Dopłaty do ubezpieczeń obejmą trawy nasienne. To nie jedyne zmiany w ustawie

Trawy nasienne i wierzba do wyplatania mają wejść do katalogu upraw objętych dopłatami do ubezpieczeń. To tylko część zmian, bo projekt nowelizacji upraszcza też zasady liczenia dopłat, odchodzi od powiązania z klasą gleby i ma pozwolić zachować wsparcie także przy wyższych stawkach ubezpieczenia. Jakie zmiany dla rolników?

Rząd planuje zmiany w systemie ubezpieczeń rolnych. Nowelizacja ustawy z 7 lipca 2005 r. ma odpowiedzieć na zgłaszane przez rolników problemy z dostępem do preferencyjnych polis oraz uprościć zasady przyznawania dopłat. Projekt rozszerzy katalog upraw objętych wsparciem i wprowadzi zmiany w sposobie naliczania dopłat.

Jakie zmiany w ustawie o ubezpieczeniach?

Nowe uprawy z dopłatami do ubezpieczeń - do katalogu upraw objętych dopłatami do składek zostaną dodane wierzba do wyplatania oraz trawy nasienne. Będą one objęte wsparciem w przypadku szkód spowodowanych m.in. przez grad, powódź, huragan czy przymrozki wiosenne.
Uproszczenie zasad dopłat - to jedna z kluczowych zmian, a więc odejście od uzależnienia dopłat od klasy użytków rolnych. Dotychczas wysokość dopłat była powiązana z klasą gleby i limitami stawek.

Po zmianach obowiązywać będą jednolite progi stawek (np. 15% lub 25% sumy ubezpieczenia), niezależnie od klasy gleby. Co oznacza mniej formalności dla rolników – znika także obowiązek składania oświadczeń o klasie gruntów.

Utrzymanie dopłat mimo wyższych stawek ubezpieczenia

Nowe przepisy wprowadzają bardziej elastyczne zasady:

dopłata 65% będzie przysługiwać nawet przy przekroczeniu progów stawek, jeśli wynika to np. z ryzyka suszy lub przezimowania,
dopłaty będą obniżane dopiero po przekroczeniu limitów z wyłączeniem tych ryzyk.

Korzystniejsze zasady dla ubezpieczenia zwierząt

Nowością jest wprowadzenie dopłat także wtedy, gdy stawki ubezpieczenia przekroczą 0,5% sumy ubezpieczenia. Dotychczas w takiej sytuacji rolnik tracił prawo do dopłaty.

Doprecyzowanie ubezpieczeń od suszy

Projekt jasno określa, które uprawy mogą być objęte dopłatami do ubezpieczenia od suszy. W praktyce oznacza to uporządkowanie systemu do czasu ustalenia nowych progów klimatycznego bilansu wodnego (KBW) dla kolejnych upraw.

Które uprawy są objęte dopłatami do ubezpieczenia o suszy, a które nie?

Uprawy objęte dopłatami do ubezpieczenia od suszy

Uprawy: pszenicy, jęczmienia, żyta, owsa, gryki, kukurydzy, rzepaku, rzepiku, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, ziemniaków, buraków cukrowych, bobowatych grubonasiennych (np. groch, bobik), soi

Uprawy sadownicze: drzewa i krzewy owocowe i truskawki

Które uprawy NIE są objęte dopłatami do suszy?

To bardzo ważne, bo mimo że część z upraw jest już w systemie ubezpieczeń, nie ma jeszcze dopłat do ryzyka suszy dla takich upraw jak: słonecznik, facelia, gorczyca, len, konopie włókniste, rośliny zielarskie, bobowate drobnonasienne oraz nowo dodane - wierzba do wyplatania i trawy nasienne. Te uprawy mogą być ubezpieczane, ale bez dopłat do ryzyka suszy – tylko od innych zdarzeń (np. grad, przymrozki, powódź).

Dlaczego niektóre uprawy mogą być objęte ubezpieczeniem od suszy, a inne nie?

Ponieważ dla części upraw nie określono jeszcze progów klimatycznego bilansu wodnego (KBW), które pozwalają formalnie uznać wystąpienie suszy w systemie ubezpieczeń.

Zmian w ubezpieczeniach będzie znacznie więcej

Rząd postanowił również zmienić system likwidacji szkód. Zamiast franszyzy integralnej wprowadzona zostanie franszyza redukcyjna. Efektem ma być mniej drobnych, nieistotnych szkód w systemie i bardziej efektywne działanie ubezpieczeń.

W projekcie ponadto rozszerzono definicję plonu głównego, który zostanie objęty ubezpieczeniem, a nowe przepisy doprecyzowują to dla:

wierzby – części użytkowane gospodarczo,
traw nasiennych – nasiona,
lnu i konopi – rozszerzenie o części użytkowe.

Ponadto projekt ustawy wprowadza nowe obowiązki dla ubezpieczycieli i większą kontrolę pomocy publicznej. Ma to nastąpić przy pomocy:

przechowywania dokumentacji przez 10 lat,
raportowania udzielonej pomocy,
doprecyzowania zasad zgodności z przepisami UE dotyczącymi pomocy publicznej.

Jakie są największe korzyści dla rolników ze zmian w ustawie?

W uzasadnieniu projektu czytamy, że zmiany mają wprowadzić uproszczenia, a więc mniej formalności, brak uzależnienia od klasy gleby i prostsze zasady liczenia dopłat. Ponadto jaśniejsze reguły dotyczące suszy i innych ryzyk, które ograniczą niepewność przy zawieraniu polis. Z dopłat ponadto skorzysta więcej rolników – zajmujących się uprawą wierzby i traw nasiennych. Dodatkowo rolnicy nie stracą wsparcia przy wzroście kosztów ubezpieczenia – szczególnie przy rosnącym ryzyku zmian klimatycznych. Warto dodać, że zniesienie powiązania dopłat z klasą gleby oznacza bardziej sprawiedliwy system dla rolników, którzy gospodarują na słabszych ziemiach.

Kiedy zmiany wejdą w życie?

Obecnie projekt jest na etapie prac Stałego Komitetu Rady Ministrów w RCL i pojawił się w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. Planowany termin przyjęcia przez RM to II kwartał br. Jednak nie wszystkie zmiany wejdą w życie od razu.

Większość przepisów wejdzie w życie 14 dni od ogłoszenia ustawy, ale kluczowe zmiany (m.in. nowe uprawy) dopiero od 1 września 2026 r.

Dlaczego tak późno? Opóźnione wejście w życie części przepisów od 1 września 2026 r. nie jest przypadkowe, a wynika głównie z organizacji rynku ubezpieczeń i cyklu produkcji roślinnej. Zakłady ubezpieczeń muszą zmienić ogólne warunki ubezpieczenia (OWU), przeliczyć ryzyko dla nowych upraw (np. wierzby i traw nasiennych) i zaktualizować systemy informatyczne.