Przepisy regulujące obrót ziemią rolną od lat budzą emocje – z jednej strony mają chronić strukturę agrarną i rodzinny charakter gospodarstw, z drugiej często okazują się barierą dla rozwoju działalności gospodarczej.
W odpowiedzi na te napięcia rząd przygotował nowelizację ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego, której celem jest uproszczenie procedur i usunięcie niejasności interpretacyjnych.
Projekt, przedłożony przez ministra rolnictwa, został w lutym przyjęty przez Radę Ministrów jako element szerszych działań deregulacyjnych.
Jak podkreślił minister Stefan Krajewski, zmiany mają umożliwić sprawniejsze prowadzenie procesów inwestycyjnych i przekształceniowych, bez naruszania fundamentów ochrony polskiej ziemi rolnej.
Koniec wątpliwości interpretacyjnych
Jednym z głównych problemów dotychczasowych regulacji była niejednoznaczność przepisów dotyczących nabywania nieruchomości rolnych w przypadku przekształceń działalności gospodarczej. W praktyce prowadziło to do konieczności uzyskiwania zgód administracyjnych oraz wydłużania procesów inwestycyjnych.
Nowelizacja wprowadza w tym zakresie jasne i jednoznaczne rozwiązania: przedsiębiorca przekształcający jednoosobową działalność w spółkę handlową będzie mógł nabywać nieruchomości rolne bez zgody dyrektora generalnego KOWR, przekształcenie jednej spółki handlowej w inną nie będzie traktowane jako nabycie, co wyłącza stosowanie ograniczeń ustawowych.
Co ważne – doprecyzowana zostaje definicja przedsiębiorcy – z jej zakresu wyłączono spółki handlowe, co kończy dotychczasowe spory interpretacyjne.
W efekcie przedsiębiorcy działający w sektorze rolno-spożywczym zyskają większą przewidywalność prawną i krótszy czas realizacji inwestycji.
Granice deregulacji: ochrona gospodarstw rodzinnych
Istotnym elementem prac nad ustawą było uwzględnienie obaw środowisk rolniczych. Ostatecznie zrezygnowano z części pierwotnych propozycji, które mogły prowadzić do zbyt daleko idącego liberalizowania obrotu ziemią – zwłaszcza w ramach grup kapitałowych.
Utrzymanie ograniczeń w tym obszarze ma zabezpieczać podstawową zasadę ustawy, jaką jest ochrona gospodarstw rodzinnych oraz przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji gruntów.
Senat bez poprawek – ustawa na finiszu
7 kwietnia projekt uzyskał pozytywną opinię senackiej komisji rolnictwa, która nie zaproponowała żadnych zmian. To znacząco przyspiesza ścieżkę legislacyjną.
Teraz nowelizacją zajmie się Senat RP na posiedzeniu plenarnym. Jeśli izba wyższa podtrzyma stanowisko komisji, ustawa trafi do podpisu prezydenta.
Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?
Zgodnie z założeniami projektodawców, nowe regulacje wejdą w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
Oznacza to, że realne zmiany dla rynku mogą nastąpić w bardzo krótkim czasie, czyli jeszcze w maju. Warunkiem jest szybkie podpisanie ustawy przez prezydenta Karola Nawrockiego.
Co zmiany oznaczają dla rynku?
Nowelizacja wpisuje się w szerszy trend upraszczania przepisów gospodarczych i może wyraźnie wpłynąć na funkcjonowanie rynku nieruchomości rolnych.
Dla przedsiębiorców oznacza to: mniej formalności i decyzji administracyjnych, większą elastyczność w przekształceniach działalności, a także szybszą realizację inwestycji.
Z kolei dla rolników kluczowe pozostaje utrzymanie mechanizmów ochronnych, które ograniczają spekulacyjny obrót ziemią.
W efekcie nowe przepisy mają szansę stać się kompromisem między potrzebą rozwoju gospodarczego a ochroną polskiego modelu rolnictwa opartego na gospodarstwach rodzinnych.
Krzysztof Zacharuk
