Oziminy znów wystawione na próbę mrozu
Po ok. dekadzie nagle znowu zaczęliśmy się zastanawiać, czy nasze zboża i rzepaki mają odpowiednią wytrzymałość na mróz i czy przetrwają tegoroczną zimę?. Sami hodowcy też chyba trochę zapomnieli, że nie tylko plon odmian się liczy, ich odporność na choroby, ale też właśnie mrozoodporność i zimotrwałość. Te cechy silnie weryfikuje tegoroczna zima, zwłaszcza na zachodzie i w środkowej części kraju, gdzie mamy zdecydowanie mniej śniegu.
Wisła granicą śniegu – wschód pod lepszą ochroną
Jak pokazują mapy IMGW, dużo więcej śniegu leży we wschodniej części kraju. Tam możemy się spodziewać nawet blisko 30 cm śniegu – tak było dzisiaj rano w okolicach np. Olsztyna. Generalnie jeśli chodzi o śnieg, to woj. warmińsko-mazurskie wygląda pod tym kątem najlepiej. Oziminy przed mrozem są też zabezpieczone na Podlasiu, w woj. mazowieckim i lubelskim. Im dalej jednak na zachód, tym śniegu mniej i to właśnie może oznaczać kłopoty.
Silne mrozy bez okrywy śnieżnej
Wczoraj w woj. warmińsko-mazurskim odnotowano w nocy temperaturę –28,5°C, w Wielkopolsce pod wrześnią było –17°C. Można by powiedzieć, że dużo cieplej, ale niestety pod Wrześnią nie ma śniegu już od kilkunastu dni. Dodatkowo wieją silne wiatry, temperatura odczuwalna spadała poniżej –20°C. To oznacza niestety, że niejedna plantacja ozima jest zagrożona, zwłaszcza jęczmienia ozimego, który ma najsłabszą zimoodporność spośród wszystkich zbóż ozimych.
Jakie temperatury są groźne dla zbóż ozimych?
Jeśli chodzi o wytrzymałość gatunków zbóż na mrozy, to ważna jest wrażliwość odmiany, ale także długość trwania mrozów i występowanie wiatru. Jeśli silny mróz wystąpi w momencie, gdy rośliny są w pełni wegetacji i nie są zahartowane, do ich przemarznięcia wystarczy od –10 do –12°C w przypadku wrażliwego jęczmienia ozimego lub od –13 do –18°C dla pszenicy i żyta (zależnie od odmiany). Zahartowane rośliny przetrwają temperatury niższe o 4–8°C.
Suma mrozów decyduje o przeżywalności ozimin
Eksperci z N.U. Agrar podają następujące sumy temperatur jako graniczne dla przeżywalności zbóż ozimych i W obumarciu roślin na skutek mrozu istotną rolę odgrywa długość działania mrozu:
- wrażliwe odmiany jęczmienia i pszenżyta – suma 70 stopni z mrozem (4 dni z temperaturami ujemnymi);
- mniej wrażliwe odmiany jęczmienia ozimego i pszenżyta oraz wrażliwe pszenice – suma 80 stopni z mrozem (4 dni);
- zimotrwałe odmiany pszenic i żyta – suma 100 stopni z mrozem (4 dni).
Sucho, wietrznie i bez śniegu – realne zagrożenie dla plantacji
Poza brakiem śniegu oziminom dokucza silny wiatr, a glebę dodatkowo przesusza silny mróz. NA plantacjach bez okrywy śnieżnej może dochodzić do wysmalania zbóż i takie sygnały już do nas docierają. Dotyczą głównie jęczmienia ozimego, ale też rzepaku. Rośliny na niektórych polach wyglądają, jak mówią rolnicy, jak po glifosacie. To pozwala sądzić z dużym prawdopodobieństwem, że mogą mieć poważne problemy z przezimowaniem. Najlepiej to sprawdzić.
Przesiewy po wymarznięciu – nie wszystko można zasiać! Co po czym można siać?
Problem z przesiewami jest taki, że w przypadku zlikwidowanego rzepaku nie wszystko można zasiać na wiosnę. Ze zbożami jest mniejszy problem – po nich można siać chociażby praktycznie wszystkie zboża jare. Kluczowe w przypadku niektórych substancji jest wykonanie orki. Taki zabieg wiosną to przede wszystkim przesuszanie gleby, ale może okazać się konieczny. W przypadku rezygnacji z orki problemem jest szybkość przemieszczania się substancji czynnych w głąb gleby. Specjalistyczne badania wykazują, że podczas typowej zimy wiele z nich przemieszcza się zaledwie na głębokość 4 do 5 cm. Oczywiście, należy rozpatrzyć to wszystko w aspekcie warunków lokalnych, bo w regionach, gdzie mniej padało substancje będą się wolniej rozkładać. Pewnym rozwiązaniem jest wspomniana głęboka orka (niespulchnianie, ale odwrócenie gleby), która spowoduje przemieszczenie „toksycznej warstwy” jeszcze głębiej. Wtedy wraz z upływem czasu substancja czynna, zanim dotrą do niej korzenie rośliny następczej, ulegnie biologicznemu rozkładowi.
Co siać po herbicydach zbożowych?
- diflufenikan (DFF) + florasulam + penoksulam – po wykonaniu orki kukurydza bądź zboża jare,
- diflufenikan (DFF) – nie uprawiać owsa, rzepaku oraz innych roślin kapustnych oraz buraków zwłaszcza na glebach lekkich buraków i grochu, pozostałe rośliny można uprawiać po orce na głębokość 20 cm,
- jodosulfuron + mezosulfuron - można uprawiać groch, kukurydzę, lucernę oraz zboża jare, wskazana orka,
- diflufenikan (DFF) + flufenacet – jęczmień jary, pszenica jara, kukurydza, rzepak jary, ziemniaki (orka niekonieczna, jeżeli zima lekka), nie uprawiać buraków,
- chlorotoluron + diflufenikan (DFF) + pendimetalina – po wykonaniu orki na głębokość 20 cm wszystkie rośliny, bez orki jęczmień jary, pszenica jara, ziemniaki, groch, fasola (oprócz szparagowej),
- prosulfokarb – pszenica jara (informacja spoza etykiety).
Co siać po herbicydach rzepaczanych?
- metazachlor – po wykonaniu orki na głębokość około 15 cm można uprawiać kukurydzę, rzepak jary i inne kapustowate, ziemniaki oraz zboża jare z wyjątkiem jęczmienia,
- metazachlor + dimetenamid-P – po wykonaniu orki na głębokość 15–20 cm, można uprawiać bobik, groch, pszenicę jarą oraz rzepak jary,
- metazachlor + dimetenamid-P + chinomerak – po wykonaniu orki o głębokości 15–20 cm, wiosną można uprawiać: pszenicę jarą, groch, bobik oraz rzepak jary,
- chlomazon – po orce na co najmniej 10 cm można uprawiać: bobik, bób, cukinię, dynię, groch, fasolę, kapustę, kukurydzę, ogórki, pomidory z rozsady, słonecznik, soję, rzepak jary, zboża jare (oprócz jęczmienia), ziemniaki oraz tytoń,
- chlomazon + napropamid – o wykonaniu orki na głębokość co najmniej 10 cm można uprawiać groch, kapustę, pomidory, rzepak jary, słonecznik, tytoń, nie uprawiać buraków,
- propyzamid – buraki, fasola, groch, kukurydza, rzepak jary, sałata, nie uprawiać traw i zbóż,
- aminopyralid + chlopyralid + pikloram – po wykonaniu orki na głębokość 10 cm można siać gorczycę, kukurydzę, rzepak jary, zboża jare oraz sadzić kapustę z rozsady,
- dimetachlor – po wykonaniu orki można uprawiać wszystkie rośliny.
