Sam zapis w umowie dzierżawy nie wystarczy
Rolnicy często wpisują do umowy dzierżawy postanowienie, że podatek rolny będzie płacił dzierżawca. Taki zapis może określać, kto między stronami ponosi ekonomiczny ciężar podatku, ale nie przesądza sam w sobie o tym, kto jest podatnikiem wobec gminy. Zgodnie z ustawą o podatku rolnym podatnikami są przede wszystkim właściciele gruntów, posiadacze samoistni i użytkownicy wieczyści. To oznacza, że zwykła umowa dzierżawy nie powoduje automatycznie, że dzierżawca staje się podatnikiem podatku rolnego.
Jest jednak ważny wyjątek
Ustawa przewiduje konkretną sytuację, w której podatnikiem zostaje dzierżawca. Chodzi o grunty gospodarstwa rolnego wydzierżawione w całości lub w części na podstawie umowy zawartej zgodnie z przepisami o ubezpieczeniu społecznym rolników albo przepisami dotyczącymi uzyskiwania rent strukturalnych. W takim przypadku ustawa wprost wskazuje, że podatnikiem podatku rolnego jest dzierżawca. To kluczowa różnica. Nie każda dzierżawa gruntu rolnego daje taki skutek.
Co więc oznacza zapis „podatek płaci dzierżawca”?
Jeżeli właściciel zawarł zwykłą umowę dzierżawy, a strony ustaliły w niej, że podatek rolny pokrywa dzierżawca, nie oznacza to automatycznie zmiany podatnika w ewidencji gminy. Właściciel nadal może być osobą, wobec której gmina ustala zobowiązanie podatkowe. Co innego jest podatnikiem wobec gminy, a co innego – kto zgodnie z umową ma ponieść koszt podatku. To rozróżnienie jest szczególnie ważne, gdy właściciel otrzyma z gminy decyzję podatkową, mimo że w umowie z dzierżawcą zapisał, że podatek płaci druga strona.
Gmina może nadal wystawić podatek właścicielowi
Ministerstwo Rolnictwa zwraca uwagę na ten problem w informacji dotyczącej umów dzierżawy gruntów rolnych. Resort wskazuje, że jeżeli umowa spełnia warunki przewidziane w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników lub rentach strukturalnych, podatnikiem jest dzierżawca.
Jednocześnie ministerstwo zaznacza, że jeżeli odpowiednie informacje nie zostaną przekazane organowi podatkowemu, nakazy podatkowe mogą być wystawiane na właścicieli gruntów rolnych. Dlatego sama treść umowy nie powinna być traktowana jako wystarczająca do automatycznej zmiany danych podatnika w gminie.
Dzierżawca musi zgłosić zmianę
W przypadku osób fizycznych będących podatnikami podatku rolnego, w tym dzierżawców, ustawa przewiduje obowiązek złożenia organowi podatkowemu informacji o gruntach w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego. Ma to znaczenie właśnie przy szczególnych umowach dzierżawy, w których podatnikiem staje się dzierżawca.
Nie każda umowa z potwierdzeniem wójta jest taka sama
W przepisach związanych z KRUS funkcjonuje szczególny mechanizm potwierdzania umów dzierżawy przez wójta. Ministerstwo Rolnictwa wyjaśnia jednak, że wójt potwierdza fakt zawarcia umowy, a samo potwierdzenie nie oznacza stwierdzenia, że umowa jest ważna, prawidłowa czy wywołuje wszystkie określone skutki prawne. KRUS wskazuje natomiast, że przy ustalaniu podlegania ubezpieczeniu rolniczemu domniemywa się, że dzierżawca prowadzi działalność rolniczą, jeżeli umowa dzierżawy jest potwierdzona przez właściwego wójta. Dlatego przy ocenie skutków podatkowych trzeba patrzeć na podstawę prawną i charakter konkretnej umowy, a nie tylko na sam fakt, że ziemia została wydzierżawiona.
Zobacz także: Właściciel bierze dopłaty, dzierżawca uprawia. Gdzie zaczyna się problem?
Kiedy obowiązek podatkowy powstaje?
Ustawa o podatku rolnym określa także moment powstania i wygaśnięcia obowiązku podatkowego. Powstaje on od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym zaistniały okoliczności uzasadniające jego powstanie. Wygasa z końcem miesiąca, w którym przestały istnieć te okoliczności. Jeżeli więc w konkretnej sytuacji dzierżawca staje się podatnikiem, trzeba również prawidłowo zgłosić zmianę organowi podatkowemu.
Co rolnik powinien sprawdzić w umowie dzierżawy?
Przed podpisaniem dzierżawy warto odpowiedzieć na trzy pytania:
1. Czy jest to zwykła umowa dzierżawy?
Jeżeli tak, samo wpisanie, że podatek płaci dzierżawca, co do zasady nie przenosi na niego obowiązku podatkowego wobec gminy.
2. Czy umowa została zawarta w trybie przewidzianym w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników albo rentach strukturalnych?
Jeżeli tak, ustawa przewiduje, że podatnikiem podatku rolnego jest dzierżawca.
3. Czy zmiana została zgłoszona gminie?
To istotne, ponieważ organ podatkowy powinien mieć informacje odpowiadające rzeczywistemu stanowi prawnemu i faktycznemu. Brak odpowiednich informacji może skutkować wystawieniem nakazu podatkowego na właściciela.
Wniosek dla właściciela i dzierżawcy
Zapis w umowie „podatek rolny płaci dzierżawca” nie jest sam w sobie równoznaczny z przeniesieniem obowiązku podatkowego na dzierżawcę. Przy zwykłej dzierżawie właściciel co do zasady pozostaje podatnikiem wobec gminy, nawet jeśli umowa przewiduje, że dzierżawca zwróci mu koszt podatku albo zapłaci go w jego imieniu.
Wyjątek dotyczy m.in. dzierżawy zawartej w trybie przewidzianym w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników lub rentach strukturalnych. Wtedy to dzierżawca jest podatnikiem podatku rolnego z mocy ustawy.
Źródło: gov.pl, podatki.gov.pl
fot. Katarzyna Sierszeńska
