Dopuszczalne poziomy sporyszu
Chłodna i wilgotna pogoda podczas kwitnienia pszenżyta w 2026 roku spowodowała zwiększone zanieczyszczenie ziarna sporyszem. Może to mieć konsekwencje dla jakości ziarna, a tym samym później m.in. dla świń.
Sklerocja, uśpiona forma grzyba Claviceps purpurea, zawiera toksyczne alkaloidy sporyszu. Spożyte z paszą, alkaloidy te wpływają na układ nerwowy, krążenie krwi i równowagę hormonalną zwierząt.
U świń alkaloidy sporyszu prowadzą przede wszystkim do zmniejszenia pobrania paszy, zmniejszenia przyrostów masy ciała,, zaburzeń hormonalnych i zwężenia naczyń krwionośnych. Szczególnie wrażliwe są lochy, u których obserwuje się zmniejszoną produkcję mleka i zaburzenia rozrodu. W związku z tym przepisy dotyczące pasz określają maksymalne poziomy sklerocji sporyszu.
Nawet 1 gram jest problematyczny
Zgodnie z Dyrektywą 2002/32/WE, obecnie maksymalny poziom sporyszu w paszach dla zwierząt wynosi 1 g na kg paszy zawierającej 88% suchej masy (0,1%). Ponieważ jednak sklerocja mogą różnić się zawartością alkaloidów, a ich oddzielenie w zmielonym ziarnie nie jest już możliwe, ocena zawartości alkaloidów jest od dawna przedmiotem dyskusji. Do odwołania, zawartość sporyszu powinna być jednak oznaczana przed zmieleniem.
Co więcej, od 1 lipca 2025 r. obowiązuje rozporządzenie Komisji (UE) 2023/915, które dla nieprzetworzonych ziaren zbóż ustala limit sklerocjów sporyszu na 0,2 g/kg, czyli 200 mg/kg. Wyjątkiem jest żyto: limit wynosił 0,5 g/kg, ale od 1 lipca 2025 r. również został obniżony do 0,2 g/kg
Pisaliśmy o tym m.in. również TUTAJ: Jak zwalczyć sporysz w życie? Niższe limity już obowiązują!
W przypadku partii zbiorów z widocznym zanieczyszczeniem sporyszem, czyszczenie jest konieczne najpóźniej po osiągnięciu maksymalnego dopuszczalnego poziomu. Po tym terminie zanieczyszczone partie nie mogą być wprowadzane do obrotu ani wykorzystywane jako pasza dla zwierząt. Mieszanie z niezanieczyszczonym ziarnem lub innymi paszami jest również zabronione.
Wysokie koszty sprzątania
Istnieje wiele metod czyszczenia zboża ze sklerocji. Metody opierające się na rozróżnianiu kształtu, rozmiaru, gęstości lub koloru sklerocji od ziarna i są dostępne u różnych producentów maszyn. Jednak przetwarzanie/czyszczenie wiąże się z kosztami. Dodatkowe koszty obejmują transport, ewentualne przenoszenie ziarna do big-bagów oraz poświęcony czas.
W praktyce zanieczyszczone pola należy składować oddzielnie i czyścić metodami technicznymi. Procedury przetwarzania muszą być udokumentowane, a badanie oczyszczonego ziarna powinno zapewnić zgodność z maksymalnym dopuszczalnym poziomem. Nawet jeśli maksymalny dopuszczalny poziom nie zostanie przekroczony, partia z widocznymi sklerocjami powinna zostać oczyszczona i nie powinna być podawana prosiętom ani lochom.
topagrar.com
Fot: Canva
