Ogniska pryszczycy na Cyprze
Cypryjskie Służby Weterynaryjne informują, że pierwsze zgłoszenie i informacja do Służb Weterynaryjnych trafiła 19 lutego 2026 roku. Rolnik z Liwadii w Larnace zgłosił wystąpienie objawów wskazujących na pryszczycę. Powiatowy Lekarz Weterynarii niezwłocznie udał się na farmę, gdzie przeprowadzono badanie kliniczne i pobrano odpowiednie próbki do badań w laboratorium wirusologicznym. Wyniki badań na obecność pryszczycy były pozytywne, a zakażenie potwierdzono 20 lutego 2026 roku.
Kolejne dwa gospodarstwa rolne w Voroklini poinformowały, że od kilku dni ich zwierzęta wykazywały objawy pryszczycy, które zostały oficjalnie potwierdzone 21 lutego 2026 r.
Zgodnie z wynikami badań laboratoryjnych z dnia 21 lutego 2026 r. wirus przedostał się do wyżej wymienionych gospodarstw około dwa tygodnie temu - bez zgłoszenia.
- Z uwagi na fakt, że wirus występował już wcześniej i nie został zgłoszony, poinformowano policję, która bada możliwość jego ukrycia oraz brak niezwłocznego powiadomienia hodowców zwierząt gospodarskich i ich lekarzy weterynarii - podaje tamtejsza weterynaria.
– Gdy 20 lutego doszło do incydentu, poinformowaliśmy Światową Organizację Zdrowia Zwierząt. 22 lutego służby weterynaryjne skontaktowały się z Komisją w sprawie szczepionek, a 23 lutego minister rolnictwa wystąpił o ich dostarczenie, abyśmy wraz z zespołem mogli rozpocząć proces szczepień – powiedziała Soteria Georgiades z cypryjskiej Służby Weterynaryjnej.
Chorobę potwierdzono w gospodarstwach w Liwadii, Oroklini, Troulli i Aradippou, w promieniu 10 km od pierwotnego ogniska, gdzie wyznaczono strefę nadzoru. W mediach mówi się już o 11 zakażonych fermach, a Cypryjskie Służby Weterynaryjne podają, że do tej pory w strefie trzech kilometrów zidentyfikowano sześć gospodarstw hodowlanych, w których stwierdzono przypadki dodatnie, położonych w sąsiedztwie.
Jak podają służby weterynaryjne rozpoczęto proces grzebania zakażonych zwierząt, w porozumieniu z właściwymi władzami. Ponadto wszczęto dochodzenie w celu zbadania przypadków, w których hodowcy zwierząt gospodarskich (Voroklini) nie podjęli działań polegających na powiadomieniu o wystąpieniu pryszczycy na terenie swoich gospodarstw.
Jakie działania podjęły służby?
Prezydent Cypru, Nicos Christodoulides, zapowiedział utworzenie stref bezpieczeństwa, wzmożony nadzór nad gospodarstwami w okolicy oraz kontrolę przemieszczania zwierząt. Służby weterynaryjne wdrażają zaostrzone procedury dezynfekcji na przejściach granicznych, prowadzą akcję informacyjną wśród rolników oraz intensyfikują pobieranie próbek.
Przypomnijmy, że pryszczyca może rozprzestrzeniać się na odległość kilkudziesięciu kilometrów, a nośnikiem wirusa może być nawet wiatr. To wysoce zakaźna choroba.
Cypr, mimo że wyspa jest podzielona na część grecką i turecką, jest w całości terytorium członkiem UE, a zasady zwalczania wysoce zakaźnych chorób zwierząt są tam identyczne jak w pozostałych państwach Unii. Z komunikatów w lokalnych mediach wynika, że podjęto decyzję o uboju 13 tys. sztuk zwierząt oraz rozpoczęciu procedur eutanazji i utylizacji padłych sztuk.
Reakcja Komisji Europejskiej
Komisja Europejska w ubiegłym tygodniu dostarczyła Republice Cypryjskiej 500 tys. dawek szczepionki przeciwko pryszczycy o serotypie SAT1, po wybuchu ogniska w wiosce Lapathos, położonej na obszarze Republiki Cypryjskiej, nad którym rząd Cypru nie sprawuje skutecznej kontroli.
Komunikat dotyczył szczepionek wysłanych 13 lutego na Cypr, jednak – jak się okazało – nie do regionu, w którym obecnie wybuchła choroba. Minister rolnictwa Cypru, Maria Panayiotou, zapytana o możliwość wykorzystania szczepionek wysłanych na północ wyspy, odpowiedziała, że Komisja Europejska zasugerowała gotowość udostępnienia Cyprowi 500 tys. dawek. Nie sprecyzowała, czy pochodzą one z tej samej partii, podkreśliła jednak, że KE dysponuje szczepionkami do rozdysponowania, a służby weterynaryjne liczą na ich dostarczenie wraz z zespołem kryzysowym EUVET.
Zespół EUVET na Cyprze
Komisja Europejska potwierdziła, że Europejski Zespół ds. Weterynarii w Sytuacjach Kryzysowych (EUVET) zostanie wysłany na Cypr, a jego przedstawiciele będą pracować na wyspie co najmniej do piątku. Zespół ma w tym czasie zapewnić wsparcie naukowe i praktyczne, wspomagać władze krajowe w zwalczaniu choroby oraz doradzać w zakresie ewentualnego zastosowania szczepień i opracowania programu szczepień.
Minister rolnictwa Maria Panayiotou w poniedziałek omówiła tę kwestię z komisarzem ds. sąsiedztwa i rozszerzenia Oliverem Várhelyim oraz komisarzem ds. rolnictwa Christophem Hansenem w kuluarach posiedzenia Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (Agrifish) w Brukseli. Podkreśliła, że formalnie zwróciła się o pomoc finansową w formie rekompensat dla rolników, których gospodarstwa ucierpią w wyniku choroby. Obaj komisarze potwierdzili, że rolnicy otrzymają wsparcie.
Światowa Organizacja Zdrowia Zwierząt zawiesiła status Cypru jako kraju wolnego od pryszczycy, co wstrzymało eksport zwierząt i nieprzetworzonych produktów poza UE oraz wydawanie certyfikatów eksportowych. Mleko pochodzące z obszarów, gdzie wyznaczono ogniska choroby i strefy nadzoru, musi być utylizowane. Po ewentualnym wprowadzeniu szczepień możliwe są dalsze ograniczenia w handlu.
Komisja Europejska zaznacza, że szczepienia pozostają jednym z najskuteczniejszych narzędzi ograniczania ognisk choroby i jej rozprzestrzeniania się, o ile są stosowane w połączeniu z innymi środkami kontroli.
Na pryszczycę podatne są bydło, owce, kozy oraz świnie.
Pogłowie bydła, kóz i owiec na Cyprze
Na koniec grudnia 2024 r., według danych Komisji Europejskiej, na Cyprze utrzymywane było ok. 83 tys. sztuk bydła. Z kolei z danych rządu Cypru wynika, że na koniec grudnia 2023 r. funkcjonowały tam 342 gospodarstwa zajmujące się hodowlą bydła oraz 153 gospodarstwa utrzymujące świnie (łącznie 336 tys. sztuk).
Znacznie liczniejsza jest produkcja małych przeżuwaczy: działa 1342 gospodarstw utrzymujących owce (pogłowie 327 tys. sztuk) oraz 1176 gospodarstw utrzymujących kozy (227 tys. sztuk).
Przy tak relatywnie niewielkim pogłowiu zwierząt gospodarskich rozprzestrzenienie się choroby może mieć dramatyczne skutki dla produkcji zwierzęcej Cypru, a także stanowić poważne zagrożenie dla pozostałych państw UE. Cypr miesięcznie odwiedza tysiące turystów z UE.
oprac. dkol na podst. knews.kathimerini.com.cy/gov.cy/EUVET
