Hydrostaty można spotkać w różnych maszynach rolniczych, m.in. ładowarkach, kombajnach oraz pośrednio w ciągnikach. Napędy hydrauliczne często napędzają też wiele podzespołów, np. w kombajnach.
Zobacz też: Czy urząd skarbowy może zakwestionować odliczenie VAT od „zbyt dużej” maszyny rolniczej?
Jak działa hydrostat?
W napędach hydrostatycznych energia mechaniczna najczęściej z silnika spalinowego przenoszona jest przy zastosowaniu cieczy znajdującej się pod ciśnieniem. Ciśnienie cieczy, w tym przypadku oleju, wykorzystuje się tutaj do poruszania elementów mechanicznych, takich jak wały czy tłoki silników hydraulicznych.
Z drugiej strony hydrostat to też przekładnia, dzięki której można przenosić napęd oraz zmienić położenie, kiedy maszyna pracuje. Siłę napędową przenoszą tutaj również ciecze robocze, a nie typowe elementy mechaniczne, jak koła zębate. W przypadku mniejszych maszyn silniki hydraulliczne bezpośrednio napędzają koła, a wraz ze wzrostem gabarytów silniki przekazują moment obrotowy przez mosty napędowe. Dobrze to widać w przypadku ładowarek przegubowych.
Ważnym komponentem układu hydrostatycznego jest pompa zębata (niska sprawność, brak regulacji wydatku) lub wielotłoczkowa, wyposażona w wirnik lub wychylną tarczę. Konstrukcja takiej pompy jest o wiele bardziej złożona, co z kolei wiąże się z większymi kosztami. Na wyższą cenę wpływa głównie możliwość regulacji wydatku. Im większy kąt wychylenia, tym więcej oleju trafia do układu napędowego.
Przekładnia omawianego typu znajduje zwykle zastosowanie w formie hydrostatycznej skrzyni biegów. Takie rozwiązanie wiąże się z wieloma zaletami. Przede wszystkim pozwala ono płynnie i bezstopniowo zmieniać prędkość (bez potrzeby zmiany biegów), dzięki czemu dobrze się z nim pracuje.Odpowiednio działa ona nawet w przypadku niewielkich prędkości. Umożliwia również dopasowanie kierunku i prędkości bez potrzeby zmiany biegów.
Zalety i wady hydrostatów
Hydrostaty wpływają na komfort pracy operatora maszyn i rolnika – to z kolei znajduje odzwierciedlenie w szybszym wykonywaniu prac. Umożliwiają dokładny podjazd maszyną do wyznaczonego miejsca. Przekładnie hydrostatyczne minimalizują również ryzyko szybkiej eksploatacji takich elementów jak skrzynia biegów czy hamulce. Co więcej, często można z nich korzystać przez długie lata. Pozwalają one też zminimalizować zużycie energii. Umożliwiają obciążenie maszyny przy małych prędkościach.
W przypadku wszystkich napędów hydrostatycznych w wyniku strat podczas przepływu oleju może dochodzić do obniżenia sprawności. Wydajność takiego układu jest również ściśle związana z temperaturą oleju. Przegrzanie przekładni może skutkować awarią maszyny. Aby przekładnia hydrostatyczna dobrze odgrywała swoją rolę i można ją było zastosować, np. podczas hamowania, należy ją systematycznie serwisować oraz sprawdzać w niej ilość oleju. Trzeba też odpowiednio dobierać rodzaj płynu, jak i starannie dopasowywać do inne części – ma to wpływ na wydajność oraz żywotność całego układu hydraulicznego.
Najczęstsze awarie napędu hydrostatycznego
Choć hydrostaty są nowoczesne i bardzo wygodne w użytkowaniu, nie są wolne od usterek.
- Spadek ciśnienia w układzie objawia się utratą mocy napędu, spowolnioną reakcją na ruchy dźwigni i niestabilną pracą maszyny. Może to być spowodowane zużyciem pompy lub silnika hydraulicznego, nieszczelnością przewodów, lub zaworów, albo zapowietrzeniem układu.
- Przegrzewanie się oleju hydraulicznego występuje szczególnie przy długiej pracy w wysokich temperaturach. Zbyt wysoka temperatura może doprowadzić do trwałego uszkodzenia pompy. Może to być spowodowane zabrudzoną lub zapchaną chłodnicą oleju, zbyt małą ilością oleju w układzie, lub pracą przy zbyt dużym obciążeniu przez długi czas.
- Pamiętaj, że olej hydrauliczny musi być czysty jak łza. W przeciwnym razie uszkodzeniu ulegają precyzyjne elementy pompy i zaworów, rośnie ryzyko zatarcia układu, częściej występują przecieki i hałas podczas pracy. To dlatego regularna wymiana filtrów i oleju to podstawa utrzymania hydrostatu w dobrej kondycji. Regularne przeglądy, wymiana oleju i filtrów oraz kontrola parametrów pracy hydrostatu pozwalają uniknąć kosztownych przestojów i przedłużyć żywotność całego układu. Dobór odpowiedniego oleju powinien zawsze uwzględniać specyfikację producenta maszyny. Właściwie dobrany środek smarny jest kluczowym czynnikiem, zapewniającym bezawaryjną i długotrwałą pracę napędów hydrostatycznych (ramka niżej).
- Zdarzają się też awarie elektroniki sterującej (w nowoczesnych układach), spowodowane błędami oprogramowania, potrzebą kalibracji po każdej ingerencji serwisowej.
Sprawdzone oleje
Napędy hydrostatyczne wymagają odpowiednio dobranych olejów, które zapewniają ich niezawodną pracę oraz długą żywotność. Najczęściej stosowane są w nich oleje typu UTTO oraz STOU. Marka Q8Oils oferuje szeroką gamę produktów przeznaczonych do tego typu zastosowań.
Uniwersalnym rozwiązaniem jest Q8 Terra 2200 – olej typu UTTO (Universal Tractor Transmission Oil). Jest to mineralna mieszanina oleju klasy GL-4/HVLPD, przeznaczona do stosowania w układach hydraulicznych, przekładniach oraz napędach hydrostatycznych. Produkt ten szczególnie dobrze sprawdza się w maszynach rolniczych, w których jeden olej musi spełniać kilka funkcji jednocześnie.
Kolejnym olejem UTTO w ofercie Q8Oils jest Q8 Terra 4000 CVT 75W-85. Jest to produkt oparty na bazie syntetycznej, charakteryzujący się lepszymi parametrami eksploatacyjnymi oraz wydłużoną żywotnością w układach przeniesienia napędu, w tym w przekładniach bezstopniowych CVT i napędach hydrostatycznych.
W grupie olejów wielofunkcyjnych stosowanych w układach hydraulicznych i przeniesienia napędu znajdują się również oleje STOU (Super Tractor Oil Universal). Są to produkty klasy CF-4/GL-4/HVLPD, przeznaczone zarówno do silników, jak i do przekładni oraz układów hydraulicznych. W gamie Q8Oils dostępne są dwa warianty lepkościowe: Q8 Terra STOU 10W-30 oraz Q8 Terra STOU 10W-40. Wszystkie oleje UTTO i STOU marki Q8 spełniają wysokie wymagania producentów sprzętu rolniczego.
W maszynach budowlanych stosuje się natomiast inne typy olejów. Jednym z najczęściej wykorzystywanych jest Q8 TO-4 Fluid SAE 10W – olej o niskiej lepkości, zalecany do układów hydraulicznych, przekładni typu powershift oraz napędów hydrostatycznych w maszynach budowlanych i rolniczych. Produkt ten zapewnia bardzo dobre właściwości w niskich temperaturach oraz skuteczną ochronę elementów ciernych.
Do pracy w cięższych warunkach eksploatacyjnych przeznaczone są oleje Q8 TO-4 Fluid SAE 30 oraz SAE 50. Spełniają one wymagania producentów, takich jak Caterpillar, Komatsu czy ZF, gwarantując wysoką odporność na zużycie oraz stabilność lepkościową w trudnych warunkach pracy.
Regeneracja silników i pomp hydraulicznych to skuteczny sposób na przedłużenie żywotności urządzeń i redukcję kosztów eksploatacji. Specjaliści przeprowadzają kompleksową analizę ciśnienia, czyszczenie, wymianę zużytych elementów oraz precyzyjną kalibrację pomp.
Ten artykuł pochodzi z wydania top agrar Polska 2/2026
czytaj więcej
