ARiMR - kontrola ekoschematów
Trwa nabór wniosków o dopłaty bezpośrednie, dlatego warto już teraz wiedzieć, co ARiMR sprawdza podczas kontroli ekoschematów i jakie uchybienia pojawiają się najczęściej. Dla rolników to ważne, bo kontrola nie kończy się tylko na obejrzeniu pola. Agencja weryfikuje także dokumenty, rejestry i zgodność deklaracji ze stanem faktycznym.
Dwie metody kontroli gospodarstw
Przypomnijmy, że kontroli administracyjnej podlegają wszystkie wnioski, a część gospodarstw jest dodatkowo kontrolowana na miejscu jedną z dwóch metod.
- Metoda teledetekcyjna: w tym przypadku wykorzystywane są zobrazowania satelitarne lub zdjęcia lotnicze, na podstawie których przygotowywana jest ortofotomapa z bieżącego sezonu. To ona służy do pomiarów działek rolnych. Sama uprawa jest potem weryfikowana podczas tzw. szybkich wizytacji terenowych. Kontroler sprawdza wtedy, co rzeczywiście znajduje się na działce, potwierdza uprawę i dokumentuje ewentualne elementy wymagające wyłączenia.
- Metoda klasycznych inspekcji terenowych: druga metoda polega na bezpośredniej kontroli w gospodarstwie. Inspektor przyjeżdża do rolnika i w terenie ocenia, czy deklaracja zgadza się ze stanem faktycznym oraz z danymi graficznymi. Jeśli pojawiają się wątpliwości, wykonywany jest fizyczny pomiar działki.
Rolnik nie zawsze musi być wcześniej poinformowany o kontroli, choć ARiMR przyznaje, że w wielu przypadkach jego obecność ułatwia identyfikację granic działek czy odnalezienie gruntów. Po kontroli powstaje raport, który przechodzi kontrolę formalną i ostatecznie trafia do rolnika.
Najczęściej kontrolowane dopłaty
Podczas szkolenia przeprowadzonego przez pracowników ARiMR dla Centrum Doradztwa Rolniczego poinformowano, że w 2025 roku przeprowadzono ponad 70 tys. kontroli w ramach płatności bezpośrednich. Najczęściej kontrolowane były:
- płatność podstawowa,
- płatność redystrybucyjna,
- ONW,
- płatności do upraw roślin strączkowych.
Gdzie w Polsce było najwięcej kontroli?
Najwięcej kontroli przeprowadzono w województwach:
- mazowieckim,
- lubelskim,
- wielkopolskim.
Co ARiMR sprawdza przy kontroli ekoschematów?
W przypadku ekoschematów kontrola nie ogranicza się tylko do obejrzenia pola. Jak wynika ze szkolenia przeprowadzonego przez ARiMR dla Centrum Doradztwa Rolniczego, w ramach kontroli ekoschematów:
- sprawdzane są uprawy w terenie, czyli ich rodzaj i powierzchnia,
- weryfikowane są zapisy w rejestrach zabiegów agrotechnicznych,
- pozyskiwane są oświadczenia od rolników.
To oznacza, że sam wpis we wniosku nie wystarczy. Trzeba jeszcze umieć potwierdzić, że zadeklarowana praktyka rzeczywiście została wykonana.
Zobacz także: Dopłaty bezpośrednie 2026: komu przysługuje płatność dla młodych rolników?
ARiMR zaznacza, że część ekoschematów wymaga bardziej skomplikowanych czynności kontrolnych albo kilku wizyt w gospodarstwie czy na działkach. W takich przypadkach kontrole są prowadzone dwuetapowo.
Pierwszy etap obejmuje podstawowe czynności, takie jak wizytacja działki, ocena sposobu użytkowania i sprawdzenie powierzchni działki. Zwykle realizują je zewnętrzni wykonawcy kontroli. Z kolei dodatkowe sprawdzenia, które wymagają bardziej specjalistycznej wiedzy, wykonują już inspektorzy ARiMR.
Najczęściej kontrolowane ekoschematy
Podczas szkolenia wskazano, że w 2025 roku najczęściej kontrolowane były ekoschematy:
- międzyplony ozime lub wsiewki śródplonowe,
- przyoranie obornika,
- wymieszanie słomy z glebą.
Najwięcej takich kontroli przeprowadzono w województwach:
- mazowieckim,
- wielkopolskim,
- łódzkim.
Z danych pokazanych przez ARiMR wynika, że najczęściej pojawiające się uchybienia w ekoschematach to:
- nie stwierdzono zadeklarowanego ekoschematu
- brak rejestru zabiegów agrotechnicznych lub rejestr zabiegów jest niekompletny
- brak międzyplonu utworzonego z co najmniej dwóch gatunków roślin
- nie powiodło się pozyskanie dokumentacji od rolnika
- stwierdzono, że zadeklarowany międzyplon ozimy został wysiany po 1 października ale nie później niż do 15 października
