie od początku 2021 r. do kwietnia 2022 r. ceny nawozów w handlu detalicznym były bardzo zmienne. W 2022 r. indeks cen osiągnął rekordowy poziom 294 pkt. Następnie rynek wszedł w fazę spadkową, która trwała do maja 2024 r. W tym czasie indeks obniżył się do 108 pkt.
Zobacz także: Gdzie w Polsce rolnicy zużywają najwięcej nawozów?
Jak widzimy od czerwca 2024 r. rozpoczął się ponowny wzrost cen. We wrześniu 2025 r. indeks cen nawozów osiągnął poziom 156 pkt, co było jednym z najwyższych wyników w tym roku. Średnio w całym 2025 r. indeks wyniósł jednak 136 pkt, czyli był o około 10% niższy niż rok wcześniej. Mimo wcześniejszych spadków, w szerszym ujęciu ceny nawozów pozostają wysokie. W 2025 r. były one o 58% wyższe niż pięć lat wcześniej. Jednym z kluczowych czynników kosztowych pozostaje gaz ziemny, którego ceny wciąż utrzymują się na podwyższonym poziomie.
Odbicie cen poszczególnych nawozów
Na drugim wykresie (po prawej stronie) widoczne jest także odbicie cen poszczególnych grup nawozów mineralnych. Dotyczy to m.in. fosforanu amonu, TSP, mocznika oraz chlorku potasu, choć skala wzrostów różni się w zależności od produktu.
Co determinuje ceny nawozów?
Za wysokimi cenami nawozów na rynku światowym stoi kilka nakładających się czynników. Najważniejszym z nich pozostaje gaz ziemny, będący podstawowym surowcem do produkcji nawozów azotowych. W 2022 r. gwałtowny wzrost cen gazu doprowadził do ograniczenia produkcji nawozów w wielu krajach Unii Europejskiej, co przełożyło się m.in. na skokowe podwyżki cen mocznika. Kulminacja nastąpiła 26 września 2022 r., kiedy notowania gazu TTF osiągnęły rekordowy poziom 340 EUR/MWh. Choć sytuacja na rynku energii częściowo się ustabilizowała, ceny gazu nadal pozostają wysokie i zmienne. Z danych na grafice wynika, że 10 lutego 2025 r. cena gazu TTF wynosiła 58 EUR/MWh, czyli była ponad dwukrotnie wyższa niż rok wcześniej. Z kolei 3 marca 2026 r. notowania sięgnęły 53 EUR/MWh – był to najwyższy poziom od lutego 2025 r.
To pokazuje, że mimo spadku względem rekordów, gaz nadal znacząco wpływa na koszty produkcji nawozów. Istotnym czynnikiem są również zaburzenia w globalnych łańcuchach dostaw. Obejmują one m.in. ograniczenia eksportowe, sankcje związane z wojną Rosji przeciwko Ukrainie oraz napięcia handlowe i konflikty na Bliskim Wschodzie. Tego typu zjawiska ograniczają dostępność surowców i gotowych produktów, a jednocześnie podnoszą koszty ich transportu i dystrybucji.
Dodatkowym obciążeniem są wysokie stawki frachtu morskiego. Znaczenie ma także strona popytowa, jak ceny zbóż i roślin oleistych i innych.
Patrycja Bernat
na podst. Szkolenia organizowane przez IERiGŻ PIB w 2026 r. Ekonomiczne uwarunkowania nawożenia w rolnictwie
