Jak zwiększać potencjał stada, przygotować gospodarstwo na kryzysy i oceniać, czy produkcja mleka jest opłacalna? O tych zagadnieniach rozmawiali uczestnicy konferencji z cyklu „Quo Vadis Hodowco”, organizowanego przez Wielkopolskie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt (WCHiRZ). Spotkanie odbyło się w roku jubileuszu 70-lecia firmy i uczestniczyło w nim blisko 250 hodowców. Wystąpienia Szymona Bugaja, Andrzeja Baehra, Karola Bujoczka i prof. Zygmunta Macieja Kowalskiego dotyczyły zarówno hodowli bydła mlecznego, jak i praktycznych decyzji wpływających na wyniki gospodarstw.
Współpraca i jakość w hodowli bydła
Prezes WCHiRZ Andrzej Baehr, otwierając konferencję, przypomniał o wieloletnich relacjach firmy z hodowcami i zmianach, jakie zaszły w polskiej hodowli bydła. Podkreślił, że rozwój branży opiera się nie tylko na genetyce, lecz także na współpracy i zaufaniu.
Zwrócił też uwagę na znaczenie jakości, wiarygodności i dobrych relacji z hodowcami. Jak zaznaczył, wieloletnie partnerstwo jest podstawą wspólnego budowania postępu w hodowli zarówno bydła jak trzody chlewnej.
Genetyka to inwestycja na lata
Szymon Bugaj, dyrektor filii WCHiRZ w Ostrowie Wielkopolskim, omówił postęp genetyczny w hodowli bydła mlecznego i rolę selekcji genomowej. Zwrócił uwagę, że decyzje o doborze buhaja przynoszą efekty dopiero po czasie, gdy córki rozpoczynają laktację. Dlatego warto oceniać nasienie nie tylko przez pryzmat ceny, ale przede wszystkim wartości hodowlanej.
Wskazał również, że dobór genetyczny powinien uwzględniać cechy ważne dla trwałości i rentowności stada: płodność, zdrowotność, budowę nóg i długowieczność. Wysoka wydajność nie wystarczy, jeśli krowy nie utrzymują się w stadzie przez kolejne laktacje.
– O zakupie nasienia powinna decydować wartość hodowlana buhaja, a nie to, ile ten buhaj kosztuje – mówił Szymon Bugaj.
Prelegent zachęcał do genotypowania jałówek i dopasowania strategii krycia do potencjału poszczególnych zwierząt. Podkreślił też, że nawet najlepsza genetyka nie ujawni swojego potencjału bez właściwego żywienia i dobrostanu.
Jak budować odporność gospodarstwa na kryzysy?
Karol Bujoczek, dyrektor wydawniczy AHM, mówił o przyszłości produkcji mleka w Polsce i czynnikach, które mogą zakłócać jej stabilność. Wśród najważniejszych wyzwań wymienił zmienność pogody i dostępności pasz, wahania cen, koszty energii, regulacje oraz zagrożenia chorobami zwierząt.
Jako elementy budowania odporności wskazał m.in. gromadzenie rezerw paszowych, rozsądne planowanie inwestycji, kontrolę kosztów oraz dywersyfikację dochodów. Podkreślił także rolę bioasekuracji. Ryzykowny zakup zwierząt może zagrozić całemu stadu, w które hodowca inwestował przez lata.
– Odporność na kryzysy oznacza, żeby móc przetrwać zdarzenia, które mogą zakłócić finansową płynność gospodarstwa – zaznaczył Karol Bujoczek.
Prelegent zwrócił również uwagę, że rozwój nie zawsze oznacza powiększanie stada. W zależności od warunków gospodarstwa dodatkowe źródła przychodów mogą zapewnić m.in. przetwórstwo mleka, sprzedaż produktów lokalnych czy produkcja energii. Kluczowe jest jednak, by każdą inwestycję dopasować do realnych potrzeb i możliwości gospodarstwa.
O opłacalności i efektywności produkcji mleka będziemy rozmawiać podczas XI edycji Forum Rolników i Agrobiznesu 25.11.2026 w Poznaniu. Zapisz się na forum.topagrar.pl
Efektywność to nie to samo co opłacalność
Prof. Zygmunt Maciej Kowalski skupił się na ocenie efektywności i opłacalności produkcji mleka. Wyjaśnił, że wysoka wydajność nie zawsze oznacza większy zysk, liczą się również koszty paszy, sposób wykorzystania zasobów i cena uzyskiwana za mleko.
– Pamiętajmy, że efektywność i opłacalność to nie to samo. Coś co jest efektywne nie zawsze oznacza, że jest opłacalne – przypomniał profesor.
Zachęcał hodowców do regularnego mierzenia pobrania suchej masy i analizowania efektywności żywienia. Omówił także wskaźnik IOFC (income over feed cost), czyli przychód ze sprzedaży mleka pomniejszony o koszty paszy. Jego zdaniem takie obliczenia pomagają podejmować decyzje na podstawie danych, a nie wyłącznie obserwacji czy przekonania, że „mleko się nie opłaca”.
