Jeszcze na dzień przed planowanym oddaniem tego artykułu do druku powiedziałbym, że najważniejszą zmianą w tegorocznej kampanii dopłat bezpośrednich będzie zmiana definicji aktywnego rolnika. Ale 19 lutego prezydent zdecydował się zawetować ustawę w tej sprawie, więc chyba w tym roku pozostanie wszystko po staremu – a szkoda. Sprawdźmy jednak, jakie inne zmiany w tym roku w dopłatach bezpośrednich się pojawiły.
GAEC 2 – płatności zamiast kar
Od tegorocznej kampanii zmienia się podejście do wymagań wynikających z normy GAEC 2 – czyli normy dotyczącej ochrony torfowisk i terenów podmokłych. Od tego roku wymagania ochronne na obszarach wyznaczonych jako GAEC 2 nie będą już wchodziły w zakres wymagań warunkowości, za to za ich przestrzeganie będzie można uzyskać dodatkowe dopłaty. Przewidziano 3 nowe rodzaje wsparcia:
- ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na TUZ (trwałych użytkach zielonych) – jednoroczne zobowiązanie obejmujące: zakaz przekształcania i zaorywania TUZ, z wyjątkiem możliwości wykonania renowacji z zastosowaniem płytkiej uprawy gleby i podsiewu nie częściej niż raz na 4 lata, zakaz wydobywania torfu, zakaz budowy i odnawiania rowów i instalacji drenujących do odwadniania lub odprowadzania wody – przewidywana stawka płatności 581 zł/ha/rok,
- ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na GO (gruntach ornych) – jednoroczne zobowiązanie obejmujące: zakaz zaorywania, z wyjątkiem płytkiej uprawy do głębokości 15 cm, zakaz wydobywania torfu, zakaz budowy i odnawiania rowów i instalacji drenujących do odwadniania lub odprowadzania wody – przewidywana stawka płatności – 627 zł/ha/rok,
- przekształcanie gruntów ornych w użytki zielone – 5-letnie zobowiązanie obejmujące obowiązek przekształcenia gruntu ornego w użytek zielony poprzez wysiew mieszanki roślin i obowiązkowe utrzymanie tego gruntu jako użytek zielony do końca okresu zobowiązania – przewidywana stawka płatności 2387 zł/ha/rok.
TUZ po siedmiu latach
Zmienia się także definicja trwałych użytków zielonych (TUZ). Według nowych przepisów za trwałe użytki zielone są uznawane grunty wykorzystywane do uprawy traw lub innych zielnych roślin pastewnych rozsiewających się naturalnie (samosiewnych), lub uprawianych (wysiewanych) i które nie były objęte zmianowaniem upraw przez co najmniej 7 lat, przy czym zaoranie, uprawa, lub wysiew innego gatunku należącego do traw, lub innych zielnych roślin pastewnych po uprawie, lub zaoraniu, z wyłączeniem uprawy traw w siewie czystym, nie powoduje zmiany klasyfikacji danego obszaru jako trwałego użytku zielonego.
W praktyce zmiana ta oznacza, że deklarowane we wnioskach uprawy – np. trawy na GO – uznawane za tzw. TUZ potencjalny, będą uznawane przez ARiMR za TUZ dopiero po 7 latach nieprzerwanej deklaracji na danej działce. Ma to duże znaczenie w przypadku np. wyliczania udziału roślin z pozytywnym wpływem na bilans materii organicznej (do takich zaliczają się trawy na GO) przy deklaracji ekoschematu Zróżnicowana struktura upraw.
Ekologia bez planu działalności ekologicznej
Ciekawą zmianę zaproponowano również w przepisach dotyczących płatności za rolnictwo ekologiczne. Od bieżącej kampanii proponuje się (w dniu przygotowywania tej informacji przepisy te były na etapie projektu rozporządzenia), aby ubieganie się o płatności za rolnictwo ekologiczne nie wymagało sporządzenia planu działalności ekologicznej – dotychczas obowiązkowego dokumentu. Dokument ten określał m.in. szczegółowy plan upraw dla każdej działki na cały okres zobowiązania (5 lat), a co za tym idzie – każda zmiana na polu wymagała również zmiany planu. Dostęp do płatności ekologicznych tak czy inaczej, wymaga corocznej certyfikacji gospodarstwa przez zewnętrzny podmiot, więc wyeliminowanie planu działalności ekologicznej na pewno nie wpłynie na przestrzeganie zasad produkcji ekologicznej, a da rolnikom większą elastyczność w planowaniu produkcji.
To nie jedyny ukłon w stronę gospodarstw ekologicznych – dzięki zmianom z tzw. Omnibus III, gospodarstwa ekologiczne oraz gospodarstwa będące w okresie konwersji na rolnictwo ekologiczne, będą automatycznie uznawane za spełniające normy GAEC 1, 3, 4, 5, 6 i 7 na działkach prowadzonych w systemie rolnictwa ekologicznego, w tym w okresie konwersji.
Zmiany w Ekoschemacie dobrostan zwierząt
Ciekawą zmianę wprowadzono także w ekoschemacie "Dobrostan zwierząt". Rozszerzona została lista certyfikowanych systemów jakości, które będą uprawniały do uzyskania dodatkowej dopłaty dobrostanowej. Dotychczas taki bonus dawały tylko dwa systemy: QMP dla bydła, QAFP dla świń i drobiu. Teraz dodatkową dopłatę w przypadku bydła, świń, drobiu będą mogli otrzymać rolnicy utrzymujący te zwierzęta w systemie rolnictw ekologicznego, a dodatkowo w przypadku świń, dodano systemy PQS (Pork Quality System) oraz system TAQ (Tradition And Quality). Warto dodać, że rolnicy ekologiczni i rolnicy uczestniczący w systemie TAQ będą mogli ubiegać się o płatności dobrostanowe na uproszczonych zasadach – bez konieczności sporządzania planu poprawy dobrostanu (podobnie jak przy QAFP).
Więcej gatunków w PRŚK
Dla rolników uczestniczących lub zainteresowanych udziałem w programie rolnośrodowiskowo-klimatycznym, w zakresie interwencji 5. Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie mamy również dobrą informację – od tego roku płatność rolnośrodowiskowo-klimatyczna będzie przyznawana do dodatkowych trzech gatunków roślin odmian marginalnych, tj.:
- pszenicy orkisz jarej,
- mietlicy białawej,
- stokłosy uniolowatej.
Warto dodać, że uprawa tych i innych gatunków i odmian objętych interwencją 5 wiąże się z dodatkową dopłatą: 1411 zł/ha lub 1618 zł/ha w zależności od wybranego wariantu.
Do kiedy wnioski o dopłaty bezpośrednie?
Kampania składania wniosków obszarowych rusza 15 marca, a wnioski wyłącznie w formie elektronicznej będzie można składać przez aplikację eWniosekPlus do 15 maja. Ostatnie lata przyzwyczaiły nas do wydłużania terminu końcowego, jednak nie ma co liczyć, że i w tym roku tak się stanie. Warto więc wysłać tegoroczny wniosek w terminie podstawowym, jeśli zajdą jeszcze jakieś zmiany w uprawach – zawsze można złożyć korektę.
