Ile naprawdę kosztuje żywność? Nie chodzi tu tylko o cenę, którą płacimy w sklepie, ale także o koszty, które ponosimy jako społeczeństwo i środowisko. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Żywności i Rolnictwa (FAO) opublikowała coroczny raport dotyczący Stanu Rolnictwa i Żywności, w którym po raz pierwszy w historii próbuje odpowiedzieć na to pytanie.
Główne czynniki zwiększające koszty
Jak wynika z raportu, systemy rolniczo-żywnościowe niosą ze sobą znaczące ukryte koszty, sięgające co najmniej 10 bilionów dolarów rocznie. Oznacza to niemal 10% światowego PKB.
Większość tych kosztów, ponad 70%, to koszty zdrowotne związane ze złym odżywianiem, polegającym na spożywaniu dużych ilości tłuszczów, cukru i przetworzonej żywności. Takie diety sprzyjają otyłości i chorobom przewlekłym, takim jak cukrzyca, choroby serca i nowotwory, które skracają życie, obniżają wydajność i zwiększają wydatki na leczenie. Problem ten dotyka szczególnie krajów o statusie średnich i wysokich dochodów, gdzie ponad połowa ludności ma nadwagę lub jest otyła. W krajach o niższych dochodach występują duże koszty społeczne związane z biedą i utratą wydajności spowodowaną przez niedożywienia, zwłaszcza wśród dzieci.
Wielu ekspertów uważa, że najzdrowszym sposobem odżywiania jest dieta oparta na produktach roślinnych, która dostarcza odpowiednią ilość białka, witamin i minerałów, a jednocześnie ogranicza spożycie tłuszczów nasyconych, cholesterolu i cukrów. Zaktualizowane Nordyckie Zalecenia Żywieniowe, opublikowane wcześniej w tym roku, zalecają dietę bogatą w warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty, strączki i orzechy, z minimalnym spożyciem mięsa. Topowy doradca naukowy Unii Europejskiej niedawno również opisał diety oparte na roślinach jako ważny sposób walki z otyłością.
Koszty środowiskowe
Kolejna, piąta część ukrytych kosztów systemu żywnościowego to koszty środowiskowe, w tym emisje gazów cieplarnianych/azotu, zużycie wody i zmiany w użytkowaniu ziemi. Wszystkie kraje są na nie narażone, a prawdziwe koszty są prawdopodobnie jeszcze wyższe niż oszacowano ze względu na ograniczony dostęp do danych.
FAO wzywa do przekształcenia systemu żywnościowego
FAO nawołuje teraz rządy i przedsiębiorstwa do prowadzenia regularnego i szczegółowego rachunku prawdziwych kosztów (TCA) w celu pomiaru także ukrytych kosztów; powinny one następnie działać na rzecz zmniejszenia szkód spowodowanych przez system rolniczo-żywnościowy. Raport podkreśla “niezaprzeczalną pilność” przekształcenia systemu żywnościowego, aby był bardziej zrównoważony, sprawiedliwy i zdrowy.
Po raz pierwszy w historii FAO planuje poświęcić dwie kolejne edycje raportu temu samemu zagadnieniu, a w przyszłorocznym wydaniu skupi się na sposobach redukcji ukrytych kosztów w systemie żywnościowym.
- Mam nadzieję, że ten raport stanowi wezwanie do działania dla wszystkich partnerów – od decydentów i przedsiębiorców po badaczy i konsumentów – i zainspiruje wspólne zobowiązanie do przekształcenia naszych systemów rolniczo-żywnościowych na lepsze – powiedział dyrektor generalny FAO, Qu Dongyu.
Mkh na podst. FAO
