StoryEditor

Transport świń w upał. Kiedy długiej trasy nie wolno planować?

Przy temperaturach przekraczających 35°C w Europie, transport zwierząt niesie ze sobą poważne zagrożenia dla ich dobrostanu, których nie należy lekceważyć.

15.07.2026., 11:00h

Co prawda piewsza fala ekstremalnych upałów jest już za nami, ale lato dopiero nabiera rozpędu. UE daje jasne wytyczne co do transportu świń podczas ekstremalnie wysokich temperatur powietrza. Bo stres cieplny może rozwijać się szybko podczas transportu, załadunku, zwłaszcza w słabo wentylowanych lub zatłoczonych warunkach, prowadząc do odwodnienia, dyskomfortu, a w ciężkich przypadkach także do śmierci.

W ekstremalnych temperaturach:

  • Unikaj transportu w najgorętszych godzinach dnia
  • Zapewnij odpowiednią wentylację i przestrzeń
  • Skracaj czas podróży, gdzie tylko to możliwe
  • Zapewnij wodę i możliwość odpoczynku w cieniu
  • Sprawdź prognozy pogody przed planowaniem ruchu
  • Zatrzymaj transport, jeśli temperatury są zbyt wysokie

 

DŁUGIE PODRÓŻE SĄ NIEDOZWOLONE, GDY TEMPERATURA W ŚRODKU TRANSPORTU NIE MOŻE BYĆ UTRZYMANA W ZAKRESIE POMIĘDZY 5°C A 30°C, Z MARGINESEM 5 STOPNI.

 

Komisja Europejska zapewnia jasne wytyczne dotyczące dobrostanu zwierząt podczas transportu, w tym konkretne środki dotyczące ekstremalnych temperatur i zdolności do podróży. Oto one:

Bądź świadomy ryzyka stresu termicznego.

Stres cieplny może być spowodowany przez:

  • gorące warunki pogodowe
  • niewystarczającą wentylację
  • zbyt duże zagęszczenie

Stres zimna może być spowodowany przez:

  • niskie temperatury
  • przedostawanie się wody deszczowej lub śniegu
  • nadmierną wentylację

Stres termiczny (ciepło lub zimno) może prowadzić do:

  • utraty masy ciała
  • odwodnienia
  • zmęczenia/wyczerpania
  • nietypowego zachowania
  • choroby
  • śmierci

Uwzględnij rodzaj świń, które transportujesz

Świnie się nie pocą, dlatego regulacja temperatury i wilgotności podczas transportu jest niezbędna dla ich dobrostanu. Upewnij się, że temperatura wewnątrz naczepy mieści się w strefie termoneutralnej. Zależy ona od wielkości zwierząt:

  • prosięta < 15 kg: 20–35°C
  • świnie rosnące/tuczniki 16–110 kg: 15–30°C
  • tuczniki 111–160 kg: 10–28°C

Konstrukcja pojazdu

Wysokość pokładu powinna być wystarczająca, aby zapewnić prawidłową wentylację wewnątrz ciężarówki. Wysokość pokładu zależy od masy żywej świń i powinna wynosić co najmniej:

  • < 10 kg: 45 cm
  • 10–25 kg: 62 cm
  • 50–70 kg: 70 cm
  • 100–120 kg: 88 cm
  • > 120 kg: 100 cm

System zaopatrzenia w wodę, obejmujący zbiornik na wodę i poidła, jest obowiązkowy w przypadku podróży dłuższych niż 8 godzin. Zbiornik powinien być napełniony przed wyjazdem, monitorowany w trakcie podróży i uzupełniany podczas postojów w razie potrzeby.

Sprawdź system zaopatrzenia w wodę

Urządzenia do pojenia powinny:

  • być łatwo dostępne dla wszystkich świń, aby zapobiegać rywalizacji, walkom, pragnieniu lub stresowi cieplnemu
  • być specjalnie zaprojektowane dla kategorii transportowanych świń, a zwierzęta muszą być przyzwyczajone do tego systemu
  • być czyste
  • nie mieć ostrych krawędzi ani wystających elementów

Upewnij się, że wysokość pokładu jest odpowiednia. Sprawdź czujniki temperatury i wilgotności.

W przypadku długiego transportu (ponad 8 godzin) ciężarówka powinna posiadać system monitorowania temperatury, a najlepiej także wilgotności.

Czujniki powinny:

  • być umieszczone na wysokości zwierząt, co najmniej 80–100 cm nad podłogą
  • być połączone z systemem ostrzegawczym

Temperatura i wilgotność w przedziale dla zwierząt powinny być:

  • monitorowane w kabinie i/lub przez system ostrzegawczy

Pojazdy wentylowane pasywnie

  • powinny mieć otwory wentylacyjne wystarczająco duże, biegnące przez całą długość pojazdu na wysokości zwierząt
  • powinny mieć dach kontenera odpowiednio zaprojektowany pod kątem wentylacji i jakości powietrza

W upały należy stosować pojazdy z kontrolą klimatu. Upewnij się, że istnieje awaryjny generator, aby wentylatory mogły działać, jeśli silnik ulegnie awarii. Sprawdź wentylację.

Pojazdy wentylowane aktywnie (obowiązkowe w przypadku podróży dłuższych niż 8 godzin):

  • powinny utrzymywać temperaturę wewnątrz ciężarówki między 5 a 30°C (z tolerancją 5°C)
  • powinny mieć wydajność co najmniej 60 m³/h na 100 kg masy świń (nawet przy krótkich podróżach)
  • powinny móc działać ponad 4 godziny niezależnie od silnika pojazdu
  • w przypadku pojazdów w pełni klimatyzowanych powinny działać przy każdej temperaturze

W gorące dni unikaj podróży w najgorętszej części dnia; podróżuj w chłodniejszych warunkach nocą.

W zimne dni poczekaj, aż temperatury wzrosną.

Planowanie

Uwzględnij następujące elementy związane z ekstremalnymi warunkami pogodowymi:

  • analiza prognozy pogody
  • aktualny plan awaryjny uwzględniający sytuacje nagłe związane z niekorzystnymi warunkami pogodowymi
  • opis trasy i szacowany czas przejazdu. Organizator powinien minimalizować opóźnienia, unikając znanych robót drogowych i objazdów

Ryzyko stresu termicznego jest szczególnie wysokie w następujących sytuacjach:

  • długie podróże (ponad 8 godzin)
  • podróże z krajów chłodniejszych do cieplejszych, wewnątrz i poza UE
  • gdy ciężarówka ulegnie awarii
  • przygotuj plan podróży
  • dostosuj harmonogram do warunków pogodowych

Długie podróże nie są dozwolone, gdy temperatura w środku środka transportu nie może być utrzymana między 5°C a 30°C, z marginesem 5 stopni. W praktyce oznacza to, że długiego transportu nie powinno się dopuszczać, jeśli prognozowana temperatura zewnętrzna na trasie przekracza 30°C.

Działania dodatkowe

  • zmniejsz przydział przestrzeni, jeśli zwierzęta mają więcej niż minimalnie dozwoloną
  • zapewnij dodatkową ściółkę lub izolację
  • ustaw klapy lub okna i użyj osłon ochronnych, aby chronić wszystkie zwierzęta przed deszczem/śniegiem i wychłodzeniem przez wiatr. Upewnij się, że cyrkulacja powietrza nie jest utrudniona
  • dodaj dodatkowe osłony przeciwwiatrowe, aby chronić zwierzęta przed wiatrem lub deszczem. Uważaj, aby zachować odpowiednią wentylację
  • utrzymuj zwierzęta tak suche, jak to możliwe
  • zapobiegaj zamarzaniu poideł/linii wodnych, używając ogrzewania lub dodając do wody mieszanki takie jak glicerol i glukoza
  • szczególnie w przypadku prosiąt: wstępnie ogrzej pojazdy przed załadunkiem, używając ogrzewania

Przed wyjazdem

  • zwiększ indywidualną przestrzeń co najmniej o 30%
  • zwiększ wysokość nad zwierzętami
  • jeśli temperatura w ciężarówce przekracza 25°C: użyj odpowiednich systemów do schładzania zwierząt i otwórz boczne klapy, aby uniknąć wysokiej wilgotności

Sprawdź prawidłowe działanie wentylacji, czujników temperatury i wilgotności oraz zraszaczy przed załadunkiem zwierząt.

  • w upały: zapobiegaj stresowi cieplnemu
  • w zimnie: zapobiegaj stresowi zimna

W drodze

Podczas jazdy:

  • reguluj klapy wentylacyjne, aby zwiększyć lub zmniejszyć wentylację podczas transportu

Podczas postoju:

  • zmniejsz otwarcie klap wentylacyjnych po stronie wietrznej i otwórz po drugiej stronie
  • zaparkuj w miejscu, które zapewnia ochronę przed wiatrem
  • dodaj dodatkowe osłony przeciwwiatrowe, aby chronić przed wiatrem lub marznącym deszczem. Upewnij się, że wentylacja pozostaje odpowiednia

Podczas jazdy:

  • utrzymuj pojazd w ruchu, aby zachować stały przepływ powietrza
  • minimalizuj czas podróży i liczbę postojów

Podczas postoju:

  • parkuj w cieniu
  • nie parkuj w pobliżu innych pojazdów
  • włącz wentylację. W przypadku pojazdów wentylowanych pasywnie: ustaw pojazd pod odpowiednim kątem do kierunku wiatru i upewnij się, że boczne klapy lub żaluzje są całkowicie otwarte
  • nigdy nie zostawiaj pojazdu bez działającej wentylacji i bez opiekuna w pobliżu
  • w upały: zapobiegaj stresowi cieplnemu
  • w zimnie: zapobiegaj stresowi zimna
  • sprawdzaj czujniki temperatury i wilgotności

Po przybyciu

Temperatura w obiektach utrzymania zwierząt powinna być utrzymywana w strefie termoneutralnej (zob. strona 1). Aby to osiągnąć, obiekty powinny być wyposażone w:

  • izolację budynku zapobiegającą przemarzaniu
  • odpowiednią wentylację mechaniczną lub naturalną

Jeśli temperatura nie mieści się w strefie termoneutralnej:

  • zbyt niska: zastosuj dodatkowe ogrzewanie (szczególnie dla prosiąt)
  • zbyt wysoka: zapewnij większą powierzchnię podłogi, dodatkowe wentylatory i zraszanie wodą

Jeśli świnie dyszą, oznacza to stres cieplny:

  • podawaj wodę do picia tak często, jak to możliwe
  • popraw wentylację
  • zraszaj świnie wodą

Jeśli świnie drżą lub gromadzą się w skupisku, oznacza to stres zimna:

  • popraw ochronę przed opadami i wiatrem
  • dostosuj temperaturę wewnątrz
  • użyj większej ilości ściółki

Jeśli świnie mają łzawiące oczy, wydzielinę z nosa lub odruchy wymiotne, cierpią z powodu złej jakości powietrza:

  • usuń zwierzęta z tej sytuacji albo
  • popraw wentylację albo
  • w inny sposób obniż poziom szkodliwych gazów

Uwaga: jeśli tych środków nie można wdrożyć, zwierzęta należy wyładować w najbliższym dostępnym miejscu.

  • regularnie zatrzymuj się, aby sprawdzić stan, zachowanie i rozmieszczenie zwierząt
  • chroń świnie przed niekorzystnymi warunkami pogodowymi podczas rozładunku
  • zapewnij odpowiednie warunki utrzymania.
Anna Kurek
Autor Artykułu:Anna Kurek

Anna Kurek – zootechniczka i ekspertka branży wieprzowej, od 2005 zawodowo związana z hodowlą świń oraz rynkiem wieprzowiny w Polsce i Europie. Jedna z najbardziej rozpoznawalnych dziennikarek specjalizujących się w tematyce trzody chlewnej. Autorka setek reportaży, analiz, komentarzy i wywiadów publikowanych na łamach top agrar Polska oraz na portalu topagrar.pl.
Od lat jest blisko hodowców – zna realia rodzinnych gospodarstw, nowoczesnych chlewni i profesjonalnych ferm, a także mechanizmy rządzące produkcją, rynkiem i polityką branżową. Na bieżąco śledzi zmiany w prawie, ekonomice produkcji, żywieniu, bioasekuracji i dobrostanie zwierząt, przekładając złożone zagadnienia na praktyczne, zrozumiałe wnioski dla producentów.
Łączy wiedzę naukową z doświadczeniem praktyków, współpracując z czołowymi ekspertami, naukowcami, ośrodkami naukowymi i organizacjami branżowymi. Ceniona za rzetelność, bezpośredniość i umiejętność zadawania trudnych, ale potrzebnych pytań. Aktywnie uczestniczy w planowaniu i realizacji konferencji, forów i debat rolniczych, prowadzi panele dyskusyjne oraz wywiady z kluczowymi postaciami branży. Jej celem jest realne wspieranie hodowców: pokazywanie najlepszych rozwiązań, nowych możliwości i kierunków rozwoju oraz konsekwentne promowanie nowoczesnej, silnej i konkurencyjnej polskiej hodowli zwierząt gospodarskich oraz mięsa.
Kontakt: [email protected]

Pozostałe artykuły tego autora
Masz pytanie lub temat?Napisz do autora
POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ
15. lipiec 2026 11:02