Jakiego wsparcia potrzebują ukraińscy producenci rolni?
Jak donosi portal, podczas webinarium zorganizowanego 12 listopada br. przez Ukraiński Klub Agrobiznesu, Taras Wysocki, minister rolnictwa Ukrainy stwierdził, że rząd spodziewa się zakłóceń w eksporcie co najmniej do lata 2027 roku. Minister oszacował straty w eksporcie produktów rolnych na ponad 5 miliardów dolarów (4,3 miliarda euro), dodając, że roczne koszty logistyczne wzrosną o kolejne 2,4 miliarda dolarów (2,1 miliarda euro).
Kwota 1,5 mld euro, o którą wystąpiono do Brukseli, ma pomóc rolnikom przetrwać nadchodzący sezon. Wysocki ubiega się o te środki niezależnie od szerszego pakietu pomocy UE dla Ukrainy. Przypomnijmy: wcześniejszy, podobny wniosek, złożony latem br. i opiewający wówczas na 220 mln euro, został odrzucony. W sierpniu rzecznik Komisji Europejskiej wyjaśnił, że UE zapewnia już wsparcie Ukrainie za pośrednictwem innych mechanizmów.
Konkretna prognoza Wysockiego, przytoczona za „Financial Times” dotyczy potencjalnych strat wynikających z przedłużającego się zamknięcia portów czarnomorskich. Według tego scenariusza, w okresie od czerwca 2026 do czerwca 2027 roku, Ukraina narażona jest na utratę co najmniej 8 miliardów dolarów z tytułu przychodów eksportowych – co stanowi około 20% całkowitych wpływów Ukrainy z eksportu w roku poprzednim. Podkreślmy, jest to ocena ryzyka, a nie zestawienie strat, które już wystąpiły.
Zboże gromadzi się, podczas gdy przepustowość portów pozostaje ograniczona
Ukraiński portal cytuje Andrija Dykuna, przewodniczącego Ukraińskiej Rady Rolnej, który stwierdził w komentarzu dla – tym razem – portalu Rapporteur, że rolnicy potrzebują dodatkowego wsparcia, aby móc kontynuować swoją działalność. Opisał ich sytuację jako wybór między wstąpieniem do wojska a pozostaniem w branży, której nie da się utrzymać bez dodatkowego finansowania. Według niego około 120 000 pracowników sektora rolnego na Ukrainie jest zwolnionych ze służby wojskowej.
Tymczasem w magazynach gromadzi się ziarno z upraw ozimych – zwłaszcza pszenicy; w niektórych przypadkach transport zbiorów do obiektów składowych jest bardzo utrudniony. Niekorzystnie przedstawiają się również perspektywy dla upraw, które mają zostać zasiane przyszłą wiosną, zwłaszcza dla kukurydzy, kluczowego produktu eksportowego Ukrainy, w dużej mierze zależnego od szlaków morskich, dzięki którym trafia na rynki w Afryce i Azji. Alternatywą dla części rolników mogłaby być soja, na którą – jak podkreśla ukraińskie medium - istnieje silny popyt ze strony Unii Europejskiej, jednak można ją uprawiać tylko w określonych regionach.
Co jest transportowane trasami alternatywnymi?
Ukraiński portal przypomina, że UE wspiera ukraiński eksport za pośrednictwem „korytarzy solidarnościowych”, które stanowią główną alternatywę dla portów czarnomorskich. Najważniejszym z nich jest korytarz naddunajski. Według danych Dyrekcji Generalnej ds. Mobilności i Transportu Komisji Europejskiej (DG MOVE), opublikowanych 12 października 2026 r., w sierpniu około 90% ukraińskiego eksportu zbóż, nasion roślin oleistych i produktów pokrewnych było transportowane właśnie tymi trasami. Na porty czarnomorskie przypadło około 10%.
W sumie, od maja 2022 roku dzięki „korytarzom solidarnościowym” wyeksportowano około 235 milionów ton ukraińskich towarów. W tej liczbie mieści się blisko 105 milionów ton produktów rolnych, w tym około 96 milionów ton zbóż i nasion roślin oleistych. Łącznie w tym okresie Ukraina wyeksportowała około 256 milionów ton zbóż i nasion roślin oleistych: 40% za pośrednictwem „korytarzy solidarnościowych”, a 60% przez własne porty czarnomorskie.
Jednocześnie minister Wysocki uważa – jak podaje Linza Media - że nie da się zastąpić głębokowodnych portów czarnomorskich. Wyjaśnia, że transport rzeczny i lądowy jest droższy, a jego przepustowość – niewystarczająca, by obsłużyć takie ilości zboża, jakie mogą zostać przetransportowane przez porty morskie. Jedną z alternatywnych opcji jest trasa kolejowa prowadząca przez Mołdawię do rumuńskiego portu Konstanca. Mołdawia obniżyła o połowę stawki tranzytowe dla ukraińskiego zboża; decyzja ta obowiązuje do 31 grudnia 2026 roku. Według szacunków ukraińskich urzędników korytarz ten mógłby obsłużyć około 10% ukraińskiego eksportu zboża.
Kontrole graniczne i ataki na infrastrukturę
Jak podkreśla ukraiński portal, przepływ ukraińskich towarów jest również utrudniony przez ograniczenia wprowadzone w sąsiednich krajach UE. Polska, Węgry i Słowacja utrzymują jednostronne zakazy importu niektórych ukraińskich produktów rolno-spożywczych. - Polskie władze zapewniły ponadto rolników, że będą rygorystycznie pilnować, aby zboże objęte tranzytem nie pozostawało na terytorium kraju – czytamy na Linza Media.
Na kwestię kontroli granicznych w Polsce zwrócił uwagę podczas wspomnianego webinarium także Sylwia Borkowska, przedstawicielka Dyrekcji Generalnej ds. Mobilności i Transportu (DG MOVE). Jak podaje ukraiński portal, Borkowska zauważyła, że choć kontrole te powinny być przeprowadzane w oparciu o ocenę ryzyka, w praktyce odbywają się one częściej, niż jest to konieczne.
Pilnowanie własnego rynku staje się problemem dla Brukseli?
Do tego ostatniego zdania z artykułu ukraińskiego portalu odniósł się Jacek Zarzecki: - Przedstawicielka Komisji Europejskiej skrytykowała częstotliwość polskich kontroli granicznych i że powinny być one oparte na analizie ryzyka. To śmieszne, bo „ta analiza ryzyka” w 2025 roku zadziałała tak, że dopuściła do tego, że do UE trafiła wołowina z Mercosur skażona hormonami wzrostu. To pokazuje, że sama analiza ryzyka i zapewnienia eksporterów nie gwarantują bezpieczeństwa. I dlatego potrzebna jest kontrola. Czy naprawdę doszliśmy do momentu, w którym pilnowanie własnego rynku staje się problemem dla Brukseli? Pomoc Ukrainie nie może oznaczać rezygnacji z ochrony europejskich standardów i interesów rolników – podkreślił w mediach społecznościowych wiceprzewodniczący Polskiej Platformy Zrównoważonej Wołowiny.
Opr. A.Kozłowska
