Zmiany klimatu, rosnące koszty nawozów, konflikty zbrojne i niestabilność gospodarcza – to według Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) główne zagrożenia dla bezpieczeństwa żywnościowego na świecie. Máximo Torero-Cullen, główny ekonomista FAO, podczas wystąpienia na konferencji "Wspólna Polityka Rolna dla bezpieczeństwa żywnościowego” w Warszawie ostrzegał, że światowy system rolnictwa i żywności wchodzi w okres wyjątkowej niepewności. Jakie ryzyka widzi FAO i co mogą zrobić rolnicy, aby się zabezpieczyć?
Rolnictwo w czasach globalnej niestabilności
Według FAO nadchodzące lata będą dla rolników wyjątkowo trudne. Powodem są nakładające się kryzysy. Wojna w Ukrainie ujawniła, jak bardzo sektor rolniczy zależy od importowanych surowców do produkcji nawozów. Koszty ich zakupu pozostają wysokie, co wpływa na opłacalność upraw. Problemy pojawiają się także w handlu i logistyce – zablokowane szlaki handlowe, takie jak Morze Czarne, susze wpływające na Kanał Panamski czy zmieniające się regulacje eksportowe, mogą prowadzić do wahań cen żywności. Dodatkowo, rosnąca liczba ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak wzrost temperatur, susze i powodzie, coraz częściej zakłóca plony i produkcję rolną. FAO zwraca również uwagę na rosnącą liczbę ludzi zagrożonych głodem. Obecnie 733 mln ludzi na świecie cierpi z powodu niedożywienia, a sytuacja będzie się pogarszać.
FAO proponuje rozwiązania. Czy są realistyczne?
Organizacja podkreśla, że konieczne jest zwiększenie odporności rolnictwa. Jako jedno z rozwiązań wskazuje dywersyfikację produkcji, aby zmniejszyć zależność od kilku głównych dostawców surowców i rynków eksportowych. Kluczowe ma być również przewidywanie wstrząsów klimatycznych poprzez inwestowanie w prognozy pogodowe i zabezpieczenia na wypadek suszy, powodzi czy anomalii temperaturowych. FAO zapowiada także współpracę z firmami ubezpieczeniowymi nad nowymi polisami zabezpieczającymi rolników przed skutkami klęsk żywiołowych. Kolejnym istotnym elementem ma być większa koordynacja handlowa i zawieranie umów zabezpieczających ciągłość dostaw żywności.
Co to oznacza dla rolników w UE i w Polsce?
FAO nie pozostawia złudzeń – wstrząsy w światowym rolnictwie wpłyną także na europejskich rolników. Można spodziewać się nowych regulacji klimatycznych, które mogą objąć rolnictwo dodatkowymi zobowiązaniami dotyczącymi emisji CO₂ i ochrony zasobów wodnych. Pojawi się także dyskusja o dopłatach i systemach wsparcia, które mogą stać się istotnym elementem rekompensat za straty wynikające z ekstremalnych zjawisk pogodowych. Zmiany w globalnym handlu mogą również prowadzić do większego napływu taniej żywności spoza UE, co zwiększy konkurencję na europejskim rynku. Máximo Torero-Cullen podkreślił, że „światowy system żywności i rolnictwa wymaga gruntownych zmian, aby sprostać nowym wyzwaniom”. Pytanie, czy europejscy decydenci i rolnicy są na to gotowi.
Wnioski: czy rolnicy mają się czego obawiać?
FAO zwraca uwagę, że nadchodzące lata będą okresem niepewności. Organizacja proponuje działania mające na celu zwiększenie odporności sektora, ale nie ma pewności, czy wszystkie te rozwiązania znajdą zastosowanie w praktyce. Polscy rolnicy mogą odczuć skutki globalnych zmian, dlatego kluczowe będzie dostosowanie się do nowych realiów i skuteczne zabezpieczenie swoich gospodarstw na przyszłość.
