Zagrożenie ASF nie znika. Jak niedawno informowaliśmy, w gospodarstwie w Poćwiardowie w woj. wielkopolskim zlikwidowano 231 świń. Było to piąte ognisko ASF w polskim stadzie świń w 2026 r. Wcześniejsze ognisko objęło gospodarstwo utrzymujące 17 świń. Więcej szczgółów przeczytasz tutaj.
Te przypadki pokazują, że wirus może dotknąć zarówno większe, jak i małe stado. Wielkość gospodarstwa ma jednak znaczenie przy ubieganiu się o pomoc z ARiMR.
Kto może dostać dofinansowanie na bioasekurację?
Zgodnie z warunkami naboru opublikowanymi przez ARiMR, o wsparcie może ubiegać się rolnik, który prowadzi:
- chów lub hodowlę co najmniej 50 świń;
- produkcję ekologiczną obejmującą co najmniej 27 świń;
- hodowlę świń ras rodzimych lub czystych – bez minimalnego progu liczby zwierząt.
Przy produkcji ekologicznej rolnik musi mieć ważny certyfikat potwierdzający prowadzenie chowu lub hodowli świń metodami ekologicznymi.
Wnioskodawca musi również posiadać numer identyfikacyjny producenta oraz mieć co najmniej 18 lat, jeżeli jest osobą fizyczną. Powinien być właścicielem, posiadaczem zależnym – np. dzierżawcą – albo użytkownikiem wieczystym nieruchomości, na której przeprowadzi inwestycję. W przypadku dzierżawy lub współwłasności trzeba sprawdzić, jakiego oświadczenia właściciela wymaga ARiMR.
Jak ARiMR obliczy liczbę świń?
Nie będzie liczył się wyłącznie stan stada z dnia składania wniosku. Jak wynika z wytycznych szczegółowych dla interwencji I.10.3, ARiMR ustali średnią dzienną liczbę świń z 365 dni poprzedzających rozpoczęcie naboru. Wykorzysta dane dostępne w swojej bazie 2 września 2026 r.
W produkcji ekologicznej Agencja uwzględni tylko świnie utrzymywane metodami ekologicznymi. Jeżeli rolnik rozpoczął produkcję później, ARiMR obliczy średnią z faktycznej liczby dni prowadzenia chowu lub hodowli.
Warto więc jeszcze przed naborem sprawdzić, czy dane o zwierzętach w ewidencji są kompletne i aktualne.
Jakie warunki dotyczą ras rodzimych i czystych?
Wytyczne ARiMR przewidują odrębne zasady dla hodowców świń ras rodzimych i czystych.
Hodowca świń ras czystych musi mieć w dniu złożenia wniosku ważną umowę z jednostką prowadzącą księgi hodowlane. Umowa powinna dotyczyć programu właściwego dla danej rasy.
Przy rasach rodzimych rolnik może spełnić warunek na jeden z dwóch sposobów:
- posiadać ważną umowę z jednostką prowadzącą księgi hodowlane;
- zrealizować wariant 6.4 „Zachowanie lokalnych ras świń”.
ARiMR uzna wariant 6.4 za zrealizowany, jeżeli rolnik złożył w roku składania wniosku dokumenty o przyznanie tej płatności i płatność została mu przyznana. Warunek spełni także osoba, której przyznano ją za poprzedni rok.
Na jakie inwestycje zapobiegające ASF można dostać pieniądze?
Według ogłoszenia ARiMR pomoc obejmie:
- wykonanie ogrodzenia;
- utworzenie zadaszonej niecki dezynfekcyjnej;
- zakup urządzeń do dezynfekcji;
- przygotowanie miejsca do dezynfekcji osób obsługujących świnie;
- budowę lub przebudowę magazynu na słomę;
- posadowienie silosu na gotową paszę albo zboże przeznaczone na paszę;
- oddzielenie świń od innych zwierząt.
Nie wystarczy jednak samo wykonanie dowolnej inwestycji. Szczegółowe wytyczne określają jej wymagane parametry.
Ogrodzenie musi m.in.:
- mieć co najmniej 1,5 m wysokości;
- stać na podmurówce albo mieć wkopany krawężnik;
- zabezpieczać teren przed przedostaniem się zwierząt, również przez podkopanie;
- mieć zamykane bramy i furtki;
- obejmować chlewnię oraz teren niezbędny do obsługi świń, w tym miejsca składowania paszy, ściółki i sprzętu.
Miejsce do dezynfekcji osób musi powstać w wyniku przebudowy, rozbudowy lub remontu chlewni albo powiązanego z nią budynku gospodarczego. Może obejmować np. montaż umywalki, prysznica, urządzenia do dezynfekcji obuwia lub szaf na odzież roboczą.
W przypadku oddzielenia świń od innych zwierząt potrzebne będą zamknięte pomieszczenia z osobnymi wejściami, bez bezpośredniego przejścia do pomieszczeń, w których utrzymuje się inne zwierzęta kopytne.
Pojemność silosu musi natomiast odpowiadać liczbie świń i ich zapotrzebowaniu na paszę. Dopuszczalną ładowność ARiMR obliczy za pomocą kalkulatora dołączonego do wniosku.
Ile wynosi pomoc i jak ARiMR ją obliczy?
Maksymalna pomoc wynosi 100 tys. zł na beneficjenta w całym okresie realizacji PS WPR 2023–2027. Przy ustalaniu limitu ARiMR uwzględni także pomoc przyznaną lub wypłaconą współwłaścicielowi albo współposiadaczowi nieruchomości objętej inwestycją.
Wsparcie może wynieść do 80%, ale sposób jego obliczenia zależy od rodzaju inwestycji:
- przy nieckach i urządzeniach do dezynfekcji, magazynach na słomę oraz przebudowie pomieszczeń ARiMR zrefunduje do 80% kosztów kwalifikowalnych;
- przy ogrodzeniach i silosach zastosuje ustalone koszty jednostkowe.
Aby wykorzystać pełny limit 100 tys. zł, ARiMR musi uznać podstawę naliczenia pomocy w wysokości co najmniej 125 tys. zł.
Przy inwestycjach rozliczanych na podstawie poniesionych kosztów ich planowana wartość kwalifikowalna musi przekraczać 20 tys. zł. Próg ten nie dotyczy ogrodzeń i silosów rozliczanych według kosztów jednostkowych.
Ile ARiMR dopłaci do ogrodzenia?
Przy ogrodzeniu ARiMR zastosuje następujące stawki:
- 370 zł za metr bieżący ogrodzenia;
- 3350 zł za bramę;
- 1130 zł za furtkę.
Nie są to kwoty wypłacane rolnikowi. Agencja najpierw pomnoży stawkę przez liczbę metrów, bram lub furtek, a następnie przyzna do 80% tak obliczonej podstawy.
Przykładowo, przy 100 m ogrodzenia bez bramy i furtki podstawa wyniesie 37 tys. zł. Maksymalna pomoc wyniesie więc 29,6 tys. zł.
Jakie stawki obowiązują przy silosach?
Koszt jednostkowy zależy od pojemności silosu i wykonania płyty fundamentowej.
Dla silosu bez płyty ARiMR przyjmie:
- 1570 zł/t – do 20 t;
- 850 zł/t – powyżej 20 do 100 t;
- 630 zł/t – powyżej 100 t.
Dla silosu z płytą stawki wyniosą:
- 1930 zł/t – do 20 t;
- 1210 zł/t – powyżej 20 do 100 t;
- 990 zł/t – powyżej 100 t.
Także tutaj pomoc wyniesie maksymalnie 80% podstawy obliczonej według właściwej stawki, a nie 80% dowolnej ceny zakupu silosu.
Rolnik może wystąpić o zaliczkę w wysokości 50% przyznanej pomocy. Zgodnie ze wzorem umowy jej wypłata wymaga ustanowienia zabezpieczenia.
Ile punktów można otrzymać w naborze?
Samo spełnienie warunków nie gwarantuje przyznania pomocy. O kolejności na liście zdecyduje suma punktów:
- od 50 do 800 świń – 6 punktów;
- powyżej 800 do 1200 świń – 4 punkty;
- powyżej 1200 świń – 2 punkty;
- budowa, przebudowa lub remont niecki dezynfekcyjnej – 1 punkt;
- przebudowa, rozbudowa lub remont chlewni albo powiązanego z nią budynku w celu umożliwienia dezynfekcji osób – 3 punkty;
- produkcja ekologiczna albo hodowla świń ras rodzimych lub czystych – 6 punktów.
Inwestycja musi zdobyć co najmniej 2 punkty. Przy jednakowym wyniku pierwszeństwo otrzyma gospodarstwo z mniejszą liczbą świń. Jeśli również liczba zwierząt będzie taka sama, zdecydują data i godzina złożenia wniosku.
Zgodnie z ogłoszeniem z 18 sierpnia budżet naboru wynosi 77,54 mln zł.
Jakie obowiązki pozostaną po otrzymaniu pomocy?
Rolnik musi przestrzegać warunków związanych z pomocą przez 3 lata od wypłaty płatności końcowej.
Jeżeli otrzymał punkty za wielkość stada, powinien utrzymywać co najmniej 75% liczby świń wskazanej w umowie, ale nie mniej niż 50 sztuk. W przypadku produkcji ekologicznej musi zachować co najmniej 75% wskazanej liczby zwierząt, nie schodząc poniżej 27 świń, oraz posiadać ważny certyfikat ekologiczny.
Hodowcy ras rodzimych i czystych muszą natomiast nadal spełniać warunki dotyczące umowy z jednostką prowadzącą księgi hodowlane albo wariantu 6.4. Naruszenie tych zobowiązań może oznaczać konieczność zwrotu części lub całości otrzymanej pomocy.
Gdzie i do kiedy złożyć wniosek?
Wnioski będzie można składać od 2 września do 1 października 2026 r. wyłącznie przez Portal Rolnika. Dokument wysłany w inny sposób ARiMR pozostawi bez rozpatrzenia.
Za datę złożenia wniosku Agencja uzna dzień wystawienia potwierdzenia jego przyjęcia. Również późniejszą korespondencję poprowadzi przez Portal Rolnika, z wyjątkiem weksla składanego w formie papierowej.
Kiedy można rozpocząć inwestycję?
ARiMR obejmie pomocą wyłącznie inwestycję, której rolnik nie rozpoczął przed złożeniem wniosku. Wzór umowy wskazuje, że rozpoczęciem realizacji jest m.in. poniesienie kosztu lub wydatku albo rozpoczęcie robót budowlanych. Z zakupami i pracami należy więc poczekać co najmniej do otrzymania potwierdzenia złożenia wniosku.
Inwestycję trzeba przeprowadzić:
- w jednym etapie;
- w ciągu maksymalnie 24 miesięcy od zawarcia umowy;
- nie później niż do 30 czerwca 2029 r.
Przed naborem warto sprawdzić dane o stadzie, dokumenty dotyczące nieruchomości oraz wymagania budowlane. Uzyskanie zgłoszenia robót lub pozwolenia na budowę może potrwać ponad miesiąc.
