Transport bydła w ekstremalnych warunkach pogodowych wymaga szczególnej uwagi i choć pierwsza fala upałów jest za nami, to lato dopiero się rozkręca i jeszcze wiele gorących dni przed nami. Warto wiedzieć, że cielęta, krowy mleczne i dorosłe zwierzęta różnie reagują na wysokie i niskie temperatury, dlatego każdy przewóz powinien być dokładnie zaplanowany i dostosowany do warunków na trasie. Odpowiednia wentylacja, dostęp do wody, właściwa przestrzeń oraz stały monitoring temperatury mogą zdecydować o tym, czy podróż przebiegnie bezpiecznie, czy stanie się dla zwierząt źródłem silnego stresu.
Uwzględnij typ bydła, które transportujesz
Warunki termiczne są zależne od ciepła metabolicznego i wydzielania wilgoci przez zwierzęta. Upewnij się, że temperatura wewnątrz naczepy pozostaje w strefie termoneutralnej. Zależy to od rodzaju i wieku zwierząt:
- cielęta (maks. do 6 miesięcy): 5–25°C
- bydło ≤ 400 kg: 5–25°C
- krowy mleczne: 5–15°C
Cielęta są wrażliwe na zmiany temperatury, dlatego należy utrzymywać stabilną temperaturę. Krowy mleczne mogą cierpieć z powodu stresu cieplnego powyżej 21°C. Poniżej 5°C potrzebują dodatkowej energii, aby utrzymać ciepło.
Konstrukcja pojazdu
Wysokość pokładu powinna być wystarczająca, aby zapewnić prawidłową wentylację wewnątrz ciężarówki. Przestrzeń nad zwierzętami powinna umożliwiać przyjęcie naturalnej pozycji stojącej, ale nie powinna być zbyt duża, aby nie zachęcać do wspinania się. Należy zapewnić co najmniej 20 cm prześwitu ponad najwyższym punktem grzbietu najwyższego zwierzęcia.
System zaopatrzenia w wodę, obejmujący zbiornik na wodę i poidła, jest obowiązkowy w przypadku podróży dłuższych niż 8 godzin. Zbiornik powinien być napełniony przed odjazdem, monitorowany w trakcie podróży i uzupełniany podczas postojów w razie potrzeby.
- Upewnij się, że wysokość pokładu jest odpowiednia
- Sprawdź czujniki temperatury i wilgotności
- Sprawdź system zaopatrzenia w wodę
Podczas długiego transportu (ponad 8 godzin) ciężarówka powinna być wyposażona w system monitorowania temperatury, a najlepiej także wilgotności.
Czujniki:
- powinny być umieszczone w tych częściach pojazdu, w których spodziewane są najgorsze (lub najbardziej skrajne) warunki środowiskowe: możliwie blisko wlotów i wylotów powietrza oraz w górnych i przednich częściach pokładów w pojazdach wentylowanych pasywnie
- wymagane są co najmniej dwa czujniki na poziom lub pokład, najlepiej cztery lub więcej
- oddzielne czujniki są wymagane dla wszystkich oddzielnych części pojazdu przewożącego zwierzęta
- powinny być połączone z systemem ostrzegawczym, który uruchamia alarm, gdy temperatura wzrośnie powyżej 30°C lub spadnie poniżej 5°C; zalecany jest dodatkowy alarm przy temperaturach powyżej [..]
Temperatura i wilgotność powinny być:
- monitorowane w kabinie przez kierowcę
- zapisywane i przechowywane w regularnych odstępach
- drukowane lub wyświetlane podczas kontroli drogowych
Pojazdy wentylowane pasywnie
- powinny mieć powierzchnię wentylacyjną większą niż 40% całkowitej powierzchni boków kontenera
- powinny mieć dach kontenera odpowiednio zaprojektowany pod kątem wentylacji i jakości powietrza
- nie powinny mieć aerodynamicznych owiewek, które ograniczają przepływ powietrza do naczepy
W upały należy stosować pojazdy z kontrolą klimatu. Upewnij się, że istnieje awaryjny generator, aby wentylatory mogły działać, jeśli silnik ulegnie awarii.
Sprawdź wentylację
Pojazdy wentylowane aktywnie (obowiązkowe w przypadku podróży dłuższych niż 8 godzin)
- powinny utrzymywać temperaturę wewnątrz ciężarówki między 5 a 30°C (z tolerancją 5°C)
- powinny mieć wentylację zdolną do pracy przez maksymalnie 4 godziny, gdy ciężarówka stoi
- prędkość wentylacji powinna być regulowana w zależności od warunków/temperatury zewnętrznej
Sprawdź urządzenia do pojenia – powinny być łatwo dostępne dla wszystkich zwierząt, aby zapobiegać rywalizacji, walkom, pragnieniu lub stresowi cieplnemu.
Urządzenia do pojenia powinny:
- być czyste
- nie mieć ostrych krawędzi ani wystających elementów
- być specjalnie zaprojektowane dla bydła (cielęta nieodsadzone wymagają specjalnych urządzeń)
Długie podróże nie są dozwolone, gdy temperatura w środkach transportu nie może być utrzymana między 5°C a 30°C, z marginesem 5 stopni. W praktyce oznacza to, że długiego transportu nie powinno się dopuszczać, jeśli prognozowana temperatura zewnętrzna na trasie przekracza 30°C.
Planowanie
Włącz następujące elementy związane z ekstremalnymi warunkami pogodowymi:
- analiza prognozy pogody, użycie indeksu bezpieczeństwa pogodowego dla zwierząt gospodarskich (link) w celu sprawdzenia wpływu pogody na bydło
- wybór firmy transportowej i typu ciężarówki
- jeśli prognoza wskazuje ekstremalne temperatury poniżej 5°C lub powyżej 21°C dla krów mlecznych/25°C dla cieląt i bydła w dowolnym momencie podróży, transport nie powinien się odbyć, lecz powinien zostać zaplanowany na czas, gdy warunki pogodowe na to pozwolą
- aktualny plan awaryjny uwzględniający sytuacje nadzwyczajne związane z niekorzystnymi warunkami pogodowymi
- opis trasy przejazdu i szacowany czas trwania. Organizator powinien minimalizować opóźnienia, unikając znanych robót drogowych i objazdów
Ryzyko stresu termicznego jest szczególnie wysokie w następujących sytuacjach:
- długie podróże (ponad 8 godzin)
- stres cieplny: podróże z krajów chłodniejszych do cieplejszych, wewnątrz i poza UE
- stres zimna: podróże z klimatów cieplejszych do zimnych krajów, wewnątrz i poza UE
- gdy ciężarówka ulegnie awarii
- przygotuj plan podróży
- dostosuj harmonogram do warunków pogodowych
W trakcie przygotowań i załadunku
- zmniejsz przydział przestrzeni, jeśli zwierzęta mają więcej niż minimalnie dozwoloną
- zapewnij dodatkową ściółkę lub izolację
- ustaw klapy lub okna i użyj osłon ochronnych, aby chronić wszystkie zwierzęta przed deszczem/śniegiem i wychłodzeniem przez wiatr. Upewnij się, że cyrkulacja powietrza nie jest utrudniona
- dodaj dodatkowe osłony przeciwwiatrowe, aby chronić zwierzęta przed wiatrem lub marznącym deszczem. Uważaj, aby zachować odpowiednią wentylację
- utrzymuj zwierzęta możliwie suche
- zapobiegaj zamarzaniu poideł/przewodów wodnych, najlepiej używając ogrzewania lub dodając do wody mieszaniny takie jak glicerol i glukoza
- szczególnie w przypadku cieląt: wstępnie ogrzej pojazdy, używając ogrzewania przed załadunkiem
Przy odjeździe
- zwiększ przestrzeń przypadającą na jedno zwierzę co najmniej o 30%
- zwiększ wysokość nad zwierzętami
- podnieś poziomy i pokłady, gdzie to możliwe, ale nie na tyle, by zachęcać do wspinania się
- unikaj umieszczania zwierząt w cieplejszych częściach pojazdu; znajdują się one z przodu i na wyższych poziomach pojazdu
- w przypadku cieląt: używaj ciężarówek z dodatkowymi wentylatorami
- w upały: zapobiegaj stresowi cieplnemu
- w zimnie: zapobiegaj stresowi zimna
Sprawdź prawidłowe działanie wentylacji, czujników temperatury i wilgotności przed załadunkiem zwierząt.
W drodze
Podczas jazdy:
- zmniejsz wentylację za pomocą klap wentylacyjnych
-
utrzymuj pojazd w ruchu, aby zachować stały przepływ powietrza
-
minimalizuj czas podróży i liczbę postojów
Podczas postoju:
- zaparkuj w miejscu, które zapewnia ochronę przed wiatrem
- dodaj dodatkowe osłony, aby chronić przed wiatrem lub marznącym deszczem. Upewnij się, że wentylacja pozostaje odpowiednia
- parkuj w cieniu
- nie parkuj w pobliżu innych pojazdów
- włącz wentylację. W przypadku pojazdów wentylowanych pasywnie: ustaw pojazd pod odpowiednim kątem do kierunku wiatru i upewnij się, że boczne klapy lub żaluzje są całkowicie otwarte
- nigdy nie zostawiaj pojazdu bez działającej wentylacji i bez obecności opiekuna w pobliżu
- w upały: zapobiegaj stresowi cieplnemu
- w zimnie: zapobiegaj stresowi zimna
- sprawdzaj czujniki temperatury i wilgotności
- jeśli temperatura wzrośnie powyżej 25°C: uruchom system wentylacji
- jeśli temperatura wzrośnie powyżej 30°C: podejmij działania w celu obniżenia temperatury
Po przybyciu
Temperatura w obiektach utrzymania zwierząt powinna być utrzymywana w strefie termoneutralnej. Aby to osiągnąć, obiekty powinny być wyposażone w:
- izolację budynku zapobiegającą przemarznięciu
- odpowiednią wentylację mechaniczną lub naturalną
Jeśli temperatura nie mieści się w strefie termoneutralnej:
- zbyt niska: zastosuj dodatkowe ogrzewanie (szczególnie dla cieląt)
- zbyt wysoka: zapewnij większą powierzchnię podłogi, dodatkowe wentylatory i zraszanie wodą
Jeśli zwierzęta dyszą lub się pocą, oznacza to stres cieplny:
- zapewnij wodę do picia tak często, jak to możliwe
- zwiększ wentylację
- przygotuj obsługę w miejscu docelowym do natychmiastowego rozładunku
Jeśli zwierzęta drżą lub skupiają się razem, oznacza to stres zimna:
- zapewnij paszę, jeśli wykazują oznaki głodu
- popraw ochronę przed opadami i wiatrem
Jeśli zwierzęta mają łzawiące oczy, wydzielinę z nosa lub odruchy wymiotne, cierpią z powodu złej jakości powietrza:
- usuń zwierzęta z tej sytuacji albo
- popraw wentylację albo
- w inny sposób obniż poziom szkodliwych gazów
Jeśli tych działań nie można wdrożyć, zwierzęta należy wyładować w najbliższym dostępnym miejscu.
- regularnie zatrzymuj się, aby sprawdzić stan, zachowanie i rozmieszczenie zwierząt
- chroń bydło przed niekorzystnymi warunkami pogodowymi podczas rozładunku
- zapewnij odpowiednie warunki utrzymania
Uwaga: ciężarówki z mniej skuteczną wentylacją należy rozładować w pierwszej kolejności.
