Kiedy buraki są gotowe do zbioru?
Jak wskazuje Platforma Sygnalizacji Agrofagów, termin zbioru buraków cukrowych powinien być związany z osiągnięciem przez rośliny pełnej dojrzałości technologicznej.
- Najkorzystniejszy termin zbioru przypada na okres, kiedy uzyskuje się najwyższy plon korzeni oraz największą zawartość cukru przy jednocześnie niskiej zawartości substancji melasotwórczych - podaje Platforma Sygnalizacji Agrofagów.
Odpowiedni moment rozpoczęcia wykopków ma znaczenie nie tylko dla wysokości plonu, ale również jakości surowca. Ważne jest, aby podczas zbioru ograniczyć uszkodzenia korzeni.
- Korzenie powinny być w miarę możliwości nieuszkodzone, ponieważ uszkodzenia mogą zwiększać zagrożenie wtórnymi infekcjami przy zbyt długim przechowywaniu przed dalszym przerobem - zwraca uwagę Platforma Sygnalizacji Agrofagów.
Suche warunki sprzyjają wykopkom
Duże znaczenie dla przebiegu zbiorów ma wilgotność gleby. Suche warunki glebowe i pogodowe pozwalają ograniczyć ilość ziemi trafiającej wraz z korzeniami do gospodarstwa, a także zmniejszają ryzyko ugniatania gleby przez ciężkie maszyny.
- Podczas zbioru najbardziej korzystne są suche warunki glebowe i pogodowe. Ograniczają one zanieczyszczenie korzeni ziemią oraz zmniejszają uszkodzenia i ugniatanie gleby podczas przejazdu maszyn - informuje Platforma Sygnalizacji Agrofagów.
Właśnie takie warunki występują obecnie w części Wielkopolski, dlatego niektórzy rolnicy zdecydowali się już na rozpoczęcie wykopków. Nie oznacza to jednak, że zbiory ruszą wszędzie w tym samym terminie. Kluczowe znaczenie mają również kontraktacje oraz terminy dostaw ustalone z cukrowniami. To one w dużej mierze determinują indywidualne decyzje gospodarstw.
Zobacz także: Czy zwalczać alternariozę buraka?
Po zbiorze buraków na polu pozostaje znaczna ilość masy liściowej. Liście są wartościowym źródłem składników pokarmowych, szczególnie azotu, potasu i magnezu.
- Liście buraka cukrowego są bogatym źródłem składników pokarmowych, zwłaszcza azotu, potasu i magnezu. Ważne jest ich równomierne rozdrobnienie i wymieszanie z glebą po wykopkach - podkreśla Platforma Sygnalizacji Agrofagów.
Takie zagospodarowanie resztek pożniwnych pozwala na wykorzystanie składników pokarmowych przez kolejne rośliny.
Burak cukrowy dobrym przedplonem dla zbóż
Burak cukrowy jest bardzo dobrym przedplonem dla zbóż ozimych. Po jego zbiorze stanowisko pozostaje zasobne w składniki pokarmowe, a odpowiednie zagospodarowanie liści może dodatkowo poprawić bilans składników dostępnych dla rośliny następczej. Jednocześnie podczas zbioru trzeba zwrócić szczególną uwagę na stan gleby. Kombajny do zbioru buraków oraz zestawy wykorzystywane do ich transportu są ciężkimi maszynami. Przejazdy po polu, szczególnie w warunkach wysokiej wilgotności gleby, mogą prowadzić do jej nadmiernego zagęszczenia i pogorszenia struktury.
- Podczas zbioru, ze względu na ciężki sprzęt wykorzystywany do wykopków i transportu, szczególnie w warunkach wilgotnych może dochodzić do ugniatania i zniszczenia struktury gleby. Właściwe przygotowanie stanowiska ma więc duże znaczenie dla rośliny następczej - zaznacza Platforma Sygnalizacji Agrofagów.
Mniej buraków, ostrożniejsze prognozy zbiorów
Jako pierwsze, 26 sierpnia, kampanię rozpoczęły cukrownie należące do Pfeifer & Langen Polska S.A. Dzień później do przerobu buraków przystąpiła Krajowa Grupa Spożywcza S.A. Nordzucker Polska S.A. rozpoczęła kampanię 1 września, natomiast Südzucker Polska S.A. planuje start na 17 września. Tegoroczny sezon rozpoczyna się przy mniejszej powierzchni zakontraktowanych buraków. Według Związku Producentów Cukru w Polsce zasiewy zajmują około 235 tys. ha, czyli o ponad 23 tys. ha mniej niż w kampanii 2025/2026. Oznacza to spadek powierzchni o około 10 proc.
Polska poniżej ubiegłorocznych plonów
Na tle części największych producentów europejskich sytuacja polskich plantacji pozostaje jednak stosunkowo stabilna. Według lipcowego biuletynu JRC MARS Komisji Europejskiej średni plon buraków cukrowych w Polsce prognozowany jest na około 66 t/ha. To wynik zbliżony do średniej z ostatnich pięciu lat, ale jednocześnie o około 8 proc. niższy niż w 2025 roku, gdy średni plon wyniósł 71,9 t/ha. Połączenie niższego areału i słabszego plonu oznacza, że w tym sezonie do cukrowni może trafić mniej buraków niż przed rokiem. Ostateczny bilans nie jest jednak jeszcze przesądzony. W wielu regionach o wyniku plantacji zdecydują warunki panujące w końcowej fazie wegetacji.
JRC wskazuje na skutki niedoboru wilgoci między innymi w Polsce centralnej, północno-zachodniej i południowo-wschodniej. Pogoda w kolejnych tygodniach może więc nadal istotnie wpłynąć zarówno na masę korzeni, jak i ich parametry jakościowe.
- Polska plasuje się dziś bliżej średniej wieloletniej niż część największych producentów w Europie, choć tegoroczne zbiory zapowiadają się skromniej niż rok temu. Kluczowe będą pierwsze tygodnie zbiorów. To one pokażą rzeczywisty plon oraz zawartość cukru w burakach - mówi Michał Gawryszczak, dyrektor Biura Związku Producentów Cukru w Polsce.
Europa również z niższymi prognozami
Polska rozpoczyna kampanię w czasie, gdy również europejskie prognozy dla buraków cukrowych są ostrożniejsze niż wcześniej. JRC MARS szacuje obecnie średni plon buraka cukrowego w Unii Europejskiej na 76 t/ha. To o 7 proc. mniej niż w 2025 roku i o 2 proc. mniej niż zakładano miesiąc wcześniej. Za pogorszeniem prognoz stoją przede wszystkim wysokie temperatury oraz niedobór opadów w zachodniej i środkowej części Europy. W wielu regionach ograniczona dostępność wody w glebie wpłynęła na potencjał wzrostu roślin. Wyniki kampanii w największych krajach producenckich będą zatem ważnym elementem europejskiego bilansu cukru. Słabsze zbiory w części państw mogą ograniczyć podaż surowca na wspólnym rynku.
Tu najłatwiej stracić buraki podczas zbioru
Jak podkreśla Nordzucker Polska, podczas wykopków szczególne znaczenie ma bieżąca obserwacja pracy kombajnu. Warunki na plantacji mogą zmieniać się nawet na krótkim odcinku, dlatego ustawienia maszyny powinny być dostosowywane do aktualnej sytuacji. Pozwala to ograniczyć zarówno straty korzeni pozostających w glebie, jak i ich uszkodzenia mechaniczne.
Liczy się także to, co dzieje się po zbiorze
Ważne jest także właściwe przygotowanie miejsca składowania. Prawidłowo uformowana pryzma i sprawny dojazd ułatwiają późniejszy odbiór buraków oraz ograniczają ryzyko dodatkowych uszkodzeń podczas transportu i załadunku. Ma to znaczenie zwłaszcza przy zmiennej jesiennej pogodzie.
Współpraca od pola do cukrowni
Jakość buraków zaczyna się na polu, ale na tym nie kończy. Dlatego istotna jest współpraca plantatora z operatorem kombajnu, ekipą transportową i działem surowcowym cukrowni. Jak wskazuje Nordzucker Polska, szybka wymiana informacji i właściwe przygotowanie do zbioru pomagają ograniczyć straty oraz zapewnić sprawny odbiór surowca.
oprac. Patrycja Bernat na podst. Platforma Sygnalizacji Agrofagów/ Nordzucker Polska/
