StoryEditor

Na 7 ha robi to, na co niewielu rolników się decyduje. Kilogram może kosztować nawet 250 zł

Na pierwszy rzut oka to zwykłe pola, ale zamiast kukurydzy czy pszenicy rosną tu arnika łąkowa, bylica, pokrzywa, dziurawiec i babka lancetowata. Konrad Ranecki prowadzi siedmiohektarowe gospodarstwo specjalizujące się w produkcji ziół. Nie ukrywa jednak, że za niszową produkcją stoją ogromna ilość pracy, wysokie koszty i lata zdobywania doświadczenia. - Ogromna cierpliwość, wytrwałość i rynek zbytu - to trzy rzeczy, bez których trudno zaczynać - podkreśla rolnik.

19.11.2026., 19:00h

Nie każdy rolnik musi mieć kilkadziesiąt czy kilkaset hektarów, żeby znaleźć dla siebie miejsce na rynku. Można też pójść zupełnie inną drogą i wyspecjalizować się w produkcji, której nie podejmie się większość gospodarstw. Taką właśnie strategię przyjął Konrad Ranecki, który prowadzi gospodarstwo zielarskie o powierzchni około 7 ha. Uprawa ziół to nie tylko ciekawa alternatywa dla tradycyjnych upraw polowych. To produkcja wymagająca precyzji, specjalistycznej wiedzy i dużego zaangażowania. Niektóre rośliny trzeba zbierać ręcznie, inne wymagają szczególnie starannego suszenia, a nawet niewielkie zanieczyszczenie surowca może przekreślić cały sezon pracy.

Siedem hektarów, ale zamiast zbóż - zioła

Gospodarstwo Konrada Raneckiego specjalizuje się w uprawie roślin zielarskich. Wśród nich są zarówno gatunki dobrze znane konsumentom, jak i rośliny rzadkie, których produkcja wymaga szczególnych umiejętności.

image
Konrad Ranecki
FOTO: Patrycja Bernat

- Odchodzimy od takich mocno spopularyzowanych roślin zielarskich, jak melisa lekarska czy babka lancetowata. Staramy się szukać roślin rzadko spotykanych i bardzo trudnych w uprawie - opowiada rolnik.

Na polach można znaleźć m.in. arnikę łąkową, bylicę, pokrzywę zwyczajną, dziurawiec, mniszek lekarski. Część plantacji jest regularnie likwidowana i zakładana na nowo, ponieważ również rośliny wieloletnie mają określony cykl użytkowania. Jedną z najbardziej interesujących upraw jest arnika łąkowa. Jak wyjaśnia gospodarz, jej kwiat jest cennym surowcem wykorzystywanym m.in. przez przemysł farmaceutyczny i kosmetyczny.

image
Bylica
FOTO: Patrycja Bernat

- Z tego, co udało mi się ustalić, w kraju jesteśmy jednym z dwóch, trzech producentów arniki. W Wielkopolsce chyba jest tylko jeden producent - mówi Konrad Ranecki.

Arnika łąkowa. Kilkanaście lat pracy, zanim powstała plantacja

Arnika jest rośliną, która szczególnie dobrze pokazuje, jak trudne może być wejście w niszową produkcję zielarską. W gospodarstwie zajmuje około pół hektara, ale droga do jej uprawy była długa.

image
Arnika łąkowa
FOTO: Patrycja Bernat

- Prace nad nią trwały kilkanaście lat. Pierwsze nasiona, które kupiliśmy, nie wyszły nam, a to też były duże pieniądze. Później szukaliśmy wiedzy i kogoś, kto pomoże nam przygotować materiał do dalszej uprawy - wspomina rolnik.

Założenie hektara plantacji arniki to, według jego szacunków, wydatek rzędu 80–100 tys. zł. Koszty obejmują m.in. materiał nasadzeniowy, a nasiona trzeba sprowadzać z zagranicy. Arnika jest dla gospodarza szczególną rośliną nie tylko ze względu na jej wartość rynkową.

- Moją ulubioną rośliną jest chyba arnika. Jest czasochłonna, ale dla mnie sukcesem jest już samo to, że udało się założyć tę plantację - przyznaje.

W przypadku tej rośliny wykorzystuje się zarówno kwiat, jak i pozostałą część nadziemną. Kwiaty zbierane są ręcznie, a ich pozyskiwanie odbywa się w dwóch terminach. Pierwszy, większy zbiór przypada na maj i czerwiec, drugi odbywa się pod koniec lata. Rolnik wskazuje, że cena kwiatu arniki może wynosić około 250 zł za kilogram. To pokazuje, dlaczego mimo dużych nakładów pracy uprawa tej rośliny może być interesująca ekonomicznie.

Ręczny zbiór i brak pracowników to coraz większy problem

W gospodarstwie część prac można zmechanizować, ale nie wszystkie. Szczególnie wymagający jest zbiór kwiatów, gdzie liczy się odpowiedni moment i staranność. W szczycie sezonu do pracy przychodzą cztery kobiety i jeden mężczyzna. Są to osoby, które współpracują z gospodarstwem od wielu lat i dobrze znają specyfikę zbioru.

image
Arnika
FOTO: Konrad Ranecki

- W sezonie potrzebowalibyśmy więcej pracowników. Te osoby, które do nas przychodzą, pracują już od wielu lat i znają się na tej pracy. Nie trzeba ich kontrolować - mówi gospodarz.

Problemem jest nie tylko dostępność ludzi, ale również koszt pracy. Ręczne odchwaszczanie, zbiór i późniejsza obróbka surowca sprawiają, że produkcja ziół wymaga dużego zaangażowania.

image
Arnika
FOTO: Konrad Ranecki
image
Pokrzywa
FOTO: Patrycja Bernat

Dobrym przykładem jest pokrzywa. Na plantacji rośnie stosunkowo łatwo, a jej zbiór w większości można już przeprowadzić mechanicznie. Prawdziwe trudności zaczynają się jednak później, podczas oddzielania liści od łodyg.

- Żadne rękawiczki nie pomagają. Latem dochodzi jeszcze wysoka temperatura. Przy suszarni może być około 40 stopni, a dodatkowa odzież ochronna sprawia, że praca staje się naprawdę ciężka - opowiada Ranecki.

Zioła muszą przejść bardzo restrykcyjne badania

W produkcji zielarskiej nie wystarczy uzyskać ładnie wyglądającego surowca. Kluczowa jest jego jakość i spełnienie wymagań odbiorców, szczególnie firm produkujących leki, suplementy diety i herbaty. Gospodarstwo bazuje przede wszystkim na kontraktach z większymi odbiorcami. Klienci indywidualni również się pojawiają, ale to współpraca z przedsiębiorstwami zapewnia większą stabilność sprzedaży.

image
Dziurawiec
FOTO: Patrycja Bernat

- Samo znalezienie odbiorcy nie jest największym problemem. Później trzeba jednak sprostać wymaganiom. Nie chodzi tylko o wygląd surowca, ale przede wszystkim o jego parametry, które z czasem są coraz bardziej restrykcyjne - tłumaczy rolnik.

W przypadku surowca przeznaczonego dla przemysłu farmaceutycznego badania obejmują m.in. pozostałości pestycydów. Jak wyjaśnia gospodarz, kontrola może dotyczyć nawet 180 substancji czynnych. Sprawdzana jest również zawartość alkaloidów pirolizydynowych, które mogą pochodzić z niektórych chwastów.

image
Bylica
FOTO: Patrycja Bernat

- Wystarczy, że na hektarze ziół pojawi się sześć roślin starca zwyczajnego. To już może spowodować takie zanieczyszczenie, że cała partia surowca zostanie odrzucona - wyjaśnia.

Do tego dochodzą badania mikrobiologiczne, wilgotności, zawartości popiołu i substancji czynnych. Oceniana jest również czystość surowca. Co istotne, część odbiorców kontroluje także glebę, na której mają być uprawiane zioła. Pozostałości środków ochrony roślin stosowanych wcześniej w innych uprawach mogą bowiem dyskwalifikować stanowisko.

image
Dziurawiec
FOTO: Patrycja Bernat

- Po kukurydzy nie powinno się siać ziół. Stosuje się tam dużo herbicydów. Najbezpieczniej jest wybierać stanowiska po zbożach albo roślinach motylkowych, przy których nie używano środków ochrony roślin - mówi Ranecki.

Suszenie może przesądzić o opłacalności całej produkcji

Zbiór to dopiero początek. Równie ważne jest szybkie i prawidłowe przygotowanie surowca do sprzedaży. W gospodarstwie Konrad Ranecki samodzielnie przygotował instalację suszarniczą. Nie zdecydował się po prostu na zakup gotowego rozwiązania, ponieważ liczy się dla niego czas suszenia i możliwość dostosowania parametrów do konkretnych roślin.

image
Suszenie ziół
FOTO: Konrad Ranecki

- Kwiaty musimy wysuszyć w ciągu 48 godzin. Jeżeli zamiast dwóch dni będziemy suszyć je pięć, opłacalności już nie ma - tłumaczy.

Proces wymaga odpowiedniej temperatury, przepływu powietrza i równomiernego rozprowadzenia ciepła. Niektóre gatunki trzeba rozłożyć szczególnie cienką warstwą, aby uzyskać surowiec o odpowiednich parametrach. Nawet dobrze wyglądające zioła zebrane na polu mogą stracić wartość na etapie suszenia, jeśli nie zostaną zachowane właściwe warunki. Po wysuszeniu surowiec trafia do odpowiednich opakowań, najczęściej wielowarstwowych worków papierowych.

image
Pakowanie ziół
FOTO: Konrad Ranecki

W zależności od zamówienia gospodarstwo może również rozdrabniać rośliny, oddzielać liście od łodyg i przygotowywać gotowe mieszanki. Wielu odbiorców woli jednak kupować całe, nierozdrobnione rośliny. Łatwiej wtedy ocenić ich jakość i sprawdzić, czy surowiec nie zawiera zanieczyszczeń.

Ekologia nie zawsze się opłaca

Choć zioła kojarzą się z naturalną produkcją, prowadzenie takiego gospodarstwa nie oznacza automatycznie posiadania certyfikatu ekologicznego. Ranecki przyznaje, że rozważano wejście w produkcję ekologiczną, ale na obecnych warunkach ekonomicznych nie byłoby to uzasadnione.

- Chcieliśmy wejść w ekologię, ale ceny produktów ekologicznych w ziołach są za niskie w stosunku do kosztów. Przy całkowitym zakazie stosowania środków ochrony roślin i dużych spadkach wydajności po prostu byśmy tego nie odzyskali - wyjaśnia.

Gospodarstwo stosuje m.in. nawozy naturalne, obornik i przedplony przyorywane przed założeniem plantacji. Nawożenie mineralne jest ograniczane, ponieważ nadmierne nawożenie może pogorszyć jakość surowca. W przypadku ziół większa masa roślin nie zawsze oznacza większy zysk.

image
Konrad Ranecki
FOTO: Patrycja Bernat

- Każdy chciałby uzyskać jak największą masę surowca, ale w przypadku ziół decydująca jest jakość. Jeżeli jest niska, surowiec ma niską cenę i niską wartość na rynku - podkreśla rolnik.

Brakuje agrotechniki, ubezpieczeń i wsparcia dla producentów

Jednym z największych problemów branży jest niewielka liczba opracowań dotyczących technologii uprawy poszczególnych gatunków.

image
Zasuszone kwiaty
FOTO: Konrad Ranecki

- Tak naprawdę do tej pory nikt nie sporządził dokładnej agrotechniki. Każdy robi to na podstawie własnych doświadczeń. Nie ma u nas zagłębia zielarskiego, w którym można byłoby korzystać z wypracowanej przez lata wiedzy - zauważa Ranecki.

Rolnicy muszą samodzielnie zdobywać informacje, eksperymentować i uczyć się na błędach. Problem dotyczy również materiału siewnego. Brakuje wyspecjalizowanego rynku nasion ziół, a producenci często zaopatrują się nawzajem lub sprowadzają materiał z zagranicy.

image
Zasuszone zioła
FOTO: Konrad Ranecki

Trudno również o ubezpieczenie plantacji. Gospodarz przyznaje, że próbował znaleźć taką możliwość, ale większość firm ubezpieczeniowych nie ma ziół w swojej ofercie. Brakuje także metodyk dla integrowanej produkcji ziół.

- Jest to rynek bardzo niszowy. I podejrzewam, że albo takim pozostanie, albo będzie jeszcze bardziej niszowy ze względu na brak rąk do pracy i niechęć ludzi do ciężkiej pracy fizycznej - ocenia.

Produkcja masowa coraz trudniejsza. Czy zioła mogą być alternatywą?

Zdaniem gospodarza tradycyjna produkcja zbóż i kukurydzy wymaga coraz większego areału, a nawet duża powierzchnia nie gwarantuje dziś zysku. Dlatego część rolników szuka innych kierunków produkcji. Zioła mogą być jedną z alternatyw, ale nie jest to rozwiązanie dla każdego. Trzeba liczyć się z dużymi nakładami pracy, kosztami założenia plantacji, koniecznością zdobycia specjalistycznej wiedzy i znalezieniem odbiorcy. Ranecki zwraca też uwagę na konkurencję ze strony importowanego surowca, który często wygrywa ceną, choć nie zawsze jakością.

image
Babka lancetowata
FOTO: Konrad Ranecki

W gospodarstwie rozwijana jest również działalność usługowa. Od dwóch lat rolnik pomaga innym producentom w koszeniu, rozdrabnianiu i pakowaniu dziurawca.  Rozważa także wprowadzanie kolejnych gatunków. Jednym z pomysłów jest majeranek, ale i w tym przypadku konieczne będą wcześniejsze próby na niewielkim areale.

- To kolejna roślina bardzo trudna w uprawie. Nasiona trzeba wysiać bardzo płytko, praktycznie na powierzchni gleby. Wystarczy kilka dni bez deszczu i mogą wyschnąć, zanim skiełkują - opowiada.

image
Bylica
FOTO: Konrad Ranecki

Sezon wycięty z życia rodzinnego

Za niszową produkcją kryje się również koszt, którego nie widać w zestawieniach finansowych - czas. Najintensywniejszy okres pracy trwa od maja do jesieni.

- Mogę zaryzykować stwierdzenie, że od maja, kiedy zaczynamy suszyć, do listopada jest to okres wycięty z życia rodzinnego. W listopadzie orientuję się, co dzieci robią w szkole - mówi gospodarz.

Kiedy inni korzystają z wakacji, w gospodarstwie trwa zbiór, suszenie i przygotowywanie kolejnych partii surowca. Zimą jest nieco spokojniej, ale już w styczniu rozpoczynają się prace związane z zakładaniem nowych plantacji. Mimo trudności Konrad Ranecki nie rezygnuje z poszukiwania nowych możliwości. Przyznaje, że prowadzenie gospodarstwa zielarskiego daje dużą satysfakcję, szczególnie gdy po wielu latach prób udaje się opanować uprawę wymagającej rośliny.

image
Babka lancetowata
FOTO: Patrycja Bernat

Co poradziłby rolnikom, którzy chcieliby spróbować swoich sił w produkcji ziół?

- Przede wszystkim ogromna cierpliwość i wytrwałość. Przy początkowych niepowodzeniach nie można się od razu poddawać. No i rynek zbytu oraz kreatywność, bo napotyka się na wiele problemów, a nie można liczyć na pomoc z zewnątrz. Trzeba samemu szukać rozwiązań - podsumowuje Konrad Ranecki.

©℗ Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy AgroHorti Media Sp. z o.o.
KUP LICENCJĘ
Patrycja Bernat
Autor Artykułu:Patrycja Bernat
Pozostałe artykuły tego autora
Masz pytanie lub temat?Napisz do autora
POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ
19. listopad 2026 19:02