Dlaczego warto przywrócić grunt do użytkowania?
Nieużytkowane grunty rolne nie przynoszą dochodu, często nie kwalifikują się do pełnych dopłat, ulegają degradacji (zachwaszczenie, zakrzaczenie, erozja), a także mogą zmieniać swój charakter (np. w kierunku gruntów leśnych).
Przywrócenie ich do produkcji pozwala zwiększyć powierzchnię upraw, poprawić strukturę gospodarstwa oraz w wielu przypadkach umożliwia ubieganie się o płatności bezpośrednie.
Krok 1. Sprawdź status gruntu
Na początku warto ustalić, jak grunt jest oznaczony w ewidencji gruntów i budynków (np. R – grunty orne, Ł – łąki, Ps – pastwiska, Ls – las), czy nie doszło do samoczynnego zalesienia i czy teren nie jest objęty formą ochrony przyrody (np. Natura 2000, użytek ekologiczny).
Jeżeli działka w ewidencji nadal widnieje jako grunt rolny, procedura jest zazwyczaj prostsza. Problem pojawia się, gdy grunt został zakwalifikowany jako las – wówczas konieczne może być formalne wyłączenie z produkcji leśnej.
Krok 2. Oceń stan gleby i zakres prac
W zależności od stopnia degradacji konieczne mogą być:
- usunięcie zakrzaczeń i samosiewów,
- rekultywacja gleby,
- wyrównanie terenu,
- odtworzenie rowów melioracyjnych,
- wapnowanie lub poprawa struktury gleby.
Warto wykonać analizę gleby, aby dobrać odpowiednie nawożenie i uniknąć niepotrzebnych kosztów.
Krok 3. Usunięcie drzew i krzewów – uwaga na przepisy
Jeśli na gruncie pojawiły się drzewa i krzewy:
- w przypadku gruntów rolnych usunięcie młodych samosiewów często nie wymaga pozwolenia,
- w przypadku starszych drzew może być konieczne zgłoszenie lub uzyskanie zezwolenia w urzędzie gminy,
- jeśli grunt ma status leśny – obowiązują przepisy ustawy o lasach i potrzebna jest decyzja administracyjna.
Warto skonsultować się z urzędem gminy lub starostwem.
Przeczytaj także: Wycinka drzewa na działce rolnika: milcząca zgoda bez decyzji z urzędu? Idą rewolucyjne zmiany
Krok 4. Rekultywacja i przywrócenie do produkcji
Rekultywacja może obejmować głęboką orkę lub talerzowanie, wysiew roślin poplonowych poprawiających strukturę gleby, odtworzenie trwałych użytków zielonych, a także systematyczne koszenie i pielęgnację. W pierwszym roku dobrze jest rozważyć uprawę roślin mniej wymagających, które pomogą odbudować kulturę gleby.
Przywrócenie gruntu do użytkowania rolniczego: dopłaty i wsparcie finansowe
Po przywróceniu gruntu do użytkowania rolniczego można ubiegać się o:
- płatności bezpośrednie,
- ekoschematy,
- wsparcie rolno-środowiskowo-klimatyczne,
- dopłaty do trwałych użytków zielonych.
Kluczowe jest spełnienie wymogów aktywnego rolnika oraz utrzymanie gruntu w dobrej kulturze rolnej zgodnej z normami GAEC.
Czy potrzebna jest zmiana w ewidencji?
Jeżeli faktyczny sposób użytkowania gruntu zmienił się (np. z zakrzaczonego nieużytku na grunt orny), może być konieczna aktualizacja danych w ewidencji gruntów. Wniosek składa się w starostwie powiatowym. Aktualne dane są istotne m.in. przy ubieganiu się o dopłaty oraz przy kontroli administracyjnej.
O czym jeszcze pamiętać? Warto sprawdzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i upewnić się, że grunt nie jest objęty zobowiązaniami środowiskowymi (np. zalesienie w ramach PROW).
Przywrócenie nieużytkowanego gruntu do produkcji rolniczej to inwestycja czasu i środków, ale często bardzo opłacalna. W dobie rosnących kosztów dzierżaw i ograniczonej dostępności ziemi każda dodatkowa hektarowa powierzchnia może znacząco poprawić wynik ekonomiczny gospodarstwa. Dobrze zaplanowane działania, znajomość przepisów i właściwe przygotowanie gleby pozwolą bezpiecznie i skutecznie przywrócić grunt do użytkowania – a tym samym zwiększyć potencjał produkcyjny gospodarstwa.
fot. Canva AI
