Na początek warto uspokoić – zima nadeszła w tempie umiarkowanym i oziminy na większości pól dobrze się zahartowały. Druga dobra wiadomość, to pokrywa śniegu, która chroni nie tylko przed mrozem, ale także przez wiatrem. Dlatego oziminy w większości na razie dobrze znoszą panujące warunki. Są jednak pewne zagrożenia. Jakie?
Przede wszystkim warto sprawdzić jaką zasialiśmy odmianę pod względem zimotrwałości. Jeśli jest to ocena przynajmniej 4,5–5 st. w skali 9-stopniowej, to także możemy spać spokojnie. Jeżeli ocena zimotrwałości jest niższa, to trzeba liczyć na "kołderkę" śniegu i szczęście.
Na polach pokrytych warstwą co najmniej 2-centymetrową mamy już naturalną "polisę". Jeżeli tego śniegu jest ponad 10 cm, jak to ma miejsce w Polsce północno-wschodniej, to tym bardziej rośliny są chronione, ale… pojawia się większe ryzyko wyprzenia i pleśni śniegowej. Ryzyko to wzrośnie szczególnie dopiero gdy nadejdzie ocieplenie.
Ile wytrzymają oziminy?
- Najbardziej wrażliwe na skutki zimowania są ozime odmiany owsa. Te mogą mieć kłopoty z zimowaniem nawet okryte śniegiem. Następne w kolejności ryzyko dotyczy odmian grochu zimującego. Nie ma dokładnych danych co do temperatur jakie wytrzymują te "nowe gatunki" w Polskich warunkach, ale temperatury rzędu kilkunastu stopni poniżej zera mogą być dla owsa i grochu zabójcze, nawet pod śniegiem.
- Wytrzymałość jęczmienia ozimego na mróz zależy od odmiany, pokrywy śniegu oraz fazy w jakiej wchodzi w zimowanie. Najbardziej odporne są rośliny w fazie 4–6 rozkrzewień. Dla takich roślin oraz odmian o zimotrwałości co najmniej 4,5 przy warstwie śniegu 2–3 cm przetrwanie mrozu nawet –15 st. C nie powinno być problemem. Duże jednak jeszcze zależy od czasu trwania mrozu. Jeśli będzie to kilka dni w roku, to także nie powinno być problemów. Gorzej jeśli mrozy potrwają pond 1–2 tygodnie.
- Zimotrwałość rzepaku to także cecha odmianowa. Ocenie odmian rzepaku wg COBORU nie podlega jednak zimotrwałość, ale ich stan po zimie. Niestety, od 10 lat nie było mocniejszej zimy, aby w naszych warunkach dobrze poznać cechę zimotrwałości. Można jednak śmiało stwierdzić, że mrozoodporność w polu rzepaku jest nieco lepsza niż jęczmienia ozimego, ale ona także zależy od śniegu oraz stanu roślin przed chłodami. W tym roku na szczęście rzepak jesienią rozwijał się na większości pól bardzo dobrze. Zatem rzepaki powinny wytrzymać spadki temperatur do –16–18 st. C o ile nie potrwają te mrozy dłużej niż 2 tugodnie.
- Zdecydowanie lepsza jest zimotrwałość pszenicy ozimej, zwłaszcza uprawianych w Polsce odmian (choć niestety rejestrowane są odmiany o zimotrwałości ocenianej na zaledwie 2 st., a najlepsze oceny wynoszą 5,5 st. Medalistka, Lokata, Hondia, Euforia). Zimotrwałość zależy ona także od rozwoju roślin przed chłodami – najwyższa jest w fazie szpilkowania oraz później w fazie BBCH 13–15. Kilkucentymetrowa warstwa śniegu pozwoli na przetrwanie odmian o zimotrwałości wg COBORU ocenianej na 4,5 i więcej co najmniej –18 St. C, a często i niższych temperatur.
- Podobna jest odporność pszenżyta na chłody i warunki zimowania. W tym gatunku najsłabiej zimujące odmiany oceniono na 3, a najlepsze na 6 (Trapero, Stelvio, Panteon). Natomiast najbardziej odporne na mróz jest żyto. Zimotrwałość żyta jest na tyle duże, że nie prowadzi się oceny tej cechy w badaniach PDO. Gatunek ten (odmiany odporne) wytrzymuje temperatury poniżej 25 st. C bez śniegu, a pod śniegiem nawet poniżej 30 st. C.
tcz
