Gleba to tzw. układ trójfazowy – składa się z części stałych, płynnego roztworu glebowego oraz powietrza w wolnych przestworach. Równowaga tych faz oraz zasobność części stałej w składniki pokarmowe decydują o żyzności gleby. Zatem samo dostarczenie składników w postaci nawozów to za mało. Trzeba zrównoważyć stosunek faz. Jak to zrobić?
Próchnica to podstawa żyzności gleby
Kluczem do poprawy oraz ustabilizowania żyzności jest próchnica. Będziemy o niej rozmawiać podczas sesji Żywa i zdrowa gleba w czasie X Forum Rolników i Agrobiznesu 27 listopada 2025 r. w Poznaniu. Kliknij i już teraz zapisz się na Forum – liczba miejsc ograniczona.
Próchnica spełnia kilka funkcji, w tym jest swoistym lepiszczem stałych części gleby, które tworzą tzw. agregaty glebowe, a te odpowiadają za utrzymanie struktury gruzełkowej. Zatem niezależnie czy mamy glebę lekką, średnią czy ciężką musimy dążyć do zwiększenia udziału próchnicy w glebie. Nie jest to niestety wyzwaniem, które zrealizujemy od razu. Musi upłynąć przynajmniej 5–6 lat, zanim ilość węgla organicznego, czyli miernika zawartości próchnicy zacznie rosnąć. Nie jest to proste, ale jest możliwe. Istnieje kilka sprawdzonych sposobów.
Od resztek pożniwnych po międzyplony – co pomaga glebie?
Zacząć można od przejścia na konserwujący system uprawy lub od uproszczeń uprawowych. Można od razu zacząć bardziej zaawansowane metody, czyli strip-till oraz no tillage. Zasada jest taka – im mniej orze się glebę, a nawet im mniej się ją napowietrza innymi narzędziem, tym proces degradacji próchnicy jest wolniejszy. Z drugiej strony glebę trzeba spulchnić, aby rozwijały się w niej korzenie. Trzeba znaleźć złoty środek. W tym celu warto uwzględnić inne czynności, które będą wspomagały zwiększanie żyzności gleby:
- regulacja odczynu gleby;
- pozostawianie resztek pożniwnych na polu;
- zmianowanie przemienne jara – ozima, jednoliścienna – dwuliścienna;
- uprawa międzyplonów na zielony nawóz;
- wprowadzenie do zmianowania roślin strączkowych w ilości co najmniej 20–25%;
- wprowadzenie użytków zielonych na gruntach ornych;
- uprawa roślin bobowatych drobnonasiennych – lucerna, koniczyna czerwona;
- stosowanie nawozów naturalnych oraz organicznych;
- stosowanie produktów odpadowych zawierających materię organiczną, np. podłoże po uprawie grzybów, resztki z przetwórstwa roślin, poferment z biogazowni, osady ściekowe;
- stosowanie mączek bazaltowych i innych produktów zwiększających udział frakcji ilastej i pylastej w glebie;
- stosowanie mielonego węgla brunatnego.
Tyle teorii! A praktyka? Praktyczne rozwiązania zwiększania żyzności gleby poznacie podczas wykładów oraz debaty na koniec sesji glebowej Forum. Będzie możliwość porozmawiania na ten temat z ekspertami z UP w Poznaniu – prof. Tomaszem Piechotą i prof. Witoldem Szczepaniakiem oraz rolnikami wdrażającymi systemy zwiększania żyzności – Bartłomiejem Piskorskim z Kujaw oraz Marcinem Grynem z Zamojszczyzny. Zapraszam!
tcz
