Reklama zniknie za 11 sekund

Topagrar.pl
Jesteś w strefie Premium
Strona główna>Artykuły>Finanse>Zarządzanie>

Dopłaty bezpośrednie 2023: jak będą wyglądały ekoschematy?

Obrazek

Już za niespełna 3 miesiące rolnicy ubiegający się o dopłaty bezpośrednie 2023 roku będą wybierać ekoschematy, będące szansą na dodatkowe zwiększenie poziomu dopłat, który bez ich realizacji będzie niestety o ok. 25% niższy niż obecnie. Jest o co walczyć.

3 stycznia 2023, 11:33

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Ekoschemat: Rolnictwo węglowe
  • Ekstensywne użytkowanie TUZ 
  • Międzyplony i wsiewki
  • Plan nawożenia
  • Wymieszanie obornika
  • Stosowanie płynnych nawozów naturalnych 
  • Zróżnicowana struktura upraw
  • Uproszczone systemy uprawy
  • Wymieszanie słomy z glebą
  • Ekoschemat: Obszary z roślinami miododajnymi
  • Ekoschemat: Prowadzenie produkcji roślinnej w systemie integrowanej produkcji roślin
  • Ekoschemat: Biologiczna ochrona upraw
  • Ekoschemat: Retencjonowanie wody na TUZ

Sześć ekoschematów do wyboru

Ekoschematy, czyli teoretycznie dobrowolne, dodatkowe zobowiązania na rzecz ochrony środowiska i klimatu będą szansą na dodatkowe zwiększenie poziomu dopłat bezpośrednich, który bez ich realizacji będzie niestety o ok. 25% niższy niż obecnie. Jest więc o co walczyć. Oczywiście, są i tacy rolnicy, którzy już dziś stanowczo o ekoschematach nie chcą słyszeć i nie zamierzają ich realizować. Nie oznacza to oczywiście, że poświęcając część dopłat bezpośrednich, uwolnią się od wszelkich wymagań narzucanych regułami Wspólnej Polityki Rolnej. Niestety nie – aby dostać choćby podstawowe dopłaty, trzeba spełnić wszystkie wymogi warunkowości, o których pisaliśmy w poprzednim numerze.

Warto więc przyjrzeć się ofercie ekoschematów – do podziału na ten cel będzie corocznie ok. 884 mln euro, choć niestety na niecałe trzy miesiące przed ich uruchomieniem wciąż nie znamy wielu istotnych szczegółów ich realizacji. Co prawda, resort rolnictwa chwali się setkami przeszkolonych w tym zakresie doradców – niestety, poziom tych szkoleń jest równie ogólny, co i zapisy na temat ekoschematów w Krajowym Planie Strategicznym.

Dokładnie 5 ekoschematów „powierzchniowych” – czyli związanych z produkcją polową, plus ekoschemat dotyczący dobrostanu zwierząt. Temu ostatniemu poświęcimy osobny artykuł ze względu na jego rozbudowanie i wielowariantowość. Przyjrzyjmy się zatem dostępnym ekoschematom, związanym z produkcją polową.

Ekoschemat: Rolnictwo węglowe

To ekoschemat, na który składa się aż 8 wariantów, wśród których możemy wybierać te, które najbardziej pasują w konkretnym gospodarstwie. Ale uwaga – nie mamy tu pełnej swobody, ponieważ nie wszystkie warianty można ze sobą łączyć (o czym piszemy dalej), a po drugie obowiązywać będzie system punktowy, w którym realizacji poszczególnych wariantów przypisano wartość punktową, a płatność będzie wyliczana w zależności od liczby zebranych punktów (przy czym na razie zakłada się, że 1 punkt będzie odpowiadał kwocie 100 zł).

Jednak, aby w ogóle do realizacji tego ekoschematu przystąpić, trzeba będzie zaplanować realizację wariantów dających minimalną wymaganą liczbę punktów, która stanowi równowartość punktów, które rolnik otrzymałby w przypadku realizacji na co najmniej 25% powierzchni użytków rolnych zgłaszanych do dopłat najwyżej punktowanej praktyki.

Tłumacząc to wprost – najwyżej punktowana praktyka (ekstensywne TUZ oraz międzyplony) daje 5 pkt/ha. Jeśli w gospodarstwie jest 100 ha użytków rolnych zgłaszanych do dopłat, aby w ogóle wejść w realizację ekoschematu dotyczącego rolnictwa węglowego trzeba nazbierać 125 pkt (100 ha × 25% = 25 ha, 25 ha × 5 pkt = 125 pkt).

Przypatrzmy się więc wymaganiom i punktacji poszczególnych wariantów.

Ekstensywne użytkowanie TUZ z obsadą zwierząt – 5 pkt/ha

Płatność ma przysługiwać do powierzchni trwałych użytków zielonych, jeżeli obsada zwierząt trawożernych w gospodarstwie wynosi co najmniej 0,3 DJP/ha TUZ i nie więcej 2 DJP/ha w okresie wegetacyjnym roślin, dodatkowo przestrzegany jest zakaz przeorywania TUZ w okresie realizacji ekoschematu. Ponadto, jak dowiedzieliśmy się z prezentacji pani Joanny Czapli, dyrektor Departamentu Płatności Bezpośrednich w Ministerstwie Rolnictwa, podczas Forum Rolników i Agrobiznesu, płatność za realizację tego ekoschematu będzie przysługiwać tylko do TUZ położonych poza obszarami Natura 2000.

Joanna Czapla, dyrektor Departamentu Płatności Bezpośrednich MRiRW.

Podczas naszego Forum założenia dotyczące ekoschematów przedstawiła Joanna Czapla, dyrektor Departamentu Płatności Bezpośrednich MRiRW.

Międzyplony ozime/wsiewki śródplonowe – 5 pkt

Płatność w tym ekoschemacie będzie przysługiwać za utrzymywanie roślin w postaci:

  • wsiewek roślin bobowatych drobnonasiennych lub mieszanek z udziałem bobowatych drobnonasiennych w uprawę główną – przy czym na razie nie wiadomo, jak długo takie wsiewki muszą być utrzymane na polu od zbioru uprawy głównej,
  • międzyplonów ozimych w formie mieszanek utworzonych z co najmniej 2 gatunków, przy czym międzyplon musi być utrzymany na polu od 1 października do 15 lutego następnego roku. Dopuszczone będzie mulczowanie roślin, jednak nie wcześniej niż po 15 listopada.

Na gruntach objętych tym ekoschematem obowiązywać będzie zakaz stosowania środków ochrony roślin: na międzyplonach ozimych – przez okres ich utrzymania (od 1 X do 15 II), a w przypadku wsiewek śródplonowych – od momentu zbioru uprawy głównej przez co najmniej 8 tygodni lub do wysiewu kolejnej uprawy głównej.

Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia

Ten ekoschemat będzie dostępnych w dwóch różnych wersjach:

  • wariant podstawowy (bez wapnowania) – 1 pkt – w tym wariancie konieczne będzie opracowanie i przestrzeganie planu nawozowego do całej powierzchni gruntów ornych i TUZ w gospodarstwie, opartego na bilansie N oraz chemicznej analizie gleby, określającego dawki składników pokarmowych (N, P, K i Mg oraz potrzeby wapnowania) – w praktyce oznacza to, że już powinniśmy zadbać o zlecenie analiz próbek glebowych. Nie wiadomo jednak, kto i jak taki plan będzie opracowywał oraz czy koszt próbek i opracowania planu nie pochłonie lwiej części dopłaty z tego ekoschematu;
  • wariant rozszerzony o wapnowanie – 3 pkt – wymagania co do planu nawozowego takie same jak w wariancie podstawowym, z tym że raz na 4 lata do gruntów o pH ≤ 5,5 przysługiwać będzie dodatkowe wsparcie na wapnowanie.

Wymieszanie obornika na GO w ciągu 12 godzin od aplikacji – 2 pkt

Płatność będzie przysługiwała do powierzchni gruntów ornych, na których zastosowano obornik (na razie nie wiadomo, jaka będzie jego minimalna ilość) i w ciągu 12 godzin od jego rozrzucenia zostanie wymieszany z glebą (np. zaorany). Rolnik będzie potwierdzał realizację tej praktyki za pomocą tzw. zdjęcia geotagowanego przy wykorzystaniu aplikacji udostępnionej przez ARiMR.

Stosowanie płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowo na GO i TUZ – 3 pkt

W tym przypadku płatność będzie przysługiwała zarówno do gruntów ornych, jak i TUZ, na których aplikowano gnojowicę doglebowo (a właściwie inaczej niż rozbyzgowo, co oznaczałoby także aplikację za pomocą węży wleczonych) – przy czym na razie również i tu nie określono minimalnej wymaganej ilości, jaką trzeba zaaplikować i nie wiadomo, jak będzie weryfikowany sposób aplikacji.

Zróżnicowana struktura upraw – 3 pkt

Propozycje związane z tym ekoschematem budzą duże kontrowersje (a czasem i drwiny) – szczególnie za sprawą włączenia rzepaku do tej samej grupy roślin co zboża – ale po kolei: płatność będzie przysługiwać, jeśli w gospodarstwie w danym roku uprawia się co najmniej 3 różne uprawy na gruntach ornych, przy czym:

  • udział głównej uprawy w strukturze zasiewów nie przekracza 65% i udział najmniejszej uprawy, nie może być mniejszy niż 10%,
  • co najmniej 20% w strukturze zasiewów stanowią uprawy gatunków roślin, mających pozytywny wpływ na bilans glebowej materii organicznej (m.in. bobowate, ale tu wciąż czekamy na szczegółowy wykaz takich roślin) oraz
  • udział łącznie zbóż i rzepaku w strukturze zasiewów nie przekracza 65% (kto i dlaczego zaliczył rzepak do tej samej grupy co zboża, pozostaje nadal niewyjaśnioną zagadką),
  • udział upraw mających ujemny wpływ na bilans materii organicznej (m.in. okopowe, choć i tu brakuje na razie pełnego wykazu upraw) nie przekracza 30%.

Uproszczone systemy uprawy – 4 pkt

W przypadku tego wariantu płatność będzie przysługiwała do gruntów ornych, na których zabiegi uprawowe w zespole uprawek pożniwnych i przedsiewnych będą wykonywane bez użycia pługa, przy czym wprowadzono obowiązek pozostawienia na polu po zbiorze uprawy całości resztek pożniwnych w formie mulczu. W grę wchodzą tu więc wszelkie systemy uproszczone, łącznie z uprawą strip-till, choć płatności nie będą przysługiwały w przypadku uprawy zerowej. Niewiadomą pozostaje wciąż sposób weryfikacji metody uprawy przez ARiMR.

Wymieszanie słomy z glebą – 2 pkt

W tym wariancie dopłata będzie przysługiwać do gruntów ornych, na których po zbiorze uprawy głównej rozdrobniono i wymieszano z glebą (lub przyorano) całą słomę – przy czym nie wiadomo, do których dokładnie upraw ta płatność będzie przysługiwała.

Dobierając warianty w ramach ekoschematu rolnictwa węglowego, trzeba pamiętać, że na jednej działce w tym samym roku nie można łączyć realizacji wariantów: międzyplony ozime/wsiewki śródplonowe, wymieszanie obornika na gruntach ornych w ciągu 12 godzin od aplikacji, stosowanie płynnych nawozów naturalnych innymi metodami niż rozbryzgowo, uproszczone systemy uprawy i wymieszanie słomy z glebą.

Ekoschemat: Obszary z roślinami miododajnymi

To odrębny od rolnictwa węglowego ekoschemat, którego realizacja ma polegać na utworzeniu obszaru z roślinami miododajnymi przez wysiew mieszanki, składającej się z co najmniej dwóch gatunków roślin miododajnych (przy czym na razie nie określono ich listy). Dodatkowo obowiązuje zakaz prowadzenia produkcji rolnej (w tym zakaz wypasu i koszenia) w terminie do 31 sierpnia oraz zakaz stosowania w tym okresie środków ochrony roślin. Szacowana stawka to ok. 269 euro/ha.

Ekoschemat: Prowadzenie produkcji roślinnej w systemie integrowanej produkcji roślin

W tym ekoschemacie płatność będzie przyznawana do powierzchni upraw, z których pochodzą produkty roślinne, uprawiane zgodnie z metodykami integrowanej produkcji roślin oraz do powierzchni TUZ odpowiadającej powierzchni tych upraw (przy czym wprowadzono obowiązek utrzymania wszystkich TUZ w gospodarstwie w okresie realizacji ekoschematu). W tym przypadku konieczne będzie posiadanie certyfikatu, potwierdzającego faktycznie prowadzenie produkcji w systemie IP – po taki certyfikat trzeba zgłosić się do jednej z kilkunastu jednostek certyfikujących. Szacowana stawka ok. 292 euro/ha.

Ekoschemat: Biologiczna ochrona upraw

W przypadku tego ekoschematu płatność ma przysługiwać za zastosowanie zabiegu ochrony roślin, z wykorzystaniem biologicznej ochrony roślin, przy użyciu preparatów mikrobiologicznych zgodnie z etykietą danego środka. Zabieg chemicznym środkiem ochrony będzie dopuszczony tylko w ostateczności, gdy nie będzie możliwa eliminacja patogenów poprzez preparaty mikrobiologiczne. Płatność przyznawana będzie do powierzchni gruntów ornych, na których wykonano zabiegi preparatami z listy. Szacowana stawka: ok. 90 euro/ha.

Ekoschemat: Retencjonowanie wody na TUZ

To dość specyficzna propozycja – płatność w ramach tego ekoschematu ma być przyznawana do powierzchni trwałych użytków zielonych, ale warunkiem jej uzyskania w danym roku jest wystąpienie na TUZ zalania lub podtopienia, zdefiniowanego jako stan wysycenia profilu glebowego wodą na poziomie przynajmniej 80% między 1 maja a 30 września, przez co najmniej 12 następujących po sobie dni.

Jak wystąpienie takowego zalania lub podtopienia będzie weryfikowane – otóż zadanie to ciążyć będzie na IUNG, który sobie znanymi metodami ma określać, które TUZ, kiedy i przez jaki okres były zalane. To jednak nie wszystko – płatność w ramach tego ekoschematu będzie mogła być przyznana jedynie do TUZ objętych albo jednym z wariantów w ramach ekoschematu rolnictwa węglowego (np. ekstensywne TUZ, plan nawozowy lub aplikacja gnojowicy), albo rolnictwem ekologicznym, albo wybranymi wariantami rolnośrodowiskowo-klimatycznymi.

Spełnić wymagania warunkowości

Zanim jednak zaczniemy liczyć pieniądze za realizację ekoschematów, trzeba zaplanować, w jaki sposób w danym roku wywiążemy się z norm GAEC (albo też DKR, co nie jest jednak oficjalnym tłumaczeniem). Dopiero spełniając wymagania warunkowości, możemy planować ekoschematy, które w założeniach mają obejmować działania wykraczające poza to, co jest obowiązkowe.

Przykład: jeżeli zdecydujemy się na wariant dotyczący międzyplonów ozimych w ramach rolnictwa węglowego, najpierw musimy zagwarantować wypełnienie norm DKR 6 (min. 80% GO pod okrywą w okresie zimowym), DKR 7 (płodozmian) i DKR 8 (obszary nieprodukcyjne) i dopiero międzyplony, których powierzchnia wykracza poza realizację wskazanych wymagań, mogą liczyć na płatność za realizację ekoschematu.

Prawidłowy dobór ekoschematów nie będzie więc kwestią prostą, choć chyba z góry nie warto z nich rezygnować. Opublikowanie przez Ministerstwo Rolnictwa choćby projektów najważniejszych rozporządzeń wykonawczych dotyczących wszystkich elementów wsparcia bezpośredniego, ułatwiłoby z pewnością to zadanie, dlatego z niecierpliwością czekamy na te propozycje.

ig
fot. Sierszeńska



Ten artykuł pochodzi z wydania 01/2023

czytaj więcej

Ważne Tematy

Ważne Tematy

    • Produkty Agrasklep
  • Social Media
  • top agrar Polska
  • Profitehcnika
  • Tygodnik - rolniczy
  • Elita
  • Mleko24
  • Wiom
  • Sad Nowoczesny
  • Traktorpool
  • Agrarlex
  • Agrarpogoda
  • WH
  • Ogłoszenia agro
  • Smart wieś
  • Agrarsklep
  • Strona firmowa

Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o., ul. Metalowa 5, 60-118 Poznań. Akta rejestrowe przechowywane w Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, VIII Wydziale Gospodarczym, KRS 0000101146, NIP 7780164903, REGON 630175513, kapitał zakładowy: 1.000.000 PLN.

Wszystkie prezentowane w ramach niniejszego portalu treści są własnością Polskiego Wydawnictwa Rolniczego Sp. z o.o., są zastrzeżone i chronione prawem autorskim, kopiowanie i dalsze rozpowszechnianie treści jest zabronione. (art. 25 ust. 1 pkt 1b ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych)

Ważne Tematy

    • Produkty Agrasklep
  • Social Media
  • top agrar Polska
  • Profitehcnika
  • Tygodnik - rolniczy
  • Elita
  • Mleko24
  • Wiom
  • Sad Nowoczesny
  • Traktorpool
  • Agrarlex
  • Agrarpogoda
  • WH
  • Ogłoszenia agro
  • Smart wieś
  • Agrarsklep
  • Strona firmowa

Polskie Wydawnictwo Rolnicze Sp. z o.o., ul. Metalowa 5, 60-118 Poznań. Akta rejestrowe przechowywane w Sądzie Rejonowym Poznań - Nowe Miasto i Wilda w Poznaniu, VIII Wydziale Gospodarczym, KRS 0000101146, NIP 7780164903, REGON 630175513, kapitał zakładowy: 1.000.000 PLN.

Wszystkie prezentowane w ramach niniejszego portalu treści są własnością Polskiego Wydawnictwa Rolniczego Sp. z o.o., są zastrzeżone i chronione prawem autorskim, kopiowanie i dalsze rozpowszechnianie treści jest zabronione. (art. 25 ust. 1 pkt 1b ustawy z 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych)