StoryEditor

22 cukrownie już zamknięto. Teraz rolnicy obawiają się umowy z Tajlandią

Negocjacje umowy o wolnym handlu między Unią Europejską a Tajlandią wchodzą w końcową fazę. Europejskie organizacje rolnicze ostrzegają, że kolejne ustępstwa celne mogą zwiększyć napływ tańszych produktów na unijny rynek i pogłębić problemy lokalnych producentów.

18.11.2026., 17:00h

Zagrożone są m.in. sektory drobiarski i cukrowniczy. Branża przypomina, że od 2017 roku w Europie zamknięto już 22 duże cukrownie. Teraz domaga się od Komisji Europejskiej konkretnych zabezpieczeń dla rolników i przetwórców.

Większy dostęp tajlandzkich produktów do rynku UE może zwiększyć presję na europejskich producentów. Wraz z postępem negocjacji umowy handlowej rosną obawy, że dodatkowe preferencje celne doprowadzą do wzrostu importu i pogorszenia konkurencyjności unijnej produkcji. Dla gospodarstw oznacza to ryzyko dalszej presji na ceny i opłacalność produkcji.

17 listopada osiem europejskich organizacji reprezentujących rolników, spółdzielnie, przetwórców żywności i sektor rybołówstwa wystosowało wspólny apel do Komisji Europejskiej. Pod dokumentem podpisały się m.in. COPA-COGECA, AVEC, CEFS, ePURE​, FERM i CIBE.

Sygnatariusze nie sprzeciwiają się samej wymianie handlowej. Domagają się jednak, aby liberalizacja nie odbywała się kosztem europejskich producentów, którzy muszą funkcjonować w warunkach wysokich wymagań środowiskowych, sanitarnych i pracowniczych.

Problem dotyczy nie tylko potencjalnej skali importu z Tajlandii, ale również kumulacji ustępstw przyznawanych kolejnym państwom w ramach umów handlowych UE.

Tania żywność z importu kontra europejskie koszty produkcji

Jednym z głównych argumentów europejskich organizacji są nierówne warunki konkurencji. Unijni rolnicy i przetwórcy ponoszą wysokie koszty związane z przestrzeganiem przepisów dotyczących ochrony środowiska, bezpieczeństwa żywności, stosowania pestycydów i warunków zatrudnienia.

W Tajlandii koszty produkcji i wymogi regulacyjne są inne niż w UE. Może to dawać tamtejszym producentom przewagę cenową, której europejskie gospodarstwa i zakłady przetwórcze będą miały trudności sprostać.

Zdaniem sygnatariuszy negocjatorzy nie mogą rozpatrywać umowy z Tajlandią w oderwaniu od wcześniejszych porozumień handlowych. Kolejne preferencje celne nakładają się bowiem na już istniejące ułatwienia importowe, zwiększając konkurencję na unijnym rynku.

W praktyce stawką jest utrzymanie produkcji w Europie. Jeżeli presja cenowa będzie się nasilać, konsekwencje mogą odczuć nie tylko przetwórcy, ale również gospodarstwa dostarczające im surowce.

image

Hodowcy drobiu biją na alarm. Import z Brazylii i Ukrainy dobija opłacalność produkcji

Drób już trafia do UE. Branża wskazuje na problemy z kontrolami

Szczególne zastrzeżenia dotyczą rynku drobiu. Tajlandia korzysta już z dostępu do rynku Unii Europejskiej w ramach kontyngentów taryfowych obejmujących 153 800 ton produktów drobiowych na preferencyjnych warunkach celnych. Przedstawiciele europejskiej branży uważają, że przyznawanie kolejnych limitów importowych nie jest uzasadnione.

Nie chodzi jednak wyłącznie o konkurencję cenową. Poważne wątpliwości budzi również skuteczność tajlandzkiego systemu kontroli urzędowych i certyfikacji eksportu.

W apelu przywołano wyniki audytu Komisji Europejskiej z 2026 r., który – według autorów dokumentu – wykazał istotne niedociągnięcia dotyczące identyfikowalności produktów, oddzielania towarów spełniających unijne wymagania od pozostałych, weryfikacji procedur HACCP oraz kontroli urzędowych.

Europejskie zakłady drobiarskie muszą spełniać rygorystyczne wymagania sanitarne i jakościowe. Branża oczekuje więc, że podobne standardy będą skutecznie egzekwowane również wobec dostawców z państw trzecich.

"Dodatkowy dostęp do rynku nie może być rozpatrywany niezależnie od konieczności zapewnienia, że istniejące wymogi importowe są skutecznie przestrzegane i egzekwowane" – podkreślają autorzy apelu.

Ryż pod presją importu. Zagrożone także produkty przetworzone

Kolejnym sektorem, który może odczuć skutki liberalizacji, jest europejska produkcja ryżu (liderami są Włosi i Hiszpanie). Branża już teraz zmaga się z silną konkurencją importową i rosnącą presją na krajową produkcję. Dalsze preferencje dla tajlandzkiego ryżu mogłyby jeszcze bardziej osłabić pozycję unijnych producentów.

Znaczenie mają przede wszystkim różnice w kosztach pracy, wymaganiach środowiskowych, zasadach stosowania pestycydów i standardach produkcji.

Sytuację dodatkowo komplikuje system Everything But Arms (EBA), który umożliwia krajom objętym inicjatywą eksportowanie do UE znacznych ilości ryżu bez ceł. Zdaniem europejskich przedstawicieli sektora już istniejące preferencje stanowią poważne obciążenie dla unijnych producentów.

Organizacje chcą również, aby ochroną objąć nie tylko ryż nieprzetworzony. Na liście produktów wrażliwych powinny znaleźć się także ryż łamany, mąka ryżowa oraz artykuły gotowe, m.in. ryż sprzedawany w saszetkach i kubkach.

To istotne, ponieważ konkurencja importowa może dotyczyć całego łańcucha wartości – od surowca rolnego, przez przemiał, aż po gotowe produkty spożywcze.

Kolejne ustępstwa mogą pogłębić problemy plantatorów

Najbardziej wymownym przykładem trudnej sytuacji europejskiego sektora jest przemysł cukrowniczy. Branża zmaga się jednocześnie ze spadkiem konsumpcji cukru i rosnącym dostępem produktów z państw trzecich do unijnego rynku.

Z drugiej strony tajlandzki przemysł cukrowniczy rozwija się i umacnia swoją pozycję na świecie. Tajlandia jest drugim największym eksporterem cukru na świecie. Tymczasem europejska baza produkcyjna systematycznie się kurczy. Jak wynika z komunikatu organizacji branżowych, od 2017 r. w Europie zamknięto 22 cukrownie.

Zamykanie zakładów uderza nie tylko w przemysł, ale może również ograniczać możliwości zbytu buraków przez plantatorów. Kondycja gospodarstw jest bowiem ściśle związana z funkcjonowaniem cukrowni, które odbierają surowiec. Ich likwidacja oznacza utratę miejsc pracy, a dla okolicznych rolników może wiązać się z koniecznością szukania nowych odbiorców.

W tej sytuacji dodatkowa presja na ceny cukru może jeszcze bardziej pogorszyć położenie europejskich producentów. Organizacje ostrzegają, że kolejne ustępstwa handlowe wobec Tajlandii mogą doprowadzić do dalszego osłabienia konkurencyjności unijnego sektora.

image

Jakie warunki kontraktacji buraków cukrowych uzgodniono na sezon 2027/2028?

Skrobia z Tajlandii może zwiększyć presję na europejskich przetwórców

Obawy dotyczą także przemysłu skrobiowego, który jest powiązany z rynkiem surowców rolnych. Większość produktów skrobiowych uzyskała już znaczące ustępstwa w ramach umów handlowych zawieranych przez UE od 2020 r.

Szczególne znaczenie ma pozycja Tajlandii, największego światowego eksportera natywnej skrobi z tapioki. Kraj rozwija również produkcję skrobi modyfikowanych i innych pochodnych.

Według europejskich organizacji przyznanie kolejnych preferencji mogłoby doprowadzić do znacznego zwiększenia dostaw na rynek unijny. Tajlandzcy producenci mają przy tym przewagę kosztową związaną m.in. z cenami energii, kosztami emisji dwutlenku węgla, pracy i dostosowania do wymagań regulacyjnych.

Branża zwraca również uwagę na konieczność uszczelnienia zasad pochodzenia produktów. Preferencyjne cła powinny obejmować wyłącznie towary rzeczywiście wyprodukowane w Tajlandii, a nie produkty pochodzące z innych krajów regionu, które jedynie przechodzą przez jej terytorium.

Etanol i tuńczyk również na liście zagrożonych sektorów

Wspólny apel obejmuje także europejskich producentów etanolu oraz sektor rybołówstwa i przetwórstwa tuńczyka.

W przypadku etanolu problemem jest kumulacja presji importowej. Europejskie zakłady już teraz zmagają się z wysokimi kosztami energii, wymaganiami dotyczącymi zrównoważonego rozwoju i konkurencją ze strony tanich dostaw ze Stanów Zjednoczonych, krajów Mercosur oraz Pakistanu.

Dodatkowe preferencje dla Tajlandii mogłyby jeszcze bardziej ograniczyć marże unijnych producentów. Branża wskazuje również na ryzyko osłabienia europejskiej niezależności w zakresie paliw odnawialnych, zielonej chemii i produkcji komponentów paszowych.

Z kolei sektor tuńczyka obawia się zwiększenia importu z kraju, który już teraz jest ważnym światowym ośrodkiem przetwórstwa i eksportu. Wątpliwości dotyczą przede wszystkim identyfikowalności surowców pochodzących z flot rybackich państw trzecich, zrównoważonego pozyskiwania ryb oraz przestrzegania międzynarodowych standardów pracy.

image

Dymisja najbliższego współpracownika ministra rolnictwa. W tle 2,2 mln zł z KOWR

Cztery warunki europejskiej branży. Czego domagają się organizacje?

Europejskie organizacje nie postulują całkowitego zamknięcia unijnego rynku na handel z Tajlandią. Chcą jednak, aby w ostatecznym kształcie porozumienia znalazły się konkretne zabezpieczenia dla sektorów szczególnie narażonych na skutki liberalizacji.

Wskazują na cztery najważniejsze kwestie:

  • Ochrona produktów wrażliwych – niektóre towary powinny zostać objęte szczególnym traktowaniem, a w uzasadnionych przypadkach całkowicie wyłączone z liberalizacji celnej.
  • Skuteczne kontrole importu – produkty sprowadzane do UE muszą spełniać obowiązujące wymagania dotyczące bezpieczeństwa żywności, ochrony środowiska i standardów pracy.
  • Rygorystyczne reguły pochodzenia – preferencje celne powinny dotyczyć wyłącznie produktów rzeczywiście pochodzących z Tajlandii.
  • Mechanizmy ochronne – powinny umożliwiać szybką reakcję na zagrożenia dla rynku, zanim zwiększony import doprowadzi do trwałych strat po stronie europejskich rolników i przetwórców.

Największe znaczenie ma możliwość szybkiego uruchomienia mechanizmów ochronnych. Organizacje chcą, aby można było z nich korzystać odpowiednio wcześnie, a nie dopiero wtedy, gdy skutki zwiększonego importu będą już widoczne w postaci spadku cen, ograniczenia produkcji czy zamykania zakładów.

image

Fundusze promocji do zmiany? Branża drobiarska wskazuje, co wymaga poprawy

Stawką przyszłość europejskiej produkcji żywności

Negocjacje wchodzą w końcową fazę. Podczas dziesiątej rundy rozmów, która odbyła się na przełomie września i października 2026 r., osiągnięto postęp w wielu obszarach. Nadal nierozstrzygnięte pozostają jednak kwestie dostępu do rynków i związane z nimi warunki handlu. To właśnie na tym etapie rozstrzygnie się m.in. przyszłe traktowanie produktów szczególnie wrażliwych dla europejskiego rolnictwa.

Dla gospodarstw istotne jest przede wszystkim to, czy unijni producenci będą mogli konkurować na rynku, na którym obowiązują porównywalne wymagania dotyczące jakości, bezpieczeństwa żywności, ochrony środowiska i warunków pracy.

Autorzy apelu przypominają, że otwartość handlowa nie powinna oznaczać rezygnacji z ochrony własnej produkcji. Jak podkreślają, "zaangażowaniu UE na rzecz otwartego handlu musi towarzyszyć zaangażowanie na rzecz przyszłości jej własnych sektorów rolnictwa, żywności i rybołówstwa".

Teraz najważniejsze będzie to, czy Komisja Europejska uwzględni te postulaty w ostatecznym kształcie porozumienia. Dla europejskich rolników nie jest to wyłącznie kwestia warunków importu z jednego kraju. Chodzi o przyszłość lokalnej produkcji, opłacalność gospodarstw, funkcjonowanie zakładów przetwórczych i miejsca pracy na obszarach wiejskich. 

Krzysztof Zacharuk

©℗ Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy AgroHorti Media Sp. z o.o.
KUP LICENCJĘ
Krzysztof Zacharuk
Autor Artykułu:Krzysztof Zacharuk

Krzysztof Zacharuk – dziennikarz specjalizujący się w polityce rolnej, ekonomii, a także tematach dotyczących gospodarowania gruntami rolnymi i zarządzania gospodarstwami towarowymi. Od 2005 roku uważnie obserwuje to, co dzieje się w Sejmie, Senacie, Pałacu Prezydenckim i Radzie Ministrów, a co bezpośrednio wpływa na polskie rolnictwo. Jest autorem tysięcy artykułów, analiz i reportaży dotyczących wsi i rolnictwa. Swoje teksty publikował w wielu mediach branżowych, a dziś pisze na łamach miesięcznika top agrar Polska, kwartalnika Agroszef, a także topagrar.pl. Poza tym jego publikacje regularnie ukazują się w serwisie tygodnik-rolniczy.pl (Tygodnik Poradnik Rolniczych) oraz wrp.pl (Wiadomości Rolnicze Polska). Jego dewizą jest szybka, sprawdzona i rzetelna informacja, która trafia do czytelników w przystępnej formie. Często można spotkać go z aparatem w dłoni, ponieważ jego pasją jest fotografia.
Obszary specjalizacji: bieżąca polityka rolna, zarządzanie nowoczesnym gospodarstwem towarowym, ekonomika rolnictwa, a także zagadnienia dotyczące eksport produktów rolno-spożywczych.
Kontakt: [email protected]
https://www.linkedin.com/in/krzysztof-zacharuk-963434332/

Pozostałe artykuły tego autora
Masz pytanie lub temat?Napisz do autora
POWRÓT DO STRONY GŁÓWNEJ
18. listopad 2026 17:02