Czynników natury genetycznej, środowiskowej czy żywieniowej, które mogą przyczynić się do powstawania zjawiska kanibalizmu u świń, jest kilkadziesiąt. Do najczęściej wymienianych przyczyn należą:
- obecność agresora w stadzie,
- utrudniony dostęp do paszy i wody,
- zbyt duże zagęszczenie zwierząt w kojcach,
- niewłaściwe warunki środowiskowe (temperatura, wilgotność, wentylacja).
Istotną rzeczą, na którą należy zwrócić uwagę, są kwestie związane z niedoborami niektórych składników w paszy – mogą one dotyczyć białka, składników mineralnych czy włókna. Warto też pamiętać, że świnie – szczególnie te utrzymywane w systemie bezściółkowym – pozbawione są możliwości realizowania ważnego dla nich instynktu – rycia. Z nudów zwierzęta zaczynają zaczepiać się nawzajem, a stąd już krótka droga do wywiązania się pełnoskalowego kanibalizmu. Dlatego zabawki dla zwierząt są obowiązkowym elementem wyposażenia chlewni.
Dlaczego u tuczników agresja nasila się jesienią?
Jesienią często obserwuje się wzrost liczby przypadków agresji u świń. Dzieje się tak głównie za sprawą dużej amplitudy temperatur między nocą a dniem, a co za tym idzie – z dużej zmienności natężenia pracy wentylacji. Dodatkowo słońce przesuwa się już znacznie niżej nad horyzontem i częściej jego promienie oświetlają wnętrze chlewni, co również może pobudzać zwierzęta. Zjawiska te prawdopodobnie wcale nie są najistotniejszymi przyczynami powstawania kanibalizmu, ale jeśli wystąpią równolegle z szeregiem innych czynników, mogą stać się przysłowiową „kroplą przepełniającą czarę”.
Żywienie a ryzyko kanibalizmu u tuczników
Gdy problem z agresją już zaistniał i zweryfikowane zostały potencjalne przyczyny środowiskowe związane z obsadą, możliwością swobodnego pobierania paszy i wody oraz dostępem do zabawek dla zwierząt, w następnej kolejności warto przejść do przeanalizowania receptury i składu mieszanki paszowej. Zbyt niski poziom białka ogólnego bywa przyczyną powstawania kanibalizmu u świń. Czasami jednak mamy do czynienia z sytuacją, gdy białko ogólne jest na właściwym poziomie, ale ze względu na jego niską jakość i ograniczoną strawność aminokwasów nie będzie ono zaspokajało potrzeb zwierząt w tym zakresie. Podobnie sytuacja wygląda z włóknem – nie tylko jego ilość, ale również jakość, struktura i stopień, w jakim będzie podlegało fermentacji, mają znaczenie w potencjalnym ograniczaniu kanibalizmu. Szczególnie w mieszankach paszowych dla tuczników warto rozważyć zastosowanie Amirapu Standard, który z jednej strony wnosi do mieszanki wysoko strawne białko, z drugiej zaś – znaczną ilość włókna charakteryzującego się ograniczoną zdolnością fermentacji w przewodzie pokarmowym zwierząt. Warto też wspomnieć, że dodatek Amirap Standard najczęściej powoduje wzrost zawartości tłuszczu w paszy, a jest to parametr niezwykle istotny z punktu widzenia odczucia sytości świń.
Znaczenie białka, włókna i aminokwasów w żywieniu świń
Ważnym elementem zapobiegania bądź ograniczania skutków kanibalizmu jest przeanalizowanie receptury pod kątem ewentualnych braków w zakresie aminokwasów egzogennych, mikro- i makroskładników oraz witamin. Zastosowanie najwyższej jakości MPU, takiego jak Naszmix Forte T 2,5%, nie zawsze będzie w stanie rozwiązać problem związany z agresją świń, jednak da nam pewność, że czynniki ryzyka związane z niedoborami wyżej wymienionych składników zostaną wyeliminowane.
Lepiej zapobiegać niż leczyć
Podsumowując: kiedy kanibalizm już wystąpi, niezwykle trudno będzie się uporać z tym problemem. Dlatego szczególnie jesienią, kiedy agresja w chlewni zdarza się częściej, warto zadbać o eliminację możliwie jak największej liczby czynników, które potencjalnie mogą wpłynąć na eskalację tego zjawiska. Sprawdzi się tu stara maksyma, że lepiej (i taniej) zapobiegać niż leczyć.
