Pomoc jest skierowana do producentów rolnych, którzy mają nadany numer identyfikacyjny w ewidencji producentów i zaprzestali produkcji świń wyłącznie dlatego, że obowiązywał ich administracyjny zakaz związany z ASF. To ważne rozróżnienie: nie wystarczy fakt, że gospodarstwo leżało w czerwonej czy niebieskiej strefie. Musi istnieć konkretna decyzja PLW, wydana na podstawie przepisów ustawy o ochronie zdrowia zwierząt, zakazująca utrzymywania lub wprowadzania świń do gospodarstwa – i ten zakaz musiał zostać faktycznie wykonany.
Ten mechanizm to nie kolejne odszkodowanie za ubite świnie, lecz próba rekompensaty utraty dochodu z produkcji za czas trwania zakazu. W praktyce ARiMR płaci za każdy dzień, w którym hodowca nie mógł legalnie utrzymywać świń.
Jak złożyć wniosek i dlaczego nie warto czekać do ostatniej chwili?
Wnioski o przyznanie pomocy można składać w trybie ciągłym do biura powiatowego ARiMR właściwego dla miejsca zamieszkania lub siedziby gospodarstwa. Rolnik może wybrać jedną z trzech dróg: wysłać dokumenty elektronicznie przez publiczną usługę rejestrowanego doręczenia (PURDE), nadać je pocztą (najrozsądniej przesyłką poleconą) albo zanieść osobiście do kancelarii.
Za datę złożenia wniosku uznaje się odpowiednio datę wpływu do systemu doręczeń elektronicznych, datę nadania listu lub datę przyjęcia w kancelarii. Warunek formalny jest prosty: trzeba użyć obowiązującego formularza ARiMR i dołączyć wymagane załączniki.
Jest jednak jedno ograniczenie czasowe, o którym nie wolno zapomnieć. Zgodnie z decyzją Komisji Europejskiej pomoc może być przyznawana i wypłacana tylko do 15 stycznia 2027 roku. Oznacza to, że choć nabór jest otwarty, nie ma sensu odkładać całej procedury na później.
Ile możesz dostać? Proste równanie, twarde dane z IRZ
Najbardziej interesujący element programu to sposób naliczania należnej kwoty. Tym razem nie ma skomplikowanych tabel współczynników. Wzór jest przejrzysty:
kwota pomocy = średnia roczna liczba świń × 1 zł × liczba dni obowiązywania zakazu w danym roku
Z dwoma bardzo ważnymi doprecyzowaniami. Po pierwsze, średnia roczna liczba świń to nie szacunkowa wartość z pamięci, tylko wyliczenie oparte na danych z systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt. Bierze się sumę liczby świń utrzymywanych w gospodarstwie w ostatnim dniu każdego miesiąca z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym wprowadzono zakaz, i dzieli przez liczbę miesięcy, w których świnie faktycznie były utrzymywane. To z IRZ, a nie z zeszytu w kuchni, wynika liczba, od której liczy się pomoc. Jeżeli ktoś wcześniej lekceważył terminy zgłoszeń i porządek w rejestrze, teraz może to odczuć wprost w portfelu.
Po drugie, ustawodawca wprowadził limit 200 świń na producenta. Oznacza to, że nawet jeśli średnia z systemu wskaże np. 350 świń, do obliczeń zostanie przyjęte maksymalnie 200.
Dalej działa już czysta matematyka. Jeśli więc gospodarstwo utrzymywało średnio 150 świń, a zakaz obowiązywał przez 200 dni w danym roku, pomoc wyniesie 150 × 1 zł × 200, czyli 30 000 zł za ten okres.
Warto przy tym pamiętać, że wsparcie jest udzielane tylko za okres obowiązywania zakazu i w granicach środków zapisanych w planie finansowym ARiMR na konkretny rok. Jeżeli gospodarstwo jest w rękach kilku współposiadaczy, pieniądze trafią do jednego z nich – tego, na którego pisemnie wskażą pozostali.
Jakie dokumenty będą potrzebne i gdzie trafią pieniądze?
Żeby ARiMR mógł przyznać pomoc, musi mieć na stole dwa rodzaje dowodów: że faktycznie był zakaz i że faktycznie został wykonany. Do wniosku trzeba zatem dołączyć kopię decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii zakazującej utrzymywania świń lub ich wprowadzania do gospodarstwa w związku z ASF. To dokument, który formalnie „wyłącza” produkcję trzody w gospodarstwie i jednocześnie otwiera drogę do ubiegania się o wsparcie.
Potrzebne są również dokumenty potwierdzające wykonanie decyzji. W praktyce mogą to być np. zaświadczenia z badania poubojowego podpisane przez urzędowego lekarza weterynarii, potwierdzenia zapłaty za takie badania, dokumenty przewozu produktów ubocznych kat. 2, zaświadczenia z rzeźni o uboju lub zabiciu świń, faktury z zakładów utylizacyjnych, faktury sprzedaży zwierząt czy umowy kupna–sprzedaży. Wspólny mianownik jest jeden: trzeba udowodnić, że w gospodarstwie nie ma już świń, a decyzja o zakazie utrzymywania stada została zrealizowana.
Jeżeli gospodarstwo stanowi współposiadanie, do wniosku dołączamy również pisemną zgodę pozostałych współposiadaczy na ubieganie się o pomoc przez jedną, wskazaną osobę. Ułatwia to gotowy formularz przygotowany jako załącznik do wniosku o udzielenie pomocy.
Wypłata środków odbywa się wyłącznie bezgotówkowo – na rachunek bankowy zarejestrowany w ewidencji producentów. To pozornie drobiazg, ale w praktyce częste źródło problemów. Wielu rolników ma w ewidencji wpisany stary numer konta, którego od dawna nie używa. Dlatego zanim złożymy wniosek, rozsądnie jest zalogować się na Platformę Usług Elektronicznych ARiMR, wejść w zakładkę „Mój profil” i sprawdzić, jaki rachunek widnieje w systemie. Jeśli jest nieaktualny, trzeba złożyć w ARiMR wniosek o aktualizację danych w ewidencji producentów. Bez tego nawet przy pozytywnej decyzji pieniądze mogą po prostu nie trafić na konto wnioskodawcy.
