Na czym polega CBAM?
CBAM jest narzędziem polityki klimatycznej Unii Europejskiej, które nakłada opłatę za emisję dwutlenku węgla na import produktów, które są wysokoemisyjne, jak nawozy. Zadaniem CBAM jest wyrównanie kosztów, które są związane z emisją CO2, dla towarów importowanych do UE i towarów unijnych, które objęte są systemem handlu uprawnieniami do emisji - EU ETS. Podatek CBAM odzwierciedlać ma unijny system handlu emisjami.
- W ramach EU ETS przedsiębiorcy muszą ponosić wysokie koszty zakupu uprawnień do emisji gazów cieplarnianych. CBAM w okresie docelowym, czyli od 2026 r., będzie oparty na systemie certyfikatów obejmujących emisje wbudowane w produkty importowane do UE. Cena certyfikatów CBAM będzie odzwierciedlać cenę uprawnień ETS - tłumaczyła Ministerstwo Klimatu i Środowiska.
CBAM i Konflikt na Bliskim Wschodzie
Eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie wywołała falę podwyżek surowców energetycznych, co bezpośrednio przełożyło się na koszty w europejskich fabrykach nawozów. Sytuacja na rynku nawozów staje się krytyczna, ale Komisja Europejska nie zamierza zrezygnować z Mechanizmu Dostosowywania Cen na Granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (ang. Carbon Border Adjustment Mechanism).
Choć obecna stawka dla nawozów wynosi 1%, podczas gdy dla stali czy aluminium jest to już 10%, to sam fakt wprowadzenia tej daniny przy obecnej drożyźnie drastycznie obniża marże w gospodarstwach. Według analiz rynkowych, koszty nawożenia stanowią obecnie od 15 do nawet 30 proc. wszystkich nakładów w produkcji roślinnej, więc każda decyzja urzędników w Brukseli uderza bezpośrednio w wynik finansowy pod kreską. Więcej o tym TUTAJ: CBAM na nawozy zostaje. Ministrowie rolnictwa UE nie przekonali komisarza Hansena
Kto dostarcza najwięcej nawozów do UE?
- Pełne wdrożenie mechanizmu CBAM skutkowało istotnym spadkiem importu nawozów azotowych i wieloskładnikowych na rynek unijny, a wyraźnie mniejszy import tych nawozów dotyczył przede wszystkim Rosji - podaje Arkadiusz Zalewski. Według danych KE w I kwartale 2026 roku kraje Unii Europejskiej zaimportowały łącznie 1,05 mln ton nawozów azotowych wobec 3,38 mln ton rok wcześniej oraz 4,74 mln ton w ostatnim kwartale 2025 r., a więc bezpośrednio przed wdrożeniem CBAM.
Najwięcej nawozów azotowych w ramach UE w I kwartale br. zakupiły:
- Włochy – 285,7 tys. ton,
- Hiszpania – 156,6 tys. ton
- ]Francja – 101,1 tys. ton.
- Import do Polski wyniósł 56,3 tys. ton.
Najwięcej nawozów azotowych kraje UE zaimportowały z:
- Egiptu – 512,8 tys. ton (48,9% wolumenu importu),
- Chin – 129,9 tys. ton,
- Algierii – 110,9 tys. ton,
- Uzbekistanu – 79,9 tys. ton
- i Norwegii – 52,0 tys. ton.
- Import z Rosji wyniósł „zaledwie” 43,6 tys. ton wobec 1 mln ton rok wcześniej.
Import nawozów wieloskładnikowych do UE spadł o połowę
W przypadku nawozów wieloskładnikowych import do Unii Europejskiej wyniósł 636,1 tys. ton wobec 1,30 mln ton rok wcześniej.
Najwięcej tych nawozów zaimportowano z:
- Norwegii – 180,8 tys. ton,
- Maroka – 154,0 tys. ton oraz,
- Serbii – 59,0 tys. ton.
- Import z Rosji wyniósł 33,9 tys. ton wobec 421,4 tys. ton rok wcześniej.
A nawozów potasowych kraje Unii Europejskiej zaimportowały 774,2 tys. ton wobec 760,7 tys. ton rok wcześniej.
Najwięcej tych nawozów zaimportowano z:
- Kanady – 228,2 tys. ton,
- z Rosji – 167,5 tys. ton, 152,9 tys. ton,
- Wielkiej Brytanii – 108,8 tys. ton
- oraz Jordanii – 78,3 tys. ton.
- Z Rosji nawozy potasowe importowała głównie Polska (121,6 tys. ton).
- Udział Rosji w wolumenie importu do UE w I kwartale wyniósł 9,7%, a Egiptu – 22,9%. Rok wcześniej było to odpowiednio 28,3% i 18,8% - dodaje Zalewski.
Patrycja Bernat
Fot: MW
