Z Katarzyną Gawrońską, dyrektorem Krajowej Izby Producentów Drobiu i Pasz, rozmawiała niemiecka redakcja „top agrar”.
Dlaczego polska branża drobiarska nadal inwestuje?
Polska zajmuje czołową pozycję w produkcji drobiarskiej. Czy branża nadal inwestuje?
Katarzyna Gawrońska (dalej KG): Tak. Inwestycje w sektorze drobiarskim utrzymują się na wysokim poziomie. Obserwujemy rosnące zainteresowanie budową nowych kurników. Choć co roku spodziewamy się nadpodaży i spadku cen, rynek ostatecznie osiąga równowagę. Pokazuje to, że popyt – napędzany przede wszystkim eksportem – nadal pozwala zagospodarować rosnącą produkcję.
Zobacz też: Walka o przyszłość gospodarstw. "Rolnictwo zależy od biologii i pogody, a nie od godzin urzędowych"
Co sprawiło, że Polska stała się europejską potęgą w tej branży?
KG: Naszą branżę cechuje wysoki stopień profesjonalizacji oraz integracji poszczególnych ogniw łańcucha wartości. Konkurencyjność cenowa od dawna stanowi naszą kluczową przewagę w eksporcie. Jednocześnie Polska jest silnie uzależniona od eksportu, co wiąże się również ze znacznym ryzykiem. Gdy pojawiają się ograniczenia, szybko tracimy rynki zbytu, a ich odzyskanie jest niezwykle trudne. Partnerzy handlowi oczekują ciągłości dostaw. Jeśli nie możemy jej zapewnić, szukają innych dostawców. Dlatego nawet krótkotrwałe przerwy mogą mieć długofalowe skutki.
Czym wyróżnia się polska branża drobiarska?
KG: Polskę wyróżniają duże, wyspecjalizowane gospodarstwa rolne. Pozwoliło to zoptymalizować logistykę, zarządzanie i koszty. W obliczu rosnącego zagrożenia chorobami zakaźnymi wydaje się jednak, że bardziej rozproszony model produkcji mógłby zwiększyć bezpieczeństwo całego systemu. W przyszłości konieczne może okazać się zarówno większe zróżnicowanie lokalizacji gospodarstw, jak i samej produkcji.
Co decyduje o konkurencyjności polskich jaj?
Kto konkuruje z polskimi producentami na międzynarodowym rynku jaj?
KG: Polska branża drobiarska znajduje się obecnie w przełomowym momencie. Warunki prowadzenia działalności są niestabilne – od kosztów surowców po sytuację geopolityczną. Branża mierzy się z coraz ostrzejszą konkurencją, opartą na agresywnej polityce cenowej. Dotyczy to przede wszystkim takich krajów jak Ukraina, Turcja i Brazylia. Wszystkie mają niższe koszty produkcji, dzięki czemu mogą oferować produkty po cenach, z którymi polskim producentom trudno konkurować. Naszą przewagą pozostaje przestrzeganie unijnych standardów, zwłaszcza w zakresie jakości, bezpieczeństwa i dobrostanu zwierząt. W czasach kryzysu o wyborze odbiorców decyduje jednak cena, a nie standardy produkcji. Ponadto konkurenci stopniowo dostosowują swoje systemy produkcji do europejskich wymagań, co w przyszłości może jeszcze bardziej zmniejszyć naszą przewagę konkurencyjną.
Jak duże znaczenie ma w Polsce dobrostan zwierząt?
KG: Choć znaczenie chowu ściółkowego rośnie, nadal ponad 60% produkcji jaj w Polsce przypada na chów klatkowy. Chów wolnowybiegowy i ekologiczny pozostają niszowymi segmentami rynku. W praktyce decydującym kryterium jest cena. To ona nadal kształtuje strukturę rynku i tempo zmian w systemach chowu.
Gdzie szukać odbiorców polskich jaj?
Czy rynki poza UE stanowią dla polskiej branży realną alternatywę?
KG: Jednym z największych zagrożeń byłaby nadpodaż w Polsce przy jednoczesnym wzroście kosztów. Obecnie rynek częściowo stabilizują występujące choroby, które ograniczają podaż. Gdyby ten czynnik przestał działać, a nowe moce produkcyjne zostały uruchomione, mogłoby pojawić się ryzyko spadku cen. W takiej sytuacji trzeba byłoby skupić się na dalszym zwiększaniu eksportu, choć nie sposób wskazać jednego, wyraźnie dominującego rynku. Potencjalnymi kierunkami zbytu są Wielka Brytania, Afryka, Azja i Bliski Wschód.
Czy Polska zdoła utrzymać pozycję znaczącego eksportera jaj?
KG: Według szacunków musimy sprzedawać za granicę 35–45% produkowanych w Polsce jaj. Obecnie jesteśmy drugim co do wielkości eksporterem jaj w skorupkach na świecie. Zarówno w Europie, jak i globalnie ustępujemy jedynie Holandii. Konkurencja w tym segmencie jest ostra, dlatego rozwój przetwórstwa stanowi logiczny krok, zwłaszcza wobec ryzyka nadpodaży. Nie jest to jednak łatwe przedsięwzięcie. Rynek europejski jest w dużej mierze nasycony, a nasze wejście na niego wymagałoby dostosowania modeli biznesowych. Konieczne byłoby przetwarzanie jaj pochodzących z krajów o niższych kosztach produkcji. Przy obecnych kosztach krajowego surowca konkurencyjność Polski w tym segmencie jest ograniczona.
Gawrońska: „Konkurencja ze strony Ukrainy pozostaje wyzwaniem”
Rumunia planuje znacznie zwiększyć skalę chowu zwierząt. Czy wyrasta nam nowy konkurent?
KG: W Unii Europejskiej Rumunia wyrasta na potencjalnego nowego lidera regionu. Przypomina Polskę sprzed kilku lat – ma niższe koszty pracy, korzystne warunki inwestowania i silne wsparcie dla rolnictwa. Może się to okazać jednym z największych wyzwań, ponieważ jako członek UE Rumunia działa w tych samych ramach prawnych. Szybki wzrost liczby stad kur niosek w tym kraju już wskazuje na zmianę układu sił w Europie.
Jaka jest długoterminowa strategia polskiej branży?
KG: Musimy działać w sposób bardziej skoordynowany, szczególnie w zakresie bioasekuracji, regulacji rynku i strategii eksportowych. Etap dynamicznego wzrostu mamy już za sobą. Teraz kwestie biologiczne, ekonomiczne i polityczne stają się równie ważne jak sama produkcja. Jednym z kluczowych wyzwań pozostaje rosnąca konkurencja ze strony takich krajów jak Ukraina, których przewaga wynika z niższych kosztów produkcji i mniej rygorystycznych wymogów. Ukraina rozwija ponadto swoją działalność w Europie, tworząc własne struktury produkcyjne i handlowe. W dłuższej perspektywie może to znacznie zaostrzyć konkurencję, szczególnie w przypadku integracji tego kraju z Unią Europejską.
Jak ocenia Pani przyszłość polskiej branży drobiarskiej?
KG: Najbliższe lata wystawią na próbę odporność sektora na zmieniające się warunki rynkowe. W przyszłości trzeba skupić się na stabilności łańcuchów dostaw i współpracy całej branży. Decydującą rolę odegrają ceny surowców oraz działania konkurentów z krajów trzecich. Na rynku jaj można spodziewać się stabilizacji koniunktury na wysokim poziomie, ale wiele będzie zależało od odbudowy stad po ogniskach chorób.
