StoryEditor

Po potasie i magnezie odczekaj 6 miesięcy. Kiedy pobrać próbki na kationówkę?

Kiedy najlepiej pobierać próbki gleby do badania kationów wymiennych w kompleksie sorpcyjnym? Z ilu punktów, z jakiej głębokości oraz jak duża musi to być próbka?

19.11.2026., 09:30h

O analizie właściwości sorpcyjnych gleb, czyli badaniu ilości kationów wymiennych (zasadowych i kwasowych) pisaliśmy już nie raz. Temat analizował także podczas seminariów uprawowych, a także w czasie ubiegłorocznych Warsztatów w ramach tych seminariów dr hab. Bartłomiej Glina, prof. UP w Poznaniu. Wiedza taka powala na dobór nawozów i zapobiega np. przedawkowaniu potasem czy magnezem. Jednak, aby wnioskowane było bezbłędne konieczne są rzetelne wyniki badań gleby.

image
Plansza 0sesja Żywa i zdrowa gleba prof. Bartłomiej Glina
FOTO: Justyna Kubiatowicz

Ile kosztuje badanie kationów wymiennych?

Analizę kationów wymiennych w glebie prowadzą zarówno państwowe Stacje Chemiczno-Rolnicze jak i prywatne laboratoria. W OSCh-R koszt brutto badania jednej próbki wynosi kationów wymiennych wynosi ok. 52 zł, ale jeśli jednocześnie bada się makroelementy podstawowe to dopłata wynosi mniej, bo ok. 38 zł. Cena za oznaczenie kwasowości hydrolitycznej wynosi tyle samo. Ceny te wynikają z cennika ustalonego przez MRiRW (rozporządzenie z 22 grudnia 2025 r. w sprawie wysokości i sposobu uiszczania opłat za zadania wykonywane przez okręgowe stacje chemiczno-rolnicze) – w rozporządzeniu podane są ceny netto.

Ile nakłuć wykonać i jak podzielić pole?

Aby badanie było wiarygodne trzeba próbkę pobrać, w taki sposób, aby reprezentowała ona glebę z danej działki. Jeśli mamy jednolitą glebę na polu, to większe działki i tak powinny być podzielone na obszary o maksymalnej powietrzni 4 ha. Jeśli w ramach mniejszych działek mamy miejsca różniące się glebą czy ukształtowaniem powierzchni (np. górki, zagłębienia terenu), to warto wydzielić je i pobierać z nich glebę oddzielnie. Natomiast w sytuacji, gdy na w miarę jednolitym polu są bardzo małe punktu roniące się glebą czy plonami, a nie chcemy ich traktować oddzielnie to z tych miejsc lepiej nie pobierać gleby.

Z jakiej głębokości pobierać glebę na kationówkę? 

Glebę na kationówkę pobiera się standardowo jak do badania podstawowego, czyli laską glebową lub automatycznie. Warto jednak zwrócić uwagę na kilka zasad lub nieco zmodyfikować pobieranie:

  • glebę pobieramy z wierzchniej warstwy z głębokości zależnej od najgłębszych prowadzonych zabiegów agrotechnicznych (poza głębosozwaniem). Czyli jeśli orzemy na 25 cm to z takiej głębokości, a jeśli uprawiamy strip-tillem na 30 cm to z tej głębokości;
  • liczba nakłóć laski czy świdra powinna wynosić minimum 15, a najlepiej ok 20–25 razy;
  • można pobierać glebę z dwóch głębokości, wówczas druga powinna mieć miąższość pierwszej, czyli jeśli pobieraliśmy z 25 c, z jednego poziomu, to drugi powinien być identyczny;
  • nigdy nie powinniśmy pobierać gleby, z pól które były w ciągu ostatnich kilku miesięcy wapnowane;
  • można pobierać po zastosowaniu nawozów naturalnych, ale jeśli one były stosowane w czasie nie krótszym niż 2 miesiące okresu wegetacji przed próbobraniem;
  • nie powinniśmy pobierać z pól na których w ciągu ostatnich 6 miesięcy zastosowano potas, sód i magnez;
  • po próbobranu glebę z nakłuć bardzo dokładnie rozdrabniamy, zwłaszcza gleby ciężkie w lasce glebowej tworzą zwarte wałki. Powinny one być bardzo dobrze rozbite na mniejsze części i następnie wymieszane. DO tego dobrym narzędziem będzie sito o oczkach nie większych niż 1x1 cm;
  • pojedyncza próbka do analizy może być przekazane w kartoniku lub foliowym woreczku (np. ze strunką lub suwakiem);
  • pojedyncza próbka do analizy nie powinna być mniejsza niż 250 g, ale nie więcej niż 500 g;
  • próbka nie musi być mrożona jak jest w przypadku badania azotu mineralnego.

Nie ma przeciwwskazań, poza wymienionymi wyżej wynikającymi ze stosowania nawozów na danym polu, do pobierania próbek na kationówkę o tej porze roku.

Warto dowiedzieć się więcej o badaniu kationów i jak zachwiany ich stosunek wpływa na glebę. Jest to jedna z chemicznych chorób gleby, o której będziemy rozmawiać podczas Forum rolników i Agrobiznesu w czasie Sesji Żywa i zdrowa gleba. Ekspertem będzie porf. Bartłomiej Glina a swoje doświadczenia w tej mierze przedstawią rolnicy Tomasz Kruczyński z Wielkopolski i Tomasz Brodowicz z Małopolski. Zapraszam do zapisów.

tcz

©℗ Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy AgroHorti Media Sp. z o.o.
KUP LICENCJĘ
Tomasz Czubiński
Autor Artykułu:Tomasz Czubiński

Tomasz Czubiński – rolnik, redaktor, a przy okazji dziennikarz zajmujący się szeroko pojętą uprawą roli i roślin, głównie rolniczych, ale także z racji nauki w szkole średniej gatunków ogrodniczych. Z urodzenia rolnik, a z wykształcenia specjalista w zakresie ochrony roślin (5-letnie studnia akademickie i podyplomowe). W kręgu jego największych zainteresowań leżą takie gatunki jak: zboża, rzepak, kukurydza, ziemniak i strączkowe. Ostatnio pogłębia swoją wiedzę dotyczącą uprawy i ochrony soi i słonecznika. Oprócz tego zajmuje się kwestiami nasiennictwa, hodowli roślin, nawożenia oraz glebą, w tym jej żyznością. Jest pomysłodawcą, głównym redaktorem oraz współautorem cenionych w środowisku rolniczym innowacyjnych i wznawianych Atlasów: chorób, szkodników, chwastów i objawów fizjologicznych. Oprócz tego stworzył serię poradników „Przewodnik polowy” i „Fazy rozwojowe”. W redakcji „top agrar Polska” od 2006 r. Na łamach tego miesięcznika i portalu topagrra.pl, a ostatnio także innych tytułów AgroHorti Media, jest autorem setek artykułów i reportaży o tematyce uprawy roślin, a także rolniczych tematów interwencyjnych i śledczych. Uczestniczy także w realizacji testów oraz publikacji ich wyników. Jest współorganizatorem i prowadzi wydarzenia dla rolników, m.in. forum, seminaria czy warsztaty. W pracy zawodowej kieruje się własnym wieloletnim doświadczeniem, czerpie naukę z wiedzy innych, w tym naukowców z Polski i ze świata (Niemcy, Francja, USA), a także rolników. Otwarty na różne poglądy, także rewolucyjne, na które jednak spogląda krytycznie i szuka „dziury w całym”. Interesuje się historią, w tym najnowszą historią rolnictwa i jej wpływem na kształt obecnego świata, losami rodzin rolniczych. Hobbistycznie uprawia ogród, a oprócz tego interesuje się szeroko pojętą fantastyką – od twardego SF po humorystyczne Fantasy. Od XX wieku żonaty, dwóch dorosłych synów.
Obszary specjalizacji: ochrona roślin, nawożenie, gleba, uprawa roli, nasiennictwo, hodowla roślin, uprawy: zboża, kukurydza, rzepak, strączkowe, w tym soja, słonecznik, gatunki ma międzyplon.
Kontakt: [email protected]
https://www.linkedin.com/in/tomasz-czubi%C5%84ski-990392225/

Pozostałe artykuły tego autora
Masz pytanie lub temat?Napisz do autora
POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ
19. listopad 2026 12:01