StoryEditor

Szkodniki niszczą ziarno w magazynie. Jak wykryć je, zanim będzie za późno?

Wołek zbożowy, trojszyki, rozkruszki czy mole mogą poważnie obniżyć jakość i wartość przechowywanego ziarna. Problem w tym, że niektóre szkodniki rozwijają się wewnątrz ziarniaków i długo pozostają niewidoczne. Jak sprawdzić, czy magazyn jest zasiedlony, i jakie metody pomagają wykryć nieproszonych gości?

16.11.2026., 15:00h

Po żniwach praca rolnika nie kończy się na zebraniu plonu. Ziarno trzeba jeszcze odpowiednio przechować i ochronić przed szkodnikami. W magazynach mogą pojawić się zarówno owady, jak i roztocze. Zagrożeniem są również grzyby oraz gryzonie. Ich obecność może prowadzić do pogorszenia jakości ziarna, zanieczyszczenia surowca, a w konsekwencji do strat finansowych.

Wykrywanie szkodników nie zawsze jest łatwe. Są niewielkie, szybko się rozmnażają, a część z nich przez długi czas żeruje wewnątrz ziarniaków. Dlatego ważne jest regularne kontrolowanie magazynu i stosowanie odpowiednich metod monitoringu.

Roztocze w magazynie. Kiedy zaczynają się namnażać?

Roztocze to bardzo drobne pajęczaki, których ciało ma zwykle mniej niż 1 mm długości. Mogą występować w wielu magazynach zbożowych, ale masowo rozwijają się przede wszystkim wtedy, gdy warunki stają się dla nich korzystne. Sprzyja im podwyższona wilgotność i temperatura ziarna, na przykład w następstwie żerowania innych szkodników. Do najczęściej spotykanych należą rozkruszki, m.in.:

  • rozkruszek mączny,
  • drobny i polowo-magazynowy,
  • a także roztoczek brunatny i suszowy.

Szkodniki te żerują na ziarnie i zanieczyszczają je odchodami oraz wilgocią. W efekcie może pojawić się pleśń i nieprzyjemny zapach. Ich obecność dodatkowo pogarsza jakość przechowywanego surowca.

Jak rozpoznać szkodniki w przechowywanym zbożu?

Najprostsza metoda to dokładne oglądanie ziarna. Nie zawsze jednak jest skuteczna szczególnie wtedy, gdy szkodników jest niewiele albo rozwijają się wewnątrz ziarniaków. Bardziej praktycznym rozwiązaniem jest przesiewanie próbek przez sito o oczkach mniejszych niż ziarniaki. W tym celu dobrze sprawdza się sito o oczkach 2 mm. Próbki o objętości 1–2 litrów należy pobierać z różnych miejsc pryzmy lub z dostępnych punktów silosu. Odsiany materiał trzeba zebrać i dokładnie obejrzeć, najlepiej przy użyciu lupy. W przypadku podejrzenia obecności roztoczy warto zastosować dodatkowo sito o oczkach 1 mm. Pozostały po przesiewaniu materiał należy rozsypać cienką warstwą na czarnej kartce lub innym ciemnym, gładkim podłożu. Jasne roztocze będą na nim lepiej widoczne i zaczną się przemieszczać.

Zobacz także: Mokra kukurydza w rękawach, czyli odpowiedź na problemy z gazem

Trzeba jednak pamiętać, że samo przesiewanie nie pozwala wykryć wszystkich szkodników. Nie pokaże na przykład larw wołków, które rozwijają się wewnątrz ziarniaków. Z zewnątrz takie ziarno może wyglądać zupełnie zdrowo, mimo że jego wnętrze jest wyjadane.

Pułapki pomagają wykryć szkodniki na czas

Do monitorowania obecności owadów w magazynie można wykorzystać różnego rodzaju pułapki. Ich zaletą jest możliwość wykrycia szkodników, zanim ich populacja znacząco wzrośnie. Do monitorowania owadów latających stosuje się pułapki lepowe, które można łączyć z atraktantami, np. feromonami przyciągającymi określone gatunki. Wykorzystuje się również pułapki lejkowe, w których odłowione owady trafiają do pojemnika, oraz pułapki typu delta. W przypadku chrząszczy przemieszczających się w masie ziarna przydatne są pułapki typu pitfall. Umieszcza się je w pryzmie lub silosie. W magazynach płaskich można stosować także pułapki podłogowe. Pułapki trzeba regularnie kontrolować, co najmniej raz w tygodniu, a w razie potrzeby częściej. Im szybciej zostanie wykryty szkodnik, tym większa szansa na ograniczenie strat.

Wołek zbożowy, trojszyk i mole. Te szkodniki mogą zniszczyć zapasy

W magazynach zbożowych występuje wiele gatunków owadów. Do najgroźniejszych należą:

  • Wołek zbożowy - niewielki chrząszcz o wydłużonym ciele i charakterystycznym ryjku. Samica składa jaja wewnątrz ziarniaków, a rozwijające się larwy wyjadają ich zawartość. Z tego powodu porażenie może być trudne do wykrycia podczas zwykłych oględzin.
image
Wołek zbożowy
FOTO:
  • Trojszyk ulec - czerwono-brązowy chrząszcz, który zasiedla ziarno oraz produkty jego przerobu, m.in. mąkę, otręby i płatki. Porażone ziarno może mieć nieprzyjemny zapach i nie nadawać się do siewu.
image
Trojszyk ulec
FOTO:
  • Kapturnik zbożowiec - chrząszcz, który żeruje zarówno na całych, jak i uszkodzonych ziarniakach. W trakcie rozwoju szkodnik wytwarza dużo pyłu.
image
kapturnik zbożowiec
FOTO:
  • Mklik mączny - motyl, którego szkodliwe są przede wszystkim gąsienice. Żerują na ziarnie i pokrywają je lepką przędzą.
  • Omacnica spichrzanka - gatunek coraz częściej spotykany w magazynach, sklepach i pomieszczeniach gospodarczych. Jej gąsienice żerują m.in. na uszkodzonych ziarniakach, tworząc oprzędy.
image
Omacnica spichrzanka
FOTO: Tomasz Klejdysz

image
PIENIĄDZE

200 złotych dopłaty do tony sprzedanej kukurydzy. Dla kogo te pieniądze?

Jak zwalczać szkodniki magazynowe?

Metoda zwalczania zależy od rodzaju szkodnika, skali porażenia i warunków przechowywania. W ochronie ziarna stosuje się m.in.

  • zabiegi dezynsekcyjne, w tym opryskiwanie oraz gazowanie.

Oprysk można wykonać podczas transportu ziarna do silosu, aplikując środek w przenośniku. W przypadku gazowania wykorzystuje się preparaty uwalniające fosforowodór. Zabieg wymaga jednak odpowiednich warunków technicznych, przede wszystkim szczelności magazynu.

Gazowanie jest niebezpiecznym zabiegiem i może być wykonywane wyłącznie przez uprawnionych, odpowiednio przeszkolonych wykonawców, zgodnie z etykietą preparatu i obowiązującymi przepisami. Nie należy przeprowadzać go samodzielnie.

 

©℗ Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy AgroHorti Media Sp. z o.o.
KUP LICENCJĘ
Patrycja Bernat
Autor Artykułu:Patrycja Bernat
Pozostałe artykuły tego autora
Masz pytanie lub temat?Napisz do autora
POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ
16. listopad 2026 15:02