Nieprawidłowości budżetowe: ETO zgłębia wydatki na rolnictwo
Europejski Trybunał Obrachunkowy (ETO) opublikował 7 maja br. raport specjalny pt. „Systemy Komisji służące do odzyskiwania nieprawidłowych wydatków UE”, analizujący zarządzanie nieprawidłowo wypłaconymi środkami z budżetu Unii Europejskiej w latach 2014-2022. Jak wynika z raportu w obszarze rolnictwa nie było istotnych wahnięć w nieprawidłowo wydawanych środkach.
Jak głosi raport, w 2022 roku 208 mln euro środków rolnych zostało wykorzystanych nieprawidłowo, co stanowi spadek o 17 mln euro w porównaniu z rokiem poprzednim. W latach 2018-2020 kwoty te oscylowały między 200 mln euro do 183 mln euro, z wyraźnymi szczytami w 2017 roku (250 mln euro) i w 2015 roku (349 mln euro).
Zobacz też: Ponad 8 mld zł dotacji z KPO dla rolników do wzięcia! Na jakie inwestycje?
W porównaniu z obszarem polityki spójności i rybołówstwa wydatki na rolnictwo z budżetu brukselskiego są stosunkowo niskie. W 2022 roku ETO odnotował nieprawidłowe wydatki w wysokości 677 mln euro na cele związane z polityką spójności i rybołówstwem, z niższymi kwotami w latach 2019 i 2020, które wyniosły odpowiednio 415 mln euro i 592 mln euro. W pozostałych latach sprawozdawczych wydatki te przekroczyły 1 mld euro, osiągając nawet ponad 1,9 mld euro w 2025 roku.
ETO oszacował, że w okresie 2014-2022 nieprawidłowe wydatki na wszystkie obszary polityki wyniosły 14 mld euro, co w minionym roku stanowiło 4,2% całego budżetu UE. Środki wydatkowane nieprawidłowo przez Komisję Europejską są szybko i dokładnie rejestrowane, jednak proces ich odzyskiwania często trwa zbyt długo.
Zlikwidowana zasada 50/50
W obszarze polityki rolnej sposób postępowania z nieprawidłowo wydanymi środkami głównie zależy od państw członkowskich, którym Komisja Europejska powierzyła wdrażanie programów. Zgodnie ze sprawozdaniem w latach 2007-2022 z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) nieprawidłowo wydano 2,4 mld euro. Do końca tego okresu 52% tej sumy zostało odzyskane, 39% było nadal do odzyskania, a 9% zostało umorzone.
Według ETO nie przyczyni się do poprawy sytuacji to, że w obecnej Wspólnej Polityce Rolnej (WPR) zlikwidowano tzw. zasadę 50/50. Przewidywała ona, że po upływie określonego terminu państwo członkowskie ponosi w połowie konsekwencje finansowe związane z nieodzyskaniem środków. Brak wprowadzenia żadnych alternatywnych bodźców dla państw członkowskich może pogorszyć wskaźnik odzyskiwania środków w sektorze rolnym.
Które kraje nie odzyskują pieniędzy?
Wskaźniki odzyskiwania nieprawidłowych płatności rolnych znacznie różnią się między państwami członkowskimi. Austria, Litwa, Słowenia, Irlandia i Finlandia szczególnie dbają o odzyskanie odpowiednich środków EFRG, odzyskując (lub kompensując) od 2007 roku między 88% a 92% środków. Niemcy także znajdują się w czołówce z 84%. Natomiast we Francji wskaźnik odzyskiwania wynosi tylko 41%, we Włoszech 56%, a w Polsce zaledwie 17%. Nasz kraj znalazł sie więc w niechlubnej czołówce.
Państwa członkowskie mają możliwość odstąpienia od odzyskania środków pod pewnymi warunkami i anulowania niezgodnych z prawem wydatków. Wskaźniki wykreślenia nieprawidłowych wydatków zgromadzonych od 2007 roku wahają się między 0% a 5% dla większości rządów, z wyjątkiem Niemiec i Francji (4%), Włoch (10%). Z kolei Węgry, Dania i Holandia wydają się niezbyt dbać o korekty. Na przykład Budapeszt zrezygnował z 34% niewłaściwie wydanych środków. W Danii wskaźnik wykreślenia wynosi 45%, a w Holandii nawet 48%.
Tekst: AgraEurope
Fot. Sierszeńska
