Minister Stefan Krajewski podkreśla, że wieś nie może zostać na marginesie nowej perspektywy finansowej, a mieszkańcy terenów wiejskich muszą stać się pełnoprawnymi beneficjentami środków europejskich.
Wieś i rolnictwo potrzebują więcej pieniędzy po 2027 roku
Skala potrzeb rozwojowych obszarów wiejskich i rolnictwa w Polsce wymaga zapewnienia finansowania na poziomie wyższym niż obecne środki WPR, polityki spójności i RRF przeznaczone na ten cel. Temu właśnie poświęcone było posiedzenie Zespołu ds. długoterminowej wizji obszarów wiejskich i wsparcia ich rozwoju ze środków krajowych i UE po 2027 r.
Podczas spotkania omawiano priorytety Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034 oraz to, jak skutecznie wykorzystać środki unijne i krajowe do wsparcia rozwoju wsi.
Krajewski: wieś nie może odstawać od miast
– Mieszkańcy obszarów wiejskich zasługują na to, żeby w nowej perspektywie finansowej być pełnoprawnym beneficjentem środków europejskich. Chcemy, żeby wieś się rozwijała i nie odstawała od miast – powiedział minister Stefan Krajewski.
Resort rolnictwa podkreśla, że nowy model finansowania powinien odpowiadać nie tylko na potrzeby rolnictwa, ale też całych lokalnych społeczności. Chodzi m.in. o infrastrukturę, usługi publiczne, miejsca pracy i bezpieczeństwo.
Dziewięć kluczowych wyzwań dla obszarów wiejskich
Podczas spotkania prof. Julian Krzyżanowski z IERiGŻ-PIB przedstawił stanowisko Zespołu dotyczące wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ze środków UE w latach 2028–2034.
Wskazano dziewięć najważniejszych wyzwań, w tym:
- rozwój infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, drogowej i energetycznej,
- wzrost dochodów mieszkańców,
- poprawę dostępu do usług publicznych,
- tworzenie nowych miejsc pracy,
- bezpieczeństwo żywnościowe,
- odporność na kryzysy klimatyczne, geopolityczne i ekonomiczne,
- rozwój lokalnych łańcuchów dostaw,
- retencję wody i ochronę środowiska,
- wsparcie dla młodych mieszkańców wsi i przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu.
Zdaniem uczestników spotkania bez tych działań trudno będzie mówić o zrównoważonym rozwoju polskiej wsi.
Plan Partnerstwa 2028–2034. Kluczowe będą środki i kompetencje
Uczestnicy spotkania podkreślili, że Plan Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028–2034 powinien realnie odpowiadać na potrzeby wsi i rolnictwa.
Zespół opowiedział się również za utrzymaniem silnej roli Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w programowaniu wsparcia po 2027 roku. Jak zaznaczano, nowy model może zwiększyć konkurencję o środki między obszarami wiejskimi i miejskimi, dlatego potrzebne są jasne priorytety i zabezpieczenie finansowania dla wsi.
Krajewski: zachować to, co działa
Minister Stefan Krajewski zapowiedział, że nowa perspektywa finansowa powinna opierać się na sprawdzonych rozwiązaniach.
– Chcemy wykorzystać doświadczenia z poprzednich perspektyw. To, co dobre, zachować i rozwijać, a to, co się nie sprawdziło – zmieniać – zaznaczył.
Szef resortu zwrócił też uwagę na znaczenie współpracy z samorządami i lokalnymi społecznościami. Jak podkreślił, tam gdzie wdrażano lokalne strategie rozwoju, efekty były widoczne w postaci nowych miejsc pracy i większego zaangażowania mieszkańców.
Bezpieczeństwo żywnościowe, energetyczne i militarne
Podczas dyskusji dużo miejsca poświęcono także bezpieczeństwu obszarów wiejskich. Minister Krajewski zaznaczył, że dziś trzeba patrzeć szerzej niż tylko przez pryzmat inwestycji rolniczych.
– Powinniśmy dziś szerzej spojrzeć na aspekt bezpieczeństwa: żywnościowego, energetycznego, ale też militarnego. Trzeba mądrze realizować inwestycje tak, żeby mogły służyć mieszkańcom również w sytuacjach kryzysowych – powiedział.
Rozwój wsi nie tylko z pieniędzy WPR
Obecny n aspotkaniu wiceminister Adam Nowak przypomniał, że rozwój obszarów wiejskich nie może opierać się wyłącznie na środkach Wspólnej Polityki Rolnej.
– Środki na WPR nie mogą być jedynym źródłem wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Potrzebne jest zaangażowanie różnych polityk i instrumentów europejskich – podkreślił.
Nowak zwrócił uwagę, że budżet na instrumenty WPR i rozwój obszarów wiejskich w ramach PPKR 2028–2034 powinien wynosić 42 mld euro plus współfinansowanie krajowe, a nie 24,6 lub 32,8 mld euro, jak przedstawiają to niektóre propozycje.
Rural proofing i rural target
Wiceminister przypomniał również o pracach prowadzonych podczas polskiej prezydencji w Radzie UE nad mechanizmem rural proofing. Jednym z efektów tych działań jest instrument określany jako rural target.
Zgodnie z nim Polska powinna przeznaczyć dodatkowo co najmniej 8,986 mld euro na rozwój obszarów wiejskich.
W posiedzeniu wzięli udział m.in. przedstawiciele Urzędów Marszałkowskich, Związku Województw RP, Krajowej Rady Izb Rolniczych, GUS, instytutów naukowych oraz jednostek podległych i nadzorowanych przez MRiRW.
Rozmowy o przyszłym finansowaniu wsi pokazują, że o środki po 2027 roku będzie rywalizować wiele sektorów. Resort rolnictwa przekonuje jednak, że obszary wiejskie muszą mieć zagwarantowaną silną pozycję w nowej perspektywie finansowej, bo od tego zależy nie tylko rozwój rolnictwa, ale też bezpieczeństwo i jakość życia na wsi.
oprac. Bartłomiej Czekała
Źródło: MRiRW
