Wraz z początkiem sezonu jesienno-zimowego rośnie zagrożenie wysoce zjadliwą grypą ptaków (HPAI). Przypomina o tym Opolski Wojewódzki Lekarz Weterynarii Bartłomiej Kulka w piśmie, które Izba Rolnicza w Opolu opublikowała 1 października. Apel dotyczy zarówno ferm, jak i gospodarstw utrzymujących drób na własne potrzeby.
Dzikie ptaki mogą przenosić wirusa, ale do zakażenia stada nie musi dojść przez bezpośredni kontakt z nimi. Jak podkreśla GIW, chorobę mogą szerzyć również zanieczyszczone odchodami pasza, woda, ściółka, sprzęt oraz odzież i obuwie osób obsługujących drób. Niskie temperatury sprzyjają przetrwaniu wirusa w środowisku.
Jak wzmocnić ochronę stada przed grypą ptaków?
1. Ogranicz dostęp dzikich ptaków do paszy, wody i kurnika
Przegląd zabezpieczeń warto zacząć od budynków. GIW zaleca usunięcie nieszczelności, założenie siatek w oknach i innych otworach oraz zabezpieczenie kominów wentylacyjnych przed dzikimi ptakami.
Pasza i ściółka wymagają ochrony jeszcze przed wniesieniem do kurnika. Słomę należy osłonić przed dzikim ptactwem, a paszę przechowywać w zamknięciu lub pod szczelnym przykryciem. Warto też skontrolować połączenia i przewody przy silosach pod kątem zanieczyszczenia ptasimi odchodami.
Drób nie może korzystać ze zbiorników wodnych, do których przylatują dzikie ptaki. Nie wolno też używać wody z takich zbiorników do jego pojenia. W chowie przyzagrodowym wojewódzki lekarz zaleca karmienie i pojenie w budynku lub miejscu osłoniętym przed dzikimi ptakami.
Na podwórzu warto usunąć karmniki dla dzikiego ptactwa i regularnie zbierać opadłe owoce. Te proste działania wymienia GIW w zaleceniach dotyczących ochrony drobiu.
Przeczytaj również: Kurniki stoją od lat, ale algorytm ich nie widzi. To może zablokować nową fermę
2. Zmieniaj buty i odzież przed obsługą stada
Wirus może dostać się do budynku razem z człowiekiem. Dlatego przy obsłudze ptaków trzeba korzystać z odzieży i obuwia ochronnego, a także myć i odkażać ręce.
Opolski lekarz weterynarii zwraca również uwagę na kontakty z dzikimi ptakami podczas spacerów nad wodą czy wędkowania. Z punktu widzenia ochrony stada znaczenie ma więc także to, gdzie pracownik przebywał przed przyjściem do gospodarstwa.
Na fermach sprzedających lub przemieszczających drób albo jaja przepisy wymagają odzieży i obuwia ochronnego przeznaczonych wyłącznie do użytku w danym budynku.
3. Sprawdź dezynfekcję przy wejściach i wjazdach
Samo rozłożenie maty nie wystarczy – trzeba utrzymywać ją w stanie zapewniającym skuteczne odkażanie. Przepisy dopuszczają również niecki i inne rozwiązania techniczne, które pozwalają oczyszczać i dezynfekować obuwie oraz pojazdy.
W gospodarstwach objętych tym obowiązkiem sprzęt i narzędzia do obsługi drobiu wymagają oczyszczenia i odkażenia przed każdym użyciem. Jeżeli służą wyłącznie do pracy w jednym budynku, trzeba wykonywać te czynności co najmniej raz dziennie.
GIW zaleca także ograniczenie wjazdów na fermę do niezbędnych, np. dostaw paszy i odbioru drobiu, oraz ograniczenie ruchu osób postronnych.
4. Uporządkuj rejestry i sprawdź plan bioasekuracji
Apel przypomina o bieżącym prowadzeniu dokumentacji. Szczegółowe wymagania określa rozporządzenie z 11 marca 2026 r. w sprawie środków zwalczania chorób u drobiu. Plan bioasekuracji muszą opracować i wdrożyć zakłady utrzymujące średniorocznie więcej niż 350 sztuk drobiu, jeśli przemieszczają drób lub jaja do innych zakładów albo oferują je bezpośrednio do sprzedaży. Plan obejmuje m.in. podział na strefy czyste i brudne, zasady dostaw oraz procedury mycia, dezynfekcji i zwalczania szkodników.
5. Obserwuj stado i nie zwlekaj ze zgłoszeniem objawów
Sygnałem alarmowym są zwiększone padnięcia, spadek pobierania paszy i wody oraz nagłe pogorszenie nieśności. Niepokój powinny wzbudzić również duszność, biegunka, sinica, wybroczyny i objawy nerwowe, np. skręty szyi, drgawki czy zaburzenia poruszania się.
Jak przypomina GIW, hodowca ma obowiązek niezwłocznie zgłosić podejrzenie choroby powiatowemu lekarzowi weterynarii lub najbliższej lecznicy weterynaryjnej.
Do przyjazdu urzędowego lekarza trzeba odizolować i zabezpieczyć wszystkie ptaki w gospodarstwie oraz uniemożliwić osobom postronnym dostęp do miejsc ich utrzymywania. Należy również wstrzymać wywożenie produktów i materiałów mogących przenieść zakażenie, w tym padłych ptaków, paszy, ściółki i nawozów naturalnych.
