W III kwartale 2026 r. wskaźnik IRGAGR, czyli syntetyczna miara koniunktury w rolnictwie, wzrósł do -21,2 pkt. To o 3 pkt więcej niż w II kwartale, ale jednocześnie o 11,2 pkt mniej niż rok wcześniej.
Badanie IRG SGH przeprowadzono w lipcu i sierpniu 2026 r. wśród 2312 gospodarstw rolnych.
Poprawa ma więc w dużej mierze charakter sezonowy i nie oznacza jeszcze trwałej zmiany sytuacji ekonomicznej gospodarstw. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie zwraca uwagę m.in. na rosnące koszty produkcji, presję cenową, silniejszą konkurencję oraz niekorzystne warunki pogodowe.
Przychody nieco lepsze, ale nastroje rolników słabsze
W III kwartale poprawił się wskaźnik przychodów pieniężnych – z -30,1 do -22,1 pkt. Jednak wskaźnik zaufania spadł z -12,4 do -19,4 pkt.
W badaniu 43,4% gospodarstw deklarowało spadek przychodów pieniężnych, a ich wzrost odnotowało 18,8%. Saldo wyniosło -24,6 pkt. Rolnicy nadal więc znacznie częściej wskazywali na pogorszenie niż poprawę sytuacji finansowej.
Nastroje także nie dają powodów do większego optymizmu. Poprawę sytuacji dostrzegało 13,5% badanych, obawy wyrażało 59,6%, a 26,9% deklarowało lęk.
Mniej nawozów, pasz i środków ochrony roślin
Ostrożność gospodarstw widać również w bieżących zakupach. W przypadku nawozów mineralnych 41,6% gospodarstw zmniejszyło zakupy, a zwiększyło je 11,5%.
Podobnie wygląda sytuacja na rynku pasz. Zakupy pasz treściwych ograniczyło 27,7% gospodarstw, podczas gdy ich zwiększenie zadeklarowało 12,6%.
Rolnicy ograniczają także wydatki na środki ochrony roślin. Ich zakupy zmniejszyło 35,5% gospodarstw, a zwiększyło 11,1%. Dane te pokazują, że gospodarstwa szukają oszczędności również w kosztach bieżącej produkcji.
Inwestycje mocno wyhamowały
Najbardziej wyraźnie ostrożność rolników widać w inwestycjach. W III kwartale 2026 r. w maszyny i urządzenia inwestowało 27,2% gospodarstw, podczas gdy rok wcześniej było to 34,3%.
Jeszcze większy spadek dotyczył budynków i budowli. Inwestycje w tym obszarze deklarowało zaledwie 13,7% gospodarstw, wobec 21,4% rok wcześniej. Oznacza to, że zdecydowana większość badanych gospodarstw nie realizowała tego typu inwestycji.
Gospodarstwa zwierzęce w trudniejszej sytuacji
Koniunktura różniła się także w zależności od profilu produkcji. W gospodarstwach zajmujących się uprawami roślin nieprzeznaczonych na trwałe użytki wskaźnik IRGAGR wyniósł -5,6 pkt. W gospodarstwach zajmujących się produkcją zwierzęcą było to -22,2 pkt.
SGH wskazuje, że w III kwartale pogorszenie sytuacji dotyczyło m.in. gospodarstw prowadzących produkcję zwierzęcą oraz gospodarstw z uprawami trwałymi.
Rolnicy ostrożniej podchodzą do kredytów
Badanie pokazuje również większą ostrożność w zakresie finansowania zewnętrznego. Dostępność kredytu preferencyjnego oceniano lepiej niż wcześniej, jednak zainteresowanie jego zaciąganiem było mniejsze.
W III kwartale 2026 r. zamiar zaciągnięcia kredytu deklarowało 17,9% gospodarstw, wobec 22,4% w II kwartale. Jednocześnie kredyt preferencyjny faktycznie zaciągnęło 24,7% badanych, a kredyt rynkowy 15,6%.
Oznacza to, że sama dostępność finansowania nie przekłada się automatycznie na większą skłonność gospodarstw do zadłużania się.
Mniej oszczędności, większa ostrożność
Niepokojące sygnały widać także w oszczędnościach. Ich poziom zwiększył się w 11,6% gospodarstw, pozostał bez zmian w 41%, natomiast 47,3% badanych odnotowało ich spadek. Saldo wyniosło -35,7 pkt.
W przypadku zadłużenia saldo zmian wyniosło -17,6 pkt. Jest to wskaźnik kierunku zmian zadłużenia, a nie informacja o jego nominalnym poziomie.
*Źródło: Instytut Rozwoju Gospodarczego SGH, "Koniunktura w rolnictwie. III kwartał 2026", badanie okresowe nr 152. Badanie przeprowadzono w lipcu i sierpniu 2026 r. na próbie 2312 gospodarstw rolnych
Krzysztof Zacharuk
