Premia dla młodego rolnika 2026. To może być ostatni nabór

Kiedy rusza nabór i dlaczego to może być ostatni nabór?

Taka informacja pojawiła się właśnie w ogłoszonym przez ARiMR harmonogramie: nabór przeprowadzony w 2026 roku może być ostatnim naborem w PS WPR 2023–2027 ze względu na prawdopodobne wykorzystanie kwoty budżetu zaplanowanej w jego ramach. Na tegoroczny nabór przewidziano 647,5 mln zł, co przy dotychczasowej kwocie premii wystarczyłoby na ok. 3200 wniosków. Pamiętajmy jednak, że od tego część wnioskodawców będzie wnioskowała o wyższą kwotę – 300 tys. zł.

Kto może złożyć wniosek o premię dla młodego rolnika?

Kluczowym kryterium jest wiek. O pomoc może ubiegać się osoba fizyczna, która w dniu złożenia wniosku ma nie więcej niż 40 lat (czyli nie ukończyła 41. roku życia). Program skierowany jest do osób, które rozpoczęły prowadzenie działalności rolniczej nie wcześniej niż 24 miesiące przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy (WOPP), a także do tych, którzy dopiero planują jej rozpoczęcie. Nie trzeba także być ubezpieczonym w KRUS, ale docelowo przynajmniej 60% przychodów młodego rolnika musi pochodzić z działalności rolniczej.

Jakie warunki trzeba spełnić, żeby nie odpaść na starcie?

Warto zwrócić uwagę na to, jak przepisy definiują „rozpoczęcie działalności”. Co do zasady jest to dzień, w którym wnioskodawca stał się właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa o powierzchni co najmniej 1 ha użytków rolnych (UR). Wytyczne przewidują jednak liczne wyjątki chroniące młodych ludzi, którzy np. stali się właścicielami ziemi jako osoby niepełnoletnie lub w trakcie studiów stacjonarnych – w takich przypadkach za datę rozpoczęcia działalności uznaje się odpowiednio dzień uzyskania pełnoletności lub zakończenia nauki (jednak nie później niż z dniem ukończenia 26. roku życia).

Kwalifikacje można uzupełnić!

Kandydat ubiegający się o przyznanie premii dla młodych rolników powinien legitymować się kwalifikacjami rolniczymi – mogą to być:

• wykształcenie wyższe (rolnictwo, ogrodnictwo, weterynaria, technika rolnicza i leśna, zootechnika lub architektura krajobrazu) lub wykształcenie wyższe nierolnicze oraz co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub ukończone studia podyplomowe w zakresie związanym z działalnością rolniczą,
• wykształcenie średnie i tytuł technika w zawodzie rolniczym(np. rolnika, ogrodnika, agrobiznesu, mechanizacji rolnictwa, weterynarii itp.) lub wykształcenie średnie nierolnicze i co najmniej 4-letni staż pracy w rolnictwie,
• wykształcenie zasadnicze zawodowe w zawodach: rolnik, ogrodnik, pszczelarz lub mechanik-operator pojazdów i maszyn rolniczych,
• tytuł wykwalifikowanego robotnika lub tytuł mistrza, lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza, w zawodzie: rolnik, ogrodnik, pszczelarz, lub mechanik-operator pojazdów i maszyn rolniczych oraz co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie.

Za staż pracy uznawany jest okres ubezpieczenia w KRUS (jako domownik lub rolnik), lub okres zatrudnienia w gospodarstwie na podstawie umowy o pracę na stanowisku związanym z prowadzeniem produkcji rolnej.

Co ważne, osoby, które nie spełniają tego wymogu w momencie składania wniosku, nie są wykluczone. Mogą one otrzymać premię, jeśli zobowiążą się do uzupełnienia wykształcenia w ciągu 3 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy, pod warunkiem rozpoczęcia nauki w ciągu roku od przyznania wsparcia. W takiej sytuacji nie mogą jednak liczyć na punkty rankingowe za kryterium kwalifikacji – te są przyznawane tylko za kwalifikacje posiadane w chwili składania wniosku.

Pieniądze w dwóch ratach?

Jak już wspomniałem, w tym roku będą obowiązywały dwie różne kwoty pomocy: 200 tys. zł jako kwota podstawowa i 300 tys. zł dla młodych rolników prowadzących (przynajmniej w okresie docelowym) produkcję zwierzęcą – ale uwaga: pod warunkiem, że przy najmniej połowa wielkości ekonomicznej gospodarstwa będzie generowana właśnie z tego działu produkcji. Pomoc dzieli się na dwie części:

• pierwsza rata (70%, czyli 140 lub 210 tys. zł) – wypłacana po spełnieniu warunków dotyczących rozpoczęcia prowadzenia działalności jako jedyny kierujący gospodarstwem i przejęcia składników gospodarstwa wskazanych w biznesplanie,
• druga rata (30%, czyli 60 lub 90 tys. zł) – przekazywana po pełnej realizacji założeń biznesplanu.

Wniosek o płatność pierwszej raty należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od dnia zawarcia umowy o przyznaniu pomocy. Wniosek o drugą ratę składa się w pierwszym kwartale roku następującego po roku docelowym (ostatnim roku realizacji biznesplanu).

Na co można wydać pieniądze?

Podstawą przyznania premii jest rzetelny biznesplan, który musi zakładać inwestycje w środki trwałe o wartości netto równej co najmniej 70% kwoty pomocy (czyli min. 140 lub 210 tys. zł). Do kategorii kwalifikujących się wydatków należą m.in.:

• inwestycje budowlane (budowa, remonty budynków inwentarskich),
• zakup nieruchomości rolnych (gruntów),
• zakup stada podstawowego zwierząt gospodarskich,
• nabycie nowych maszyn, urządzeń i sprzętu komputerowego wspomagającego produkcję,
• zakup wartości niematerialnych i prawnych, np. oprogramowania rolniczego.

Program wspiera wyłącznie zakup nowych maszyn i urządzeń

Ważnym zastrzeżeniem jest fakt, że program wspiera wyłącznie zakup nowych maszyn i urządzeń. Nie można również finansować zakupów od bliskiej rodziny (małżonka, rodzeństwa, rodziców czy dzieci – dotyczy to także zakupu gruntów rolnych).

Premia jest przeznaczona dla gospodarstw o określonej skali. W roku wyjściowym (roku złożenia wniosku) gospodarstwo musi mieć powierzchnię UR równą co najmniej powierzchni minimalnej (średnia krajowa lub wojewódzka), lub wykazywać wielkość ekonomiczną na poziomie min. 15 tys. euro. Górna granica to 300 ha oraz 150 tys. euro wielkości ekonomicznej. Trzeba też zwrócić uwagę, że przynajmniej połowa wymaganej minimalnej powierzchni gospodarstwa młodego rolnika musi być jego własnością lub dzierżawą długoterminową z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (KOWR), lub dzierżawą długoterminowa od jednostki samorządu terytorialnego (np. gminy).

Głównym wskaźnikiem sprawdzanym przy wypłacie drugiej raty, jest wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa. Wymagany wzrost zależy od punktu startowego:

• o 30% dla gospodarstw o wielkości 15–25 tys. euro.
• o 20% dla gospodarstw o wielkości 25–50 tys. euro.
• o 15% dla gospodarstw o wielkości 50–100 tys. euro.
• o 10% dla gospodarstw powyżej 100 tys. euro.

Jeśli gospodarstwo na starcie było mniejsze niż 15 tys. euro, musi osiągnąć poziom co najmniej 19 500 euro w roku docelowym.

Za co są punkty i kto ma największe szanse na premię?

Ze względu na ograniczony budżet o kolejności przyznawania pomocy decyduje liczba uzyskanych punktów. Minimum kwalifikacyjne to siedem punktów. Punkty można zdobyć za:

• powierzchnię UR w przejmowanym gospodarstwie powyżej średniej krajowej/wojewódzkiej (maks. 3 pkt),
• kwalifikacje zawodowe (2–5 pkt w zależności od poziomu wykształcenia),
• różnicę wieku między przekazującym a młodym rolnikiem (3–5 pkt),
• przejmowanie gospodarstwa w całości (5 pkt),
• uczestnictwo w systemach jakości (np. rolnictwo ekologiczne – 4 pkt, inne certyfikowane systemy jak IP, QAFP, PQS czy QMP – 1–2 pkt),
• wielkość ekonomiczną przejmowanego gospodarstwa – maksymalnie 3 pkt,
• prowadzenie produkcji zwierzęcej (3 pkt, jeśli stanowi ona min. 50% wielkości ekonomicznej),
• dotychczasową aktywność zawodową – 1 pkt, jeśli wniosek składa uczeń, student lub osoba bezrobotna (zarejestrowana), lub domownik ubezpieczony w KRUS.

W przypadku równej liczby punktów, premiowane są operacje realizowane przez kobiety, a w dalszej kolejności decyduje większa powierzchnia gospodarstwa lub młodszy wiek wnioskodawcy.

Jakie obowiązki zostają z młodym rolnikiem na 5 lat?

Otrzymanie pieniędzy wiąże się z koniecznością prowadzenia gospodarstwa przez co najmniej 5 lat od dnia wypłaty pierwszej raty pomocy (tzw. okres związania celem). W tym czasie rolnik musi:

• pozostać jedynym kierującym i osobiście pracować w gospodarstwie,
• utrzymać osiągnięty wzrost wielkości ekonomicznej,
• osiągać min. 60% przychodów z działalności rolniczej,
• prowadzić rachunkowość rolniczą (np. za pomocą narzędzia dostępnego na stronie IERiGŻ lub w systemie Polski FADN),
• skorzystać z indywidualnego doradztwa w ramach interwencji 1.14.2. – kompleksowe programy doradcze prowadzone przez państwowe ośrodki doradztwa rolniczego.