16 listopada 2026 r., podczas konferencji prasowej sygnatariusze apelu ostrzegali, że nowe regulacje uderzą nie tylko w producentów napojów, ale również w polskich rolników, sadowników, plantatorów buraków cukrowych, przemysł cukrowniczy, przetwórstwo owocowe, handel, pracowników i konsumentów.
– Rząd proponuje kolejne, drastyczne zwiększenie obciążeń dla sektora napojowego. Stała część opłaty wzrasta o 40%, zmienna aż o 100%, a stawka za kofeinę lub taurynę zostaje podniesiona dziesięciokrotnie. To nieproporcjonalne i dyskryminujące obciążenie dla producentów z branży napojowej, mogące w znaczący sposób pogorszyć warunki finansowe ich funkcjonowania, a nawet doprowadzić do bankructwa, szczególnie małe i średnie polskie firmy. Branża napojowa i tak już płaci najwyższe stawki podatku cukrowego w UE w stosunku do siły nabywczej konsumentów – ocenia dr Andrzej Gantner, wiceprezes i dyrektor generalny Polskiej Federacji Producentów Żywności Związku Pracodawców.
– Podwyżka ta będzie miała katastrofalne skutki dla całego sektora napojowego w Polsce. Już dziś producenci napojów są w bardzo trudnej sytuacji. Jak pokazują dane Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor i bazy BIK sierpniu br. zaległości płatnicze producentów napojów bezalkoholowych i wód mineralnych przekroczyły 109,1 mln zł, notując kilkunastoprocentowy wzrost w ujęciu rocznym. Eksperci wskazują, że problemów przysporzył producentom m.in. podatek cukrowy i nowe wysokie koszty systemu kaucyjnego. Tym bardziej podwyżka podatku cukrowego i niestabilność regulacyjna mogą być dla sektora druzgocąca – alarmuje wiceprezes i dyrektor generalny PFPŻ ZP.
Jak zwrócono uwagę podczas konferencji, przepisy ustawy nie ograniczają się wyłącznie do podwyższenia dotychczasowych stawek. Przewidują również rozszerzenie zakresu opłaty na koncentraty niezależnie od ich postaci oraz nowe kategorie produktów tj. określone napoje z dodatkiem soku, które dotychczas korzystały z wyłączenia. Oznacza to zasadnicze zaostrzenie całego systemu i dodatkowe obciążenia dla przedsiębiorców, którzy dotychczas dostosowywali swoje produkty do obowiązujących przepisów, inwestowali w reformulację i ograniczanie zawartości cukru.
Sygnatariusze Apelu zwracają również uwagę na brak rzetelnej oceny dotychczasowych efektów opłaty cukrowej. Od czasu jej wprowadzenia w 2021 r. do końca pierwszego półrocza 2026 r. wpływy z tego tytułu przekroczyły 8 mld. zł. Tymczasem skuteczność tej opłaty nie została jak dotąd wykazana, środki te nie doprowadziły do realnego zwiększenia wydatków na przewidziane w ustawie działania profilaktyczne i zdrowotne, co podnosiła także Najwyższa Izba Kontroli. Organizacje apelują też, że zamiast podnosić opłaty i rozszerzać ich zakres, należy rzetelnie ocenić dotychczasowe rozwiązania i wyjaśnić co się stało z 8 mld zł z opłaty cukrowej, którą przedsiębiorcy i konsumenci już wpłacili do budżetu Państwa.
Polskie rolnictwo zapłaci za nowe regulacje
Organizacje rolnicze ostrzegają, że ograniczenie produkcji napojów zmniejszy popyt na krajowe surowce, pogorszy opłacalność produkcji rolniczej i sytuację ekonomiczną gospodarstw oraz pogorszy stabilność współpracy z przemysłem przetwórczym. – Polska żywność straci konkurencyjność, zyskają firmy z zagranicy. Potrzebujemy polityki, która wzmacnia współpracę rolników z krajowym przemysłem spożywczym, a nie ją osłabia – podkreślił Marian Sikora, przewodniczący Rady Federacji Branżowych Związków Producentów Rolnych. – Osłabienie krajowego przetwórstwa oznacza utratę rynku zbytu przez polskich producentów i większe uzależnienie od importu. Bezpieczeństwo żywnościowe zaczyna się w gospodarstwach, a ta ustawa została napisana by zniszczyć polskiego rolnika. Rolnicy nie będą mieli gdzie sprzedać swoich produktów. Ludzie są otyli? To niech rząd weźmie się takie aspekty jak np. żywność wysokoprzetworzona – dodał Tomasz Obszański, przewodniczący NSZZ RI „Solidarność”.
Zagrożone tysiące miejsc pracy
Według szacunków branży, produkcja napojów może spaść o 15–30%, a zagrożonych może być nawet 20 tys. miejsc pracy w całej gospodarce. – Ta ustawa jest bardzo szkodliwa. Konsekwencje ograniczenia produkcji poniosą nie tylko pracownicy zakładów, ale także ich rodziny, lokalne społeczności i firmy współpracujące, m.in. w transporcie, logistyce i handlu. To absolutna rewolucja na rynku i zagrożenie utratą pracy dla tysięcy zatrudnionych, szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie możliwości znalezienia nowego zatrudnienia są ograniczone – powiedział Stanisław Lubaś, zastępca przewodniczącego Krajowego Sekretariatu Przemysłu Spożywczego i Rolnictwa NSZZ „Solidarność”. Redukcja zatrudnienia oznaczałaby także niższe wpływy z podatków i składek zdrowotnych od wynagrodzeń, a więc dodatkowe konsekwencje dla finansów publicznych, w tym przychodów NFZ
Podwyżka uderzy w plantatorów buraków i cukrownictwo
– Mniejsza produkcja napojów oznacza niższy popyt na polski cukier, a w konsekwencji mniejszy skup buraków cukrowych i straty dla plantatorów oraz cukrowni – wskazuje Krzysztof Nykiel, prezes Krajowego Związku Plantatorów Buraka Cukrowego. Dodatkowym zagrożeniem będzie rosnąca presja konkurencyjna ze strony producentów spoza Unii Europejskiej, w tym perspektywa zwiększonego dostępu cukru z państw Mercosur do rynku unijnego. W ocenie organizacji branżowych dalsze osłabianie popytu na krajowe surowce może pogorszyć konkurencyjność polskiego przemysłu cukrowniczego. - Za chwilę - przy takim prawie jakie funduje rolnikom rząd - 17 cukrowni działających w Polsce straci rację bytu - stwierdził Nykiel.
– W sytuacji rosnącej konkurencji ze strony importu, wysokich kosztów energii i transformacji energetycznej polskie cukrownie potrzebują stabilnych warunków prowadzenia działalności, a nie kolejnych obciążeń – uważa Michał Gawryszczak, dyrektor Biura Związku Producentów Cukru w Polsce. - Prawda jest taka, że producenci cukru w Polsce nie widzieli zysku od dawna. Jak mamy zapewnić bezpieczeństwo żywnoświowe w Polsce, skoro za chwilę upadnie produkcja cukru w naszym kraju - dodał na konferencji.
Zagrożenie dla sadowników i producentów soków
Podwyżka opłaty cukrowej będzie miała bezpośrednie przełożenie na ceny produktów. PFPŻ ZP szacuje, że w zależności od kategorii napojów wzrost cen może wynieść od 5,7% do nawet 22,6%. Tak znaczące podwyżki będą szczególnie odczuwalne dla gospodarstw domowych o niższych dochodach. – Ograniczenie wykorzystania soków w produkcji napojów oznacza co najmniej o 25% mniejsze zapotrzebowanie na polskie owoce i warzywa, a co za tym idzie dodatkową presję na ceny skupu. Skutki odczują sadownicy i przetwórcy, a przede wszystkim konsumenci – potwierdza dr Barbara Groele, sekretarz generalna Stowarzyszenia Krajowa Unia Producentów Soków. Szczególne wątpliwości budzi objęcie dodatkowymi obciążeniami produktów, których receptury zostały wcześniej zmienione w celu ograniczenia zawartości cukru. Zdaniem przedstawicieli branży może to osłabić ekonomiczne zachęty do dalszej reformulacji produktów i wykorzystywania krajowych surowców owocowych. - Nowelizacja ma wyłącznei wymiar fiskalny a nie zdrowotny, bo wnioskodawcą jest minister finansów a nie zdrowia. A powinno być na odwrót, jeśli już - dodała dr Groele.
Wątpliwości dotyczące prawa i skuteczności opłaty
– Tak istotne zmiany wymagają rzetelnej oceny skutków regulacji. Nie można obejmować dodatkowymi opłatami producentów, którzy już zainwestowali w ograniczenie cukru, ani zastępować skutecznej polityki zdrowotnej kolejnymi obciążeniami fiskalnymi. Co więcej, dziś w Polsce jest to robione w zasadzie bez konsultacji i bez uwzględniania merytorycznych uwag i argumentów sektora. To zupełnie niezgodne z właściwym procesem stanowienia prawa i dobrymi praktykami. Takie podejście podważa przewidywalność otoczenia prawnego i zaufanie przedsiębiorców do państwa – ocenia natomiast Jakub Bińkowski, członek Zarządu i dyrektor Departamentu Prawa i Legislacji Związku Przedsiębiorców i Pracodawców.
23 organizacje wspólnie apelują o weto
Sygnatariusze podkreślają, że nie kwestionują potrzeby działań na rzecz poprawy zdrowia publicznego. Sprzeciwiają się natomiast rozwiązaniom, które w ich ocenie są nieproporcjonalne do polskich realiów gospodarczych, a których skuteczność nie została odpowiednio udowodniona. Organizacje zwracają się do Prezydenta RP o zawetowanie ustawy i skierowanie jej do ponownego rozpatrzenia przez Sejm. Postulują gruntowną rewizję obowiązujących przepisów pod kątem skuteczności zdrowotnej, efektywności fiskalnej, wpływu na gospodarkę oraz przejrzystości wydatkowania środków w zgodzie z deklarowanymi celami zdrowia publicznego. - To też kwestia pokazania rządowi, że w kwestii "naprawiania" budżetu państwa trzeba zupełnie zmienić myślenie - dodał Bińkowski. - To pokazanie czerwonej kartki tej i kolejnym zakusom państwa na wprowadzanie następnych podatków w branży rolno-spożywczej, a wiem że takie zakusy niestety są - wtórował mu Marian Sikora dodając, że jego zdaniem sprzeciwowi prezydenta powinno towarzyszyć wydanie memorandum na kolejne lata, które zablokowałoby ponowną próbę podwyższenia podatku cukrowego. - Myślę, że prezydent wie, że nowelizacja ustawy o podatku cukrowym to działanie na szkodę polskiego rolnika i jestem przekonany, że weto prezydenta będzie - stwierdził Tomasz Obszański, który - dodajmy - jest też doradcą prezydenta ds. rolnych.
Apel do Prezydenta RP podpisały 23 organizacje:
- Federacja Branżowych Związków Producentów Rolnych
- Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych Rolników i Organizacji
- Krajowa Rada Izb Rolniczych
- Polskie Stowarzyszenie Obsługi Rolnictwa POLSOR
- NSZZ „Solidarność” Rolników Indywidualnych
- Rada Krajowego Sekretariatu Przemysłu Spożywczego i Rolnictwa NSZZ „Solidarność”
- Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego
- Stowarzyszenie Krajowa Unia Producentów Soków
- Związek Producentów Cukru w Polsce
- Krajowe Stowarzyszenie Przetwórców Owoców i Warzyw
- Krajowy Związek Grup Producentów Owoców i Warzyw – Spółdzielnia Osób Prawnych
- Polska Federacja Producentów Żywności Związek Pracodawców
- Krajowa Izba Gospodarcza Przemysłu Spożywczego i Opakowań
- Federacja Gospodarki Żywnościowej RP
- Stowarzyszenie Techników Cukrowników
- Związek Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego – Browary Polskie
- Polska Izba Handlu
- Polskie Towarzystwo Gospodarcze
- Związek Przedsiębiorców i Pracodawców
- Federacja Przedsiębiorców Polskich
- Konfederacja Lewiatan
- Polski Związek Pracodawców Przemysłu Spożywczego
- Pracodawcy Rzeczypospolitej Polskiej
opr. A.Kozłowska
