O analizie właściwości sorpcyjnych gleb, czyli badaniu ilości kationów wymiennych (zasadowych i kwasowych) pisaliśmy już nie raz. Temat analizował także podczas seminariów uprawowych, a także w czasie ubiegłorocznych Warsztatów w ramach tych seminariów dr hab. Bartłomiej Glina, prof. UP w Poznaniu. Wiedza taka powala na dobór nawozów i zapobiega np. przedawkowaniu potasem czy magnezem. Jednak, aby wnioskowane było bezbłędne konieczne są rzetelne wyniki badań gleby.
Ile kosztuje badanie kationów wymiennych?
Analizę kationów wymiennych w glebie prowadzą zarówno państwowe Stacje Chemiczno-Rolnicze jak i prywatne laboratoria. W OSCh-R koszt brutto badania jednej próbki wynosi kationów wymiennych wynosi ok. 52 zł, ale jeśli jednocześnie bada się makroelementy podstawowe to dopłata wynosi mniej, bo ok. 38 zł. Cena za oznaczenie kwasowości hydrolitycznej wynosi tyle samo. Ceny te wynikają z cennika ustalonego przez MRiRW (rozporządzenie z 22 grudnia 2025 r. w sprawie wysokości i sposobu uiszczania opłat za zadania wykonywane przez okręgowe stacje chemiczno-rolnicze) – w rozporządzeniu podane są ceny netto.
Ile nakłuć wykonać i jak podzielić pole?
Aby badanie było wiarygodne trzeba próbkę pobrać, w taki sposób, aby reprezentowała ona glebę z danej działki. Jeśli mamy jednolitą glebę na polu, to większe działki i tak powinny być podzielone na obszary o maksymalnej powietrzni 4 ha. Jeśli w ramach mniejszych działek mamy miejsca różniące się glebą czy ukształtowaniem powierzchni (np. górki, zagłębienia terenu), to warto wydzielić je i pobierać z nich glebę oddzielnie. Natomiast w sytuacji, gdy na w miarę jednolitym polu są bardzo małe punktu roniące się glebą czy plonami, a nie chcemy ich traktować oddzielnie to z tych miejsc lepiej nie pobierać gleby.
Z jakiej głębokości pobierać glebę na kationówkę?
Glebę na kationówkę pobiera się standardowo jak do badania podstawowego, czyli laską glebową lub automatycznie. Warto jednak zwrócić uwagę na kilka zasad lub nieco zmodyfikować pobieranie:
- glebę pobieramy z wierzchniej warstwy z głębokości zależnej od najgłębszych prowadzonych zabiegów agrotechnicznych (poza głębosozwaniem). Czyli jeśli orzemy na 25 cm to z takiej głębokości, a jeśli uprawiamy strip-tillem na 30 cm to z tej głębokości;
- liczba nakłóć laski czy świdra powinna wynosić minimum 15, a najlepiej ok 20–25 razy;
- można pobierać glebę z dwóch głębokości, wówczas druga powinna mieć miąższość pierwszej, czyli jeśli pobieraliśmy z 25 c, z jednego poziomu, to drugi powinien być identyczny;
- nigdy nie powinniśmy pobierać gleby, z pól które były w ciągu ostatnich kilku miesięcy wapnowane;
- można pobierać po zastosowaniu nawozów naturalnych, ale jeśli one były stosowane w czasie nie krótszym niż 2 miesiące okresu wegetacji przed próbobraniem;
- nie powinniśmy pobierać z pól na których w ciągu ostatnich 6 miesięcy zastosowano potas, sód i magnez;
- po próbobranu glebę z nakłuć bardzo dokładnie rozdrabniamy, zwłaszcza gleby ciężkie w lasce glebowej tworzą zwarte wałki. Powinny one być bardzo dobrze rozbite na mniejsze części i następnie wymieszane. DO tego dobrym narzędziem będzie sito o oczkach nie większych niż 1x1 cm;
- pojedyncza próbka do analizy może być przekazane w kartoniku lub foliowym woreczku (np. ze strunką lub suwakiem);
- pojedyncza próbka do analizy nie powinna być mniejsza niż 250 g, ale nie więcej niż 500 g;
- próbka nie musi być mrożona jak jest w przypadku badania azotu mineralnego.
Nie ma przeciwwskazań, poza wymienionymi wyżej wynikającymi ze stosowania nawozów na danym polu, do pobierania próbek na kationówkę o tej porze roku.
Warto dowiedzieć się więcej o badaniu kationów i jak zachwiany ich stosunek wpływa na glebę. Jest to jedna z chemicznych chorób gleby, o której będziemy rozmawiać podczas Forum rolników i Agrobiznesu w czasie Sesji Żywa i zdrowa gleba. Ekspertem będzie porf. Bartłomiej Glina a swoje doświadczenia w tej mierze przedstawią rolnicy Tomasz Kruczyński z Wielkopolski i Tomasz Brodowicz z Małopolski. Zapraszam do zapisów.
tcz

